E Kawaekoa Ana Mwakuri te Uea

E moana ana korokaraki Charles Dickens ae kinaaki ae A Tale of Two Cities ma te rongorongo ae “Te kabanea n tamaroa ibukaon taai; te kabanea n buakaka ibuakon taai.” Te rongorongo aei, iai koauana n ara bong aikai.

Ti maeka inanon te tai n reimauruan te tai are te “aonnaba n kabane [e] na mangaongao.” Ana kakao Beretitenti Russell M. Nelson bwa ti na riki bwa taan raoi, ngkai taan iriira Iesu Kristo, e katuruturuaki raoi n ae tamaroa n te ingabong aei iroun Unimwaane Gary E. Stevenson. Aio te mwakoro ae kakawaki ni karika te katiteuanaaki, te rau, ao te kamaoaki ibukin “taai aika kangaanga.”

Ti maeka naba n “taai aika tamaroa,” are N a rangi ni katuruturu iaona. Te Uea, ni moanakin Reirei ao Berita aika Tabu, mwakoro 1, e taekinna bwa bwaninin te euangkerio “e na katanoataaki … nako tabotabon aonnaaba.” E bon kawaekoa raoi Ana mmwakuri te Uea i nanon ara tai. Ti bon riai n kakaitau ni koaua ibukin kawaekoaan te mmwakuri, are e a tia n karaoaki ao ae e teimatoa n karaoaki n aki mweeuti ma taai n kanganga. Ti maeka n te bong ae taan ririmwiin te Uea a kona n ongo Bwanaana ao man kaeka ma nanoia ma aia kantaninga aika tauraoi. Kaain Ana Ekaretia Iesu Kristo ibukiia Aika Itiaki n Boong aika Kaitira, aika a kabanei nanoia nakon te Tia Kamaiu ao Ana Tua, a kunea te kantaning ao te rau ae korakora nakoia.

N taai aika kakaokoro n rongorongon te Ekaretia, iai norkain rikiraken mwaitiia aomata aika a rin ao n toui kawain te berita ae tabu. Teuana te tai ae ai aron aio e riki imarenan 1837 ao 1850. Tabeman moan Abotoro n Ana Ekaretia te Uea ae kaokaki a nako n karaoi aia mmwakuri n mitinare n te United Kingdom. E ware ngaa aika a kaaina te Ekaretia man mmwakuri n mitinare aikai, ao i nanon 1850 e raka riki mwaitiia kaain te Ekaretia i aon te United Kingdom n kabotauaki ma te United States. N te tai anne, e anga te kaetieti te Uea bwa ni kabane Aika Itiaki a na ikotaki i Utah. A uaanao koraki aika a mwaing, tabemwaang a karekea te buoka rinanon te kataarau man te Perpetual Emigrating Fund.

E mamate nanou n karakinakiia uaake a moa n rairaki mai i England ao Wales n rokoia i Salt Lake Valley n te 1852. A kaitibooaki taan roko aikai ma kaain te Moan Beretitetii n te tabo ae Emigration Canyon, n raonaki irouia kaan te Captain Pitts Band. E kabwarabwaraia nakai te Deseret News bwa “te baen ae te biukurim [kaainaki irouia] tititati ao ataei, n nakonako, kuniia aika kun, n rootaki n te kabuebue , ma akea te mata n nanokaawaki irouia; a rau ao man bebete nanoia, are e nororaki man moamoaia ma teiteiia n kaota te kukurei ao te kimareirei.”

Ngke a “roko n te tabo are e Tei iai te Tembora, …warengaa mwaitiia, aine, ao ataei, a roko man mwakoron te kaawa ae bubura n katiteuanaaki n anga aia butimwaai ae kakannato ao man kakukurei.” E taetae nakoia Beretitenti Brigham Young n taku: “Ke kakabwaiai ngkmi te Uea ae Atuan Iteraera. … Ti a tia n teimatoa n tataro ibukimi; warengaa tataro aika a tia n karaoaki ibukimi, n katoa bong, nakon Teuare e a tia n anga te kaetieti nakoira bwa ti ikoikota Iteraera, n kamaiuiia natiia aomata man tataekinan te euangkerio, ao n katauraoiia ibukin rokon te Metia.”

