“O Le Savali o le Eseta o le Feagaiga Tuai,” Liahona, Ape. 2026.
O Le Savali o le Eseta o le Feagaiga Tuai
O le soifuaga, puapuaga, maliu, ma le Toetu o Iesu o le savali tonu lava lea o le Feagaiga Tuai.
Ua Toetu o Ia, saunia e Del Parson, e mafai ona kopiina mo na o le fa’aaogaina e le Ekalesia
O a ni auala e mafai ai e mea na tutupu i le Eseta—Aso Sa o le Laupama, puapuaga o le Faaola i Ketesemane, Lona Toetu, ma isi mea—ona ta’ua o mea na tutupu i le Feagaiga Tuai, e ui lava o loo tusia i le Feagaiga Fou?
O le tali i lena fesili e faavae i le upumoni e faapea, o Iesu Keriso o Ieova, o le Atua o le Feagaiga Tuai (tagai 3 Nifae 15:4–5), ma “o mea uma na tuu mai e le Atua mai le amataga o le lalolagi, i le tagata, o ni faatusatusaga o ia” (2 Nifae 11:4).
Ketesemane
Sei o tatou vaavaai i le mea autu se tasi na tupu mai le tala o le Eseta. Ua tuuina mai uma e Mataio, Mareko, ma Luka tala o le aafiaga o Iesu i le Faatoaga o Ketesemane. Ua faamatala e Mareko mea na tutupu i o latou tulaga aupito faigofie:
“Ua latou oo atu i le fanua o Ketesemane lona igoa: ona fetalai atu lea o ia i ona soo, Ina nonofo ia outou iinei, sei ou tatalo.
“Ua o ane foi o ia ma Peteru ma Iakopo ma Ioane, ona matautuia lea o ia, ma atuatuvale;
“Ona fetalai atu lea o ia ia te i latou, O loo matua tiga lava lo’u loto e oo i le oti: ina nonofo ia outou iinei ma mataala.
“Ua faaitiiti atu o ia i luma, ona faapau lea o ia i le eleele, ma tatalo, ina ia mavae au lea itu aso ia te ia, pe afai e mafaia.
“Ua faapea atu, Ava, lo’u Tama e, e te mafaia e oe mea uma lava, ia e aveeseina lenei ipu ia te au: ae aua le faia lo’u loto a o lou finagalo” (Mareko 14:32–36).
Pe o se mea lenei na tupu o loo ta’ua i le Feagaiga Tuai? Sa foliga mai o manatu na o tusitala o le Talalelei. O tala taitasi e aofia ai mau faasino i mea na tutupu i lena po e faataunuu ai valoaga o le Feagaiga Tuai. Ua tusi faamaumauina e Mataio ma Mareko ia Iesu o loo sii mai se fuaitau e faapea atu, o le a lafoai o Ia e le au soo ma sosola ese (tagai Sakaria 13:7; Mataio 26:31; Mareko 14:27). I le Luka, o loo ta’ua ai e Iesu, “Aua ou te fai atu ia te outou, e tatau ona taunuu mai ia te a’u o le mea na tusia, o lea” (Luka 22:37), ona sii mai lea o le Isaia 53:12. Sa sili atu ona iloa lelei e Mataio o mea na tutupu i le afiafi o le faataunuuga lea o valoaga. Pe le o mea ea e faaauau e pei ona faamoemoeina, “ona faapefea lea ona faataunuuina o tusitusiga paia?” (Mataio 26:54). I le iuga, “a ua oo ia mea uma, ina ia faataunuuina ai tusitusiga paia a le au perofeta” (Mataio 26:56).
O Iesu Keriso o le Savali o le Feagaiga Tuai
I a latou tala ma tusi, sa faia ai e tusitala o le Feagaiga Fou i nisi taimi ni fesootaiga ma faatusatusaga ma le Feagaiga Tuai lea e foliga mai i le au faitau i ona po nei e sili atu nai lo upu a uluai tusitala. Ae o lo latou faia o lea mea, o le faaaogaina o fuaiupu o le Feagaiga Tuai i le galuega a Iesu, ua faaalia ai sa latou malamalama lelei i se mataupu faavae autu o le Tusi Paia: O le soifuaga o Iesu, puapuaga, maliu, ma le Toetu o le savali tonu ia o le Feagaiga Tuai. E mafai faapefea ona avea ma se isi mea? Mo le soifuaga, puapuaga, maliu, ma le Toetu o Iesu ua i ai lea i le fatu o upumoni uma.
O le Auauna Puapuagatia
O tagata talitonu i taimi o le Feagaiga Fou sa tutusa lava anotusi o le Feagaiga Tuai o loo ia i tatou i aso nei. E ala i ata, faataitaiga, ma ataata, o loo aoao mai ai ia i tatou upumoni faavae ma faasino atu i tatou i le Faaola. Mo se faataitaiga, o le valoaga a le Auauna Puapuagatia a Isaia (tagaiIsaia 53) e faigata tele ona faamatala o soo se mea ae o se valoaga o Iesu. Ina ua fetaiai le soo o Filipo ma se alii mai Itiopia na faitau mai lena tusiga, sa fesili atu Filipo:
“Po ua e lagona ea ia mea ua e faitauina?
