Ngaahi Kalasi ʻo e Ongoongoleleí
Lēsoni 5: Ako mo Akoʻi e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí


Lēsoni 5

Ako mo Akoʻi e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí

Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, Vahe 3

tangata ʻoku ako folofola

Ko e ngaahi lēsoni ʻoku fakaʻaongaʻi ʻe he kau faifekaú ke akoʻi ʻa e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí ʻoku maʻu ia ʻi he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. “Oku ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he vahe ko ʻení ha tokāteline, ngaahi tefitoʻi moʻoni mo ha ngaahi fekau mahuʻinga ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí [2023], 29). ʻI he ako mo akoako faiako ʻa e kau akó mei he ngaahi lēsoni ko ʻení, te nau mateuteu lelei ange ai ke vahevahe ʻa e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí mo e niʻihi kehé.

Vakaiʻi mo Muimuiʻi

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau ki haʻanau ngaahi feinga kimuí ni ke fakaʻaongaʻi e meʻa ʻoku nau ako ʻi he kalasi ko ʻení. Te ke ala fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ha niʻihi ʻo ʻenau ngaahi ngāué mo hanau hoa pe fakakalasi fakakātoa.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

Taki fealēleaʻakí: Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e meʻa pe ngaahi meʻa ki he akó ʻa ia ʻe ʻaonga taha ki hoʻo kalasí. Fakapapauʻi ʻokú ke tuku ha taimi lahi ki he akoako fakahokó mo hono fakaʻaongaʻí.

Fili A: Ko e hā ʻoku akoʻi ʻe he kau faifekau ʻa e ʻEikí?

Ako

Taki fealēleaʻakí: Fakamanatu ki he kau mēmipa ʻo e kalasí “Hoʻo Taumuʻá” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, 1). Lau fakataha ʻeni mo e kalasí. Fakamatalaʻi ange ko e founga mahuʻinga ʻe taha ke fakahoko ai ʻe he kau faifekaú ʻa e taumuʻa ko ʻení ko hano akoʻi e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ki he kakai ʻoku nau fetaulaki mo iá.

Fakamahinoʻi ange ko e ngaahi lēsoni ʻoku akoʻi ʻe he kau faifekaú ʻoku maʻu ia ʻi he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Vahevahe ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení:

Lau ʻa e ʻuluaki palakalafi ʻe ua ʻi he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, kau ai mo e hingoa kuo fakaʻilongaʻi mataʻāʻaá, ʻo kumi ʻa e meʻa ʻoku fakahinohinoʻi ʻa e kau faifekaú ke nau akoʻí.

Taki fealēleaʻakí: Te mou lava foki ʻo ako fakataha ha niʻihi ʻo e ngaahi veesi ko ʻení: Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 19:31 33:10–11; 34:4–6; 42:12. ʻE ala aleaʻi ʻe he kau akó ha ngaahi fakakaukau lahi ange ʻoku nau maʻu fekauʻaki mo e meʻa ʻoku finangalo ʻa e ʻEikí ke akoʻi ʻe Heʻene kau faifekaú.

Fakamatalaʻi ange ʻe ako ʻa e kau akó ʻi he ʻekitivitī ko ʻení, ki he founga mo e faʻunga ʻo e ngaahi lēsoni ʻi he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Ke kamatá, fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha vakai fakalūkufua nounou ki ha taha ʻo e ngaahi lēsoní. Te ke ala fakaʻaliʻali ʻa e lēsoní ʻi ha lā fakaʻatalahi ʻi hoʻomou toe vakaiʻi fakataha iá. ʻE lava ke tokoni atu ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení ʻaki hano vakaiʻi fakalūkufua vave:

Kumi ʻa e “Lēsoni 1: Ko e Pōpoaki ʻo Hono Fakafoki Mai ʻo e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí” (peesi 36–52). Vakaiʻi nounou ʻa e ngaahi konga ko ʻeni ʻi he lēsoni ko ʻení. Fakakaukau ki he founga ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe he ngaahi konga kehekehe ko ʻeni ʻo e lēsoní ke ke akoʻi lelei ʻa e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí.

