Ko Rātou ō Rātou Ake Kaiwhakawā

Ko tā ngā take nunui o te mahere a te Matua he whakatūwhera i te huarahi e whai tinana kikokiko Ana tamariki wairua, kia akona “te pai i te kino” mā roto i ngā āhuatanga o te ao kikokiko, ka tipu kaha te wairua, ā, ka koke i runga i te ara o te mau tonu.

Kei te pokapū ngā mea e kīa nei e te Whakaakoranga me ngā Kawenata ko te “mana kōwhiringa tika” i te mahere o te Atua kia pahawa ake ai te oranga mutunga kore me te oranga tonutanga o Ana tama me Ana tamāhine. Kua whakamāramahia hoki tēnei tikanga whakahirahira i roto i ngā karaipiture, arā, ko te mana kōwhiringa me te tikanga kia kōwhiri, kia mahi i tāu e pai ai.

He tohutohu te kīanga “mana kōwhiringa tika.” Ko ētahi o ngā kupu taurite mō te “tika” e pēnei ana, ko te “pai,” te “pono,” me te “urutapu o te ngākau.” Ko ētahi o ngā kupu taurite mō te “mana kōwhiringa” e pēnei ana, ko te “mahi,” te “whakarīrā,” me te “ringa raupā.” Nā whai anō, e māramahia ana te “mana kōwhiringa tika” koia ko te āheinga me te waimarie kia kōwhiria, kia mahia i ngā mahi e pai ana, e ngākau urutapu ana, ā, e pono ana.

Ko ngā mea i hangaia ai e te Atua ngā “mea e mahi ana me ngā mea e whakamahia ana.” Ā, ko te mana kōwhiringa tika te “mana mahi motuhake” e whakamanaia ana tātou, i te mea he tamariki tātou nā te Atua, kia meinga hei kaiwhakariterite ki te mahi kaua noa iho hei mea kia whakamahia.

I hangaia ai te ao hei wāhi e whakamātautauria ai ngā tamariki a te Matua i te Rangi kia kitea ai mehemea “ka meatia e rātou ngā mea katoa e whakahaua ai rātou e tō rātou Ariki tō rātou Atua.” Ko tētahi o ngā take matua o te Orokohanganga o te Ao ko te whakarite i tētahi wāhi e wātea ai ki te mahi, ā, kia meinga tātou kia rite ki tā te Ariki e pai ai.

Nā te Ariki a Enoka i tohutohu:

Tirohia ēnei ō teina; he mahi nā ōku ake ringaringa, i tukuna e au ki a rātou tō rātou mātauranga, i roto i te rā i waihanga ahau i a rātou; i roto hoki i te kāri o Erene, hoatu ai e au te mana kōwhiringa ki te tangata;

“Ā, kua mea atu au ki ō teina, ā, kua hoatu hoki tētahi whakahaunga, kia aroha rātou tētahi i tētahi, ā, kia kōwhiria ahau e rātou, tō rātou Matua.”

Ko te tikanga tūāpapa o te mana kōwhiringa, arā, ko te whakapakari i te mana kōwhiringa ki te aroha tētahi i tētahi me te kōwhiri atu i te Atua. Ā, e hāngai pū ana ēnei take e rua ki ngā whakahaunga nui tuatahi me te tuarua kia arohaina te Atua i runga i ō tātou ngākau, wairua me ō tātou whakaaro katoa, ā, kia arohaina hoki ō tātou hoa noho tata anō nei ko tātou anō.

Kia mahara tonu kua whakahaua tātou—kāore i akiakina noatia, i tohutohua noatia rānei, engari kua whakahaua—kia whakamahia tēnei mana kōwhiringa ki te aroha tētahi i tētahi me te kōwhiri atu i te Atua. Māku e kī atu, i roto i ngā karaipiture, ehara kau te kupu “tika” i te tūāhua noa engari kē he whakahau tōtika e pā ana ki te whakamahia o tō tātou mana kōwhiringa.

He take kua whakaingoatia te hīmene rongonui “Choose the Right.” Kāore i manaakitia tātou ki te mana kōwhiringa tika kia meatia tātou e pai ai hei āhea e pai ai. Engari kē, e ai ki tā te mahere o te Matua, kua whiwhi tātou i te mana kōwhiringa tika kia whaia, ā, kia meatia kia rite ki te pono mau tonu. I te mea he “kaiwhakariterite [tātou],” e tika ana kia tautoko tātou i ngā kaupapa pai, “kia meatia e tātou ngā mea pai maha i runga i [tō tātou] mana kōwhiringa, ā, kia pahawa ake ngā tika nui.”

