“Ko Hoku Tāpuaki Fakapēteliaké: Fakahinohino ʻa e ʻOtuá ki Hono Langa Hake ʻa e Moʻui Naʻá Ku Fakaʻamuá,” Liahona, ʻAokosi 2025.
Mei he YA Fakauiké
Ko Hoku Tāpuaki Fakapēteliaké: Ko e Fakahinohino ʻa e ʻOtuá ki Hono Langa ʻa e Moʻui Naʻá Ku Fakaʻamuá
Ko e fili kotoa pē ʻoku ou fai ʻoku tataki ia ʻe heʻeku tui ki he ngaahi talaʻofa naʻá ku maʻú.
ʻI heʻeku tupu hake ʻi Kaná, naʻe lahi fau ʻa e ngaahi faingataʻa naʻá ku foua ʻi he ako māʻolungá.
Ko e lahi taha ʻo e ngaahi akoʻanga māʻolunga ʻi he taimi ko iá naʻe fiemaʻu ia ke totongi, pea naʻe faingataʻaʻia fakapaʻanga hoku fāmilí. Naʻe loto lelei ʻeku faʻētangatá ke tokoniʻi ʻeku akó, ʻo ne fakaʻatā ai ke u hiki ʻo nofo mo ia kae hoko atu ʻeku akó. Ka neongo ia, naʻe angamaheni pē ʻa e faingataʻaʻia fakapaʻangá, pea naʻe ʻikai ke lava maʻu pē ʻe heʻeku faʻētangatá ʻo totongi ʻeku akó. Naʻe iku ʻa e ʻikai lava ke totongi ʻa e akó ke fakafoki ai au ki ʻapi, ʻa ia naʻe tuʻo lahi ʻene hokó, fakataha mo ha ngaahi tautea kehe.
Lolotonga ʻeku faingataʻaʻiá, naʻá ku faʻa ongoʻi loto-mamahi ʻi heʻeku sio ki he fānau kehé ʻoku nau maʻu ha ngaahi faingamālie lelei angé. Ka naʻe hoko ʻa e ngaahi faingataʻa ko ʻení ko ha puipuituʻa ia ki ha aʻusia te ne liliu ʻeku moʻuí.
Lolotonga ʻeku nofo mo ʻeku faʻētangatá mo hono fāmilí, naʻa nau fakafeʻiloaki au ki Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní. Naʻa nau tuku makehe ha taimi ʻi he uike takitaha ki he efiafi fakafāmili ʻi ʻapí, ako folofolá, mo e lotu fakaʻahó. Hili ha taʻu ʻe taha ʻo ʻeku maʻulotu mo semineli mo kinautolú, naʻá ku fai ʻa e fili toputapu ʻi hoku taʻu 17 ke u papitaiso.
Tataki ʻe Hoku Tāpuaki Fakapēteliaké
Hili ha ngaahi taʻu lahi mei ai, lolotonga ʻeku ʻalu ki he Lautohi Faka-Sāpaté, naʻá ku ako fekauʻaki mo e ngaahi tāpuaki fakapēteliaké peá u ongoʻi ha fiemaʻu vivili ke maʻu ha tāpuaki. Naʻe hoko ʻa e pēteliake ko Siosefa Uiliami “Pili” Sionisoní, ko ha ākonga fakaʻapaʻapaʻi ʻi he kolo ʻo e Siasí pea naʻá ne kau ʻi he kau fuofua papi ului ʻi Kaná. Naʻá ku fononga ʻi ha houa ʻe ua ke kole hoku tāpuakí peá u foki mai hili ha māhina ʻe taha mei ai mo ha loto-talangofua ke maʻu ia.
