Kua Kākahuria ki te Kahu o te Manawaroa

I te marama o Mei i te tau 2021, i taku pekanga atu ki ngā mahi e mahia ana ki te Temepara o Pā Tote, i mīharo a Tumuaki Russell M. Nelson i ngā mahi a ngā paionea, nā rātou, ahakoa rā te iti o ngā rauemi me te whakapono ū tonu, nā rātou tēnā whare tapu i hanga, ā, he taonga nui ā–wairua, ā–kikokiko hoki, ā, e pakari tonu ana tana tū tae noa mai ki tēnei wā. Heoi anō, nā te kaha o te hau marangai, te ua me ērā tūāhuatanga i pā ai ki te temepara nei i roto i ngā tau kua mawehe haere ngā toka tūāpapa nā konā i tika ai kia whakakahangia.

Kātahi ka whakaakona mai tātou e tō tātou poropiti, nā, e rite ana ngā mahi whakakaha i te tūāpapa o te temepara e tū pakari ai i ngā hau marangai, e tika ana anō hoki kia whakakaha tātou i a tātou anō, tērā pea, me mahi i ngā mea kāore anō kia mahia kia whakakahangia ō tātou tūāpapa ā–wairua i roto i a Ihu Karaiti. I roto i tēnei karere e titia ai ki te hinengaro, i mahue i a ia ngā pātai nui e rua hei whakaaro mā tātou: “E pēhea ana te pakari o tō tūāpapa? Ā, he aha ngā mea e tika ana hei whakakaha i tō whakaaturanga me tō māramatanga o te rongopai?”

Nā te rongopai a Ihu Karaiti puta ai te huarahi kia meatia ngā mahi e tika ana kia tiakina ō tātou wairua i ngā hau marangai, e whakakahangia ana ō tātou tūāpapa, ā, e āwhinatia ana tātou ki te taha whakaaturanga me te taha māramatanga ki ngā mea pono tapu o te rongopai. Ko tētahi akoranga nui kia tutuki ai i tēnei take e kitea ai i wāhanga 12 o te Whakaakoranga me ngā Kawenata, tētahi whakakitenga mā roto i te Poropiti a Hōhepa Mete ki a Hōhepa Naiti, he tangata pono i ū kaha ai kia mārama i tā te Ariki i pai ai, ehara i te mea kia panoni noa i te āhua o tōna tinana, engari kia tū pakari ai hei apataki—“pono e pakari ana pērā i ngā pou o te rangi.” Nā te Ariki i whakapuaki:

“Nana, kei te kōrero au ki a koe, ā, ki te hunga katoa anō e hiahia ana kia whakapūmauhia tana mahi;

“Ā, kāore tētahi e mahi i tēnei mahi ki te kore ia e māhaki, ā, e kī ana i te aroha, e whakapono ana, e manako ana, ā, e aroha noa ana, e manawanui ana i ngā mea katoa ki ngā mea katoa e hoatu ai hei tiakina e ia.”

He mea whakamahara tā te Kaiwhakaora tohutohu, arā, ngā mea kua tuhia i roto i tēnei whakakitenga tapu, nā, he mea whakamahara ki a tātou ko te manawanui te mea e tika ana hei whakakaha e pakari ai te tūāpapa i roto i a Ihu Karaiti. Koia tētahi o ngā āhuatanga me mau tonu, ehara i te mea mō te hunga anake kua karangatia, engari mō te hunga katoa kua meatia e rātou ngā kawenata tapu ki te Ariki, ā, te hunga e hiahia ana kia ū tā rātou whai i a Ia. E haere ngātahi te manawanui me ērā atu o ngā āhuatanga o te Karaiti e whakahuatia ana i tēnei whakakitenga: whakaiti, whakapono, tūmanako, aroha noa me te aroha poke kore e rere mai ana i a Ia. Waihoki, he mahi nui tonu te whāngai i te manawanui kia tiakina ō tātou manawa i ngā hau marangai e papaki nei i te wairua, nā, he hau ēnei e ahu mai ana i ngā whakaaro o te ao e patu nei i te tūāpapa i roto i a Ihu Karaiti.

