Hisitōlia ʻo e Siasí
Kulupu Sēnesí


Kulupu Sēnesí

Naʻe tokolahi ʻa e ngaahi fāmili ʻAfilika ʻAmelika naʻa nau kau ʻi he kau fuofua mēmipa ʻo e Siasí pea nau longomoʻui ʻi ha ngaahi meʻa lahi naʻe hoko ʻi he hisitōlia ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní. Ka neongo ia, ʻi he ngaahi taʻu lahi, kuo faʻa fakatokangaʻi ʻe he kau mēmipa foʻou ʻoku ʻUliʻulí ko kinautolu pē ʻa e tokotaha pe fāmili ʻUliʻuli ʻi honau ngaahi uooti mo e siteiki fakalotofonuá. ʻI heʻenau vakai ke fokotuʻu ha kolo lahi angé, naʻe fengāueʻaki fakataha ai e kāingalotu ʻUliʻulí ʻi he ʻēlia Sōleki Sití ʻi he 1971 mo e kau taki ʻo e Siasí ke fokotuʻu e Kulupu Sēnesí, ko ʻenau fakataha fakamāhina mai mo ha tafaʻaki ʻekitivitī ʻo e Siteiki Sōleki Lipetií ʻa ia ne tokoni lahi ange ki he kau mēmipa ʻo e kulupú.

fuofua fakataha ʻa e Kulupu Sēnesí

Ngaahi meʻa naʻe hoko ʻi he fuofua fakataha ʻa e Kulupu Sēnesí ʻi he ʻaho 19 ʻo ʻOkatopa 1971.

Kimuʻa pea fokotuʻu e Kulupu Sēnesí, naʻe fakataha ha kāingalotu ʻUliʻuli ʻe niʻihi ʻi he ʻēlia Sōleki Sití ʻo palani ha ngaahi ʻekitivitī, neongo naʻa nau maʻulotu ʻi ha ngaahi uooti kehekehe. ʻI he 1960 tupú, naʻe fakahoko ai ʻe ʻIusini mo Leitiha ʻOa ʻa e meʻa naʻe hoko ko ha fakatahataha fakataʻu ʻi hona ʻapí. Lolotonga ha fakataha ʻe taha, naʻe fehuʻi ai ʻe ʻIusini kia Talaiasi Kulei mo Lūfini Pulitifooti ko e Siʻí, fekauʻaki mo e founga te nau ala fakafepakiʻi ai ha niʻihi ʻo e loto-foʻi naʻe hā mai mei ha tokolahi ʻo honau ngaahi kaungāmeʻa ʻUliʻulí mo e kau mēmipa ʻo e fāmilí lolotonga ʻenau maʻulotú. Naʻe ʻaukai mo lotu fakataha ʻa e kau tangata ʻe toko tolú ke maʻu ha fakahinohino fakalangi. Kia Kulei, ko e fuofua taimi ʻeni ke ne tuʻulutui ai ʻo lotu mo ha ongo tangata ʻuliʻuli Siasi talu mei heʻene hoko ko ha memipa ʻo e Siasí. ʻI he 1971, naʻa nau fetuʻutaki ai ki he kau taki ʻo e Siasí mo ha ngaahi fehuʻi fekauʻaki mo e fakangatangata ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo e temipalé ʻi he taimi ko iá ki he kāingalotu hakoʻi ʻAfilika ʻUliʻulí mo e founga te nau ala tokoni ai ki he Siasí ʻi hono tokoniʻi e kakai ʻUliʻulí. Naʻe vahe ʻe Palesiteni Siosefa Filitingi Sāmita ki he kau ʻEletā ko Kōtoni B. Hingikelī, Tōmasi S. Monisoni, mo Poiti K. Peeka ke ngāue mo Pulitifooti, Kulei, mo ʻOa ke faʻu ha solovaʻanga. a

ʻI he ʻaho 19 ʻo ʻOkatopa 1971, naʻe fakahoko ai ʻa e ʻuluaki fakataha ʻa e Kulupu Sēnesí—ʻa ia naʻe fakahingoa pehē koeʻuhí he naʻe fakafofongaʻi heʻenau kulupú ʻa e “kamataʻanga foʻou” maʻá e kāingalotu ʻUliʻulí. Naʻe vaheʻi ʻe he Kau ʻEletā ko Hingikelī, Monisoni, mo Peeka ʻa Pilitifooti ke hoko ko e palesiteni ʻo e kulupú kae hoko ʻa Kulei ko e tokoni ʻuluaki pea tokoni ua ʻa ʻOa. Naʻe ui ʻa Lūsila Pengiketi, ko ha hako ʻo e paionia ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní ko Seini Mēningi Sēmisi mo Kulini Feleiki, ke hoko ko e Palesiteni Fineʻofa ʻo e kulupú. Naʻe fanongonongo ʻe he kau palesitenisī foʻoú ʻa ʻenau palani ke fakatahataha mai ʻa e kau mēmipa ʻUliʻulí ʻo tuʻo taha ʻi he māhina ke vahevahe ʻenau ngaahi fakamoʻoní, langaki ha komiunitī ʻo e fepoupouaki, mo vahevahe ʻa e ngaahi aʻusia fakafonuá. ʻE kei hokohoko atu pē ʻa e maʻulotu ʻa e kau mēmipa ʻo e Kulupu Sēnesí ʻi honau ngaahi uooti totonú.

