Te Toa— ao te Anganano

Onoua te namwakaina nako n te maungatabu ni kabuta n Eberi, I kainaomataki man te taetae ngkai I kamarurungaki imwin te korokoro ae kakamaku. I anganaki te maiu, ao ngkai I a kerekea te tai aei tamaroa aei ni karekea te kakabwaia, te mweraoi, ao n tauraoi ni manga buokia Tariu n Te Moan Beretitentii ao Aia Kooram Tengaun ma Uoman ao tabeman riki raou aika a tangiraki ma raoraou ake I rang bae irouia ao ake a mena irarikin buu ae tangiraki, Ruby, ao au utu ma aia tai, aia kakauongo, aia tataro… .

Tairikin te tai ae I a rangi ni kakaiaki marurungiu, I ataia iai te bwai ae rangi ni kakamaku ae riki nakoiu. Bwaai aika riki ni waekoa—te maraki e rikirake, buu ae tangiraki ae Ruby e tarebonia taokita ao ara utu, ao ngai iaon bubuan waeu I raraa te taabu n tebotebo n totokoia ao ni karekea te mweraoi ao kaataningan te rau man te maraki. I taetae nakon Tamau are i Karawa bwa e na kanaanaua riki teutana maiu teutana riki te tai ni karaoa Ana mwakuri, ngkana aio Nanona.

Ngke I tabe n tataro, I moanna n aki namakinaaba. Tangin aia turaki taan buokia aoraki te kabanea ni bwai are I uringnga imwain are te aki namakinaaba e taonai nako, are bon toki tabeua riki te bong.

Te maraki ae korakora ao kakamwakurin te aomata e toki. I a mena ngkai, n te tabo ae rau man kamweraoi; ni kabane bwaai a rau n akea te karongoa. I kona n namakinia uoman aomata n te tabo ae raroa iaon te katabuki, temanna ae tei iaon riki are temanna. Bwanin rongorongoia aki rangi ni kai noraki. Te aomata are e toka mai ieta e kotea te bwai ae I aki kona n noria.

I aki ongo te bwana ma I namakinaaba bwa I mena n te tabo ae tabu. Inanon aoa ao boong ake a waaki, iai korakorana ae okioki nakon au iango te mition ae akea tokina ao karietatan ana tabo Natin te Aomata. I kakoaua nakoim bwa Boni Ngaia Iesu Kristo, Te Tia Kamaiu nakoia, Te Tia Kabooia ni kabane aomata, Te Tia anga te rau ae ake tokina, nanoanga, ao kabwarabure, te Ota ao te Maiu n te aonaaba. I ataia aio te koaua mai imwaina—I bon aki nanououa ke ni mimi. Ma ngkai I ataia, kioina bwa taiani iango n te Tamnei iaon nanou ao tamneiu, taian koaua aika ana raoiroi te Atua n te kawai ae kamimi.

E kaotaki nakoiu tamnein Ana mwakuri iaon te aba: Ana bwabetito. Ana reirei, Ana kamaiu nakoia aoraki ao mwauku, te kataaki, Kamateana n te Kaibangaki, Utina ao Waerakena. Ikanne n rimwiaki ma tamnein Ana mwakuri ni mitinare n te aba e roko n au iango ni mataata, kamatoan mwin rongorongo aika tabu. I bon reiakina, ao ni karikirakeaki n ataibwai iroun ana Tamnei ae Raoiroi te Atua n noori bwaai aika bati.

Te moan tabo bon Te Tia Kamaiu ao Ana Abotoro inanon te ru ae ieta n tairikin Kamwaneana. N tain te Toa ae te riao, E reireinia ao ni katauraoa te toa n Ana Amwarake te Uea ibukia Raona bwa kanuringan Ana anga karea ae roko. Bon te tamnei ae moan te kan nakoiu—korakoran ana tangira te Tia Kamaiu ibukiia. I kakoauaAna iango ae tabetabe ibukin kakawaakin bwaninin rongorongona— tebokan waeia ana abotoro aika a rangi ni barekareka, Uruakan ao kakabwaian te kariki ao kakabwaian te wain, ao ai kaotan te rongorongo ae aki raoiroi bwa temanna ae e na Kamwaneana.

E kabwarabwara nakon Iuta ao n tuangia ake tabeman bwa e nang roko te tai.

Imwina Te Tia Kamaiu e kaota ana taetae ae kananokawaki ngke E taku nakoia Tengaun ma temanna: “I atongi baikai nakoimi, bwa kam na karekea te rau mai Rou. Ami bwai iaon te aba te rawawata: ma kam na kabebetei nanomi; I a tia ni kataea ana kai te aba” (Ioane 16:33).