Kei roto i ngā āhuatanga e mau nei i ngā apataki pono a te Karaiti, ka kānapa mai te manawanui anō nei kei te whakaata mai te Kaiwhakaora anō, he hua nui nō te Wairua, e wātea ana ki te hunga katoa e aro ana ki te wairua. Mā konei tau ai te mauri o te ngākau, e tārai ana i ngā hiahia me ngā kare ā–roto i runga i te mātauranga me te mauritau. I roto i ngā karaipiture, ka kitea te manawanui anō nei koia te mea matua i tā tātou kaneke whakamua ki te taha wairua, e ārahina ana kia manawaroa, kia rite ki te Atua, kia ngākau aroha, e whakawhanake haere ana i ō tātou kare ā–roto, ā tātou kupu me ā tātou mahinga.

Ka meinga ngā apataki a te Karaiti e whāngai ai i tēnei āhuatanga o te Karaiti hei mea ngākau whakaiti, ā, e kī ana i te aroha. Ka ara ake tētahi kaha i roto i a rātou, ka kaha ake tō rātou āhei kia pūhoi ki te riri, ka tipu te manawanui, me te manaaki i ētahi atu i runga i te ngākau hūmārie, te whakaute, te whaiwhakaaro me te whakaaro rangatira ahakoa ka whawhati iho te marangai ki runga ki a koe. Ka ngana rātou ki te mahi i runga i te whakaaro nui, i runga hoki i te whai mātauranga, e ārahina ana e te māhaki me ngā whakaaweawe ngāwari o te Wairua Tapu. I konei, ka kaha ake te ārai i ngā hau marangai e patua kinotia ai te wairua, nā te mea, pērā i tā te Āpōtoro a Pāora i whakaako, e mōhio ana rātou e taea ana e rātou ngā mea katoa i roto i te Karaiti, e whakakaha ana i a rātou hei ngā wā hoki e raru ana nā konā tūoioi ai tō rātou whakapono ki a Ia.

I tana pukapuka ki a Taituha, ka tukuna e Pāora ētahi tohutohu tapu e hāngai ana ki ngā pūkenga o te hunga e hiahia ana ki te whakakanohi i te Kaiwhakaora me te mahi i Tāna e pai ai i runga i te whakapono me te ū o te ngākau. I kī Ia me manaaki, me whaiwhakaaro, me tika, ā, me pono rātou–koinei ngā āhuatanga e kaha whakatinana nei i te wairua o te manawanui.

Heoi anō, nā Pāora te whakatūpato kia kaua e “ngākau whakaiti, tere ki te riri, … [ā] kaua e patu.” E tauaro ana ngā āhuatanga pērā ki ngā whakaaro o te Kaiwhakaora, ka mutu, kua kore e tipu te wairua i reira. Ko te horopaki ā–wairua o te “ngākau whakaiti” koia tētahi kua kore rawa e mahi i runga i te whakahīhī me te whakapehapeha; “kāore e tere ana kia riri” koia tētahi e karo ana i ngā whakaaro whāwhai me te wairua hōhā; ā, “kaua e patu” koia tētahi e whakakorea ana ngā mahi tautohetohe, ngā mahi ringa kaha, ā, ngā whanonga kiriweti, ā–kupu, ā–ringa, ā–hinengaro. I a tātou e ū ana kia panoni i ō tātou whanonga i runga i te whakapono me te whakaiti, nā, ka herea iho tātou ki te punga o Tōna aroha noa kātahi ka meinga hei taputapu pīata i Ōna ringaringa tapu.

