Ngaahi Kalasi ʻo e Ongoongoleleí
Lēsoni 3: Fakahoko Hoʻo Taumuʻa Fakafaifekaú


Lēsoni 3

Fakahoko Hoʻo Taumuʻa Fakafaifekaú

Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, Vahe 1

faifekau ʻokú ne malanga ʻaki ʻa e Ongoongoleleí

Ko e taumuʻa ʻa e faifekaú ke “fakaafeʻi ha niʻihi kehe ke nau haʻu kia Kalaisi ʻaki hano tokoniʻi kinautolu ke nau tali ʻa e ongoongolelei kuo fakafoki maí, ʻo fakafou ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi mo ʻEne Fakaleleí, fakatomala, papitaiso, maʻu ʻa e meʻafoaki ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní, pea kātaki ki he ngataʻangá” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí [2023], 1). ʻE lava ke hikiʻi hake ʻe he mahino mo hono fakaʻaongaʻi ʻo e taumuʻa ko ʻení ki he tafaʻaki kotoa pē ʻo e ngāue fakafaifekaú ʻa e founga ʻo e fakakaukau, teuteu, pea mo e ngāue fakafaifekau ʻa e toʻu kei talavoú.

Vakaiʻi mo Muimuiʻi

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau ki haʻanau ngaahi feinga kimuí ni ke fakaʻaongaʻi ʻa e meʻa ʻoku nau ako ʻi he kalasi ko ʻení. Te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe ha niʻihi ʻo ʻenau ngaahi ngāué mo hanau hoa pe ko ha kalasi.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ke Fili Mei Aí

Taki fealēleaʻakí: Fili ʻi he faʻa lotu ʻa e meʻa pe ngaahi meʻa ki he akó ʻa ia ʻe ʻaonga taha ki hoʻo kalasí. Fakapapauʻi ʻokú ke tuku ha taimi lahi ki he akoako fakahokó mo hono fakaʻaongaʻí.

Fili A: Ko e hā e taumuʻa ʻa e faifekaú?

Ako

Taki fealēleaʻakí: Fakakaukau ke vahevahe ʻa e tūkunga ko ʻení ke kamataʻi ha fealēleaʻaki fekauʻaki mo e taumuʻa ʻa ha faifekau.

Tau pehē ʻoku ʻi ai hao kaungāmeʻa ʻoku ʻikai ko ha mēmipa ʻo e Siasí. ʻI he fehuʻi atu ʻe hoʻo kaungāmeʻá pe ko e hā hoʻo palani ki he ʻaho ní, ʻokú ke talaange te ke ʻalu ki ha kalasi teuteu ngāue fakafaifekau. Pea toe fehuʻi atu ho kaungāmeʻá, “Ko e hā ʻoku fai ʻe he kau faifekaú?”

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakakaukau pe vahevahe ʻa e meʻa te nau talaangé. Fakamatalaʻi ange neongo ʻoku lahi ha ngaahi founga ke tali ʻaki ʻa e fehuʻí, ka ʻoku fakamatalaʻi fakanounou e tefitoʻi taumuʻa ʻa e faifekaú ʻi he kamataʻanga ʻo e vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení. ʻOange ha taimi ki he kau akó ke nau ako pea ke alēlea mo ha hoa pe ʻi ha kiʻi kulupu.

Lau ʻa e “Ko Hoʻo Taumuʻá” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, 1) pea mo e fakamatala ko ʻeni meia ʻEletā D. Toti Kulisitofasoní.

ʻEletā D. Todd Christofferson

Kātaki kae ʻoua naʻá ke tukunoaʻi ʻa e vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí mo hono fehuʻi “Ko e hā ʻeku taumuʻa ʻi heʻeku hoko ko e faifekaú?” Fakatōkakano ʻa e taumuʻa ʻo e ʻomi ʻa e kakaí kia Kalaisi ʻo fakafou ʻi he ngaahi tefitoʻi moʻoni mo e ngaahi ouau ʻo e ongoongolelei kuo fakafoki maí, pea ʻe mahino kiate koe, ko hono vahevahe ʻo e ongoongoleleí ʻoku ʻikai ko ha polokalama ia; ko ha ngāue—ko e ngāue ʻa e Tamaí, ʻAló, pea mo e Laumālie Māʻoniʻoní. (D. Todd Christofferson, “ʻUhinga ʻOku Tau Vahevahe Ai e Ongoongoleleí,” Liahona, ʻAokosi 2014, 36)

Aleaʻi ʻa e founga ʻe lava ke faitokonia ai ʻe he fakatōkakano ʻo e taumuʻa ko ʻení ʻa e meʻa ko ʻení:

  • Founga hoʻo teuteu ke ngāue fakafaifekaú

  • Hoʻo ngaahi tōʻonga ko e faifekaú

Taki fealēleaʻakí: Ke tokoni ke mahino lelei ange ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ʻa e taumuʻa ʻa e ngāue faifekaú, fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení. Te ke ala vahe ki ha vaeua ʻo e kalasí ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e meʻa ʻuluakí pea ko e konga ʻe tahá ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e fika uá.

