Ngaahi Kalasi ʻo e Ongoongoleleí
Lēsoni 11: Tokoni‘i ʻa e Kakaí ke Nau Fakahoko mo Tauhi ʻa e Ngaahi Tukupaá


Lēsoni 11

Tokoni‘i ʻa e Kakaí ke Nau Fakahoko mo Tauhi ʻa e Ngaahi Tukupaá

Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, Vahe 11

ko e Tauhi Sipí

“Ko hono tokoniʻi ko ia ʻo e kakaí ke nau ului kia Sīsū Kalaisí, [ko e uho ia ʻo e taumuʻa ʻo e ngāue fakafaifekaú]” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí: Ko ha Fakahinohino ki Hono Vahevahe ʻo e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí [2023], 230). Ko ha founga mahuʻinga ke tokoniʻi ai e niʻihi kehé ʻi heʻenau uluí, ko hano fakaafeʻi ke nau fakahoko mo tauhi ʻenau ngaahi tukupaá. ʻOku hanga ʻe he fakahoko ʻo ha ngaahi fakaafe leleí ʻo fakalahi ʻa e tuʻunga ʻe ngali fakahoko mo tauhi ai ʻe he kakaí ʻa e ngaahi tukupaá.

Vakaiʻi mo Muimuiʻi

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau ki haʻanau ngaahi feinga kimuí ni ke fakaʻaongaʻi ʻa e meʻa ʻoku nau ako ʻi he kalasi ko ʻení. Te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ha niʻihi ʻo ʻenau ngaahi ngāué mo hanau hoa pe ko ha kalasi.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Aí

Taki fealēleaʻakí: Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e (ngaahi) founga ako ʻe ʻaonga taha ki hoʻo kalasí. Fakapapauʻi ke tuku ha taimi lahi ki he akoakó mo hono fakaʻaongaʻí.

Fili A: ʻE founga fēfē haʻaku lava ʻo tokoni ki he niʻihi kehé ke nau ului ki he ʻEikí?

Ako

Taki fealēlaʻakí: Aleaʻi ʻa e fakamatala ko ʻeni naʻe fai ʻe ʻEletā Tēvita A. Petinaá.

ʻEletā David A. Bednar

ʻOku toutou akoʻi mai ʻe he kau tamaioʻeiki ʻa e ʻEikí kuo fakamafaiʻí ko e taha ʻo e ngaahi tefitoʻi taumuʻa ʻo ʻetau moʻui fakamatelié ke liliu fakalaumālie pea liliu ʻo fakafou ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí. (“Ye Must Be Born Again,” Ensign pe Liahona, May 2007, 19–20)

  • ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku hoko ai ʻa e liliu fakalaumālié, pe uluí, ko e taha ʻo e ngaahi tefitoʻi taumuʻa ʻo hotau kuonga ʻi he māmaní?

Taki fealēleaʻakí: Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi sētesi taʻe-kakato ko ʻení ko ha ngaahi ʻuluʻi tohi ʻi he palakipoé:

ʻOku ʻuhinga ʻa e ului ki he ʻEikí …

Te tau lava ʻo ului kia Sīsū Kalaisi ʻaki hano …

Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau pe vahevahe ʻa e founga te nau fakaʻosi ai ʻa e ongo sētesi ko ʻení. Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení ke mahino lelei ange kiate kinautolu ʻa e uluí mo e founga ʻoku tau ului aí. Fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení:

Fakakakato ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení. Fakaʻilongaʻi ʻa e meʻa ʻokú ke ako fekauʻaki mo e (1) ʻuhinga ʻo e ului ki he ʻEikí mo e (2) founga ʻo e hoko ʻa e uluí.

  1. Lau ʻa e konga ʻoku ui ko e “Fakatomala, Tukupā mo Ului” ʻi he vahe 11 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 229–20).

  2. Ako ha potufolofola ʻe ua pe lahi ange mei he ngaahi potufolofola ko ʻení: Sione 3:3–5; Mōsaia 5:2; Mōsaia 27:25–26; ʻAlamā 5:12–14.

Taki fealēleaʻakí: Ka hili ha taimi feʻunga ki he akó, fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke vahevahe ʻa e meʻa kuo nau akó. Te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke hiki ʻenau ngaahi talí ʻi lalo ʻi he ʻuluʻi tohi totonú ʻi he palakipoé.

Te mou lava ʻo aleaʻi fakataha foki ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • ʻOku fekauʻaki fēfē ʻa e fakatomalá, tukupaá, mo e ngaahi fuakavá mo e uluí?

  • ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku toki lava ai pē ʻa e uluí ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi mo ʻEne Fakaleleí?