I te huringa o ngā whakaaro ki te take nui e tika ana kia whāngaia kia tipu tēnei āhuatanga o te manawanui, e toko ake nei ngā kupu o Hana, te whaea o Hāmuera–he wahine e nui rawa ana tōna whakapono, ahakoa ngā taumaha nui, nāna tētahi waiata whakawhetai ki te Ariki. Ko tāna, “Kia mutu te kōrero whakahīhī; kaua e tukuna he kupu whakahīhī kia makere i tō waha: nā te mea ko te Atua tētahi Atua mātauranga, ā, ka whakainehia e ia ngā mahinga.” He nui ake tana waiata i tētahi inoi–he tono ki a ia anō kia mahi i runga i te ngākau whakaiti, te hinengaro tau me te āta whakaaro. E whakamahara ana a Hana kāore e whakaaturia ana te kaha o te wairua i runga i te whakatakariri me ngā kupu hahani, engari i runga i ngā kupu rangimārie, ngā whakaaro e hāngai ana ki te mātauranga o te Ariki.

I te nuinga o te wā, e whakanuia ana e te ao ngā waiaro i whānau mai ai i te whakatakariri, te whakahīhī, te manawa poto me ngā mea utu nui, e whakaaro ana e pai noa iho ana nā ngā whakaaro o te wā me te hiakai o te tangata kia whakanuia ia e te tini me te mano. Ina tahuri atu te titiro i te manawanui kia kaua e aro tonu ki ngā whakaaweawe o te Wairua Tapu ki te taha mahi me te taha kōrero, he māmā kia taka iho ki roto i te māhanga o te hoariri, nā konā huri atu ki te kōrero i ngā momo kupu me ngā waiaro kē e tino ngau kino nei i te manawa nō muri iho, ahakoa kei ngā hononga whanaungatanga o te hapori, te whānau, ngā hononga rānei i te hāhi. E pōhiritia ana tātou e te rongopai a Ihu Karaiti kia whakapakarihia tēnei tūāhuatanga hei ngā wā taumaha, nā te mea koinei ngā wā e kitea rawatia ake te ngākau tūturu o te tangata. Pērā i tā Martin Luther King Jr., “Ehara i te mea ka kitea te tino tūturutanga o te tangata hei ngā wā hāneanea me ngā wā pai, engari ko hea ia tū ai hei ngā wā uaua e tutū ake ana te puehu.”

I te mea he iwi kawenata, kua karangahia tātou kia whakapakiakatia ō tātou ngākau i roto i ngā whakaari kua meatia e tātou ki te Ariki, e āta whai ana i te tauira Nāna nei i whakapūmau mā roto i Tana tauira tiketike. Te whakautu, kua whakaaria mai e Ia, “He pono, he pono tāku e mea atu nei ki a koe, nā, koinei taku whakaakoranga, ā, ko te tangata e hanga nei i runga i tēnei koia te mea e hanga nei i runga i tōku kāmaka, ā, e kore rawa ngā kēti o te ao rēwera e wikitōria i runga i a rātou.”

Ko te minitatanga o te Kaiwhakaora i tēnei ao he mea manawanui puta noa i Tōna āhuatanga. I roto i Tana mahi pokekore, Nāna tātou i whakaako “kia manawanui i ngā whakamametanga, kia kaua e tāwai te hunga tāwai.” Pērā i Tāna i whakaako ai, nā, me kaua tātou e whakatakariri nā ngā tautohetohenga, Nāna i whakapuaki: “Me rīpenetā koutou, ā, kia meinga kia rite ki te tamaiti nohinohi.” Nāna hoki i whakaako, nā, ko te hunga katoa e hiahia ana kia haere ki a Ia i runga i te ngākau, nā, e tika ana kia hohou ai te rongo ki aua tāngata, ki te hunga rānei e mau nawe ana ki a rātou. I runga i te whakaaro āio me te ngākau aroha, Nāna i akiaki, ina rongo tātou i te riri, te aroha kore, te takahi mana, te whakaaro kore rānei i roto i ngā mahi a tāngata kē, e kore rawa Tana atawhai e ngaro noa i a tātou, ā, e kore rawa e tangohia ake te kawenata i ō tātou oranga.

I ētahi tau ki muri, nō māua ko taku hoawahine te maringa kia tūtaki ki ētahi o ngā mema ū pono o te Hāhi i Mexico City. I pāngia te nuinga o rātou, ahakoa pā pū ki a rātou anō, ahakoa rānei i pā ai ki ō rātou tūpuna pērā i ngā whakamātautau, ngā mea whānako tangata, ngā kōhurutanga me ērā atu aituā kikino.