Lau ʻa e “Ko Ho Tufakanga ke Akoʻi e Ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisi Kuo Fakafoki Maí” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, 1–2). ʻI hoʻo akó, fakaʻilongaʻi ʻa e:

  1. Ngaahi ʻuhinga ʻoku tau fakaafeʻi ai ʻa e niʻihi kehé ke haʻu kia Sīsū Kalaisí.

  2. Meʻa te tau lava ʻo fai ke tokoniʻi ʻa e niʻihi kehé ke nau haʻu kia Sīsū Kalaisi.

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau maʻú. Te mou lava foki ke aleaʻi ʻa e fehuʻi ko ʻení:

  • Kuo founga fēfē hano ʻomai ʻe he muimui ki he Fakamoʻuí ha “fiefia, ʻamanaki lelei, nonga, mo ha taumuʻa lahi ange” (peesi 2) kiate koe pe kakai ʻokú ke ʻiló?

Taki fealēleaʻakí: Fakakaukau ke vahevahe hoʻo tali ʻaʻau ki he fehuʻi kimuʻá. Te ke lava foki ʻo huluʻi ʻa e foʻi vitiō “After Searching So Long for It, Hope Showed Up on Their Doorstep” (2:42; Gospel Library). Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau kumi ʻa e founga naʻe tāpuekina ai ʻe he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ʻa e ongomeʻa mali ʻi he vitioó.

Ako Fakahoko

Taki fealēleaʻakí: Tuku ha taimi ke tokoni ai ki he kau akó ke nau ako maʻuloto ʻa e “Ko Hoʻo Taumuʻá” (Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí, 1). Te mou lava ʻo toutou lau fakataha ia mo e kalasí, pea fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau ako lau maʻuloto ia mo ha hoa.

ʻI hoʻo akoʻi ʻa e kalasi ko ʻení, toutou vakai ki he taumuʻa ʻa e faifekaú. Te mou ala fakakaukau ke lau fakataha ia ʻi he kamataʻanga ʻo e kalasi takitaha.

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ai ki he meʻa kuo nau ako he ʻaho ní pea mo fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení ke tokoni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Hoko atu hono ako maʻuloto e taumuʻa ʻa e faifekaú. Fakamatalaʻi ia mei hoʻo manatú ki ha mēmipa ʻo e fāmilí pe ha kaungāmeʻa. Fakakaukau ki he meʻa kuó ke ʻosi fai pe te ke lava ʻo kamata fakahoko, ko ha konga ʻo e taumuʻa ʻa e faifekaú.

  • ʻAlu ki he peesi “Vahevahe ʻo e Ongoongoleleí” ʻi he ChurchofJesusChrist.org. Kumi ha ngaahi fakakaukau ʻe lava ʻo tokoni atu ke ke vahevahe ʻa e ongoongoleleí mo e niʻihi kehé.

  • Fakakaukau ʻi he faʻa lotu ki ha taha ʻokú ke fie tokoniʻi ke ofi ange kia Sīsū Kalaisi mo ne aʻusia ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo ʻEne ongoongoleleí. Fakapapauʻi ʻa e meʻa te ke fai ke tokoniʻi ai kinautolú (hangē ko ʻení, “Te u lotua ʻa e tokotahá ni pea fakaafeʻi ia ki he lotú ʻi he Sāpate ko ʻení”).

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku ʻi ai ha kulupu ʻa e kau akó ke vahevahe mo kinautolu ʻenau ngaahi taumuʻá, ʻoange ha taimi ke nau vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki ai pe fefakamanatuʻaki kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Fili E: ʻOku liliu fēfē ʻe he tokāteline ʻa Kalaisí ʻa e moʻuí?

Ako

Taki fealēleaʻakí: Fakakaukau ke hiki ʻa e kupuʻi lea Ko e Tokāteline ʻa Kalaisí ʻi he palakipoé. Fakaafeʻi ha taha ke ne lau ʻa e fakamatala ko ʻení meia Palesiteni Lāsolo M. Nalesoní:

Russell M. Nelson

ʻOku mālohi fau ʻa e tokāteline haohaoa ʻa Kalaisí. ʻOkú ne liliu ʻa e moʻui ʻa e taha kotoa ʻoku mahino ki ai mo feinga ke ne fakahoko ia ʻi heʻene moʻuí. (“Moʻoni Haohaoa, Tokāteline Haohaoa, mo e Fakahā Haohaoa,” Liahona, Nōvema 2021, 6)

  • Kapau ʻe ʻeke atu ʻe ha taha pe ko e hā ʻa e tokāteline ʻa Kalaisí, ko e hā te ke talaangé?

