2025
O Faamanuiaga o le 1836 ma Faigata o le 1837
Ianuari 2025


“O Faamanuiaga o le 1836 ma Faigata o le 1837,” Liahona, Ian. 2025.

O Faamanuiaga o le 1836 ma Faigata o le 1837

O le manatuaina o o tatou taimi sili ona fiafia faaleagaga e faamanatu mai ai ia i tatou o le a iu lava ina laveaiina i tatou mai o tatou tulaga maualalo.

totonu o le Malumalu o Katelani

Totonu o le Malumalu o Katelani

Ata na pue e George Edward Anderson, 1907

Ia Mati 2024, na taliaina ai e Le Ekalesia a Iesu Keriso o le Au Paia o Aso e Gata Ai le tausimea paia o le Malumalu o Katelani mai le Community of Christ. O lena malumalu o se nofoaga faapitoa, o le tele lava e le suia talu mai lona faapaiaga i le 1836. I le Aso Sa o le Eseta, 3 Aperila, 1836, na talia ai e Iesu Keriso e avea ma Ona maota (tagai i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 110). I totonu o lena malumalu, e mafai ona tatou lagonaina Lona faatasi mai ma vaai faalemafaufau i o tatou mafaufau i le mea sa tu ai o Ia.

O loo i ai i le Malumalu o Katelani ni lesona mo o tatou olaga i aso nei, o nisi o na lesona e mafai ona tatou aoaoina e ala i le mafaufau i mea na tutupu i le 1836 ma le 1837.

O Faatumutumuga Faaleagaga o le 1836

Ia Ianuari 1836, a o toeitiiti maea le malumalu, sa amata ona maua e le Au Paia aafiaga o faamanuiaga faaleagaga o se malumalu i totonu o i latou. Sa folafola atu ia i latou e faapea, o le a faaeeina i latou mana ga i le Malumalu o Katelani (tagai i le Mataupu Faavae ma Feagaiga 38:32, 38). O lenei folafolaga na toe taua ai le mea na tau atu e le Faaola i Ana Aposetolo i Ierusalema i le Feagaiga Fou. Ina ua mavae Lona Toetu, sa Ia ta’u atu ia i latou e le tatau ona latou o ese e talai atu seia oo ina faaeeina i latou i le “mana mai lugā” (Luka 24:49). Ona oo lea i le aso o le Penetekoso, na maua ai e Ana Aposetolo lenei mana ina ua afio ifo le Agaga i o latou luga e pei o “se matagi malosi. … Ma sa faatumuina i latou uma i le Agaga Paia, ua afua ai ona tautala i gagana eseese” (Galuega 2:3–4).

Ia Ianuari 1836, na feiloai ai Iosefa Samita ma isi taitai o le Ekalesia e tatalo, faamanuia le tasi ma le isi, ma faatautaia pisinisi a le Ekalesia. Ina ua uma ona latou faamanuiaina le Perofeta o Iosefa, sa ia vaaia se faaaliga vaaia o le malo selesitila. Sa vaai o ia i le Tama Faalelagi ma Iesu Keriso, Atamu ma Aperaamo, ona lava matua (o loo soifua pea), ma lona uso matua o Alavini, o e na maliliu e aunoa ma le papatisoga. Sa aoaoina e Iosefa e faapea, “o i latou uma o e na maliliu e aunoa ma se malamalama e uiga i lenei talalelei, o e semanu latou te taliaina pe a na faatagaina i latou e ola, o le a avea ma suli o le malo selesitila o le Atua” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 137:7).

I le lua masina mulimuli ane ai, i le aso 27 o Mati, 1836, na faapotopoto ai le Au Paia i le Malumalu o Katelani mo lona faapaiaga. Sa latou faalogologo i le tatalo a Iosefa o le faapaiaga, lea na ia ole atu ai i le Tama Faalelagi e talia le Malumalu o Katelani o se nofoaga ia mafai ai e le Faaola “ona … faaali mai ai o ia lava i lona nuu” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 109:5). I le faaofiofi ai i lena avanoa paia, sa usuina ai e le Au Paia le pese “O Le Agaga o le Atua.” Sa latou alalaga faatasi, “Osana! Osana! Osana, i le Atua ma Iesu!”