Inanon te tai n namakinakin te kukurei aei, kariaia bwa nna anga riki te bwanaa n kauring nakoia ake a tibwa rairaki ao ake a tibwa manga okira Ana Ekaretia te Uea:Ti tangiri ngkami; ti kainnanoi ngkami; E kainnanoi ngkami te Uea. Ti bae n aki butimwaiko ma te baan ni mwaati, ma ti tataro bwa te kakabwaia mai karawa e raoana ami mmwakuri n rikirake inanon kawaimi n te berita ae tabu are kairi ngkami nakon te Atua te Tama ao Iesu Kristo n te abanuea are Tiretirio.

Iai kakoauana ae mataata bwa onimakinan Iesu Kristo e rikirake n ara bong aikai. N Ana Ekaretia Iesu Kristo ibukiia Aika Itiaki n Boong aika Kaitira, iai noran te rikirake ae tamaroa n mwaitiia aika a rairaki. Inanon 36 namwakina n nako e kaania 900,000 aika rairaki n kaaina te Ekaretia. Mwaitiia aika rairaki aikai e karekea e kaan 5 te katebubua mwaitiia kaain te Ekaretia. Ti butimwaiia raora aika boou ma nanora aika kukurei ao man kakaitau ibukin kawaimi ae kam a tia n rineia.

Mwaitiia aika rairaki ae 900,000 inanon 36 te namwakaina n nako e raka iaon mwaitiia kaain te Ekaretia n tain ana ka-110 n ririki n 1940, are ai tibwa teutana iaon 860,000 mwaitiia. Aio te ririki are ngai ao Unimwaane Jeffrey R. Holland, Unimwaane Dieter F. Uchtdorf ti bungiaki iai.

Koraki aika tamaroa aika a tibwa rairaki aikai bon man mwakoron te aonnaba aika kakaokoro. Inanon te moan onoua n namwakina n te ririki aei, e keerake mwaitiia aika a rairaki n raka iaon 20 te katebubua n kabotauaki ma te ririki ae nako mai Eurobe, Aberika, Aatia, te Betebeke, ao Ratin Amerika. I Amerika Meang ti nora te keerake ae 17 te katebubua. E teimatoa n waaki rake ana mwakuri te Uea n aanga aika korakora. Noran te rikirake n te mwaiti bon kakoauaan ae te euangkerio e a tia n riing naano ao n bitii maiu n taabo nako.

N ara tai ae ngkai, koraki aika rairaki aikai a aikoa kaea te tabo n ikotaki ae ti teuana. Ibukin aia onimaki ao katabuan nanoia kaain te Ekaretia, a tauraoi bwaai ni ibuobuoki ibukiia taan botaki n taromauri—ma katean taabo n taromauri ao tembora—ni kabuta te aonnaba. Ma kiing n te nakoanibonga ao bwaai ni ibuobuoki ake a katauraoaki, taian otenanti n kamaiu a kona n karekeaki n angiin nako mwakoron te aonnaba.

N ara tabo ake ti maeka iai, ngkami aika kaain te ekaretia e riai bwa kam na butimwaiia bubua n ngaa aika a boou n ai arora nakoia i-English and i-Welsh are I a tia n kabwarbwara man rongorongon te aro rimoa. E bwaka nanou n ana maroro Unimwaane Gerrit W. Gong n te tetere aio ike e reireiniira bwa akea ae riai n tekateka n okoro tao n te namakin ke n te maiu n tamnei.

Katabeara ae tabu bon butimwaeaia raora aika boou ao aika a tibwa manga oki. Ngkai te Uea E kawaekoaa Ana mmwakuri, ti riai n tangiriia, n tararuaiia, ao n beku ibukiia ake a butimwaea Ana euangkerio. Ti konaa n buoka katean te baronga ae Tion, ike ti bane iai n “teuana nanora ao teuana ara iango, ao n [maeka] i nanon te raoiroi.” Bwa te katiteuanaaki ma te Uea, ti na riai n katiteuanaira i matan te Uea. Ni kabane membwa, bwa tao ningai ae a babetitoaki iai, bon iai mwiokoaia n butimwaeaia tabemwaang.