Ka kitea te hiranga mau tonu o te mana kōwhiringa tika i te tuhinga karaipiture e pā ana ki te huinga i te ao i mua. I haututū a Rutiwha ki te mahere o te Matua mō Ana tamariki, ā, i whai kia whakangaromia te mana mahi motuhake. Te mea nui, i aro kau atu te haututū a te rēwera ki te tikanga o te mana kōwhiringa tika.

Nā te Atua i whakamārama, “Nā reira, nā te mea … i haututū a Hātana ki ahau, …ā, i whai kia whakangaromia te mana kōwhiringa a te tangata, … I meatia e au kia makaia iho ia ki raro.”

Ko tā te rautaki matapiko o te hoariri he tīhore iho i ngā tamariki a te Atua tō rātou āheinga kia meinga hei “kaiwhakariterite ki a rātou anō” e taea ai e rātou te mahi i runga i te tika. Ko tāna he kukume i ngā tamariki a te Matua i te Rangi kia meinga hei mea hei whakamahia.

Kua kaha kōrero a Tumuaki Dallin H. Oaks mō te rongopai a Ihu Karaiti me tana pōhiri mai i a tātou kia mōhio ki tētahi mea, ā, kia meinga hei mea mā roto i te whakamahi tika i te mana kōwhiringa tika. I kī ia:

Nāna te kī: “E kōrero ana ngā karaipiture maha o nāianei e pā ana ki te whakawākanga whakamutunga hei reira whakautua ngā tāngata katoa e rite ana ki ā rātou mahinga me ngā hiahia o ō rātou ngākau. Engari ka kī ake ērā atu karaipiture e pā ana ki te whakawā i a tātou kia rite ki te āhua kua tutuki nei i a tātou.

“E whakamāramahia ana e te poropiti a Nīwhai te Whakawākanga Whakamutunga koia tō tātou āhua: ‘Ā, mehemea kua poke ā rātou mahi e tika ana kia poke rātou; ā, mehemea kua poke rātou e tika ana kia kore ai e taea te noho i te kīngitanga o te Atua’ [1 Nīwhai 15:33; tāpiria te whakakaha]. E whakapuaki ana a Moronai, ‘Ka poke tonu te tangata e poke ana; ā, ka tika tonu te tangata e tika ana’ [Moromona 9:14; tāpiria te whakakaha].”

Ka haere tonu tā Tumuaki Oaks: “Nā aua momo whakaakoranga ka whakatau tātou, nā, ehara noa te Whakawākanga Whakamutunga i te arotake o ngā mahinga pai me ngā mahinga kino—kua meatianei e tātou. He whakamānawa i ngā hua o ō tātou mahinga me ō tātou whakaaro—arā, ko tō tātou āhua.”

Ehara mā ā tātou mahinga me ō tātou hiahia e whakaora i a tātou. “Hei te mutunga o tā tātou e taea ai te mahi,” kua hohouhia tō tātou rongo ki te Atua mā roto anake i te aroha me te atawhai e wātea ana mā roto i te whakahere mutunga kore, mau tonu o te Kaiwhakaora.

I whakapuakina e Arami, “Kia tīmata ki te whakapono ki te Tama a te Atua, nā, ka haere mai ia ki te hoko i tana iwi, ā, ka whakamamaetia ia, ā, ka mate hei whakamārietanga mō ō rātou hara; ā, ka ara ake anō ia i te mate, e pahawa ake i reira te aranga, nā, ka tū anō ngā tāngata katoa i mua i tōna aroaro, kia whakawākia hei te rā whakawākanga whakamutunga, e rite ana ki ā rātou mahinga.”

“E whakapono ana mātou mā roto i te Whakamārietanga o te Karaiti, ka whakaorangia ngā tāngata katoa, mā te ngohengohe ki ngā ture me ngā tikanga tapu o te Rongopai.” Me whakawhetai tātou kāore e tū mai ō tātou hara me ā tātou mahinga kino hei whakahē i a tātou mehemea e pono ana tā tātou “whānautanga mai anō,” ka whakapakari i te whakapono i te Kaihoko, ka rīpenetā i runga i te “ngākau pono” ā, “he kōingo pono,” ā, “kia ū ki te mutunga.”

E whakaaro ana te nuinga o tātou ka rite tā tātou tū atu ki mua i te pae o te Kaiwhakawā Mau Tonu ki tētahi whakahaere i ngā kōti o te ao nei. Ka whakahaerehia e tētahi kaiwhakawā. Ka whakaatuhia ngā taunaki. Ka puta tētahi whakatau. Ā, kāore e kore ka wehi tātou tae noa atu ki te putanga o te whakatau. Engari e whakapono ana ahau kāore i te tino tika taua whakaaro.