Ara Tia Kamaiu e tataro nakon Tamana ao ni kariaia te Tama bwa Ana kariaia ao mwaakana—nakon kananauan te maiu ae akea tokina nakoia ni kabane ake a itiaki.

E tataro, “Ao aio te maiu ae akea tokina, ao n ataiko bwa ti te Atua ae koaua, ao Iesu Kristo, are ko a tia ni kanakoa.”

Iesu e kaota te karinerine n reitia:

“I a tia n neboiko iaon te aba: Ngkai I kabanea te mwakuri are Ko anganai bwa N na karaoia.

“Ao ngkai, O Tamau, Ko na neboai ngkai, n te neboaki are neboakiu ma Ngkoe ngke akea aonaaba” (Ioane 17:3–5).

E anga kabwarabwarana tiaki ti ibukia ana reirei ake a weteaki man te aonaaba are a tia ni koaua nakon aia kakoaua Ibukina, “ao I tataro naba ibukia ake a onimakinai n aia taeka” (Ioane 17:20).

Ngke a tia n anene, Iesu ao Tengaun ma temanna a otinako nakon te Maunga ae Oriwete. Ikekei, inanon te on aroka, n te katei ae e riaon ara atatai, Te Tia Kamaiu e anaia nako Aona te rawawata ni bureia aomata ni moa mai iroun Atam ni karokoa tokin te aonaaba. Marakina inanon te on aroka, e tuangira Ruka, e rangi ni korakora “ao maonona aiaron … timtim n raraa aika bubura aika bwaka … i aontano” (Ruka 22:44). E rootaki n te maraki ae korakora ao te rawawata ae akea te aomata ae kona ni uotia. N te aoa ni maraki ni kainnano ara Tia Kamaiu e tokanikai iaon mwaakan Taatan.

Te Uea ae mimitong e kaotia nakon te Iotebwa Timiti te kauring aei nakoia aomata nako:

“Ngaia are I tuangko bwa ko na rairananom… .

“Bwa … Ngai, Te Atua, … kainano … ibukia, bwa a na aki kainano ngkana a rairi nanoia; …

“Te Maraki ra ae karika rabwatau, e ngae te Atua, te korakora iaoia ni bane, e ruru ibukin te maraki, ao n tinako raraana ni katoa bwangabwangan te kun, …

“Ngaia are, I tuangkami riki bwa kam rairinanomi, n te aro bwa I karinanoko ma korakoran mwaakau; ao ni kaota am bure, n te aro bwa ko aonga ni maraki n taian katuua aikai” (tara D&C 19:15–16, 18, 20).

N tain boong n aki namakinaaba, I anganaki, man ana bwai n tituaraoi ao mwaakan te Tamnei ae Raoiroi, te ataibwai riki ae itiaki n Ana mition. I bon anganaki naba te atatai ae bwanin riki bwa tera ae nanonaki n karaoana, inanon Arana, te kariaiakaki n kaoti tain kamimin n abanuean karawa ibukin te kamaiuaki ibukia ni kabane ake a kakaonimaki. Tamnei e reireinaki man reireinaki riki baike a riki n tai ni kamaneana, kataakina ao kaenaenaeana, ao oreakin irikon temanna man te rinan n Atua. I kakoaua Ana kakorakora ni waerakea te katabuki n rabwatana ae mamara n uota ana kaibangaki ao ni kaweneaki iaona n aron ae wene iaontano, neera ni karinaki inanon baina ma waena ni kamatoa raoi Rabwatana bwa e na tine iaon te kaibangaki ibukin noorana irouia aomata.

Te Tauraki n te kaibangaki—te mate ae kakamaku ao mani kammaraki are E rinanona—e rineaki n te moan tai. Man te mate ae rangi ni kammaraki, E ruorikaaki iaan bwaai ni kabane, n aron are e koreaki, bwa rinanon Manga Utina E na manga waerake iaoni bwaai nako (tara D&C 88:6).

Iesu Kristo e mate bwa ti aonga ni bane ni mate. Rabwatana e wene n te rua ni mate. Tamnein Iesu ae aki mamate, e rineaki bwa te ia Kamaiuia aomata nako, e nako n tain tamnei aika rangi ni bati are a tia ni kitana te maiu ae mamate, ma kakaokoron te kokoaua nakon ana tua Tua te Atua. E reireinia te “rongorongo ae mimitongin te kabooira man te kabaeaki n te mate, ao man te kamaiuaki ae riai … [are] iterana[ana] kaman katabuaki Te Tia Kamaiu ao te mwakuri ae kaokoro nakoia ana utu n aomata.”¹

I aki kona ni wakinna ni uotia nakoim korakoran taian tabo aikai a kamatoaki nakon tamneiu. I namakina nanona ae akea tokina ao n tibwa ataia bwa “bon akea inanon te kainibaire ibukin te kamaiuaki ni kabotauaki n te kawai ni kakawaki ma angiin mwakuri nii kabane, ana mwakuri ni kamaiu ni kareana ara Uea. Bon te kabane ni kakawaki ni bwai ae tingaia are e a tia n riki inano rongorongon karikan bwaai; bon oin te bwaa are a kaweneaki iai bwaai ni kabane bwa ana motirawa,”² n aron ae e a tia n taekina.