  • ʻE Ala Fifili ʻa e Kakaí

  • Ngaahi Fokotuʻu ki Hono Akoʻí

  • Meʻa Te ke Ala Akoʻi ki he Kakaí ʻi he Miniti ʻe 15–25

  • Ngaahi Fehuʻi Te Ke Ala Fakahoko ki he Kakaí

  • Ngaahi Fakaafe Te ke Ala Fakahokó

  • Fakavaʻe Fakatokāteliné

  • Ngaahi ʻIlo ki he Akoʻí (maʻu ʻi he lēsoní)

  • Fokotuʻutuʻu ʻo e Lēsoni Nounoú mo e Lēsoni Nounou Feʻungá

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau vahevahe ʻa e meʻa ne nau maʻu ʻoku ʻaonga lahi mei he lēsoni naʻa mou vakaiʻi fakatahá. Kapau ʻoku toe lahi e taimí, te ke ala fakamatalaʻi ange ko e “Lēsoni 4: Ko e Hoko ko e Kau Ākonga ʻa Sīsū Kalaisi ʻi he Kotoa ʻo e Moʻuí” naʻe fokotuʻutuʻu kehe ia mei he ngaahi ʻuluaki toluʻi lēsoní. Te mou ala fakamanatu nounou fakataha foki ʻa e lēsoni ko ʻení.

Ako Fakahoko

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau ako fakaʻāuliliki ange ha taha ʻo e ngaahi lēsoni mei he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení, pea ʻoange ki he kau akó ha meimei miniti ʻe 10 ke nau fakakakato iate kinautolu pē:

Fili ha taha ʻo e ngaahi lēsoni mei he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí te ke fie ako lahi ange. Ko ha ngaahi fakakaukau ʻeni ʻe niʻihi ʻo e meʻa te ke lava ʻo faí:

  • Lau ʻa e konga ki he ngaahi ʻuluʻi tohi ʻo e lēsoní. Pea tuku ha taimi ke ako lahi ange ha konga ʻe taha pe toe lahi ange ʻo e ngaahi konga ʻokú ke mahuʻingaʻia lahi taha aí.

  • Lau ʻa e puha ʻo e “ʻE Ala Fifili ʻa e Kakaí” ʻi he kamataʻanga ʻo e lēsoní (lēsoni 1–3 pē). Fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku ngalingali te ke fie tali lahi tahá. Kumi ʻa e ngaahi talí ʻi he konga ʻo e “Fakavaʻe Fakatokāteliné.”

  • Ako ha niʻihi ʻo e ngaahi fakamatala fakanounou ʻi he konga “Fakavaʻe Fakatokāteliné.” Te mou ala ako foki ha niʻihi ʻo e ngaahi veesi ʻi he fanga kiʻi puha “Ako Folofolá.” Tokanga ki he meʻa ʻoku akoʻi atu ʻe he ngaahi maʻuʻanga tokoni ko ʻení fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi mo ʻEne ongoongoleleí.

Taki fealēleaʻakí: ʻI he taimi kuo ʻosi ai e ako ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí, vahevahe kinautolu ke nau tauhoa pe ki ha fanga kiʻi kulupu. Fakaafeʻi ʻa e tokotaha takitaha ke ne vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau tokanga taha ki ai ʻi he ʻekitivitī akó mo e meʻa naʻa nau ako mei heʻenau aʻusiá.

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau ako he ʻaho ní pea mo fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení ke tokoni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení, pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Faʻu ha palani ki he founga te ke ako ai ʻa e tokāteliné mei he ngaahi lēsoni ʻi he vahe 3 ʻi hoʻo ako fakatāutahá.

  • Fili ha fakamatala fakanounou mei ha taha ʻo e ngaahi konga “Fakavaʻe Fakatokāteliné” ʻokú ke fie akó. Ako ʻa e tefitó, pea faʻu ha kiʻi fakamatala nounou ki he meʻa naʻá ke akó. Fakaʻaongaʻi hoʻo fokotuʻutuʻú ke akoʻi ha taha ʻokú ke ʻiloʻi.

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku ʻi ai ha kulupu ʻa e kau akó ke vahevahe mo kinautolu ʻenau ngaahi taumuʻá, ʻoange ha taimi ke nau vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki pe fefakamanatuʻaki aí kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Fili E: ʻE lava fēfē ke akoʻi lelei ʻe he kau faifekau ʻa e ʻEikí ʻEne ongoongoleleí?

