Nakomai, Iriirai
Iotebwa Timiti—Rongorongon 1:1–20
Kamatatakin Rongorongon Ana Mii ni Burabeti Iotebwa Timiti
Tera ae kaokoro n rongorongon Moan Miin Burabeti Iotebwa Timiti? Bukin tera ngkai a kaokoro? Tera ae a na kona n reiakiniira?
Ko a tia ni kona ni kataia n tuanga temanna taekan te namakin n tamnei? Tera te kabwarabwara aika ko na kairii? Baikara kabwarabwara aika ko na katikui? N am iango kona karakina te karaki ae kaokoro ngkana ko karaki nakon raraom, n te bootaki n toa, ke nakon temanna ae tiaki kain ana Ekaretia Iesu Kristo ibukiia aika Itiaki ni Boong aika Kaitira?
Titiraki aikai a rang kakaawaki ngkana ti iangoa aron ana kabwarabwara Iotebwa Timiti n te mii are e karekea iroun Tamara are i Karawa ao Iesu Kristo i New York inanon 1820. Iotebwa e tibwa te taneiai aei tabeua te tai. N te bong aei ti karekea aua ana moan rongorongo Iotebwa ae mai irouna:
-
Rongorongon Iotebwa are e koreia inanon te tiamwa n 1832. E kabwarabwara Iotebwa bwa e nakon te buakonikai bwa e na tataro ibukina bwa e nanokokoraki ni bwain te tamnei. E tangiria naba ni kabwaraaki ana bure.
-
Ana tienoo Iotebwa n 1835. Te tia kabwarabwara ae arana Robert Mathews e roko i Kirtland, Ohio. E tangiria ni marooro ma Iotebwa ibukin bwain te tamnei, ngaia are Iotebwa e tuangnga miina. Warren Parrish, are e kawakina ana tinoo Iotebwa, e korea te bwai ae e taekinna Iotebwa.
-
Rongorongon te Ekaretia aika a bwainaki e waaki inanon 1838. E taekina taekan te Moan Mii ni Burabeti bwa te mwakoro are e moan kaokaki iai te Ekaretia. Te rongorongo aei e boretiaki n te Bwaeao ae Bati Boona.
-
Te reta are e koreia Iotebwa inanon 1842. Te tia koro rongorongo ae arana John Wentworth e tuanga Iotebwa bwa e na kabwarabwara aron moan kaotin Ana Ekaretia Iesu Kristo ibukiia Aika Itiaki ni Boong aika Kaitira. E kaeka Iotebwa inanon te reta ao e kairii rongorongon te Moan Mii ni burabeti.
NI katoai rongorongo ake a karaoaki a koreaki n tai aika kakaokoro ibukiia taan ongora aika kakaokoro. Iotebwa iai ana botoniango aika kakaokoro ae tatannako ni katoaia. Ma ngkana ti ikotaki ni wareki, ti karekea te tamnei ae teretere riki ae mataata n te bwai are e rinanona n te buakonikai ae Tabu.
Tera te Kaokoro?
Rongorongo aikai ni kabane iai tabeua kakaokoroia. Inanon te rongorongo n 1832, Iotebwa e boboto iaon nanona ni kan kabwaraaaki ana bure. E aki kaonotia n taekina kan ataakin te ekaretia raa ae koaua. E maroroakina aron “te Uea” ni kaoti nakoina—e aki kabwarabwaraia Tamara are i Karawa ao Iesu Kristo ni katatannakoia.
N te rongorongo are e taekinna n 1835 ao 1838 te korakora mairoun teuare e buakaka e totokoa Iotebwa bwa e na aki tataro. N ana rongorongo Iotebwa n 1835 e taekinna bwa e kawaraki irouia aomata aika uoman, ae aroia naba anera. N 1838 ao1842 ana rongorongo e taekiniia naba uoman aomata, temanna ae onoti e kabwarabwara bwa Iesu Kristo. Rongorongo aika uoua aikai e katuruturua ana ukeuke Iotebwa ibukin te ekaretia ae koaua.