Lolotonga ʻa e tāpuakí, naʻá ku ongoʻi lōmekina ʻi he taimi naʻe lea ʻaki ai ʻe he pēteliaké ha ngaahi fakakaukau fakataautaha naʻe ongo moʻoni kiate au, ʻo fakahā ha fehokotaki ki heʻeku moʻuí ʻa ia ko e ʻOtuá pē te Ne ʻafioʻí. Naʻá ku ongoʻi ʻEne ʻofá mo ʻEne fakapapauʻi mai naʻe ʻi ai haʻaku taumuʻa. Ko ʻeku laukonga kotoa pē hoku tāpuakí ʻi he hili iá, naʻe fakamamafaʻi mai ai ʻa e ʻafioʻi lelei ʻe he ʻOtuá aú pea mo e ngāue fakalangi naʻe fakataumuʻa ke u fakahokó.
Naʻá ku fakatokangaʻi ʻoku mahuʻingaʻia moʻoni ʻa e ʻOtuá ʻi heʻetau moʻuí, ko ʻEne fānau kitautolu (vakai, Loma 8:16) pea ʻoku ʻi ai hotau taumuʻa fakalangi. Naʻe ueʻi au ʻe he ʻilo ko ʻení ke u fakapapauʻi ʻoku ou manatuʻi maʻu pē hoku tāpuaki fakapēteliaké, pea fakamanatu ai kiate au ʻa e ngaahi fekau mo e ngaahi talaʻofa ʻoku fekauʻaki mo iá. Naʻe fakaʻaiʻai ʻe hoku tāpuaki fakapēteliaké ʻeku fili ke ngāue fakafaifekaú. Naʻe liliu lahi ʻe he aʻusia ko ʻení ʻeku moʻuí, pea naʻá ku mātātonu ʻi he hoko ʻo moʻoni ʻa e ngaahi tāpuaki naʻe foaki mai ʻe he pēteliaké, lolotonga ʻeku ngāue fakafaifekaú.
ʻOua ʻe Foʻi
ʻI heʻeku foki mai mei he ngāue fakafaifekaú, naʻá ku fakapapauʻi te u muimui ʻi he hala kuo tofa ʻi hoku tāpuaki fakapēteliaké. Ko e fili kotoa pē naʻá ku fai naʻe tataki ia ʻe heʻeku tui ki he ngaahi talaʻofa kuó u maʻú pea mo ʻeku holi ke mamata kuo fakahoko kinautolú. Naʻá ku ʻiloʻi kapau te u talangofua ki he ʻOtuá mo feinga ke moʻui ʻi he founga naʻá Ne finangalo ke u faí, te Ne tataki au. Neongo ʻa e ngaahi faingataʻa ʻi he ʻunivēsití, ka naʻá ku ongoʻi hono fakamālohia au ʻe he Tamai Hēvaní mo tataki aú.
Kiate kinautolu ʻoku fefaʻuhi mo e akó pe foua ha ngaahi faingataʻá (tautautefito ʻi ʻAfiliká), ʻoku ou kaungā ongoʻi mo kimoutolu. Kuó u fonongaʻia ʻa e hala ko iá. ʻOku mahino kiate au ʻa e mafatukituki ʻo e taʻepaú, ka ʻoku ou kōlenga atu: ʻOua naʻá ke foʻi. ʻOku ʻi ai maʻu pē ʻa e ʻEikí, kuó Ne mateuteu ke tokoniʻi koe neongo ʻa e ngaahi faingataʻa te ke ala fehangahangai mo iá. Hangē ko e akonaki ʻa e Fakamoʻuí, “Haʻu kiate au ʻa kimoutolu kotoa pē ʻoku feinga mo mafasiá, pea te u foaki ʻa e fiemālié kiate kimoutolu” (Mātiu 11:28).
ʻE lava ke maʻu ʻa e tokoní mei ha ngaahi maʻuʻanga tokoni taʻeʻamanekina—pe ko e fāmilí, kaungāmeʻá, pe kau taki ʻo e Siasí—pea ʻoku ou fakamoʻoni ʻoku ueʻi fakalaumālie ʻe he ʻEikí ha niʻihi kehe ke nau poupouʻi ʻEne fānaú. ʻOku mahuʻinga ke ke pukepuke ʻa e tui kiate koé mo e ivi malava ʻoku ʻiate koé. Te ke lava ʻo ikunaʻi ho ngaahi tūkungá ʻi hoʻo ngāue mālohi mo vilitakí.