Ako

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ki ha ngaahi faingamālie naʻa nau maʻu ke akoʻi ai ʻa e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ki ha niʻihi kehe (hangē ko ʻení, mo honau fāmilí pe kaungāmeʻá, ʻi he lotú, pe ʻi he seminelí pe ʻinisititiutí). Te ke ala kole ki ha taha ako ʻe toko taha pe toko ua ke na vahevahe ʻena aʻusiá, kau ai mo ha meʻa naʻe lele lelei pea mo ha meʻa ʻoku nau ongoʻi naʻe mei lava ke lelei ange.

Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení ke ako ʻe he kau mēmipa ʻo e kalasí ʻa e founga ke akoʻi lelei ange ai ʻa e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí. ʻE lava ke fakakakato fakafoʻituitui ʻe he kau akó ʻa e ngaahi sitepu kotoa ʻe faá, pe ko haʻo vahevahe kinautolu ki ha ngaahi kulupu tautau toko fā pea vahe ki he mēmipa ʻo e kulupú takitaha ke nau ako ha taha.

Ako ʻa e ngaahi konga ko ʻení mei he talateu ki he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Kumi ha ngaahi moʻoni mo ha ngaahi fakahinohino ʻe tokoni ke mahino kiate koe ʻa e founga ʻe lava ke akoʻi lelei ai ʻe he kau faifekaú ʻa e ongoongolelei ʻa e Fakamoʻuí. Fakakaukau ke fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi fakakaukau ʻokú ke ongoʻi ʻoku mahuʻinga tahá.

  1. Faiako mei Ho Lotó fakatatau mo e Tataki ʻa e Laumālié” (peesi 30)

  2. Akoʻi mo Fakaafe fakatatau mo e Ngaahi Fiemaʻu Fakafoʻituituí” (peesi 31)

  3. Ngaahi potufolofola ʻi lalo ʻi he ʻuluʻi tohi “Ko e hā ʻoku tataki koe ke ke akoʻí?” (ʻi he puha “Ako Folofola” he peesi 32)

  4. Ngaahi potufolofola ʻi lalo ʻi he ʻuluʻi tohi “Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke ako ʻa e tokāteline ʻi he ngaahi lēsoní?” (ʻi he puha “Ako Folofolá” he peesi 32)

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau maʻú ʻi ha fanga kiʻi kulupu pe fakakalasi.

Ako Fakahoko

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha faingamālie kiate kinautolu ʻoku kaú ke teuteu mo akoako akoʻi ʻa e fanga kiʻi fakamatala nounou faingofua mei he ngaahi lēsoni ʻi he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Te mou lava ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fakahinohino ʻi he Lēsoni 6: “Akoako Akoʻí” ke tokoni ke nau teuteu ke fai ʻeni. Poupouʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke fakakau ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni kuo nau ako fekauʻaki mo e faiako leleí ʻi heʻenau faʻu mo vahevahe ʻenau ngaahi fakamatala fakanounoú. Kapau ʻoku toe lahi e taimí, te ke lava ʻo ʻoange ki he kau akó ha ngaahi faingamālie lahi ke nau akoʻi ʻa e fakamatala fakanounou naʻa nau teuteú.

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau ako he ʻaho ní pea mo fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení ke tokoni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení, pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Akoako akoʻi hoʻo fakamatala fakanounoú ki ha mēmipa ʻo e fāmilí pe ha kaungāmeʻa.

  • Vahevahe hoʻo fakamatala fakanounoú, fakataha mo hoʻo fakamoʻoní, ʻi he mītia fakasōsialé.

  • Ako ha fakamatala lahi ange mei he ngaahi lēsoni ʻi he vahe 3.

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku ʻi ai ha kulupu ʻa e kau akó ke vahevahe mo kinautolu ʻenau ngaahi taumuʻá, ʻoange ha taimi ke nau vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki pe fefakamanatuʻaki aí kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Taimi Hono Hokó

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻokú ke palani ke fakaʻaongaʻi ʻa e lēsoni 6 ke akoako faiako ʻi he lolotonga ʻo e kalasi hokó, te ke ala fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau ako ha taha ʻo e ngaahi lēsoni mei he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí ʻi he teuteú. Kapau ʻokú ke mateuteu ke ako ʻa e lēsoni 7 ʻi he taimi hono hokó, fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau ako ʻa e “Ko e Fakaafe ke Papitaiso mo Hilifakinimá” mei he vahe 3 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 33–34) ʻi he teuteú. Mahalo te ke fie ʻave foki ha fakamanatu kiate kinautolu.