Sa latou maua faamanuiaga faaleagaga i le faapaiaga ma le gasologa o le vaiaso o lumanai. Sa latou anapopogi, tatalo, taumafa i le faamanatuga, fufulu vae o le tasi ma le isi, ma maua aafiaga o faaaliga vaaia. Sa latou lagonaina le faamalosia e o atu ma talai atu le talalelei. Sa faaeeina ai i latou i le mana mai luga.

Ae e lei muta ai faaaliga faaleagaga. I le aso 3 o Aperila, 1836, na faaali atu ai le Faaola i Ana auauna e toalua. “Sa aveesea le veli mai i o maʼua mafaufau, ma sa tatalaina mata o o maʼua malamalama,” o le tala lea a Iosefa Samita ma Oliva Kaotui. “Sa ma vaai i le Alii o tulai mai i luga o le siofatafata o le pulelaa, i o ma’ua luma … , ua fetalai mai: O A’u o lē muamua ma lē mulimuli; o A’u o lē o ola, o A’u o lē na fasia; o A’u o lo oulua fautua i le Tama” (Mataupu Faavae ma Feagaiga 110:1–4).

Ina ua mavae le asiasiga a le Faaola, sa faaali atu Mose, Elaia, ma Elia ia Iosefa ma Oliva ma tuuina atu ia i laua ki o le a mafai ai ona la talai atu le talalelei a Iesu Keriso ma faapotopoto Isaraelu, faamanuia le lalolagi i le feagaiga faa-Aperaamo, ma faamau aiga (tagai i fuaiupu 11–16).

O Luitau o le 1837

Ae e le muta ai le tala i Katelani i nei faaaliga ofoofogia. I le tausaga talu ona uma le faapaiaga o le malumalu, sa aga’i ina faavaivaia le malosi o le nuu. O se faafitauli tau i le tamaoaiga faavaomalo na oo atu ai i le tele o le leai o ni galuega i le Iunaite Setete. Na le manuia faletupe i le atunuu atoa, e aofia ai ma se tamai faletupe na faatuina e taitai o le Ekalesia i Katelani ina ia faaosofia ai le atiina ae o le nuu. Sa taumafai malosi Iosefa Samita ma isi taitai o le Ekalesia e laveai le tamaoaiga o le nuu. Ae sa matuā faigatā tele le salalau o le faaletonu o le tamaoaiga i le lalolagi atoa. Na amata ona leai ni galuega ma ni fale o tagata. E toatele na amata ona muimui e faasaga i le Atua ma le Ekalesia. Aisea na faatagaina ai e le Alii Ona tagata ia toilalo i le tamaoaiga? Sa amata ona musumusu e lē faalauaiteleina e nisi ma ona folafola atu lea faalauaitele e faapea o Iosefa o se perofeta pa’ū.

I se tasi fonotaga i le taumafanafana o le 1837 i le Malumalu o Katelani, sa saunoa ai Iosefa Samita le Matua, le peteriaka o le Ekalesia, a o toesea lona atalii. A o ia saunoa, sa taumafai se tagata faatuiese e toso ese o ia mai le pulelaa. Ina ua puipuia e Viliamu Samita lona tama, sa faamatauina e se uso o le au Aposetolo e fasioti Viliamu i se pelu. Sa siomia Viliamu e isi alii sa i ai naifi ma fana. O le malumalu, lea sa avea ma se nofoaga o le paia ma le faaleagaga i le tausaga na muamua atu, na avea nei ma se nofoaga o le saua, feeseeseaiga, ma le vevesi.

Ina ua toe foi atu Iosefa Samita i Katelani, o le toatele o tagata o le Ekalesia na lagolagoina o ia o le perofeta, ae na aveesea aposetolo e toatolu mai le Korama a le Toasefululua. Na suia faafitauli tau i le tamaoaiga i faafitauli faaleagaga. I totonu o ni nai masina, na fetalai atu ai le Alii ia Iosefa e tuua Katelani mo le saogalemu o lona aiga ma mo le puipuia o lona lava ola.

