2025
ʻOku Fakatauʻatāina ʻa e Ngaahi Fuakava mo e ʻOtuá, Kae ʻIkai Fakangatangata
ʻEpeleli 2025


“ʻOku Fakatauʻatāina ʻa e Ngaahi Fuakava mo e ʻOtuá, Kae ʻIkai Fakangatangata,” Liahona, ʻEpeleli 2025.

Houʻeiki Fafine ʻo e Fuakavá

ʻOku Fakatauʻatāina ʻa e Ngaahi Fuakava mo e ʻOtuá, Kae ʻIkai Fakangatangata

ʻOku talamai ʻe he māmaní ko hono fakahoko ʻa e ngaahi fuakava mo e ʻOtuá ʻoku fakangatangata, ka ʻokú ne haʻi kitautolu ki he Fakamoʻuí, ʻo ʻomi kiate kitautolu ha konga ʻo Hono mālohí.

Temipale Uāsingatoni D.C.

Tā ʻo e Temipale Uāsingatoni D.C.

ʻOku fakaafeʻi kitautolu ʻe he Fakamoʻuí ke haʻi kitautolu kiate Ia, pea ʻokú Ne talamai ʻoku faingofua ʻEne haʻamongá pea maʻamaʻa ʻEne kavengá (vakai, Mātiu 11:28–30). ʻOku ʻuhinga ʻa e haʻi fakataha mo Iá ʻoku tau fehokotaki, ʻo faitatau mo hono haʻi ʻo e fanga pulú ki ha haʻamongá. ʻE lava ʻe ha ongo pulu kuo haʻi ki he haʻamongá mo ngāue ki he taumuʻa tatau, ʻo ʻave ha uta ʻoku mamafa ange ʻi ha pulu pē ʻe taha. Ko e ʻuhinga ʻeni ʻo e haʻi ki he Fakamoʻuí ʻo fakafou ʻi he ngaahi fuakavá: te Ne vahevahe ʻetau ngaahi kavenga mafasiá mo tokoni mai ke fua ʻetau kavengá ʻi he hala ʻoku fakatau ki he hakeakiʻí.

Ko e Kākā ʻa Koliholá

ʻOua naʻa tuku ke kākaaʻi kitautolu ʻe Sētane ʻi he meʻá ni. ʻOku fakamaama ʻa e talanoa ʻo Kolihola ʻi he ʻAlamā 30 ʻi he Tohi ʻa Molomoná.

Naʻe manukiʻi ʻe Kolihola, ko e fili ʻo Kalaisí, ʻa e kakaí ʻi heʻenau tui ki he ngaahi talatukufakaholo ʻa ʻenau ngaahi tamaí mo e faʻeé. Naʻá ne talaange naʻa nau “moʻua ki ha ʻamanaki fakasesele mo taʻeʻaonga,” ʻo pehē, “Ko e hā ʻoku mou fakamafasiaʻi ai ʻa kimoutolu ʻi ha ngaahi meʻa fakasesele pehē?” (veesi 13).

Naʻá ne malangaʻi ʻoku ʻikai fiemaʻu ha Fakamoʻui ia koeʻuhí ʻoku tau tuʻumālie ʻo fakatatau ki hotau potó mo ikuna ʻo fakatatau ki hotau mālohí. Naʻá ne ui ʻa e kakai tuí ko e fakakaukau vale mo e anga mamio. Naʻá ne akoʻi kuo pau ke ke mamata ka ke toki lava ʻo ʻiloʻi. Naʻá ne malangaʻi ko e maté ko e ngataʻangá ia—ko ia fakahoko ʻa e meʻa pē ʻokú ke ongoʻi leleiʻia aí. (Vakai, veesi 13–28.)

Naʻá ne pehē fekauʻaki mo e ngaahi ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, “[ʻOku] ʻikai te u akoʻi ʻa e kakaí ni ke nau haʻisia ki he ngaahi ouau vale ʻa ia kuo fokotuʻu ʻe he kau taulaʻeiki ʻi muʻá, ke nau maʻu ʻa e mālohi mo e mafai kiate kinautolu, ke tuku pē ʻa kinautolu ʻi he taʻeʻiló, koeʻuhi ke ʻoua te nau hiki hake honau ʻulú, kae fakamoʻulaloaʻi ʻa kinautolu” (veesi 23).

