Ngaahi Fehuʻí mo e Ngaahi Talí
Te u Lava Fēfē ke Toe Fakafoki mai ʻa e Fiefiá lolotonga e Ngaahi Taimi Faingataʻá?
ʻOku nofo ʻa e taha faʻu tohí ʻi Pueto Liko.
ʻOku finangalo ʻa e ʻOtuá ke tau fiefia, neongo kapau ʻoku tau faingataʻaʻia. Ka te tau fakahoko fēfē iá?
Naʻá ku puputuʻu ʻi he taimi naʻá ku foki mai ai mei heʻeku ngāue fakafaifekaú. Naʻá ku ongoʻi ʻi heʻeku ngāue fakafaifekaú e tataki ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní, naʻá ku falala ki he moʻoni ʻo e ongoongoleleí, pea naʻá ku mātā ha ngaahi mana lahi. Ka ko e moʻui angamahení naʻe … angamaheni pē. Pea fakafokifā pē kuo ngali toe faingataʻa ange.
Naʻá ku toutou fehuʻi ki he ʻOtuá, “Ko e hā hono ʻuhingá? Ko e hā ʻoku fuʻu kehe pehē ai ʻa e moʻuí he taimi ní?”
Naʻá ku maʻu ʻinisititiuti mo maʻu houalotu sākalamēniti, ka naʻe ʻikai ke u faʻa ongoʻi e Laumālié ʻo hangē ko ʻene faʻa hoko ʻi heʻeku ngāue fakafaifekaú. Peá u manatuʻi hake ha kupuʻi lea naʻe faʻa fai ʻe heʻeku palesiteni fakamisioná ki he kau faifekaú ʻi he meimei konifelenisi kotoa:
“ʻI he moʻuí, te tau lava ʻo feinga ke faingataʻaʻia pē ʻi he fiefia.”
ʻI he taimi naʻá ku fuofua fanongo ai ki hení, naʻe ʻikai ke mahino ia kiate au. Ka ʻi he momeniti ʻo ʻeku manatuʻí, naʻe fakafokifā ʻene mahino kiate aú. ʻOku finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke tau maʻu ʻa e fiefia ʻoku tuʻuloá—ʻo tatau ai pē kapau ʻoku tau ʻi ha taimi faingataʻa ʻo e moʻuí.
Hili ʻeku foua e ngaahi faingataʻa ʻi heʻeku moʻuí, kuó u ako ha ngaahi founga ʻoku tokoniʻi ai kitautolu ʻe he Tamai Hēvaní ke tau ongoʻi fiefia, tatau ai pē pe ko e hā e meʻa ʻoku hoko ʻi heʻetau moʻuí.
Feinga ke Fakaleleiʻi Fakaʻaho
Hili ha ngaahi taʻu mei heʻeku ʻiloʻi ʻení, ne hōloa hoku tuʻunga fakalaumālié ʻi ha taimi naʻe hoko ai ha faingataʻa taʻe-ʻamanekina ʻi heʻeku fonongá. Naʻe kamata ke u hē mei he hala ʻo e fuakavá pea mole ʻa e fiefia naʻá ku ongoʻí. Hili ha ngaahi māhina, naʻá ku ʻiloʻi naʻe fiemaʻu ke u foki mai, ko ia naʻá ku fakakaukau ke u mamata ʻi he konifelenisi lahí.
Naʻe lea ʻa ʻEletā Tieta F. ʻUkitofa ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá fekauʻaki mo e fanga kiʻi tōʻonga moʻui fakaʻaho ʻoku tokoni ke tau fāitaha ai mo e ʻOtuá: “Te tau lava ʻo ʻilo hotau halá ʻi he fakapoʻuli mo e ngaahi faingataʻa ʻo e moʻui ko ʻení pea kumi hotau hala foki ki he ʻetau Tamai Hēvani ʻofá, kapau te tau kumi pea tali e ngaahi fakaʻilonga fakalaumālie kuó Ne ʻomí, pukenimā e fakahā fakafoʻituituí, pea fāifeinga ki he fakafoki fakaʻahó.”
Naʻá ku ʻiloʻi ko e tafaʻaki ʻeni naʻe fiemaʻu ke toe maʻu ai ʻeku fiefiá.