  • Ko e hā kuó ne tokoniʻi koe ke fakaloloto hoʻo ului kia Sīsū Kalaisí?

Akoakó

Taki fealēleaʻakí: ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ki he kau akó ke nau ako fakamatalaʻi ʻa e ngaahi moʻoni kuo nau ako ʻi he ʻekitivitī ako kimuʻá. Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení pea ʻoange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau tali. Te ke lava ʻo vahe ki he kau akó pe ngaahi hoa ha tūkunga pau ke nau ngāue ki ai pea ʻai ke nau akoʻi ha niʻihi kehe naʻe vahe ke nau ngāue ki ha ngaahi tūkunga kehe.

Fili ha taha ʻo e ngaahi tūkunga ko ʻení. Teuteu ha tali ki he tokotaha ʻi he tūkungá ʻaki hano tali ʻa e ngaahi fehuʻi ʻi laló.

  1. Kuo teʻeki ke teitei kau ʻa Kilisitina ia ki ha siasi. Kuó ne ongoʻi kimuí ni mai ha holi ke toe ofi ange ki he ʻOtuá. ʻOku fifili ai pē ʻe kamatá ʻi fē.

  2. ʻOku lolotonga akoʻi ʻa ʻAisake ʻe he ongo faifekaú. Lolotonga ha taha ʻo e ngaahi lēsoní, naʻe akoʻi ai ʻe he ongo faifekaú kia ʻAisake ʻoku kau ʻi he fakatomalá ʻa e tafoki ki he ʻOtuá pea sītuʻa mei heʻetau ngaahi angahalá. Naʻe tali ange ʻe ʻAisake ʻaki ʻene pehē, “ʻOku ʻikai ke u fakapapauʻi pe te u lava ʻo fai ia. Ko hoku anga pē ʻeni ʻoʻokú.”

  3. ʻOku fakatokangaʻi ʻe Sesimani ha kakai ʻoku hangē ʻoku faingofua ange ʻenau tauhi ʻa e ngaahi fuakavá mo maʻu ha fakamoʻoni mālohi ange ʻiate ia. ʻOkú ne ongoʻi loto-foʻi ʻi he taimi ʻokú ne fakafehoanaki ai ia ki he kakai kehé.

  • Ko e hā te ke lava ʻo vahevahe mei he folofolá pe Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí ʻe lava ʻo tokoni?

  • Ko e hā te ke lava ʻo akoʻi fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi?

  • Ko e hā ha fakaafe te ke lava ʻo fakahoko?

Taki fealēleaʻakí: Ka hili ha taimi feʻunga, fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau vahevahe ʻenau ngaahi talí mo ha hoa pe kiʻi kulupu.

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau akó pea fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ange ʻeni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení, pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Hiki ʻa e talanoa hoʻo ului fakafoʻituituí pe ko hoʻo ului lolotongá. Fakakau ai ha ngaahi founga pau kuo tākiekina ai ʻe he ʻOtuá ʻa e ngaahi liliu ʻi hoʻo moʻuí.

  • Fehuʻi ki ha kaungāmeʻa pe mēmipa ʻo e fāmilí fekauʻaki mo e founga ʻo ʻenau ului kia Sīsū Kalaisí.

  • Hiki ha founga ʻe tolu te ke lava ʻo kumi ai ha tokoni meia Sīsū Kalaisi ke fakamālohia hoʻo ului fakafoʻituituí.

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku maʻu ʻe he kau akó ha kulupu ʻo honau toʻú ke vahevahe ʻenau ngaahi taumuʻá ʻi he kalasí, ʻoange ha taimi ke vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki pe fefakamanatu ʻaki ai kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Fili E: ʻE lava fēfē ʻa e ngaahi fakaafe leleí ʻo tokoni ki he kakaí ke nau haʻu kia Sīsū Kalaisi?

Ako

Taki fealēleaʻakí: Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke nau aleaʻi ia mo hanau hoa. Te ke lava ʻo kamata ʻaki haʻo vahevahe ha sīpinga mei hoʻo moʻui pē ʻaʻaú.

  • Ko e hā ha fakaafe naʻá ke maʻu mo fakahoko kuo tokoni atu ke ke haʻu ʻo ofi ange kia Sīsū Kalaisi?

  • Naʻe mei kehe fēfē nai ʻeni kiate koe kapau naʻe ʻikai ke fakahoko atu ʻa e fakaafe ko ʻení?