He rerekē, engari he hononga ōna ki ngā wehi o te tangata e kaha rangona ai e tātou, koia tā ngā karaipiture e mea ana ko te “wehi atua” “te wehi o te Ariki” rānei. He rerekē i te wehi o te ao nā konā pā mai te ohorere me te mānukanuka, e tonoa ana e te wehi atua kia uru mai ai te rangimārie, te mātauranga me te māia.

Kei raro i te maru o te wehi tika ko te maruwehi me te mīharo ki te Ariki a Ihu Karaiti, te ngohengohe ki Ana whakahaunga, e tāria ana te Whakawākanga Whakamutunga, ā, te tika i Tana ringa. E tipu ana te wehi atua i te māramatanga e pā ana ki te āhua tapu me te mīhana o te Kaihoko, he hiahia kia tuohu ki Tāna e pai ai, ā, he mātauranga ka whakautua ngā tāne me ngā wāhine katoa mō ngā hiahia, ngā whakaaro, ngā kupu me ngā mahinga i te Rā o te Whakawākanga.

Ehara te wehi ki te Ariki i tētahi māharahara e pā ana ki te haerenga ki Tōna aroaro kia whakawākia ai. Heoi anō, koia kē ko te mōhio hei tōna mutunga ka whakaae tātou “ki ō tātou āhua tūturu ināianei”, ā, “ā muri ake nei hoki.”

Ko ngā tāngata katoa kua ora nei i tēnei ao, e ora ana ināianei, ā, e ora ai i runga i te whenua nei “ka kawea mai kia tū ai ki mua i te pae o te Atua, kia whakawākia e rite ana ki [ana] mahinga ahakoa mehemea he pai, he kino rānei.”

Mehemea he tika ō tātou hiahia me ā tātou mahinga—arā, kua whakamahia te whakapono i roto i a Ihu Karaiti, kua meatia, ā, kua puritia ngā kawenata ki te Atua, ā, kua rīpenetātia mō ō tātou hara—kātahi ka āhuareka te pae whakawā. Pērā i tā Īnohi i whakapuaki ai, ka “tū tātou i te aroaro o [te Kaihoko]; kātahi [tātou] ka kite i tana kanohi i runga i te āhuareka.” Ā, hei te rā whakamutunga ka “utua ki te tika.”

Hei tauaro, mehemea he kino ō tātou hiahia, ā, i kino hoki ā tātou mahinga, kātahi ka mataku ki te pae whakawā. Ka mau i a tātou “tētahi mātauranga nui,” tētahi “maharatanga mārama,” ā, tētahi “māramatanga nui ki [ō tātou] ake kaniawhea.” “E kore rawa e māia tātou kia titiro ake ki tō tātou Atua; ā, ka koa hoki mehemea kua taea te whakahau kia tanuku iho ngā kōhatu me ngā maunga ki runga ki a tātou e huna ai tātou i Tōna aroaro.” Ā, hei te rā whakamutunga ka “utua [tātou] ki te kino.”

Nā konā, hei te otinga, ko tātou ō tātou ake kaiwhakawā. Kāore he take kia tohua tātou ki hea haere ai. Hei te aroaro o te Ariki, ka whakaae tātou tā tātou i kōwhiri ai i tēnei ao, ā, ka mōhio tātou ki hea tātou noho ai hei te mau tonu.

Ehara i te mea he manaakitanga noa te mārama tērā ka āhuareka te Whakawākanga Whakamutunga hei manaakitanga mō Moronai anake.

I whakamāramahia e Arami ngā manaakitanga i whakaaria ai ki ngā apataki pono katoa o te Kaiwhakaora. I kī ia:

“Ko te tikanga o te kupu whakahokinga, arā, ko te whakahoki mai i te kino mō te kino, te tūkari mō te tūkari, te rēwera mō te rēwera—te pai mō ērā mea e pai ana; te tika mō ērā mea e tika ana; tōtika mō ērā mea e tōtika ana; te aroha mō ērā mea e aroha ana.

“… Mahi tika, whakawā tika, ā, me mahi pai i ngā wā katoa; ā, ki te mahi koutou i ēnei mea katoa, ko reira whakautua ki tō utu; āe rā, ka whakahokia te aroha ki a koe anō; ka whakahokia te tika ki a koe anō; ka whakahokia te whakawā tika ki a koe anō; ā, ka whakahokia te pai ki a koe anō.”

E whakaatu koa ana au ko Ihu Karaiti tō tātou Kaiwhakaora. He pono te whakaari a Arami, ā, e hāngai tonu ana ki a tātou—ināianei, āpōpō, ā, mō te mau tonu katoa. E pēnei ana taku whakaaturanga i runga i te ingoa o te Ariki a Ihu Karaiti, āmine.