Kairake n Ikawai
N Riki Bwa te Tia Tararua te Aonaaba are e Karikia te Atua Ibukira
Man te rongorongo are e kanakoaki n te ka 18 ni marooro n te Stegner Center Symposium n te Reirei ae e Rietaata i Utah Salt Lake n Eberi 12, 2013.
Te tamaroa ae ti anga n tararua te aonaaba ma kanoana nako, e na anga te tamaroa ni kateimatoa, ni kaunga, ni kakorakora, ni kamaiua, ao ni kakukureia nanora ma tamneira.
Mamatennanou bon te mena inanon te aba, tao I nakonako, I tikeera, I kaieie, I bwabwatika ke I nako ni kamangang. Ngke I uarereke, I tangiria ni mena ibuakonikai ao n namakina te kainabwabu. n reita te kakoua arekorakoran rietaatan aroka ae manguroro a kaota te Tia Karikibwai. Ngke I a ikawai, I a tia n ukoukora te rabakau n te kamatebwai ao n te onimaki bwa ngkana ti ataia bwa antai ngaira, bukin te maiu, ao bukin karikan te aonaaba—-ao ni kawakin bwaai aikai n ara iango—ti na kabongana te aonaaba aei ao bwaina nako n te kawai ae rietaata, ni kakannato.
Ana Kantaninga te Atua ni Karikan te Aonaaba
Te Uea, rinanoia ana burabeti ngkoa ao ngkai, e a tia ni kataia ni buokira n ataa ao ni butimwaea te bwai n tangira ae te maiu n te aonaaba ae e tamaroa aio. N te O Tetemanti, Tawita e iangoa tamaroan ana karikibwai te Atua ao e miimi n takaruaia bwa bukin tera—mai buakon kamiimi aikai—E rangi n tabeakiniia aomata te Atua (taraa Taian Areru 8:4). E motikia Tawita bwa aomata a rangi n onoti, ”ba e mangori riki teutana nakoia anera” (Taian Areru 8:5).
E nooria naba Moote n te kaotioti aonaaba a rang mwaiti1 ao e taku “Ngkai, man aio I a ataia bwa akea manen te aomata, te bwai ae I tuai ma ni kaman iangoia” (Mote 1:10).
N ana nanorinano Mote imatan kakannaton ana karikibwai te Atua, e aki kona ni mataata n te koaua ae moan te korakora. Ma ngaia are te Uea e kaota nakoina ana karikibwai ae akea tiana ao ni katurua n taekinna bwa Ngaia—te Atua—e karaoi karikibwai aikai, ”ni karekea te aki mamate ao te maiu ae akea tokina ibukin te aomata” (Mote 1:39). Te aonaaba aio—-ni kabane ana karikibwai—a katauaki bwa a na anganiira te aki mamate ao te maiu ae akea tokina.
N taekina riki aron taekan te aonaaba, e taku te Uea, “Ti na karaoa te aonaaba are [nanona ngaira] a na kona ni maeka i aona; ao ti na kataiia ma ngkai, n noria ngkana a na karaoi bwaai ni kabane are e na tuangiia te Uea ae Atuaia” (Aberaam 3:24–25; taraa naba te kibu 26). Te maiu n te aonnaba aio, ni ikotaki ma bwai n tangira n te inaomata n rinerine, e anganira te kona n rinea ao ni kakaea ao n tebongina a na reke iroura bwaai ni kabane ake e na anganiira te Atua.2
Ngke e a bobonga karikan te aonaaba, e kukurei te Atua iibukina bwa e noria bwa e na kakoroaki nanon Ana kantaninga ibukira, ngaira aika Natina.3 Natin te Atua aika mwaane ao aine ao aia utu aike a katei tiaki n ae a roko n aki butimwaeaki; ma, bon ngaiia boton ana kantaninga.4
Ti na Riki bwa Taan Tararua aika a Tamaroa
Te maiiu iaon te aonaaba aei bon ibukin bwaai aika uoua te kakabwaia ao te mwiokoaki. E taekina te Uea “Bwa nooria, manin aon te aba ao manin aan karawa, ao bwain aon te aba, a bon katauaki ibukiia aomata ibukin kanaia ao ibukin kunnikaia, ao bwa e aonga ni mwaiti ni iai irouna” (Reirei ao Berita aika Tabu 49:19). Ma e ngae n anne, ibukina bwa te aonaaba ao bwaai ni kabane akana iaona bon “bwai aika e a tia ni kariki ni [baina]” (Reirei ao Berita aika Tabu 29:25), bon ana bwaai ni kabane.5 Ngkai ti kaaina te aonaaba aei n te tai ae uarereke, bon ngaira taan tararua—tiaki taan bwaibwai. Ao n aron anne, ti bukintaeka iroun te Atua—te tia bwaibwai—bwa bwaai ake ti karaoi ma Ana karikibwai: “Bwa e riai bwa Ngai, te Uea, N na karaoia aomata n kabane bwa a na bukinaki n aron te tia taraua i aon kakabwaian te aonaaba, are I a tia ni karaoia ao ni katauraoi ibukiia au bwai aika maiu” (Reirei ao Berita aika Tabu 104:13).
Bwa ti kanga n tararua te aonaaba, ti kanga ni kabongana ao n ibuokanibwai ni kaubwaina, ao ni kabonganai ake a tia ni katauraoaki ibukira bon kanoan kataakira n te maiu ae mamate. Ti rangi ni kakatonga ni kabongana are e a tia ni katauraoia te Uea, totokoa n aki bakataei maiura ao baike iaona, ao ni kabonganai kaubwain te aonaaba n taruaiaiia iai naake a kainnano.6 E rangi n tabe ibukira te Uea ni maiura ni kabane ao riki ibukiia Natina, ao e na bukiniira bwa tera are ti rineia ni karaoia (ke n aki karaoia) ma kaubwain Ana karikibwai.