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke fakafehoanaki ʻenau ngaahi tali ki he fehuʻi kimuʻá mo e fakamatala ʻi he vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí. Vahevahe ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení, ke tokoni ke nau fakahoko ʻeni:

Kumi ʻa e konga ʻi he vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí ʻoku ui “Ko e Ongoongolelei ʻo Kalaisí mo e Tokāteline ʻa Kalaisí.” Lau ʻa e ʻuluaki palakalafi ʻe tolú mo e fakamatala meia Hailame Sāmitá (peesi 6). Kumi ʻa e tali ki he ongo fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā ʻa e tokāteline ʻa Kalaisí?

  • Ko e hā ka feinga ai ha taha ʻoku teuteu ke ngāue fakafaifekau ke mahino mo ne moʻui ʻaki ʻa e tokāteline ʻa Kalaisí?

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau vahevahe ʻa e meʻa ne nau ako mei he Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí ʻokú ne tali ʻa e ngaahi fehuʻi kimuʻá.

ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení ke fakaloloto e mahino ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ki he ngaahi tafaʻaki kehekehe ʻo e tokāteline ʻa Kalaisí. Kapau ʻoku tokolahi feʻunga hoʻo kalasí, vahevahe kinautolu ki ha ngaahi kulupu tautau toko nima. ʻE lava ke ako ʻe he mēmipa takitaha ʻo e kulupú ha konga kehekehe ʻo e tokāteline ʻa Kalaisí

Ako lahi ange ki he tokāteline ʻa Kalaisí ʻaki haʻo ako ʻa e ngaahi konga ko ʻení mei he vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 7–9):

Fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi foʻi lea mo e ngaahi kupuʻi lea mahuʻingá ʻi hoʻo akó. Fakakaukau ke lau ha niʻihi ʻo e ngaahi potufolofola ʻoku fekauʻaki mo e kongá. Teuteu ke vahevahe ʻa e meʻa naʻá ke akó.

Ako Fakahoko

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke fakamatalaʻi ki heʻenau kulupú ʻa e meʻa ne nau ako ʻi he ʻekitivitī kimuʻá. Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino ko ʻení:

Fakamatalaʻi fakanounou ʻa e konga ʻo e tokāteline ʻa Kalaisí naʻá ke akó. ʻE lava ke ke fakakau ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení ʻi hoʻo fakamatalá:

  1. Ko ha fakamatala fakanounou ʻo e meʻa naʻá ke akó

  2. Founga ʻoku tokoniʻi ai ʻe he konga ko ʻeni ʻo e tokāteliné ʻa e kakaí ke nau haʻu kia Kalaisi pea maʻu Hono mālohi faifakamoʻuí

  3. Founga kuo faitāpuekina ai koe pe ha taha ʻokú ke ʻiloʻi ʻe he muimui ki he konga ko ʻeni ʻo e tokāteline ʻo Kalaisí

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke fakakaukau ai ki ha meʻa kuo nau ako pea mo fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení ke tokoni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Ako ʻa e 2 Nīfai 31, ʻo kumi e ngaahi akonaki ʻa Nīfai kau ki he tokāteline ʻa Kalaisí.

  • Feinga ke ʻiloʻi ha ʻelemēniti ʻo e tokāteline ʻa Kalaisí ʻokú ke loto ke fakakau kakato ange ʻi hoʻo moʻuí. Fakakaukauʻi ʻa e founga te ke fakahoko ai iá.

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku ʻi ai ha kulupu ʻa e kau akó ke vahevahe mo kinautolu ʻenau ngaahi taumuʻá, ʻoange ha taimi ke nau vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki pe fefakamanatuʻaki aí kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Fili F: Ko e hā e meʻa ʻokú ne ʻai ha faifekau ke lavameʻá?

Ako

Taki fealēleaʻakí: Fakakaukau ke hiki ʻa e fehuʻi ko ʻení ʻi he palakipoé fakataha mo e ngaahi tali ʻa e kau akó:

  • ʻE lava fēfē ke ʻilo ʻe ha taha ko ha faifekau lavameʻa kinautolu?

Taki fealēleaʻakí: ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ako ko ʻení ke mahino lelei ange kiate kinautolu ʻoku kaú ʻa e founga ke hoko ai ko ha kau faifekau leleí:

  1. Lau ʻa e ʻuluaki palakalafi ʻe hiva ʻo e “Ko ha Faifekau Lavameʻá” ʻi he vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 14-15). Valivali pe fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi ʻulungaanga ʻo e kau faifekau lavameʻá. Fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi meʻa ʻoku ʻikai mahuʻinga ki he lavameʻá ʻi ha founga kehe (hangē ko ha lanu kehe pe founga ʻo hono laineʻí).

