2025
Haʻu kia Kalaisi pea Maʻu ʻEne Ngaahi Meʻaʻofá
Liahona Tīsema 2025


“Haʻu kia Kalaisi pea Maʻu ʻEne Ngaahi Meʻaʻofá,” Liahona, Tīsema 2025.

Haʻu kia Kalaisi pea Maʻu ʻEne Ngaahi Meʻaʻofá

Koeʻuhí ko Kalaisi, ko e meʻaʻofa maʻongoʻonga tahá, ʻoku tau maʻu ai ʻa e meʻa kotoa pē ʻoku mahuʻinga tahá—ʻi he taimí ni pea taʻengata.

ngaahi meʻaʻofa ʻi lalo ha fuʻu ʻakau Kilisimasi

ʻI heʻeku kei taʻu hongofulu tupú, naʻá ku nofo ʻamanaki fiefia atu ki ha meʻaʻofa mamafa ki he Kilisimasí, ʻo u faʻa lave fekauʻaki mo ia pea ʻikai fakakaukau ki he tuʻunga fakapaʻanga ʻa ʻeku ongomātuʻá.

ʻI he aʻu ki he Kilisimasí, naʻe ʻikai ke ʻi he lalo ʻakaú ʻa e meʻaʻofa naʻá ku fakaʻamu ki aí. ʻI he kamataʻangá, naʻá ku ongoʻi loto-mamahi, ka naʻe ʻikai fuoloa kuo liliu ʻeku taʻefiemālié ki he ongoʻi mā ʻi heʻeku ʻiloʻi naʻe fuesia ʻe heʻeku ongomātuʻá ha ngaahi kavenga fakapaʻanga mamafa—ko hono tokoniʻi hoku tuongaʻané ʻi he ngāue fakafaifekaú mo hoku tuofefiné ʻi he kolisí, pea pehē foki ki hono tauhi au, ko ʻena siʻisiʻi tahá.

ʻI he hoko atu e pongipongí, naʻá ku fakatokangaʻi naʻe siʻisiʻi ha meʻa ʻi he lalo ʻakaú maʻanautolu pea lahi e ngaahi meʻa maʻakú. ʻI heʻeku siokitá, naʻá ku kui ai ki he ʻofa mo e feilaulau ne fakahaaʻi mai ʻe heʻeku ongomātuʻá maʻakú.

Hili ha ngaahi taʻu lahi mei ai, hili ʻeku foki mai mei heʻeku ngāue fakafaifekaú, naʻá ku toe Kilisimasi toko taha pē mo ʻeku ongomātuʻá. Naʻá na fiefia ʻi heʻena mamata ki heʻeku fakaava ʻa e ngaahi meʻaʻofa mei he lalo ʻakaú pea naʻe toe meimei lahi taha pē ʻa e meʻaʻofá maʻaku.

ʻI he taimi ko ʻení, naʻá ku vakai ki he ngaahi tūkungá ʻaki ha fakakaukau naʻe kehe. Ne u ako ha lēsoni mahuʻinga ʻi heʻeku aʻusia ʻi hoku taʻu hongofulu tupú. Naʻe ʻikai ke u fakamālō pē koeʻuhí ko e ngaahi meʻaʻofá—naʻe ongo moʻoni kiate au ʻa e ʻofa ʻa ʻeku ongomātuʻá mo e ngaahi feilaulau kuó na fakahoko loto-fiemālie maʻakú.

Ko e Meʻaʻofa Mahuʻinga Tahá

Kuo mahino kiate au ʻoku mahuʻinga ange ha ngaahi meʻaʻofa ʻe niʻihi ʻi he niʻihi, pea ʻoku faʻa fiemaʻu ʻe he ngaahi meʻaʻofa ko iá ha feilaulau mei he tokotaha foakí.

ʻOku pehē ʻi he Tohi ʻa Molomoná, “ʻOku ʻi ai ha meʻa ʻe taha ʻoku mamafa ange ʻi he ngaahi meʻa ko ia kotoa pē” (ʻAlamā 7:7), pea ko e moʻui mo e misiona ia ʻo Sīsū Kalaisí. Ko e moʻoni, ko e meʻaʻofa maʻongoʻonga taha kuo foaki ki he faʻahinga ʻo e tangatá ko Sīsū Kalaisi—ko Hono ʻaloʻí, ʻEne moʻui haohaoá, ʻEne feilaulau fakaleleí, mo ʻEne Toetuʻu nāunauʻiá.