I a tātou e titiro ana ki ngā mata o aua Hunga Tapu, kāore māua i kite atu i te riri, te mau nawe, he hiahia rānei ki te ngaki mate. Engari ko tā māua kē i kite ai, arā, ko te ngākau māhaki. Ahakoa i kitea i ō rātou āhua te pōuritanga, i kitea hoki tō rātou kōingo kia whakamauru, ā, kia whakaāiotia rātou. Ahakoa kua marū ō rātou ngākau he mea nā te whakamamaetanga, e tārake tonu atu ana ēnei Hunga Tapu i runga i te whakapono i a Ihu Karaiti, nā, e kōwhiria ana kia kaua e puta he mawehetanga i roto i tō rātou whakapono nā konā tūoioi tō rātou whakapono i te rongopai.

I te otinga o taua huinga tapu, i hariru māua ki tēnā, ki tēnā. I meinga ia hariru, ia awhi anō nei he whakaaturanga iti mā te āwhina o te Ariki e taea ai e tātou te kōwhiri ki te whakautu i runga i te manawanui ki ngā uauatanga o te oranga. Ko tā rātou noho whakaiti tētahi pōhiri ngāwari kia hikoi i runga i te ara manawanui o te Kaiwhakaora i roto i ngā mea katoa. Ko te āhua nei, kei te aroaro māua o ngā anahera.

I whakamamaetia a Ihu Karaiti, ko Ia te mea nui katoa o tātou, ā, i whakamamaetia Ia tae noa ki te wā i heke ai te toto i ōna kiri, heoi, kīhai rawa Ia i tuku kia kakā mai ai Tōna ngākau i te riri, kīhai rānei i kaha te whiu o te ringa, i tāwai rānei, i tuku rānei he kupu kangakanga i Ōna ngutu, ahakoa te nui o ngā whakamamaetanga. I runga i te manawanui pono me te māhaki nui o te ngākau, kīhai Ia i whakaaro Mōna anō engari mō ngā tamariki katoa a te Atua–i mua, ināianei, ā muri ake nei. I whakaaturia e te Apōtoro a Pita e pā ana ki te waiaro tiketike o te Karaiti i te wā i whakapuakina ai: “Koia, i te wā i tāwaitia ai, kīhai i tāwaitia atu; i te wā i whakamamaetia ia, kīhai i whakamamaetia atu; engari i ū tonu atu ia ki te mea e whakawākia ana i runga i te tika.” Ahakoa kei roto i Tōna mamae nui rawa atu, i whakatinana te Kaiwhakaora i te manawanui tiketike. Nāna i whakapuaki, “Hei aha koa, korōria ki te Matua, ā, ka inu au, ā, ka whakaotia aku whakarite ki ngā tamariki a te tangata.”

E aku teina me aku tuāhine i roto i te aroha, e tonoa atu nei tātou kia kākahuria ō tātou hinengaro me ō tātou ngākau ki te manawanui o te Karaiti, hei whakautu tapu ki te karangatanga poropiti ki tō tātou Tumuaki a Russell M. Nelson. I a tātou e tārake ana i runga i te whakapono me te ū ki te tuitui i te manawanui ki roto i ā tātou mahinga me ā tātou kupu, e whakaaturia ana e au ka whakakahangia ake tā tātou tū ki runga i te tūāpapa o tō tātou Kaihoko.

I whakaatu pono au ki a koutou, nā, mā te whai tonu i te manawanui e urutapu ai te wairua, ā, e whakatapua ai te ngākau i mua i te Kaiwhakaora, e āta kukume nei i a tātou kia tata ki a Ia, ā, e whakarite ana i a tātou ki te tūmanako me te rangimārie, mō taua rā whai korōria ina tūtaki tātou ki a Ia hei Tana Haerenga Tuaruatanga Mai Anō. E kōrerohia ake ēnei kupu tapu i runga i te ingoa o tō tātou Kaiwhakaora, a Ihu Karaiti, āmine.