Kua Manaakitia te Hunga Hohou i te Rongo

Kia whakaarohia anō nei he taiohi koe i Kapanamu, e tata ana ki te Moana o Kariri,i te wā o te minitatanga a Ihu Karaiti. Ka hau te rongo mō tētahi rapai—he kaiako—e whakakao mai ana tana karere i ngā tini. Ka whakarite ngā kiritata kia haere atu ki tētahi maunga e titiro whakararo ana ki te moana kia whakarongo ai ki a Ia.

Ka hono tahi koe ki ngā tāngata e hīkoi haere ana i ngā huarahi puehu o Kariri. I tō taenga atu, ka ohorere koe i te tini kua whakaminea mai nei ki te whakarongo atu ki a Ihu. Ka kōhimuhimu ētahi, “Mīhaia.”

Ka whakarongo koe. Ka ngoto tō ngākau i Ana kupu. I te hīkoi roa ki te kāinga, he pai ake te ngū i te kōrero.

Ka whakaaroaro koe i ngā mea mīharo—ngā mīharo i tua atu i tā te ture a Mohi. I kōrero Ia e pā ana ki te tahuri i te pāpāringa me te aroha i ō hoariri. I whakaaria mai e Ia, “Kua manaakitia te hunga hohou i te rongo: nā te mea ka karangatia rātou ko ngā tamariki a te Atua.”

Ki a koe, i a koe e rongo ana i te taumaha o ngā rā uaua—ka rangona te rangirua me te wehi—ko te āhua nei kei pāmamao te āio.

Ka tere ake te hīkoi; ka pau te hau i tō taenga atu ki te kāinga. Ka hui tahi mai tō whānau; ka ui mai tō matua, “Kōrerohia mai tāu i rongo ai.”

Ka kōrerohia atu mō Tana tono kia tukuna tō māramatanga kia tiaho i te aroaro o ētahi atu, kia rapua te tika ahakoa kei te whakahāweatia. Ka toai anō ngā kōrero, “Kua manaakitia te hunga hohou i te rongo: nā te mea ka karangatia rātou ko ngā tamariki a te Atua.”

Ka ui ake, “E taea ana rānei te tū hei kaihohou i te rongo hei ngā wā i pōraruraru ana te ao, hei ngā wā e kī ana tōku ngākau i te wehi, ā, hei ngā wā e tino tawhiti ana te āio?”

Ka huri tō matua ki tō whaea ka mea, “Āe. E tīmata tonutia ana te hohounga rongo i ō tātou ngākau. Ka rua, i ō tātou kāinga me ō tātou whānau. I a tātou e whakaharatau ana i reira, ka horapa haere te hohounga rongo ki ō tātou tiriti me ō tātou papakāinga.”

Ka Rūpeke ngā Tau 2,000. Kāore he take kia whakaarohia—koinei te āhua tūturu o te ao. Ahakoa he rerekē te āhua o ngā taumahatanga kei runga i ngā reanga taiohi i ō te taiohi i Kariri—te weheruatanga, te whakarērenga whakapono, te ngaki mate, te whakatakariri rori, te wheke me ngā taumaha o te ipurangi—i rongo ngā reanga e rua i ngā ahurea tautohetohe me ngā ahurea taumaha.

Waimārie, e kumea ana ngā taitamatāne me ngā taitamawahine i ēnei rā ki ō rātou ake Kauhau i te Maunga: te hemenari, ngā huinga Mō te Kaha o te Taiohi, me te Haere Mai, Whai Mai i Ahau. I konei whiwhi ai rātou i aua tono mau roa mai i te Ariki: kia tukuna tō rātou mārama kia tiaho i te aroaro o ētahi atu, kia rapua te tika ahakoa kei te whakahāweatia, me te aroha i ō rātou hoariri.

Ka whiwhi anō rātou i ngā kupu akiaki i ngā poropiti nō te Whakahokinga e ora ana: “E hiahiatia ana ngā kaihohou i te rongo.” Kaua e whakaae engari kaua e takahi mana. Whakarērea te tautohetohe me te whakapehapeha, whakaurua te murunga hara me te aroha. Hangaia ngā piriti o te mahitahi me te māramatanga, kaua ko ngā taiapa o te whakaiti me te whakawehewehenga. Ā, ko taua whakaari anō: “Kua manaakitia te hunga hohou i te rongo: nā te mea ka karangatia rātou ko ngā tamariki a te Atua.”

Kua kī ngā ngākau o ngā reanga o nāianei ki tētahi whakaaturanga o Ihu Karaiti me tētahi manako anamata. Heoi, ka ui ake, “E taea ana rānei te tū hei kaihohou i te rongo hei ngā wā i pōraruraru ana te ao, hei ngā wā e kī ana tōku ngākau i te wehi, ā, hei ngā wā e tino tawhiti ana te āio?”

Ko te āe te whakautu kaha e rangona whānuitia ana! Ka mau i a tātou te tikanga tūturu o ngā kupu a te Kaiwhakaora i te wā i kōrero ai Ia: “Ka mahue i a Au te rangimārie ki a koutou, ko tōku rangimārie e hoatu nei e au ki a koutou. … Kaua e tukuna tō ngākau kia raru, kaua rānei e tukuna kia wehi.”