Naʻe hoko mai ʻa e meʻaʻofá ni ʻi ha feilaulau lahi, pea ʻoku tafe meiate Ia ʻa e tāpuaki taʻengata kotoa pē. ʻI heʻetau tali ʻEne fakaafe ke “haʻu kiate [Iá]” (Mātiu 11:28), ʻoku tau fakaava ai ʻa e ngaahi meʻaʻofa ʻoku mahuʻinga moʻoní.

Ngāue ʻAki e Tui kiate Iá

ʻOku fiemaʻu lahi taha ʻa e tuí ʻi he taimi ʻoku ngali siʻisiʻi taha ai ʻene ngāué. ʻE lava ke faingataʻa hono tauhi ʻetau tuí lolotonga e ngaahi taimi ʻo e faingataʻá. Ka neongo ia, kapau te tau vilitaki, ʻe tāpuakiʻi kitautolu ʻe he ʻEikí.

Naʻe fehangahangai ʻa e kau Nīfai faivelengá mo e fakamanamana ʻo e fakaʻauhá kapau naʻe ʻikai hā mai ʻa e ngaahi fakaʻilonga ʻo hono ʻaloʻi ʻo Kalaisí. Neongo e ngaahi tūkunga fakatuʻutāmaki ne nau ʻi aí, ka naʻa nau kei tuʻu maʻu pē ʻi heʻenau tuí. (Vakai, Hilamani 14:2–5; 3 Nīfai 1:6–9.)

Naʻe lotu fakamātoato ʻa e palōfita ko Nīfaí, ʻo feinga ke fakahaofi hono kakaí. Ko e tali ki aí, naʻe ʻoange ʻe he ʻEikí ʻa e fakapapau fakafiemālie ko ʻení: “Hanga hake ho matá pea fiefia; … ʻi he pō ko ʻení ʻe fakahā ai ʻa e fakaʻilongá, pea ʻi he ʻapongipongí te u haʻu ki māmani” (3 Nīfai 1:13).

ʻI he pō ko iá, naʻe ʻikai hoko mai ʻa e fakapoʻulí. ʻI he ʻaho hono hokó, naʻe hā mai ha fetuʻu foʻou ʻi he langí, ʻo fakahā hono ʻaloʻi ʻo Sīsū Kalaisí—“ʻa e maama, mo e moʻui, pea mo e ʻamanaki leleiʻanga ʻo e māmaní.” Naʻe monūʻia ʻa kinautolu naʻe tuʻu maʻu ʻi he tuí ke mahino kuo hāʻele mai ʻa e ʻEiki naʻe kikiteʻí.

Ko e Tuí Ko ha Meʻaʻofa

Kuo fakamatalaʻi ʻe ʻEletā Niila L. ʻEnitaseni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ko e tui kia Sīsū Kalaisí ko ha meʻaʻofa fakalangi, kuo foaki mai ʻi heʻetau fili ke tui kiate Ia mo fekumi fakamātoato kiate Iá. Naʻe akoʻi ʻe ʻEta ʻi he Tohi ʻa Molomoná, ʻi he tupulaki ʻetau tuí, te tau lava ʻo ʻamanaki lelei ki ha māmani lelei ange (vakai, ʻEta 12:4).

ʻI he ngaahi taʻu kuohilí, lolotonga haʻaku ʻi Palāsila ʻi ha folau fakapisinisi, naʻá ku tangutu ʻi he vakapuná mo ha tangata naʻe toki mālōlō hono ʻofefine pē ʻe tahá ʻi ha fakatuʻutāmaki ʻi ha kā. Naʻá ne loto-mamahi pea ʻikai ha ʻamanaki lelei. ʻI he taimi naʻe tonu aí, naʻá ma talanoa ki he ngaahi meʻa toputapu te ne lava ʻo haʻi fakataha ʻa e ngaahi fāmilí ki he taʻengatá. Naʻá ku vahevahe ange ʻeku fakamoʻoní ʻe lava ke ne toe fakataha mo hono ʻofefiné ʻo taʻengata ʻo fakafou ʻia Kalaisi. Naʻe liliu ʻene loto-mamahí ki ha ʻamanaki lelei, pea naʻá ne tangi ʻi he ʻilo foʻou ko ʻení.