O tala o molimau vaaitino, ua molimau mai ai i faafitauli o lena taimi. O Vilate Kimball, le faletua o le Aposetolo o Heber C. Kimball, na auina atu se tusi i lona toalua, o le sa auauna atu i lena taimi o se tasi o uluai faifeautalai i Egelani. “E leai sou masalosalo ae o le a tiga ai lou loto,” na ia tusi atu ai ia Heber, ma tau atu ia te ia e uiga i tagata faatuiese. “Latou te tautino mai e talitonu i le Tusi a Mamona ma le Mataupu Faavae ma Feagaiga ae i galuega e faafitia ai ia tusi.”

Sa iloa e Vilate e le atoatoa Iosefa. Sa ia faia ni mea sese i le faaletonu o le tamaoaiga i Katelani. Ma sa faaauau pea ona alofa o ia i le toatele o tagata faatuiese. Ae sa ia vaaia se lesona loloto atu i mea na tutupu i le 1837: “Ua fapea mai le Alii, o i latou uma o e e lē mafai ona onosaia le aoaiga ae teena a’u, e le mafai ona faapaiaina.”

I le tusi lava lea e tasi, na faaopoopo ai e Marinda Hyde se faamatalaga i lona toalua o Orson, o se Aposetolo foi o loo auauna atu i Egelani. O le tuagane matua o Marinda o se tasi lea o Aposetolo na tuua le Ekalesia. “O na taimi i Katelani e te lei molimauina lava e pei o le taimi nei, ona e foliga mai o le mautinoa sa ia i latou taitoatasi ua leai,” na ia tusia ai.

O Lesona o le 1836–37

Aisea e manatua ai le mala o le 1837 ae le na o le manumalo o le 1836? Auā e lē mafai ona tuueseeseina nei mea e lua. E faapena i o tatou lava olaga. E tuuina mai e le Atua ia i tatou uma vaitaimi o faamanuiaga faaleagaga, taimi e fetalai mai ai o Ia i o tatou agaga ma taitaiina i tatou i le ala o le feagaiga. Na te tuuina mai ia i tatou vaitaimi o le mausali, taimi ua lava ma totoe ai mea ua tatou maua, taimi e maloloina ai ma fiafia ai o tatou aiga, taimi e vavalalata ai ma a tatou uo ma latou fesootai mai ia i tatou. Ua tatou ola uma lava i taimi e pei o le 1836.

Ae e lei folafola mai lava e le Atua e na o aafiaga o le 1836 o le a tatou oo i ai. Mo i tatou taitoatasi, e oo mai le 1837. E oo mai ma le lē mautu o le tamaoaiga, tatou te popole ai po o fea o le a maua ai se tupe. E oo mai ma le lē mautu o le tagata lava ia, pe a mafatia o tatou aiga i gasegase faafuasei, faamai tumau, atuatuvale, po o le popole. E oo mai ma le lē mautu o agafesootai, pe a mou malie ese atu pe faalataina i tatou e a tatou uo.

Afai tatou te le manatuaina o tatou lava aafiaga i le 1836—o o tatou lava taimi na tatou lagonaina ai aao o le Alii i o tatou olaga—e ono aumai ai e le 1837 le lē mautu faaleagaga. E mafai ona faaosoosoina ai i tatou e faapea atu, “E le aoga lenei mea.” E mafai ona faaosoosoina ai i tatou e faapea atu, “E le alofa le Atua ia te au.” E mafai ona faaosooso i tatou e faapea atu, “O Iosefa Samita e le o se perofeta” po o “O Peresitene Nelson e le o se perofeta a le Atua.” E mafai ona faaosooso ai i tatou e faapea atu, “O le ala o feagaiga e le mo au.”

Ae afai tatou te faia le galuega faaleagaga o le manatuaina ma le nofo ai faaleagaga i le 1836 e ui lava ina tatou oo i tofotofoga o le 1837, e mafai lava ona faavaeina i tatou i lo tatou faatuatua ia Iesu Keriso, e mafai lava ona tatou iloa e alofa le Atua ia i tatou, ma e mafai lava ona tatou iloa o le Toefuataiga o le talalelei ma le Ekalesia a Iesu Keriso e moni ma e taitaia e le Alii Lana Ekalesia e ala i Ana auauna filifilia.