ʻOku tau vakai nai ki ha ngaahi akonaki tatau ʻi hotau kuongá ni?

  • ʻOku manukiʻi nai kitautolu ʻi he founga tatau mo ui ʻoku tau vale ʻi he tui ki he Fakamoʻuí?

  • ʻOku talamai nai ʻoku pau pē ʻoku tau fakakaukau vale ke tui ki ha meʻa kuo teʻeki ke tau mamata ai?

  • Kuo tau fanongo nai ʻoku fakangatangata ʻa e haʻisia ki he ʻOtuá ʻo fakafou ʻi he ngaahi ouaú mo e ngaahi fuakavá?

ongo pulu ʻoku haʻamo fakataha

Faitā ʻa e © Steve Callahan | Dreamstime.com

ʻOku Fakatauʻatāina ha Vā Fetuʻutaki Fakafuakava

Ko e ngaahi founga tatau naʻe fakaʻaongaʻi ʻe Kolihola ke tataki ʻaki ʻa e kakai fefine mo e tangata tokolahí ʻoku fakaʻaongaʻi ia kiate kitautolu ʻi he taimí ni. Hangē ko Koliholá, ʻoku talamai ʻe he māmaní ʻoku ʻuhinga ʻa e haʻi pe haʻamo kitautolu mo e Fakamoʻuí ʻoku tau “moʻua” pe “haʻisia,” ʻo ʻikai lava ke ngāue pe fakalakalaka. Kuo pau ke tau ʻiloʻi ʻiate kitautolu pē ʻoku fakatauʻatāina ha vā fetuʻutaki fakafuakava mo e ʻOtuá, kae ʻikai fakangatangata! Naʻe akonaki ʻa e Tuʻi ko Penisimaní ʻo pehē, “ʻOku ʻikai ke ʻi ai mo ha huafa kehe ʻa ia ʻe lava ʻo fakatauʻatāina ai ʻa kimoutolu. Ko ia, ʻoku ou fakaʻamu ke mou toʻo kiate kimoutolu ʻa e huafa ʻo Kalaisí” (Mōsaia 5:8).

ʻOku tāpuekina ʻa e kau tauhi fuakavá ʻe he mālohi ʻo e ʻOtuá. Ko hono tauhi ʻetau ngaahi fuakavá, ʻoku fakatauʻatāina, fakaivia, mo ʻomi kiate kitautolu ʻa e melino. Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻo pehē “ko e pale ki he tauhi ʻo e ngaahi fuakava mo e ʻOtuá, ko e mālohi fakalangi—ko e mālohi ʻokú ne fakamālohia kitautolu ke tau matuʻuaki lelei ange hotau ngaahi faingataʻá, ʻahiʻahí, mo e loto-mamahí. ʻOku fakafaingofuaʻi ʻe he mālohí ni ʻetau fonongá. ʻOku maʻu ʻe kinautolu ʻoku moʻui ʻaki e ngaahi fono māʻolunga ange ʻa Sīsū Kalaisí ʻa Hono mālohi māʻolunga angé. Ko ia, ʻoku ʻi ai e totonu ʻa e kau tauhi fuakavá ki ha faʻahinga fiemālie makehe ʻoku nau maʻu ʻi heʻenau fefuakavaʻaki mo e ʻOtuá.”

ʻOku ou ʻiloʻi ʻoku moʻoni ia.

ʻI heʻeku fili ke haʻi ki hoku Fakamoʻuí ʻo fakafou ʻi he ngaahi fuakava kuó u fai mo e ʻOtuá, “ʻoku ou faʻa fai ʻa e ngaahi meʻa kotoa pē ʻia Kalaisi ʻokú ne [fakamālohia] aú” (Filipai 4:13). Kuo fakapaleʻi ʻeku ngaahi feinga ke tauhi ʻeku ngaahi fuakavá—neongo ʻoku ʻikai haohaoa—ʻaki ha ivi lahi ange ke fai ʻa e meʻa kuo kole meiate aú. Kuo tāpuekina au ʻaki ha ivi lahi ange ke ngāue. Kuo tāpuekina au ʻaki e ueʻi fakalaumālie ʻoku ou fiemaʻu ke fakahoko ʻaki e ngāue ʻa e ʻEikí ʻi he ngaahi founga te Ne finangalo ke u faí. ʻI he tui ki he ʻEikí, kuo tāpuekina au ke u fehangahangai mo hoku ngaahi faingataʻá mo e fakatuʻamelie. Ko e mālohi ia ʻo e ʻOtuá ʻokú ne fakafaingofua ʻeku fonongá—neongo ʻa e mohu faingataʻa e fononga ko iá!