ʻOku ʻikai ke u ʻilo pe naʻe kau ʻa e tangatá ni ki he Siasí, ka ʻi he momeniti ko iá, ʻoku ou ʻiloʻi naʻá ne maʻu ʻa e ʻamanaki lelei ʻoku toki maʻu pē ʻi he feilaulau mo e ngaahi tāpuaki ʻa Sīsū Kalaisí.

Ko Mele ʻokú ne pukepuke ʻa e pēpē valevale ko Kalaisí

ʻOku Tohoakiʻi Kitautolu ʻe he Feilaulaú ke Tau Ofi Kiate Ia

Ko e sīpinga maʻongoʻonga taha ʻo e feilaulaú ko e finangalo lelei ʻa ʻetau Tamai Hēvaní ke fekauʻi mai Hono ʻAlo ko Sīsū Kalaisí ki he māmaní (vakai, Sione 3:16). Pea naʻe feilaulauʻi ʻe Kalaisi, ʻi he talangofua haohaoá, ʻa e meʻa kotoa pē ke tukulolo ki he finangalo ʻo e Tamaí (vakai, Mātiu 26:39, 42).

Kapau ʻoku tau ʻofa moʻoni ʻia Kalaisi, te tau foaki kiate Ia ʻetau feilaulaú—ko ha loto-fakatōkilalo mo ha loto-fiemālie ke muimui kiate Ia (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 59:8).

Naʻe akoʻi ʻe he ʻAposetolo ko Paulá ko e fonó ko ha taki fakaako ia ke ne ʻomi kitautolu kia Kalaisi koeʻuhí ke fakatonuhiaʻi kitautolu ʻi he tuí. Ka neongo ia, ko hono fakatonuhiaʻi pē kitautolú, ʻoku ʻikai leva ke tau toe hoko ko ha taki fakaako, he ʻoku tau hoko ko e fānau ʻa e ʻOtuá. (Vakai, Kalētia 3:24–26.)

ʻI he tupulaki ʻetau tuí, ʻoku hoko leva e ngaahi fekaú ko ha konga hotau natulá. ʻOku nau tokoniʻi kitautolu ke tau ofi ange ki he Fakamoʻuí, pea ʻokú Ne talaʻofa mai te Ne ʻunuʻunu ofi mai kiate kitautolu (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:63). ʻIkai ngata aí, ʻoku tau hoko lahi ange ʻo hangē ko Iá, ʻi heʻetau talangofuá. ʻI heʻetau fai iá, ʻoku tau teuteuʻi ai kitautolu ke maʻu ʻa e meʻaʻofa taupotu taha ʻo e moʻui taʻengatá (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 14:7).

Haʻisia kiate Ia

ʻOku moveuveu ʻa e māmaní, pea ʻoku feinga ʻa Sētane ke tohoakiʻi kitautolu ʻaki ʻa e manavaheé mo e taʻepaú (vakai, Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 45:26; Luke 21:26). Ka neongo ia, kuo ʻomi ʻe he Tamaí ha founga ke ikunaʻi ai ia: ko Hono ʻAlo, ko Sīsū Kalaisí.

Neongo ʻe ʻi ai ha ngaahi faingataʻa ʻi he moʻuí, ka ʻoku ʻomi ʻe heʻetau haʻisia kia Kalaisi ʻo fakafou ʻi he ngaahi ouaú mo e ngaahi fuakavá ke tau lava ʻo maʻu Hono mālohí mo e mālohi huhuʻí. Kuo akoʻi ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni ʻoku haʻi kitautolu ʻe he kau ki he fuakavá ki he ʻEikí “ʻi ha founga te ne ʻai ke faingofua ange e meʻa kotoa ʻo e moʻuí.” Faingofua ange, kae ʻikai faingofua. Pea ʻoku ʻatā ʻa e mālohí kiate kinautolu ʻoku loto-fiemālie ke fakahoko mo tauhi ʻa e ngaahi fuakava toputapú. ʻOku kau foki mo e ngaahi fuakava ko ʻení ʻi he ngaahi meʻaʻofa maʻongoʻonga ʻa e ʻOtuá kiate kitautolu, ko ʻEne fānaú.

ʻOku ou fakamoʻoni ʻi he faʻahitaʻu Kilisimasi ko ʻení, ʻoku fakafou ʻia Kalaisi, ko e meʻaʻofa maʻongoʻonga tahá, ʻa ʻetau maʻu ʻa e meʻa kotoa pē ʻoku mahuʻinga tahá—ʻi he taimí ni pea taʻengata.