  2. Vakaiʻi ʻa e ngaahi fakakaukau ʻoku lisi ʻi lalo ʻi he peesi 15. Fili ha potufolofola ʻe ua pe lahi ange ke lau, ʻo kumi ʻa e meʻa ʻoku nau akoʻi fekauʻaki mo e hoko ko ha faifekau lavameʻá.

Ako Fakahoko

Taki fealēleaʻakí: Fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke fakaʻaongaʻi ʻa e meʻa ne nau ako ʻi he ʻekitivitī kimuʻá ʻi heʻenau tali ki he tūkunga ko ʻení. Fakakaukau ke vahevahe ʻa e kalasí ke nau tauhoa pea fakaafeʻi ke nau fakatātaaʻi.

Tau pehē ʻokú ke maʻu ha pōpoaki mei ha kaungāmeʻa ʻoku lolotonga ngāue fakafaifekau taimi kakato. ʻOku nau ongoʻi hangē ʻoku ʻikai ke nau hoko ko ha faifekaú koeʻuhí he kuo teʻeki papitaiso ha taha ia kuo nau akoʻi pea kuo teʻeki ai ke nau maʻu ha tuʻunga fakatakimuʻa. ʻOku kamata ke nau ongoʻi hangē ʻoku nau maumauʻi honau taimí.

  • Makatuʻunga ʻi he meʻa naʻá ke ako mei he “Ko ha Faifekau Lavameʻá” ʻi he vahe 1 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí (peesi 14–15), tokoni ki ho kaungāmeʻá ke lelei ʻene fakakaukau fekauʻaki mo hono ʻuhinga ʻo e hoko ko ha faifekau lavameʻá.

  • Fakamatalaʻi ʻa e founga ʻe lava ai ʻe he tokanga lahi ange kia Sīsū Kalaisí ʻo liliu e ngaahi ongo ho kaungāmeʻá ki heʻenau ngāue fakafaifekaú.

Taki fealēleaʻakí: Ki ha founga ʻe taha ke tokoniʻi ai ʻa e kau akó ke nau ʻiloʻi mo fakamatalaʻi ʻa e ngaahi ʻulungaanga ʻo e kau faifekau lavameʻá, fakakaukau ke huluʻi ʻa e vitiō “Kau Faifekau ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní” (4:56; ChurchofJesusChrist.org). ʻE lava ke aleaʻi ʻe he kau mēmipa ʻo e kalasí ʻa e founga naʻe fakamatalaʻi pe fakatātaaʻi ai ʻe he kau faifekau ʻi he vitioó ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻo e ngāue fakafaifekau leleí.

Fokotuʻu ha taumuʻa

Taki fealēleaʻakí: ʻOange ha taimi ki he kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau fakakaukau ki he meʻa kuo nau ako he ʻaho ní pea mo fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení ke tokoni kiate kinautolu:

Fokotuʻu ha taumuʻa ʻoku fekauʻaki mo e meʻa kuó ke akó. Fakaʻaongaʻi ha ngaahi fakakaukau hangē ko ʻení pe fakakaukau pē ʻaʻau.

  • Fakakaukau ki ha taha ʻokú ke ʻiloʻi ʻoku lolotonga ngāue fakafaifekau. ʻĪmeili pe tohi kiate kinautolu ʻo fakamatalaʻi fakanounou ʻa e meʻa naʻá ke ako he ʻahó ni fekauʻaki mo e hoko ko ha faifekau lavameʻá. Te ke lava foki ʻo ʻeke ki he faifekaú pe ko e hā e meʻa ne nau ʻilo ʻokú ne ʻai ke nau lavameʻá.

  • Fakakaukau ki ha meʻa te ke lava ʻo fai he taimí ni ke ke teuteu ke hoko ko ha faifekau lavameʻa ʻi he kahaʻú.

Ko ʻeku taumuʻá
  • Te u … (ngāue te ke faí).

  • Te u lavaʻi ʻeku taumuʻá ʻaki … (ha kiʻi palani faingofua).

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻoku ʻi ai ha kulupu ʻa e kau akó ke vahevahe mo kinautolu ʻenau ngaahi taumuʻá, ʻoange ha taimi ke nau vahevahe ai ʻa e founga te nau fepoupouaki pe fefakamanatuʻaki aí kimuʻa ʻi he kalasi hokó.

Taimi Hono Hokó

Taki fealēleaʻakí: Kapau ʻokú ke mateuteu ke akoʻi ʻa e lēsoni 4 ʻi he taimi hono hokó, fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau mēmipa ʻo e kalasí ke nau ako ʻa e vahe 2 ʻo e Malanga ʻAki ʻEku Ongoongoleleí ʻi heʻenau teuteú. Mahalo te ke fie ʻave foki ha fakamanatu kiate kinautolu.