“Nonoaina o Hallaca,” Uo, Tesema 2024, 10–11.
Nonoaina o Hallaca
“Aisea e le mafai ai ona ou maua se galuega taua e pei o oe po o Tina?” na fesili ai Ivette.
O lenei tala na tupu i Venesuela.
Sa tamoe atu Ivette i le faasitepu pito i luma o le fale o lona abuela (tinamatua). Sa o mai ona matua i ona tua. O le Kerisimasi, ma o le a latou faamanatuina faatasi ma le aiga atoa.
Sa tumu le fale ma pisapisao. I vaega uma na siomia ai o ia, sa talie ma talasua tagata o le aiga o Ivette. Sa latou fiafia e faapotopoto faatasi e fai ni hallaca, o se meaai o aso malolo i Venesuela. O le tausaga lenei, na folafola atu ai e Abuela ia Ivette e mafai ona ia fesoasoani e faia. Sa savali faaeteete atu Ivette i le va o uso o tama, uso o tina, ma tausoga, e saili mo Abuela.
“Ivette?” Na valaau mai Abuela. “Ivette, o fea oe?”
“Lea ou te ii, Abuela!” Sa tamoe atu Ivette ia Abuela ma fusi o ia. Ona ia tilotilo a’e lea i luga, ma osooso i ona tamatamaivae ma le fiafia. “O le a la’u galuega faapitoa i lenei tausaga?”
“O le a ta oo i ai!” Sa ataata Abuela. “Muamua, sei ou faaali atu ia te oe galuega a isi tagata uma ina ia mafai ona e iloa ai le auala e faia ai hallaca.”
Sa mulimuli atu Ivette ia Abuela i le laulau. Sa faatumulia le ea i le manogi manaia o aniani, aano o manu, ma mea manogi. Sa le mafai ona Ia faatali e amata!
“Muamua,” o le tala lea a Abuela, “O le a saunia e Aunt Carmen le masa.”
Sa tuu e Aunt Carmen se polo vaivai o le paluga o saga i luga o se laufai lanumeamata. Ona ia oomia lea i se li’o mafolafola.
“Sosoo ai, o le a faaopoopo e Ana ia mea e faatumu ai,” o le tala lea a Abuela.
Sa tuu e le tausoga matua o Ivette, o Ana, se asu sikiu o aano o manu i luga o le paluga. Sa ia faaopoopoina olive, pepa faimeaai, vine, ma aano moa ua uma ona vavae ninii i luga.
“O lea la o le a gaugau e lou tina ia laulaau.”
Sa afifi lemu e tamatamailima o Tina ia laulaau i se faatafafā le tutusa atoatoa.
“Sosoo ai o le ta galuega, Ivette.” Na pasi mai e Abuela le hallaca ua gaugau ia Ivette. “O le a ta nonoaina ia mau.”
Sa piki i luga e Abuela se fasi manoa vavae. Ma lima faaeteete, sa ia faakolosi faataamilo ai le manoa i le hallaca. “Tuu lou tamatamailima i luga ina ia faatumauina i le tulaga a o o’u faamae’aina le faapona.”
Na pauu tauau o Ivette. O loo la faataga faia lenei galuega, sa ia mafaufau ai. Latou te le manaomia moni lava a’u.
“Aisea e le mafai ai ona ou maua se galuega taua e pei o oe po o Tina?” sa ia fesili ai, ma le lagonaina o le le fiafia.
“E taua tele lau galuega, Ivette.” Sa tuu lemu e Abuela le tamatamailima o Ivette i luga o le manoa. “A aunoa ma oe iinei e faatumauina le manoa, e le mafai ona matou nonoaina ia mau ia hallaca. Ona salalau lea o i latou a o kukaina. O le a faamaimauina galuega faigata a tagata uma. Tatou te faia uma lava se vaega faapitoa i le faia o hallaca—e pei lava ona tatou faia uma se vaega faapitoa i le aiga o le Tama Faalelagi.”
O se vaega faapitoa mo na o ia? Sa mafaufau Ivette i lena mea a o nonoa e Abuela le faapona i luga o lona tamatamailima. Sa ia faasee ese lona tamatamailima mai le faapona ina ia mafai ai e Abuela ona tosoina faamau.
“E manaomia i tatou uma i lenei aiga,” o le faaopoopo mai lea a Tina. “O le auala lea tatou te tumau ai i le malosi.”
Sa tilotilo atu Ivette i lona aiga o faapotopoto faataamilo i le laulau. E eseese uma tagata. Sa faamatala e le uso o lona tina ia tala malie sili ona lelei. Sa fusi atu lona tina i ni fusi ofoofogia. Ma sa iloa lava e Abuela i taimi uma le mea e fai atu ina ia faaleleia atili ai mea. Na tuuina mai e le Tama Faalelagi ia i latou meaalofa eseese uma, ae o le mea lena na faapitoa ai i latou.
Sa tuu e Abuela le hallaca i totonu o se ato faatasi ma isi mea na totoe. Sa faatumulia uma lava, gaugau, ma nonoaina ma le atoatoa e tagata o le aiga o Ivette, ma fesoasoani taitoatasi i auala eseese.
Sa ataata Ivette. Sa tofu tagata taitoatasi o lona aiga ma se nofoaga faapitoa i le aiga o le Tama Faalelagi, e pei lava ona sa i ai so latou vaega faapitoa i le faia o hallaca o le Kerisimasi. E oo lava ia Ivette!
Sa tuu lona tamatamailima i le isi hallaca a o nonoaina e Abuela le faapona.
Ata na tusia e Denise Damanti