Bukin Tera Ngkai Iai Taian Kaokoro?
Iai tabeua bukina aika kakaokoro inanon te rongorongo.
Aron tein te Ururing
N tabetai ti iangoia bwa ara ururing e tiku n arona n tainako. Ma tiaki anne aron teina. Ti uringi bwaai aika kakaokoro ngkai ti rikirake ni kara. N tabetai e moantaai n riki anne e kona ni kaokoro nanona ibukin rakan te taneiai n te maiu. Oin raoi te ururing e tiku, ma tabeua kabwarabwara a kona ni bitaki. Anne e aki nanonaki bwa ara ururing e aki koaua ke n tonu raoi, ma bon ti te mwakoro anne ae teretere riki n taai aika kakaokoro.
Kantaninga aika Kakaokoro
Iai bukina aika kakaokoro iroun Iotebwa ibukin karakinan ana rongorongo. N 1832, e karaoa ae bon rongorongona, ngaia are e boboto riki iaon nanon te Moan Mii ni Burabeti are e kaineti nakoina. N 1838 ao 1842, e taekina aron te Moan Mii ni Burabeti bwa mwakoron aron moan tein te Ekaretia. Ngaia are e katuruturua aron nanona ni kan ataia bwa enga te Ekaretia ae koaua.
Taan Ongora aika Kakaokoro
Robert Matthews ao John Wentworth bon tiaki kain te Ekaretia. Iotebwa e kabwarabwarai bwaai n te aro ae kaokoro nakoia. E kaineta te rongorongo riki nakoia kain te Ekaretia n 1838. E kona n iangoia bwa ana rongorongo n 1832 e na ti warekaki irouia raraona ake e taneiai ma ngaiia ao kain ana utu.
Tera ae Titebo?
Inanon rongonrongo ni kabane ake aua, oin raoi te kabwarabwara a titebo. Iotebwa e nanokokoraki ibukin kamaiuana ao kamaiuan te aonaaba. E warekia n Iakobo 1:5–6 bwa e kona ni karekei kaekaan ana tataro. E nako n te buakonikai ao e tataro. A kaoti nakoina kain Karawa. A weteia n arana. A taekinna bwa ekaretia n te tai anne a aki anga te reirei ae koaua.
Tera are I Reiakinna Man te Rongorongo
I tatangiria ni wareki rongorongo aika kakaokoro ibukina bwa e buokai ni mataata riki n te Moan Mii ni burabeti. I kona n nooria raoi bwa bukin tera e nanokokoraki Iotebwa ao e tangiria n tataro. I kona n namakina te Tamnei ae korakora riki ngkai I wareka nanon te Moan Mii ni Burabeti nakon Iotebwa n taai aika a kakaokoro inanon maiuna. N ikotii, rongorongo a buokai n ataia bwa Iotebwa e taekina te koaua. E noora te Atua te Tama ao Iesu Kristo n te Buakonikai ae Tabu. Aio e karikirakea au onimaki bwa I kona ni karekei kaekaan naba au tataro.
|
Akaunti |
Bukin tera e taekinna Iotebwa bwa e tataro |
Antai ae taekinna Iotebwa bwa e kaoti |
|---|---|---|
|
1832 |
Ibukin kabwaraan ana bure |
Te Uea |
|
1835 |
Bwa e na kakaea bwa antai ae eti ao antai ae kaairua iaon taekan te aro |
Uoman aomata—te moan aomata, e rimwiiaki iroun are temanna—ao anera |
|
1838 |
N ataia bwa te ekaretia raa ae koaua ae ana Ekaretia Kristo |
Te Tama ao Natina Iesu Kristo |
|
1842 |
N ataia bwa te ekaretia raa ae koaua ae ana Ekaretia Kristo |
“Uoman aomata aika mimitong” |