Naʻe hoko ʻa Lōfini Pilitifooti ko e palesiteni ʻo e Kulupu Sēnesí talu mei hono fokotuʻu ʻo e Sēnesi ʻi he 1971 ki heʻene mālōlō ʻi he 1997. ʻI he lea ʻa Palesiteni Kōtoni B. Hingikelī ʻi he putu ʻo Pilitifōtí, naʻá ne lea ai ʻo pehē [ko Pilitifōtí] ko ha “tangata ia ʻo e tui, ko ha tangata naʻe vāofi mo hono kakaí peá ne ʻofa ʻiate kinautolu mo akonekina kinautolu pea tāpuakiʻi mo tokoniʻi kinautolu ʻi heʻenau ngaahi faingataʻá, ngaahi palopalemá, ngaahi fehuʻí, mo ʻenau ngaahi feinga ke tokoniʻi e niʻihi kehé ʻi heʻenau fua fatongia ʻi he Siasí. ʻOkú ne hoko ko ha paionia maʻongoʻonga he ʻahó ni ʻi heʻetau fakaʻapaʻapaʻi ʻa e kau paioniá.” Ko e kau palesiteni naʻa nau hoko atu ʻo fetongi iá naʻe kau ai ʻa Talaiasi Kulei, Tānolo Hauela, mo Tēvisi Sitovala.

Naʻe fakamamafaʻi ʻi he ngaahi fakataha ʻa e Kulupu Sēnesí ʻa e hivá, tautautefito ki he hiva ʻo e ongoongoleleí, he naʻe mālohi ʻene pīkinga ki he tukufakaholo ʻa e kau mēmipa ʻo e kulupú ʻi he moihuú mo e fakafetaʻi ki he ʻOtuá ʻi he faʻa hiva ʻi he ngaahi haʻofanga lotu Faka-Palotisani ʻa e kau ʻAfilika ʻAmeliká kimuʻa pea nau kau ki he Siasí. Naʻe kamata ʻi he 1979, ʻa hono fakatahatahaʻi ʻe he kulupú ha kuaea mei he kāingalotu naʻa nau kau atu ki heʻenau ngaahi fakataha lotú. ʻI he 2016, naʻe fokotuʻu ai ʻa e Kuaea Fakatahataha Fakalotu ʻa Tēpola Poná, ʻa ia naʻe kau ai ha kau mēmipa ʻo e kuaea ʻa e Kulupu Sēnesí, pea kamata ke nau hiva ʻi he māhina takitaha. Kuo hoko e ngaahi fakaʻaliʻali mei he ongo kuaeá fakatouʻosi ko ha konga mahuʻinga ʻo e moihū ʻa e Kulupu Sēnesí. Lolotonga ʻa e taʻu fakahisitōlia ʻe 50 ʻo e Kulupu Sēnesí, naʻa nau fakamanatu ʻa e ngaahi meʻa ʻiloa naʻe hoko hangē ko e ʻaho 8 ʻo Sune 1978, ko e fakahā ke fakangata ʻa e fakangatangata ʻo e lakanga fakataulaʻeikí mo e temipalé kae pehē ki hono fakamanatua ʻa e taʻu 25 mo e taʻu 50 ʻo e kulupú ʻi he 1996 mo e 2021. Talu mei hono fokotuʻu ʻo e Kulupu Sēnesí, kuo nau kei tauhi pē ʻa e fakangofua fakaʻofisiale mei he Siasí ke nau hoko ko ha kulupu ʻekitivitī pea ʻoku nau kei līʻoa pē ki honau taumuʻa ko e fakafeohi ʻa e Kāingalotu ʻUliʻuli ʻo e Siasí.

Ngaahi Tefito Fekauʻakí: Ngaʻunu ki he Totonu ʻa e Kakaí, Lakanga Fakataulaʻeikí mo e Fakangatangata Fakatemipalé, Fakamavahevaheʻi Fakamatakalí

  1. Darius Gray, “Remarks” (Genesis 50th anniversary devotional, Oct. 23, 2021), broadcasts.ChurchofJesusChrist.org; Eugene Orr, interview by Clinton D. Christensen, June 3, 2013, 10–11, Church History Library, Salt Lake City.

  2. Orr, interview, 11–12.

  3. R. Scott Lloyd, “Ruffin Bridgeforth, First Black High Priest, Eulogized as a Pioneer,” Church News, Apr. 5, 1997, 7.

  4. Darius A. Gray, interview by Jed Woodworth and Angela Hallstrom, Nov. 28, 2017, 141–142, 155, Church History Library, Salt Lake City.

  5. Lloyd, “Ruffin Bridgeforth,” 7.

  6. Tad Walch, “LDS Church Reorganizes Genesis Group Leadership,” Deseret News, Jan. 8, 2018, deseret.com.

  7. R. Scott Lloyd, “Genesis Group Notes Silver Anniversary,” Church News, Oct. 26, 1996, 6; Tad Walch, “Genesis Group for Black Latter-day Saints Celebrates 50th Anniversary with Declarations of Hope,” Deseret News, Oct. 23, 2021, deseret.com.