Taki fealēleaʻakí: Fakakaukau ke vahevahe ʻa e ngaahi fakahinohino ʻi laló ke tokoni ke kamata ako ʻe he kau akó ʻa e ngaahi fakaafe ʻoku leleí. Te ke lava ʻo vahevahe ʻa e kalasí ki ha ngaahi hoa pea vahe ki ha taha ʻo e ngaahi hoá takitaha ha taha ʻo e ngaahi meʻa ako ke fili aí. Te ke lava ʻo fakaafeʻi foki ʻa e taha ako takitaha ke ne lau ha potufolofola ʻe taha pe lahi ange ʻi he puha “Ako Folofola” ʻi he peesi 231, ʻi he “Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki Hono Fakahoko ʻo e Ngaahi Fakaafé.”

Ako ki he founga fakahoko ʻo e ngaahi fakaafé ʻaki hano ako ʻo e ngaahi meʻa ko ʻeni ʻi he vahe 11 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí:

  1. Ko e ongo palakalafi mo e ngaahi meʻa mahuʻinga ʻi he ʻuluʻi tohi “Fai ha Ngaahi Fakaafé” (peesi 230)

  2. Ngaahi Tefitoʻi Moʻoni ki he Fakahoko ʻo e Fakaafé” (peesi 231)

Taki fealēleaʻakí: ʻI he taimi ʻe ʻosi ai ʻenau akó, fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakamatalaʻi fakanounou ʻa e meʻa ne nau ako mo honau hoá. Pea fakakaukauʻi leva ke aleaʻi fakataha mo e kalasí ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā naʻá ke ako fekauʻaki mo e mahuʻinga hono fakahoko ʻo e ngaahi fakaafé ʻi heʻetau vahevahe ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí?

  • Ko e hā ha ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi fakaafe te tau lava ʻo fai ke tokoniʻi e niʻihi kehé ke nau haʻu kia Kalaisí?

Taki fealēleaʻakí: Ko ha konga hoʻomou fealēleaʻakí, te ke lava ʻo huluʻi ai ʻa e “Fakaafeʻi e Niʻihi Kehé ke ʻHaʻu ʻo Mamatáʼ” (1:17) pe “Fakaafeʻi e Niʻihi Kehé ke ʻHaʻu ʻo Tokoniʼ” (1:03). ʻOku maʻu fakatouʻosi ʻa e ongo foʻi vitioó ʻi he ChurchofJesusChrist.org:

Te ke toe lava ʻo vahevahe foki ʻa e fakamatala ko ʻeni naʻe fai ʻe ʻEletā Keuli E. Sitīvenisoní:

ʻEletā Gary E. Stevenson

ʻOku laungeau ʻa e ngaahi fakaafe te tau lava ke fakaaʻu atu ki he niʻihi kehé. Te tau lava ʻo fakaafeʻi ʻa e niʻihi kehé ke nau “omi ʻo mamata” ʻi ha houalotu sākalamēniti, pe ko ha ʻekitivitī fakauooti, pe ko ha vitiō ʻi he ʻinitanetí ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí. ʻE lava ke hoko ʻa e “omi ʻo mamatá” ko ha fakaafe ke lau ʻa e Tohi ʻa Molomoná pe ʻaʻahi ki ha temipale foʻou lolotonga ʻa e open house kimuʻa pea fakatapuí. (“ʻOfa, Vahevahe, Fakaafe,” LiahonaMē 2022, 86)

Akoakó

fakaʻilonga laʻipepa tufá Taki fealēleaʻakí: Te ke lava ʻo tufa ʻa e laʻipepa tufa “Ko Hono Fai ha Ngaahi Fakaafé” ke maʻu ʻe he kau akó ha ngaahi faingamālie ke ako fakahoko ai ʻa e ngaahi fakaafé. ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakakato ʻa e laʻipepa tufá, fakafoʻituitui pe mo ha hoa.

Ko hono Fai ha Ngaahi Fakaafé

ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ke ke fakahoko ha ngaahi fakaafe lelei:

Angaʻofa, pau, mo mahino. Fakalea hoʻo fakaafé ʻi ha founga fehuʻi “te ke loto nai.” Hangē ko ʻení, vakai, “Fakaafeʻi ʻi he Lea ʻOfa mo Mahino” ʻi he vahe 11 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 232).

Fakamoʻoni ki he ngaahi tāpuakí. Fai hoʻo fakamoʻoni ʻe hanga ʻe he ʻOtuá ʻo tāpuakiʻi kinautolu ʻoku nau muimui ki he fakaafe ʻokú ke fakahokó. Te ke lava ʻo fakamatalaʻi ange ʻa e founga kuo tāpuekina fakafoʻituitui ai koé. Ke maʻu ha fakamatala lahi ange, vakai, “Palōmesi ki he Kakaí ha Ngaahi Tāpuaki” mo e “Vahevahe Hoʻo Fakamoʻoní” ʻi he vahe 11 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 233–34).