Au reirei nakoimi kaain te Ekaretia bwa ti na arori baira n butimwaiia aomata aika raraoi ao man rineaki ake a tia n butimwaea ana euangkerio Iesu Kristo.

E a tia n reirreinira Beretitenti Gordon B. Hinckley bwa raao ake a tibwa rairaki a kainnanoa “raoraoia, katabeakiia, ao te ribanaaki n ‘ana taeka te Atua ae raoiroi’ (Moronaai 6:4).” Ti kona ni mena ibuakoia naba raao ae ti na kakoauaa bwa taan rairaki aika boou aikai bwa bon kaainna ao tiaki irua. Ti konaa n buokiia n kamatataiia bwa ngaiia taan ririmwiin Iesu Kristo ao taan mwakuri n ibuobuoki nakoia tabemwaang ao n butimwaai weteakiia nakon te beku. Koraki aika rairaki aika kairake a kona n iangoa karaoan aia mwakuri n mitinare ae bwanin taina. Ni kabane a na iangoia bwa a na karaoa aia kabanea n kona n maiuakina bannan maiun Kristo.

A mwaiti aika a kaaina te Ekaretia man kakeaan nanoia ao e korakora irouia kainnanoan aia tangira ma boutoka raoia inanon te ekaretia.

Nakoimi ngkami ake kam boou ke n tibwa manga okira te koaua, iai kakaewenako aika tao kam na kona n aitara ma ngaai. Bwaina te taotaonaki n nano. A tia n reiakini ngkami mitinare reirei aika a moanbwai ao n kabwarabwarai berita aika tabu ma otenanti ibukin te abanuea, ake a bane n koreaki n koroboki aika tabu ao n te Tataekina Au Euangkerio

Karekean otenanti ma berita aika a tabu ao maiuakinan tuua a rang kakawaki. Kamwatauii raoi berita aika tabu aika a kainnanoaki ibukin te karietataaki. Te euangkerio e karekea te karietataaki, ike e a karaoaki iai ao man kawakinaki iai berita aika moan te tabu ma te Atua. Berita aika tabu a bon tii konaa n karaoki n te tembora, ma tiaki n ai aron te bwabetito, katoka bai n kamatoa, ao angankiia mmwaane te Nakoanibnga ae te Merekitereka. Ibukiia ake a tia n mate, ni kabane otenanti n kamaiu a tii karaoaki n te tembora. N arona naba, katauraoakim ibukin te nako n te tembora e riai n tei bwa am kouru moa.

E na iai taai aika ko na taku iroum bwa e aki tau am atatai. Te atatai n te euangkerio bon te kakabwaia ae korakora ae uaa tabeua karekeana, ma tiaki ngaia te otenanti n kamaiu. E aki riki te euangkerio bwa kataakin ara atatai. N aron ae berita ia nakoira Beretitenti Russell M. Nelson: “Ngkai kam kamatebwaia ana Boki Moomon ma te tataromwaaka ni katoa bong, a na nakoraoi ami babaire—n katoa bong. … Ngkai kam iangoa te bwai ae kam kamatebwaia, a na uki wintoon karawa, ao kam na karekei kaekaan ami titiraki ao kairan maiumi.”

N raona aio, n katoa ririki ao a kaokiokaki kanoan ana reirei n Taabati te Ekaretia iaon te Oo Tetamanti, te Nu Tetemanti, Ana Boki Moomon, ao Reirei ao Berita aika Tabu. Imwiin taai tabeua ko na namakina am konabwai man rikiraken am atatai iaon te euangkerio. Kateimatoaan kamatebwaian koroboki aika tabu e na kakabwaiaa ao n kauaana maium man kabanean nanom nakon ana euangkerio Iesu Kristo.