I tēnei rā, e tīmata tonutia ana te hohounga rongo i ō tātou ngākau. Ka rua, i ō tātou kāinga me ō tātou whānau. I a tātou e whakaharatau ana i reira, ka horapa haere te hohounga rongo ki ō tātou tiriti me ō tātou papakāinga.

Me huri tonu atu ō tātou whakaaro ki ēnei wāhi e toru i reira whakahou ai te Hunga Tapu i ngā Rā o Muri Nei i te rongo.

Ko te tuatahi kei ō tātou ngākau. He mea e kitea ana i tā te Karaiti minitatanga mō te āhua i kumea ai ngā tamariki ki a Ia. I reira te tīwhiri. Mā te titiro whakaroto ki te ngākau urutapu o tētahi tamaiti e whakahihiko ai i ō tātou ake ngākau. Anei te whakautu a ngā tamariki Paraimere “He aha te āhua o te kaihohou i te rongo?”

Ka kōrerohia mai ā rātou whakautu mai i ō rātou manawa! Ko tā Ruka, “Me āwhina i ētahi atu i ngā wā katoa.” Ka kōrero a Kerehi e pā ana ki te whakahirahira o te muru i ngā hara o ētahi atu, ahakoa ko te āhua nei kāore e tika ana. Ko tā Ana, “I kite au i tētahi kāore ōna hoa tākaro, nō reira ka haere au ki te tākaro.” Ka huri ngā whakaaro a Ruihi me tāna ko te tikanga o te kaihohou i te rongo he āwhina i ētahi atu. “Kātahi ka tukuna kia rere. Ka haere tonu, ka haere tonu.” Ko tā Riama, “Kaua e tūkinotia tētahi atu, ahakoa mehemea ka tūkinotia koe e rātou.” Ka whakahua ake a Rānana, “Mehemea ka whakatoi mai tētahi, me kī koe,‘Kāti koa.’” I kite a Terewa, “Mehemea kotahi te pororeka e toe ana, ā, kei te pīrangi katoa koutou, me tohatoha.”

He taunaki ngā whakautu a ēnei tamariki kua whānau mai tātou me ngā āhuatanga ki te mahi pai, ki te aroha. E atawhai ana te rongopai a Ihu Karaiti, ā, e tuitui nei i ēnei āhuatanga tapu, tae atu ana ki te hohounga rongo, ki roto i ō tātou ngākau, e manaakitia tātou i tēnei oranga me te oranga e whai ake nei.

Tuarua, ko te whakawhanake i te hohounga rongo i te kāinga mā te whakamahi i te mana o te Ariki i ō tātou hononga tētahi ki tētahi: te kukume whakaaro, te manawanui, te atawhai, te ngākau aroha, te māhaki me te aroha nui.

Anei tētahi kōrero mīharo e whakaatu ana e pā ana ki tā tētahi whānau whakamatua i te hohounga rongo hei kaupapa ā-whānau, e whakatinanahia ana ēnei tikanga.

I te raru ngā tamariki i tēnei whānau nā tētahi o ngā pakeke e āhua takariri ana, he whakaiti, ā, he koi i ngā wā katoa. Ka whakaaro ngā tamariki e noho mamae nei, e noho hōhā nei, ko te rongoā noa ko te whai i aua mahi rā.

I tētahi ahiahi pō ka kōrero tahi te whānau e pā ana ki te taumaha o aua tū āhuatanga. Kātahi ka toko ake tētahi whakaaro—ehara i te mea he whakautu engari he mea hei whakamātau.

Mahue te whakautu i runga i te takariri, i te ngū rānei, ka whakautu kē ngā tamariki ki tētahi āhua rerekē: ka whakautua te riri ki te aroha. Ehara i te mea he wairua ngāwari, engari ka aro pūmau ki te maringitanga iho o ngā kupu aroha me ngā mahi whai whakaaro, ahakoa pēhea te āhua e karawhiua ai rātou. Ka whakaae te katoa mō tētahi wā, ka mutu ana ka hui anō rātou ki te matapaki.

Ahakoa i āhua rangirua ētahi i te tīmatanga, ka ū katoa rātou ki te mahere i runga i te ngākau tapatahi.

He āhua mīharo ngā hua o aua mahi whai muri iho.

Ka rewa aua kupu makariri. Ka uru ngā menemene ki ngā wāhi i reira te kanohi riri. Ka tīmata taua pakeke whakatakariri ki te panoni. Ka koa ngā tamariki i tā rātou kōwhiringa kia ārahina e te aroha. Nā te nui o te panonitanga o taua pakeke kāore i whai take kia hui anō rātou ngā tamariki. Kua meatia e te ngākau aroha tāna e mahi ai.

Nāwai rā, ka tuia ngā hononga aroha e hāpaitia ana te katoa. Ko tā te kaihohou i te rongo, he muru i ngā hē o ētahi atu, ā, ka hāpai ake i ētahi atu hei aha te whakaiti.

