2025
Tōʻonga Moʻui Mālohi ʻe 3 ʻOkú ne Tokoniʻi Au ke u Moʻui ʻAki e Fono ʻo e Angamaʻá
Liahona ʻOkatopa 2025


Mei he YA Fakauiké

Tōʻonga Moʻui Mālohi ʻe 3 ʻOkú ne Tokoniʻi Au ke u Moʻui ʻAki e Fono ʻo e Angamaʻá

ʻOku nofo ʻa e tokotaha naʻá ne faʻú ʻi Fōmosa, Palāsila.

ʻOku hangē he ʻikai malava ke tauhi e angamaʻá. Ka kuo tokoniʻi au ʻe Sīsū Kalaisi ke u tauhi kakato ia.

houʻeiki fafine ʻoku nau tangutu ʻi he Fineʻofá ʻo ako e folofolá

ʻOku ʻikai ke faingofua maʻu pē kiate au ʻa hono moʻui ʻaki e fono ʻo e angamaʻá.

ʻI heʻeku kau ki he Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní ʻi hoku taʻu 15, ne u kau au ʻi he kau mēmipa tokosiʻi ʻi hoku ʻapiakó, ko ia naʻe faʻa ʻi ai ʻa e maʻuhala mo hono manukiʻi ʻeku ngaahi tuʻunga moʻui fekauʻaki mo e fai kaumeʻá.

Ko e taha ʻo hoku ngaahi faingataʻaʻia lahi tahá ko hono fakafenāpasi ʻeku manako fakasekisualé ki he fono ʻo e angamaʻá. ʻOku ou fakatou manako tangata mo fefine foki, pea ʻi he taimi naʻe papitaiso ai aú, naʻá ku fefaʻuhi mo e anga hono moʻui ʻaki e fono ko ʻení, tautautefito ki he ʻikai ke loto e tokolahi taha ʻo hoku ngaahi kaungāmeʻá ke mau moʻui ʻaki e fono ko ʻení.

ʻI he fakaʻau ke u matuʻotuʻa angé, kuó u maʻu ha meʻa mālohi ʻe tolu ʻoku tokoni ke u tauhi ʻeku ngaahi fuakavá:

1. Fakamuʻomuʻa e Temipalé

ʻOku tokoniʻi au ʻe he ʻalu ki he temipalé ke u tuʻu maʻu ʻi hono tauhi e fono ʻo e angamaʻá. ʻOku ou feinga ke u ʻalu ʻi he lahi taha te u ala lavá. ʻI ha uike mohu pole ʻe taha, naʻá ku hū atu ki he loki silesitialé kuo ongoʻi lōmekina au ʻe heʻeku ngaahi fehalaākí. ʻI heʻeku sio ki hoku ʻatá ʻi he sioʻatá, naʻá ku ongoʻi nonga mo manatuʻi e lahi ʻo e ʻofa ʻa e Fakamoʻuí ʻiate aú.

Pea hangē ko hono fakamanatua mai ʻe Palesiteni Nalesoni kiate kitautolú: “He ʻikai ha meʻa ʻe tokoni lahi ange kiate koe ke ke pikitai ai ki he vaʻa ukameá ka ko e faʻa moihū ʻi he temipalé ʻo fakatatau [ki ho] tūkungá. He ʻikai ha meʻa te ne maluʻi lahi ange koe ʻi hoʻo fepaki mo e ngaahi ʻao fakapoʻuli ʻo e māmaní. He ʻikai ha meʻa te ne fakaivia hoʻo fakamoʻoni ki he ʻEiki ko Sīsū Kalaisí mo ʻEne Fakaleleí pe tokoni ke mahino lahi ange kiate koe ʻa e palani fisifisimuʻa ʻa e ʻOtuá.”

Pea hangē pē ko e ngaahi palōmesi ʻa Palesiteni Nalesoní, ʻi he taimi ko ia ʻoku ou fakamuʻomuʻa ai ʻa e temipalé, ʻoku fakamanatu mai kiate au ʻa e ngaahi fuakava toputapu naʻá ku fakahoko mo ʻeku Tamai Hēvaní. ʻOku fakamālohia ʻe he ʻalu ki he fale ʻo e ʻEikí ʻeku tukupā ke moʻui ʻaki ʻEne ngaahi fekaú mo tokoni ke u ongoʻi ʻEne ʻofá.

2. Kau ʻi he Ngaahi Meʻa ʻa e Siasí

ʻI heʻeku fuofua maʻulotú, naʻá ku faʻa ʻalu toko taha pē, koeʻuhí he ko au toko taha pē ʻi hoku fāmilí naʻe kau ki he Siasí. Naʻe ʻi ai e ngaahi taimi naʻe faingataʻa ke u ongoʻi ʻoku fakakau au, ʻa ia te ne ala fakalahi e fakatauele ke feohi mo ha kakai te nau takihalaʻi aú. Naʻá ku ʻiloʻi ko e founga ʻe taha te u lava ai ʻo matuʻuaki ʻení ko e ʻai ke lahi ange ʻeku feohi mo e kāingalotú. Pea hangē ko hono akoʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ʻi he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakavá 58:27, ʻoku totonu ke tau “femoʻuekina … ʻi he holi lahi ʻi ha ngāue lelei, pea fai e ngaahi meʻa lahi ko [ʻetau] fili tauʻatāina [ʻatautolu] pē.”