“Ua fai mai o ia, Ou te mafaia faapefea, pe a le faasino mai e se tasi ia te au? …
“O le fuaiupu foi o le tusi ua na faitau ai, o lenei, pei o le mamoe ua taitaiina ia fasia; pei o le tamai mamoe foi i luma o lē sele fulufulu e le tagi, e faapea foi o ia ua le tautala mai.”
Na fesili atu ai le tagata Aitiope:
“Ua fai mai lenei mea e te perofeta ia te ai? ia te ia ea, po o se tasi tagata?
“Ona tautala atu lea o Filipo, ua afua i lea lava Tusi ona folafola ia te ia o le tala lelei ia Iesu”(Galuega 8:30-32,34-35).
Sa faitau e Apinati le anotusi lava lea e tasi a Isaia i tagata faalogologo tetee o e sa le mafai ona vaai ia Iesu i le Feagaiga Tuai. Ina ua uma ona faitau, sa ia faaiu ai, “O le a afio mai i lalo le Atua lava ia i totonu o le fanauga a tagata, ma o le a togiola e ia ona tagata” (Mosaea 15:1).
Faatuatua ma le Salamo
O le savali a Keriso e moni lava e le o toesea mai le Feagaiga Tuai. I lenei tusi maoae o tusitusiga paia, o le faatuatua ma le salamo e taua i le tagata ma uiga o le Atua o Isaraelu. O Lona gafatia e laveai o se tasi lea o faailoga o Lona paia, ma o le faatuatua i Lona gafatia e laveai Lona nuu mai fili uma e aoao atu le faatuatua i Lona gafatia e laveai mai fili silisili—agasala ma le oti. O le tali-tiga ma le naunautaiga o Ieova e talia tagata agasala ua salamo e faauigaina ai Lona natura. Sa mafai ona salamo ona sa faaloaloa atu Lona aao o le alofa mutimutivale ia i latou o e na lafoai a latou agasala ma o mai ia te Ia. O lea o tagata tapuai faamaoni o Isaraelu o e sa le iloa se mea e uiga ia Iesu Keriso na malamalama uma i le faatuatua ma le salamo ma vaai atu ia i latou o faavae o la latou sootaga ma se Atua alofa mutimutivale—e tusa lava pe latou te lei iloaina auiliiliga atoatoa o lo latou faaolataga.
Tapuaiga ma Osigataulaga i le Malumalu
O tapuaiga i le malumalu a Isaraelu na aoao atu ai le talalelei Kerisiano, aua o le togiola sui ma le faamagaloga mulimuli ane o loo i ai lea i le totonugalemu o osigataulaga o le malumalu. Sa iloa e Isaraelu faamaoni anamua e le mafai ona latou laveaiina i latou lava mai le agasala ae sa manaomia ona faalagolago i le faalavefau a le Atua e laveai i latou faaleagaga. O Iesu, o Ana perofeta o le Tusi a Mamona, ma tusitala o le Feagaiga Fou na faaalia mai o Keriso lava Ia o le tamai mamoe ositaulaga a le Atua, ae o mataupu faavae autu ua uma ona faailoa mai i le tulafono a Mose. Ma o le Mesia o Isaraelu o Ieova lava Ia, o se mea e le o manino i taimi uma i le Feagaiga Tuai ae sa malamalama i ai soo o Iesu i le Tusi a Mamona ma le Feagaiga Fou. O tagata faamamaluina o e sa tulimatai atu i se Mesia faaola sa tulimatai atu i le afio mai o Iesu, ma e toatele na iloaina o Ia ina ua afio mai o Ia.
Sa Molimau Mai Perofeta o le Feagaiga Tuai e uiga ia Iesu Keriso
E ala i le aoao atu o le alofa ma le alofa mutimutivale o Ieova ma molimau atu ia te Ia, sa molimau atu ai perofeta uma o le Feagaiga Tuai e uiga ia Keriso, e pei ona fai mai le Tusi a Mamona sa latou faia (tagai Iakopo 4:4–5; 7:11). O i latou o e na mafai ona vaai ma se mata o le faatuatua na vaai ia Ieova o le totonugalemu o o latou manaoga ma tuuto amiotonu uma. O i latou o e sa aoaoina, e pei foi o le tagata mai Itiopia, pe sa pupula o latou mata, e pei o le au soo i le ala i Emau, sa mafai ona vaai tonu lava o Iesu le Nasareta o lo latou Mesia ma le taulaga le pona a le Atua mo i latou. O se tasi o na soo, o Ioane le Papatiso, sa mafai ona molimau mai ina ua ia vaai ia Iesu, “Faauta i le Tamai Mamoe a le Atua, na te aveesea le agasala a le lalolagi” (Ioane 1:29).
O Le Taualuga o le Feagaiga Tuai
Ua vaaia e tusitala Kerisiano mai ia Paulo e oo mai i le taimi nei i le savali o le Eseta le faamoemoega ma le faataunuuina o le Tulafono ma Perofeta. O le taulaga togiola ma le Toetu o le Faaola—o le fatu o le savali o le Eseta—o le taualuga o le Feagaiga Tuai, o le mafuaaga o lana feagaiga, o le savali o lana tulafono FaaMose, o le faamoemoega o lona malumalu, ma le faataunuuina o faamoemoega uma ma faananauga o ona tagata tapuai. O le malumalu o Isaraelu, viiga, ma tapuaiga sa i ai lo latou faamoemoega tupito i le misiona faaola o le Mesia valoia o le Feagaiga Tuai, o Iesu Keriso.