Naʻe toutou fakamanatu mai ʻe hoku tāpuaki fakapēteliaké, ko ha Liahona fakataautaha ki heʻeku moʻuí, ke u hanganaki atu ki ha ngaahi ʻaho lelei ange. ʻI he ʻAlamā 37, ʻoku fakamatalaʻi ʻa e Liahoná ʻi ha founga fakaʻofoʻofa: “Naʻe ngāue ia [maʻá e fāmili ʻo Līhaí] ʻo fakatatau ki heʻenau tui ki he ʻOtuá” (veesi 40). ʻOku fakahaaʻi heni ʻa e founga ʻe lava ke tataki ai kitautolu ʻe hotau āpuaki fakapēteliaké kapau te tau tauhi maʻu ʻetau tui ki he ngaahi talaʻofa ʻa e ʻEikí.
Neongo he ʻikai lava ke maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki kotoa pē ʻi he moʻuí ni, ka te tau lava ʻo ʻamanaki lelei ʻe fakahaaʻi ha niʻihi, pea ʻe tataki kitautolu ʻe heʻetau tulifua faivelenga ki he ngaahi holi māʻoniʻoní ki he fiefiá mo e fiemālié.
Ko ha Fakamoʻoni ʻo e Tuí mo e Kātakí
Kuó u ako ʻi he kotoa ʻo ʻeku fonongá neongo he ʻikai fakahangatonu maʻu pē ʻa e moʻuí, ka ʻoku iku ʻa e falala ki he palani ʻa e Tamai Hēvaní ki ha ngaahi mana fakataautaha. ʻI heʻeku fehangahangai mo e ngaahi fakafeʻātungiá, naʻá ku falala ki he moʻoni ko ʻení pea fakamālohia au ʻe he tuí. ʻI he taimi ʻoku tau ngāue ai ʻi he tuí mo fai ha ngaahi fili fakapotopotó, ʻoku teuteuʻi ʻe he ʻEikí ha hala moʻotautolu. Ko e taimi kotoa pē naʻá ku ongoʻi lōmekina pe taʻepauʻia ai, naʻá ku manatuʻi ʻa e talaʻofa ko ʻení pea naʻe fakamanatu mai kiate au ko e tuí ʻoku mahuʻinga tahá (vakai, Mātiu 17:20).
ʻI he ngaahi taimi ʻoku ou veiveiua aí, ʻoku ou faʻa fakakaukau ki he fakalotolahi ʻoku maʻu ʻi hono lau hoku tāpuaki fakapēteliaké. ʻOkú ne ueʻi au ke u vilitaki atu ki muʻa, mo ʻiloʻi he ʻikai taʻe-fakatokangaʻi ʻe he ʻEikí ʻa e ngāue kotoa pē ʻoku fai ʻi he tuí.
ʻI he taimi ʻoku tau talangofua ai ki he ueʻi fakalaumālié, te tau ʻiloʻi ʻoku ʻomi maʻu pē ʻe he ʻOtuá ha ngaahi faingamālie ke tau tupulaki ai. ʻOku ʻikai ke tau tuenoa ʻi heʻetau fakahoko ʻEne ngāué mo langa hake Hono puleʻangá.
ʻI he hokohoko atu ʻeku tali ʻa e fakahinohino ʻoku ʻomi ʻi hoku tāpuaki fakapēteliaké, ʻoku ou tuʻu maʻu ʻi heʻeku tukupā ke muimui ki he Fakamoʻuí. ʻI heʻetau laka fakataha atu ki muʻá, ʻoku ou tapou atu ke mou pīkitai ki homou ngaahi tāpuakí mo e ʻamanaki lelei ʻoku nau fakafofongaʻí. ʻOku hoko hotau tāpuaki fakapēteliaké ko ha fakamanatu fakalangi ʻo hotau mahuʻingá mo hotau ivi malava ʻi he ʻao ʻo e ʻOtuá.