E berita te Uea nakoira bwa ngkana ti Iriiria ao ni kabonganai bwain aon te aba ma te katituaraoi ao te karinerine,”kaubwain te aba bon [ara bwai], ma manin aon te aba ma mannikiba i karawa. … Ao e kakukureia te Atua bwa e anga bwaai aikai ni kabane nakoia aomata; aei ibukina ngke a karaoaki ao a na kabonganaaki, ma te iango raoi, tiaki n ae e riao, ke man te kairoroaki”(Reirei ao Berita aika Tabu 59:16, 20).
Ti na kabonganai bwaai aikai ma te motikitaeka ao te kakaitau, ma nanora ae koaua ni kan buokiia tabeman—ngkai, ngkoa, ao rooro aika a na roko—ni karekei kakabwaia are e tangiria Tamara are i Karawa ibukiia natina.
N Noora are riaon are Bon Ngaira
E kananokawaki, te bong aei ti maeka n te aonaaba ike aomata n tatabemaniia nako a kona n rineia ni kakeaa te Atua ao ni kabonganai Ana karikibwai bwa akea bonganaia. Ngkana e riki aio, e na maraki te Atua ma ana karikibwai.
E koreia Enoka bwa e tang te Atua ibukin aia rinerine aika aki raraoi ao aia bangaomata ae riao ake Natina.7 E taetae ni burabeti Moronaai bwa ni boong aika kaitira a na iai “taian ai, ma angubuaka, ma buanen bubu … [ao] e na korakora iai te bareka iaon te aonaba,” ao man waaki akanne n raonaki ma waaki ni kabekaau, ma aekan nako mwakuri aika bati n ribaki; ao a na mwaiti ake a na kangai, karaoa aio, ke karaoa arei, bwa akea bonganana” (Moomon 8:29, 31). Ngke te aomata e kabareka te aonaaba aio n te aro n tamnei ke n rabwata, tiaki tii te Atua n rootaki ma te aonaaba naba!8
Ae kakawaki, te kakabwaia ao mwaaka ake a reke rinanon ana ekaretia te Uea are e manga kaokaki ao te euangkerioare iai aia kona ni kanaua ao ni bita tamnein te aomata are e riaon are boni ngaia,nikaueka tangiran te Atua ma ana karikibwai, ao ni buokira bwa ti na iangoi aroia raora ao n tabeakina kainnanon te roro nakon taai aika a na roko.
Te Aonaaba E Uotiira ni Kaniira Riki Nakon te Atua
Te aonaaba ao bwaai ni kabane aika a maiu a moamoa riki nakon bwaai aika a na kabonganaki ao /ke ni karauaki aroia, tabeua iteraia ao mwakoroia a riai ni kawakinaki! Bwaai iaon te aba “a karaoaki ibukin kabwaiaia aomata ao buokaia, bwa e na kakukureia te nano ao te mata,” ai aron naba e na “kamarurunga te tamnei” (Reirei ao Berita aika Tabu 59:18–19).
Te aonaaba n aron itiakina e uotira riki ni kaniira nakon te Atua, e kaitiaka te iango ao te nano man te karongoa ao kabwakabwaka n tangiran te kaubwai, e tabekiira nakon are e rietaata riki, te tabo ae rine, ao ni buokiira ni kinaa riki Atuara: ”E mwaing te aonaaba i aon baina ni kiba, ao e anga te ota taai n te ngaina, ao namwakaina e anga otana n te tairiki, ao itoi naba anga otaia. … Te [aomata] are e a tia n nori aikai ke ae e aki rang ni kaakwaki i buakoia aikai e a tia nora te Atua ngke e mwaing i nanon ueana ao mwaakana” (Reirei ao Berita aika Tabu 88:45, 47).
I tangiria n tamwarake nako eta inanon maunga rimarenan bwaa aika a tikiraoi ao taubuki. E ngae ngke e mabu, a taekina mwakan ao korakoran te Atua—ao rabakauna ae akea kabotauana ibukin te tamaroa. N aron ae kakoaua Aramwa, “Bwaai ni kabane a kaotia bwa iai te Atua; eng, n te aba, ao bwaai ni kabane ake a mena iaona, … a kaotia bwa iai te Tia Karikibwai ae Moan Te Rietaata” (Aramwa 30:44).
I tangiria n taratarai itoi n te bong, ni kataia ni mwanoa au iango ni katobibia te tai ae akea tokina ma te aonaaba iaan au taratara. I aki toki ni mimiakin atatai ake a roko inanon taai ni kainabwaabu akanne, bwa irarikin buburan te aonaaba, uean te aonaaba e ataa mangoriu. Ao e ataira n tatabemwaniira nako. Te karikibwai e kakoua te tia Karikibwai, ao ngkana ti kamanoi taabo aika a kaokoro man tuai uruakaki aikai, a na kakorakora ao ni kananoa ara kakoaua ibukin Atuara ao ni kateimatoaira ni waakirake.
Te Tamaro n ara tararua nakon te aonnaba ma kanoana nako, te tamaroa ae naanga riki ni kateimatoa, ni kaunga, ni kamatoa, ni kamaiua ao ni kakukureia nanora ma tamneira—ao ni katauraoira bwa ti na maeka ma Tamwara are i Karawa ma ara utu n te aonaaba ae te tiretio,. are bon te aonaaba ae ti maeka iai ngkai, ma e a riki ni mimitong.9
Ti bia kukurei n tararua te aonaaba aei—mweengara ngkai ao ara konabwai nakon taai aika a na roko.