Te karo ae Riaai e reireina natina Iakoba a ngaira ngkai:

“Mangaia ae, e na reke te kaboaki mairoun te Mesia ae Tabu, bwa e onrake n te akoi ma te koaua.

“Taraia, e anga rabwatana bwa te karea ibukin taian bure, bwa te karea ibukin taian bure, bwa kakoroan bukin te tua, ibukiia ake a uruaki nanoia man raraoma tamneia; ao akea riki a na rootaki n te tua aio.

“Mangaia ae, moan te kakawaki bwa a na tataekinaki bwaai aikai nakoia kain aonaaba, bwa a na ataia ae bon akea te iriko ae e kona ni maeka imatan te Atua, ma ti rinanon mwakuri aika raoiroi, ma ana nanoanga, ao ana akoi te Mesia ae Tabu, ae e a tia n anga rabwatana bwa e na tiringaki n te maiu n iriko, ao e a manga anaia ni mwaakan te Tamnei, bwa e aonga ni karekea te mangauti ibukiia maate, ngkai boni ngaia are e na moani mangauti.

“Mangaia are, bon ngaia te moan uaa nakon te Atua, bwa e aonga n riki bwa te tia tei ibukiia natiia aomata ni kabane; ao a na bane ni kamaiuaki ni kabane ake a kakoaua” (2 Nibwaai 2:6–9).

Ara namakin ae ti a tia n rinanona n te tataro ae rangi ni kakawaki inanon tain te toa bon te otenanti ae tabu n te toa, bwa e katauraoa te tai ni katuruturua ara iango ao nanora nakon te Tia Kamaiu ao Ana anga karea.

Te Abotoro Bauro e kauringia Aomata Aika Itiaki ibukin kanakin te berena ao ni moi n ana mangko te Uea n te aro ae aki riai (tara I-Korinto 11:27–30).

Ara Tia Kamaiu e tuangia Nibwaite, “Bwa ane e kanna ma ni mooi n raraau ao e aki itiaki e bon amwarake ma ni mooi nakon kabuakakan tamneina” (3 Nibwaai 18:29).

Taan taua te toa aika itiaki a kakukureia te Uea a katuka rabwataia iaan te berita ae tabu ma Ngaia ao n ururinga Ana anga maiuna ibukin bure n te aonaaba, bwa ana uouota iaoia aran Kristo, ao n ururingnga, ao ni kawakina ana tua. E berita te Tia Kamaiu bwa ngaira are ti karaoia a reke Tamneina ni mena iroura ao bwa ngkana ti kakaonimaki ua te toki, ti na maeka te maiu ae akea tokina.

Ara Uea e kaotia nakon Iotebwa Timiti bwa akea te bwai n tangira ae korakora riki nakon te bwain tangira ni kamaiuaki (tara D&C 6:13), are ana kaini baire iai te otenanti n te toa bwa te kauring ae reitinako ibukin ana mwakuri ni kamaiu te Tia Kamaiu. E anga te kaetieti bwa e bon bongana bwa te Ekaretia e kaitibo ni bootaki n taua te kariki ao te wain bwa kanuringan te Uea ae Iesu (tara D&C 20:75).

Te maiu ae aki mamate e roko iroura bwa te bwai n tangira ae akea boona man ana kukurei te Atua n tingaia, n akea mwakuri aika etieti. Te maiu ae akea tokina, n te aro ra, bon te kaniwanga ibukin te ongeaba nakon ana tua ao otenanti n Ana Euangkerio.

I kakoaua nakoimi ni bane bwa Tamara are i Karawa e ongo ara bubuti aika etieti. Te reitan rabakau are e a tia n roko irou e a tia ni karika te korakora nakon maiu, Ana bwai n tituaraoi te Tamnei ae Raoiroi bon te bwai ae akea boona ao e karika ara ataibwai ae reitinako ibukin te Atua ao te kimwareirei ae akea tokina.

Man te taetae n te maungatabu ni kabuta n Okitobwa 1989; bitakin tein maan ni koroboki nakon rabakau ngkainaba.