Reiakinan ana reirei Iesu Kristo aika koaua bon te mwananga ae abwabwaki, n karekean maataatara n reirei ao ni maiuakin bannan maiun Kristo. Berita aika tabu a riki bwa riin te mwakuri are ti kabwarabwaraa ae kawain te berita ae tabu. Reirei aikai a tia n karauaki n tataroakinaki ao n reiakinaki mai iroun Beretitenti Nelson. Ni kabane kaain te ekaretia, e moarara riki aika boou ao n tibwa manga okirikaaki, a na bon kakabwaiaaki man kamatebwaiakin ao karaoakin kanoan ana taetae n burabeti iaon berita aika tabu ao kawain te berita ae tabu.

Ngkana ko katea am kouru ibukin karekean berita aika tabu ake ngaai karekean te karietataaki, e na reke iroum te kawai nakon te abanuea ae teretio. A riai n riki bwa oin ara taratara te tembora ao otenanti ake n te tembora. Angiin berita aika a tabu a bane n tauraoi ibukira n tatabemaniira nako. Te berita ae tabu, te mare ae akea tokina, a riki bwa katiteuanakim ma raom. Ara kouru e riai n ae kakaeakin te rao n aki toki anne.

E ngae n anne, tai bwarannano ngkana e aki reke karaoakin te mareaki ae akea tokina n te tai aei. A tia n reirei burabeti bwa akea kakabwaia aika a tauaki mai irouia kaain te ekaretia aika kakaonimaki ao n kawakin tuua. Temanna te burabeti man Ana Boki Moomon, King Beniamina, e taekinna n te aro ae tamaroa: “Koraki ake a kawakin ana tua te Atua … a kakabwaiaaki n bwaai ni kabane, … ao ngkana … [a] teimatoa n kakaonimaki … a na maeka ma te Atua n te aro n kukurei ae aki totoki.”

Ngkana ko tuai n ataia mai imwaaina, ane ko na kunea bwa kaain te ekaretia a aki kororaoi. Man reirei aika kaotaki e mataata iai bwa maiura iaon te aonnaba aei ti karaoi kairua. Ti maeka n te aonnaba ae buakaka ao n barekareka, tiaki te aonnaba ae tiretio. Te maiu aei te tai n kataaki, n raonaki ma ara tai n kona n rairinanora n taraira bwa ti tau.

Ngaira ni bane ti namakinna bwa ti aki tau ngkai ti kekeiaki n riki n ai aron Iesu Kristo. Ana mwakuri n kamaiu e anganiira te kona n rairinanora n katoa bong man aki taura. Nibwaai, temanna te burabeti n Ana Boki Moomon, e taku: “[Ti] na waaki nako man teimatoa inanon Kristo, ma te kaantaninga ae tamaroa ma ni kororaoi, ma tangiran te Atua ma aomata ni kabane. Ma ngaia ae kam na waaki nako, ni kanuaingkami n ana taeka Kristo, ao n teimatoa ni karokoa te toki, ao taraia, e kangai ana taeka te Tama: E na reke iroumi te maiu ae akea tokina.”

Ngkai ti iangoi ma te karaurau taian kakaeweanko, ti riai n uringnga bwa te Tia Kamaiu, n Ana tai iaon te aba, e maeka naba inanon taai n kiriwe ao n kamangaongao. E aki kabotoa Ana taratara iaon kanganga n te waaki n tautaeka; ma e kabotoa iaon kakororaoaia Aika Itiaki.

Iriirakin te Tia Kamaiu ma Ana reirei tiaki te bwai ae bebete n te aonnaba ae teimatoa n reimaurua. N te aonnaba ae korakora te bibitaki iai e a tia n aki bebete aron maiun te Tia Kamaiu iai, e aki bebete irouia taan kairiiri ao membwa, e na bon aki naba bebete ibukira. Te bwai ae kakukurei, burabeti aika maiu a kakatauraoa kairara ae ti kainnanoia n te bong koraki. E na reitinakoa te waaki anne Beretitenti Dallin H. Oaks.

I kaota au koaua bwa reirei man Ana Ekaretia Iesu Krsito akea tokiia ao a etiruru. I kaota au kakoaua ae bon ngaia raoi n akea kairuana bwa e maiu Iesu Kristo ao ibukin Ana mwakuri n kamaiu, ti katiteuanaaki ma Ngaia. N aran Iesu Kristo ae tabu, amen.