Ko ha sīpinga ʻeni ʻo ha fakaafe ʻoku muimui ki he ngaahi fakahinohino ko ʻení:

Kuo talaʻofa ʻe he ʻEikí ha ngaahi tāpuaki maʻongoʻonga kiate kinautolu ʻoku talangofua ki he fono ʻo e vahehongofulú. Naʻá Ne tāpuakiʻi fakafoʻituitui au mo hoku fāmilí ʻi heʻemau talangofua ki he fono ko ʻení. ʻOku ou palōmesi atu ʻe tāpuakiʻi koe ʻe he ʻOtuá ʻi hoʻo tui kia Sīsū Kalaisi mo totongi hoʻo vahehongofulú. Te ke moʻui ʻaki nai ʻa e fono ʻo e vahehongofulú ʻi ha hili hoʻo papitaisó?

Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi sitepu ko ʻení ke tokoni ʻi hoʻo akoako mo fakahoko ha fakaafé.

  1. Fakapapauʻi ʻa e meʻa te ke lava ʻo fakahoko ke fakaafeʻi ha taha ke toe ofi ange kia Sīsū Kalaisi. Ko e tokotaha ko ʻení ʻe lava pē ko ha taha ʻokú ke ʻiloʻi pe ko ha taha ʻokú ke fakakaukauloto ʻokú ke akoʻi ʻi hoʻo hoko ko ha faifekaú.

  2. ʻE lava ʻo kau ʻi he ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi ngāue te nau lava ʻo faí ha talanoa mo e kau faifekaú, lau fakaʻaho ʻa e Tohi ʻa Molomoná, maʻu lotu mo koe, pe lotu ki he Tamai Hēvaní. Ke maʻu ha ngaahi sīpinga lahi ange, vakai ki he “Ngaahi Fakaafe ʻe Lava Ke ke Fakahokó” ʻi he lēsoni 1–3 ʻo e vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 39, 56, 73).

  3. Lekooti ʻa e meʻa te ke lea ʻaki ke fakahoko ʻa e fakaafé. Manatuʻi ke angaʻofa, pau, mo mahino hoʻo foungá. Fakapapauʻi ke fakakau ʻi hoʻo fakamoʻoní ʻa e ngaahi tāpuaki te tau lava ʻo maʻu ʻi heʻetau moʻui ʻaki ʻa e tefitoʻi moʻoni ko ʻení.

Taki fealēleaʻakí: Ka hili hano fakakakato ʻe he kau akó ʻa e laʻipepa tufá, ʻoange ha taimi ke nau ako fakahoko ai ʻenau fakaafé mo hanau hoa. Mahalo te ke fie fakatātaaʻi ʻeni kimuʻa pea toki akoako ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ʻiate kinautolu peé. Kapau ʻoku faingamālie ʻa e taimí, te ke lava ʻo fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau akoako mo ha kau mēmipa kehekehe ʻo e kalasí.

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau akó pea fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ange ʻeni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení, pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Ako fakahoko hoʻo fakaafé ki ha mēmipa ʻo e fāmilí pe kaungāmeʻa ʻi tuʻa ʻi he kalasí.

  • Vakaiʻi ʻa e konga “Ko Hono Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí” ʻi he Gospel Library pea kumi ha ngaahi sīpinga ʻo ha ngaahi fakaafe te ke lava ʻo fakahoko ki ho fāmilí pe ngaahi kaungāmeʻá. Fakahoko ʻa e meʻa ʻokú ke ongoʻi ʻoku ueʻi koe ke ke fakahokó.

  • Fakaafeʻi ha kaungāmeʻa ke mo ō ki he lotú pe ʻekivitī ʻa e siasí. Fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fakahinohino naʻá ke akoakó ʻi hoʻo fakaafeʻi kinautolú.

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku maʻu ʻe he kau akó ha kulupu ʻo honau toʻú ke vahevahe ʻenau ngaahi taumuʻá ʻi he kalasí, ʻoange ha taimi ke vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki pe fefakamanatuʻaki ai kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Taimi Hono Hokó

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻokú ke mateuteu ke ako ʻa e lēsoni 12 ʻi he kalasi hono hokó, fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau teuteu ʻaki hano vakaiʻi ʻa e Ko e Fakaangaanga ki he Moʻui Fakafaifekaú (2013). Te ke lava ʻo ʻoange kiate kinautolu ha fehokotakiʻanga ki he maʻuʻanga tokoni ko ʻení pe fakaʻaliʻali ange ʻa e founga ke maʻu ai ia ʻi he Gospel Library (Laipelí > Ngaahi Tohi Tuʻutuʻuní mo e Ngaahi Uiuiʻí > Ngaahi Uiuiʻi Fakafaifekaú > Ko e Fakaangaanga ki he Moʻui Fakafaifekaú).