Ne u kamata ʻaki ʻeku loto fiemālie ke tokoni ki hono fakamaʻa ʻo e falelotú. Naʻe kamata ke u ʻalu ki he ngaahi ʻekitivitī kotoa pē ʻa e uōtí mo loto ke tokoni ʻi ha faʻahinga meʻa pē te u lavá. Naʻe faifai peá u fokotuʻu ha fehokotaki mālohi ange mo e kāingalotu ʻo hoku uōtí. Naʻe kamata fakaafeʻi au ʻe ha fāmili ʻe taha ki heʻenau efiafi fakafāmili ʻi ʻapí, maʻu meʻatokoni efiafi ʻi he Sāpaté, pea mo ʻalu pē ʻo ʻeva mo kinautolu mo fai ha fanga kiʻi vaʻinga. Kuo hoko hoku fāmilí ko ha kaungāmeʻa lelei mo kinautolu, pea ko ha meʻa fakafiefia moʻoni ia kiate kimautolu kotoa.

ʻI heʻeku kau atu maʻu pē ki he ngaahi fakataha mo e ʻekitivitī ʻa hoku uōtí, ne u maʻu ai ha ngaahi faingamālie ke fetuʻutaki mo e niʻihi kehe ʻoku nau maʻu ʻa e ngaahi tuʻunga ʻulungaanga mo e ngaahi tuʻunga moʻui tatau, ʻo kau ai e fono ʻo e angamaʻá. Kuo hoko hoku fāmili fakauōtí ko ha maʻuʻanga tokoni lelei ʻi hono tokoniʻi au ke u faivelenga mo mālohí.

3. Ko Hono Tali Kakato ʻo e Fakatomalá

Ko e fakatomalá ʻoku ʻikai ko ha meʻa ia ke fai ha manavahē ki ai—ka ko ha tāpuaki, ko ha meʻaʻofa mei heʻetau Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi.

ʻI he taimi kotoa pē ʻoku ou fakakaukau ai ki he meʻa naʻe fai ʻe Sīsū Kalaisi maʻakú, ʻoku fōngia au ʻe he loto-houngaʻiá. ʻOku ou fakamanatu kiate au ʻoku kāpui kotoa ʻe he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí hoku ngaahi vaivaí, fehalaākí, mo e angahalá pea “ʻoku ʻi he ʻaloʻofá ʻa [hotau] fakamoʻuí, ʻo ka hili [ʻetau] fai ʻa e meʻa kotoa pē ʻe ala faí” (2 Nīfai 25:23).

Naʻe akoʻi ʻe Sisitā Kilisitina M. Ī, ko e Tokoni Ua ʻi he Kau Palesitenisī Lahi ʻo e Fineʻofá ʻo pehē: “Kapau ʻokú ke fefaʻuhi mo ha tūkunga ʻokú ke pehē kuo totonu ke ke ikunaʻi he taimí ni, ʻoua naʻá ke foʻi. Faʻa kātaki pē, tauhi hoʻo ngaahi fuakavá, faʻa fakatomala, fekumi ki he tokoni hoʻo kau takí ʻo ka fiemaʻu, pea ʻalu maʻu pē ki he fale ʻo e ʻEikí ʻi he lahi taha te ke lavá. … He ʻikai te Ne liʻaki Hono vā fetuʻutaki fakafuakava mo koé.”

ʻOua naʻá ke manavasiʻi ke talanoa ki hoʻo pīsopé pe kau taki lakanga fakataulaʻeikí ʻo kau ki ha faʻahinga meʻa ʻokú ke fuʻu hohaʻa ki ai, tautautefito ki ha meʻa ʻoku fekauʻaki mo e fono ʻo e angamaʻá. ʻOku nau loto ke tokoniʻi koe ke ke fakatomala pea maʻu ʻa e fakamoʻuí ʻo fakafou ʻi he Fakalelei ʻa Sīsū Kalaisí. Pea ʻoua naʻa ngalo ʻa e mālohi ʻo e fakatomala fakaʻahó. Neongo ʻoku fiemaʻu ki ai ʻa e loto-toʻá, ka ʻoku iku ʻaonga maʻu pē ia. Kuó u ongoʻi mālohi e Laumālié ʻi heʻeku moʻuí ʻo fakamanatu mai kiate au ʻa e ʻofa ʻa Kalaisi kiate aú ʻi he taimi kotoa pē ʻoku ou fakatomala aí.

Ko Hono Moʻui ʻAki e Fono ʻo e Angamaʻá ko ha Ngāue ke Hokohoko Atu

Manatuʻi ko hono tauhi ʻetau ngaahi fuakavá, ʻo kau ai hono moʻui ʻaki e fono ʻo e angamaʻá, ko ha ngāue ʻoku hokohoko atu pē pea ʻoku tau fakahoko ia he toenga ʻetau moʻuí ka ʻoku ʻikai ko ha lisi vakaiʻi pē. Pea neongo hoʻo fakahoko e ngaahi tōʻonga moʻui mālohi ʻe tolu ko ʻení, ka ko hono moʻui ʻaki e fono ʻo e angamaʻá ko ha ngāue tuʻuloa ia.

ʻOku tatau ai pē pe ʻoku tau fehangahangai mo e ngaahi faingataʻa mei he ngaahi ʻahiʻahí pe ongoʻi taʻefeʻungá, ka ʻoku ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní ʻiate kitautolu takitaha. Ko e fono ʻo e angamaʻá ko ha fono fakalangi, pea ʻi hono tauhi iá ʻoku maʻu ai e melino, fiefia, mo e mālohi fakalaumālie. ʻOku ou ʻilo te tau lava ʻo maʻu ʻa e fakamoʻuí, fakafiemālié, mo e ʻofa ʻoku tau fiemaʻú ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi.

ʻOku ou fakamoʻoniʻi atu neongo pe ko e hā ho tūkungá, ʻoku mahuʻinga ʻaupito hono tauhi e fono ʻo e angamaʻá!