Tuatoru, Ko te hohounga rongo i ō tātou hapori. I ngā tau uaua o te Pakanga Tuarua o te Ao, i whakaakona e Erata John A. Widtsoe: “Ko te huarahi anake ki te waihanga i tētahi hapori rangimārie, ko te whakatipu i ngā tāne me ngā wāhine e aroha ana, e hohoungia ana te rongomau. Kei ngā ringaringa o ia tāngata, nā runga i taua whakaakoranga a te Karaiti te maungārongo o te ao katoa.”

Ka whakaatu mai nei te pūrākau e whai ake nei i taua āhuatanga.

I ngā tau maha ki muri, tokorua ngā tāngata—i tū ai tētahi imam Muhirama me tētahi pāta Karaitiana nō Ngāitiria—i ngā taha tauaro o tētahi wehenga whakapono kino. I kino te ngau o te mamae o ngā mea e rua. Heoi, mā roto i te mana mahu o te murunga hara, i kōwhiria e rāua kia hīkoi ngātahi.

Ka tata haere a Imam Muhammad Ashafa rāua ko Pāta James Wuye, ā, ka meinga hei hoa i runga i te rangimārie. I whakatūwheratia e rāua tahi tētahi whare whakangā mō ngā whakapono katoa. E whakaako ana rāua ināianei kia tangohia te mauāhara me te whakauru i te manako. I te mea kua kōwhiria e rua ngā taima mō te Nobel Peace Prize, inātata nei ka whiwhi rāua i te taonga Commonwealth Peace.

I tēnei wā, kei te haere ngātahi ēnei hoariri o mua e waihanga haere ana i ngā mea kua pakaru, e whakatinana ana rāua i te tono a te Kaiwhakaora kia tū ai tātou hei kaihohou i te rongo—he mea kaha rawa.

Ina tau mai te māramatanga e pā ana ki te korōria o te Atua, kātahi tātou ka “kore e whai whakaaro ki te tūkino tētahi i tētahi, engari kia noho tahi i runga i te maungārongo.” Kia kaha tātou kia whakaarohia i roto i ō tātou whakaminenga me ō tātou hapori, kia kite tātou i a tātou anō nei ko ngā tamariki a te Atua.

Hei whakarāpopoto, e tukuna ana e ahau tētahi tono. Ko tā te kaihohou i te rongo he mahi—he aha taua mahi mā tātou katoa, e tīmata ana āpōpō? Ka aro koe ki tētahi rātaka kotahi wiki, he mahere hohounga rongo e toru ōna taumata?

1. He kāinga tautohe kore: Ina tīmata tētahi tautohe, me tū, me tīmata anō i runga i te aroha.

2. He hanga piriti ipurangi: I mua i tō pōhi, tō whakautu, tō patopato kōrero rānei, uia ake, Ka hanga tēnei i tētahi piriti? Ki te kore, kāti. Kaua e tukuna. Heoi, tukuna ngā mea pai. Tāngia ngā mea rangimārie kaua ko te mauāhara.

3. Whakahou, ā, whakapiri anō: Me rapu ngā mema katoa o te whānau i tētahi hononga e raru ana kia taea te whakapāha, te minita, te whakatika me te whakapiri anō.

Kua hipa ētahi marama mai i te wā i rongo ai au i te kukumetanga ki tēnei karere: “Kua Manaakitia te Hunga Hohou i te Rongo.” Hei whakakapinga, māku ētahi whakaaro e tuku kua roa nei e pēhi ana i tōku ngākau.

Ko te hohounga rongo tētahi o ngā āhuatanga o te Karaiti. I ētahi wā ka kīa he mea kuare, he mea ngoikore ngā kaihohou i te rongo—he mea e kīa ana e ngā taha katoa. Heoi, ehara i te mea he ngoikore te kaihohou i te rongo engari me kaha i tētahi āhuatanga kāore e māramahia ana e te ao. Me māia te kaihohou i te rongo, ā, me kōrero engari kaua e whakarere i ō tikanga. Ko tā te kaihohou i te rongo he ārahi i runga i te ngākau tūwhera, kaua i runga i te hinengaro kopi. Ko tāna he toro atu i ngā ringaringa, kaua ko ngā ringa kuru. Ehara i te mea he mea hou te hohounga rongo, he mea wera rānei mai i te pūreretā. He mea i whakaakona e Ihu Karaiti pū anō, ki te hunga i te Paipera Tapu me te hunga i te Pukapuka a Moromona. Kua whakaakona te hohounga rongo e ngā poropiti o ēnei rā mai i ngā rā tīmatanga o te Whakahokinga ā mohoa noa nei.

Ka tutuki i a tātou ā tātou mahi hei tamariki nā tētahi Matua aroha i te Rangi i a tātou e ngana ana kia tū ai hei kaihohou i te rongo. E whakaaturia ana mō Ihu Karaiti, koia te Wheao o te Maungārongo, te Tama a te Atua ora tonu, i runga i te ingoa o Ihu Karaiti, āmine.