Ka kuo pau ke tau fakaʻaongaʻi ʻetau tauʻatāina ke filí ke maʻu ʻa e mālohi ko ʻení. Hangē ko e akonaki hoku tokoní, ʻa Sisitā ʻAneti Tenisí, “ʻI heʻetau fakaʻaongaʻi ʻetau tauʻatāina ke filí ke kamata ha vā fetuʻutaki fakafuakava mo Iá, ʻoku tau fakamoʻoni ai kiate Ia ʻoku tau loto ke Ne kau lahi ange ʻi heʻetau moʻuí pea ʻoku tau loto-fiemālie ke fakahoko e meʻa ʻoku fiemaʻu ke maʻu ai e mālohi mo e ngaahi monūʻia lahi ange ʻoku maʻu ʻi he vā fetuʻutaki fakafuakava ko iá.”

Haʻu ki he Temipalé

ʻOku tau maʻu ʻa e mālohi ko iá ʻi heʻetau ʻaʻeva ʻi he hala ʻo e fuakavá ʻo foki ki hotau ʻapi fakalangí. ʻOku tau hū ki he hala ʻo e fuakavá ʻi he taimi ʻoku papitaiso mo hilifakinima ai kitautolú. ʻOku tau hū fakaʻaufuli ki ai ʻi he fale ʻo e ʻEikí. ʻI heʻemau hoko ko e Kau Palesiteni Lahi ʻo e Fineʻofá, ʻoku mau fakaʻamu ʻe maʻu kotoa ʻe hotau ngaahi tokouá ʻa e ngaahi tāpuaki fakatauʻatāina ʻo ha vā fetuʻutaki fakafuakava mo e ʻOtuá, kau ai e mālohi ʻo e ʻOtuá ʻoku ʻatā kiate kinautolu ʻoku nau fakahoko mo tauhi e ngaahi fuakavá mo moihū ʻi he fale ʻo e ʻEikí.

Naʻe akonaki ʻa Palesiteni Nalesoni ʻo pehē: “Ko e meʻa kotoa ʻoku akoʻi ʻi he temipalé, ʻi he fakahinohinó pea ʻi he Laumālié, ʻokú ne fakatupulaki ʻetau mahino kia Sīsū Kalaisí. ‘Oku ha‘i kitautolu kiate Ia ‘e He‘ene ngaahi ouau mahu‘ingá ʻo fakafou ʻi he ngaahi fuakava toputapu ʻo e lakanga fakataulaʻeikí. Pea, ʻi heʻetau tauhi ʻetau ngaahi fuakavá, ʻokú Ne fakakoloaʻi leva kitautolu ʻaki Hono mālohi fakaivia mo faifakamoʻuí.”

ʻOku makatuʻunga ʻa e tāpuaki ʻo hono maʻu ʻa e mālohi ʻo e ʻOtuá ʻi heʻetau fakahoko e ngaahi fuakava mo e ʻOtuá ʻaki ʻetau kau ki he ngaahi ouau ʻo e lakanga fakataulaʻeikí, ʻa ia ʻokú Ne haʻi kitautolu kiate Iá.

ʻI heʻemau hoko ko ha kau palesitenisií, ʻoku mau feinga ke tokoniʻi ʻa e fefine takitaha ke ne maʻu e loto-holi mo fakatupulaki ha vā fetuʻutaki fakafuakava mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻOku mau loto ke vakai ki hotau ngaahi tokouá ʻoku maʻu ʻenitaumeni ʻi he fale ʻo e ʻEikí, ʻo fakaava ʻa e matapā ki he ngaahi faingamālie fakalaumālié mo e hakeakiʻí, pea haʻi ki he Fakamoʻuí mo fakaivia fakafou ʻi he ngaahi ouaú mo e ngaahi fuakavá. ʻOku mau palōmesi atu ʻi hoʻomou fakahoko mo tauhi ʻa e ngaahi fuakavá, ʻe tāpuekina kimoutolu ʻaki e mālohi fakatauʻatāina ʻoku maʻu ʻe he kau tauhi fuakavá.