Kuo ʻosi foaki mai ʻe he ʻOtuá ʻa e ngaahi meʻangāue kotoa pē ʻoku tau fiemaʻu ke maʻu ai ʻa e fiefiá ʻi he moʻuí ni, pea naʻa mo e lotolotonga ʻo e faingataʻá. ʻI he taimi ʻoku tau manatuʻi ai e fanga kiʻi tōʻonga faingofua fakaʻaho ʻoku nau ʻomai ʻa e fakalelei fakaʻahó, hangē ko e lotú mo e ako folofolá, ʻoku tau fakaava ai hotau lotó ki he ʻOtuá pea ʻasi siʻisiʻi ange leva hotau ngaahi faingataʻaʻiá. Te tau ongoʻi mālohi mo fiefia ange, neongo pe ko e hā hotau tūkungá.
Manatuʻi Hoʻo Ngaahi Fuakavá
Naʻá ku foki ki he hala ʻo e fuakavá ʻo fakafou ʻi he fakatomalá mo e falala ki he Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí. ʻI heʻeku kamata ke u hoko ko ha tokotaha ngāue temipalé, naʻá ku fakatokangaʻi ha toe founga mahuʻinga ʻe taha kuo fakaʻatā ai kitautolu ʻe he ʻEikí ke tau fiefia ʻi hotau ngaahi faingataʻaʻiá: ko e ngaahi fuakavá.
Naʻe fehuʻi kimuí ni ʻe ʻEletā Uni Uani Soi ʻo e Kau Fitungofulú, “ʻOkú ke fie fiefia nai?” Ko e talí, naʻá ne lau mei ha lea ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni, ʻa ia naʻá ne pehē: “Kapau ʻokú ke fie moʻui mamahi, maumauʻi e ngaahi fekaú—pea ʻoua naʻa teitei fakatomala. Kapau ʻokú ke loto ke fiefia, nofo maʻu ʻi he hala ʻo e fuakavá.”
Naʻe ʻomai ʻe heʻeku manatuʻi ʻeku ngaahi fuakava mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí ha fiefia ʻi he taimi naʻe poleʻi ai ʻeku tuí, ʻi he taimi naʻe fepaki ai hoku ngaahi ʻofaʻangá mo e masivá, mo e taimi naʻá ku fehangahangai ai mo e fakafepakí ʻi heʻeku ngāue fakafaifekaú. Pea ʻi he ʻahó ni, ʻoku ʻomai ʻe he tauhi ʻeku ngaahi fuakava mo Kinauá ha fiefia ʻo tatau ai pē pe ko e hā ʻoku ou fehangahangai mo iá.
Tatau ai pē pe ʻoku fēfē ʻa e moʻuí pea tatau ai pē pe ko e hā hono mālohi ʻo e ngaahi faingataʻa ʻo e moʻuí, te ke fakatokangaʻi e ngaahi maná kapau te ke nofo maʻu ʻi he hala ʻo e fuakava ʻa e ʻOtuá.
Fanongo ki he Hiva ʻo e Ongoongoleleí
Kuo tokoniʻi au ʻe he hivá ke u manatuʻi ʻa e ngaahi lēsoni ʻo e fiefia kuó u ako ʻi he kotoa ʻo ʻeku moʻuí.
ʻI heʻeku kei siʻí, ʻoku ou manatuʻi ʻeku fanongo ki he himi tukú ʻi he houalotu sākalamēnití. Hili ʻa e lotú, ko e fuofua taimi ia ke u tangutu ai ʻi he pianó ʻo tā ʻa e fasí. Naʻe hangē ia naʻá ku ʻosi ʻiloʻi maʻu peé. ʻE lava ke fakafehoanaki ʻa e aʻusia ko ʻení ki he founga te tau lava ai ʻo ako ke faingataʻaʻia ʻi he fiefiá.
ʻOku meimei hangē ʻa e hala ʻo e fuakavá ko e piano ko iá. Ko ʻetau kamata pē ke taá, ʻe haʻu kiate kitautolu ʻa e fasí—ʻa e fiefia ʻo e ongoongoleleí—ʻo hangē pē ne tau ʻosi ʻiloʻi maʻu peé. Pea ʻi he hokohoko atu ʻetau akoakó, ʻe faingofua ange leva ʻa e fasí. Ko e meʻa tatau pē, ʻi heʻetau femoʻuekina ʻi he fanga kiʻi ngāue faingofua fakaʻaho ʻoku tokoni ke tau ongoʻi e Laumālié, hangē ko e lotú mo e ako folofolá, ʻoku faingofua ange leva ke maʻu ʻa e fiefia ʻo e ongoongoleleí. ʻI he taimi ʻoku hoko mai ai ʻa e faingataʻaʻiá, te tau kei lava ke maʻu ha fasi fiefia, kehe pē ke tau kei tā mo kei ako.
Naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Uilifooti W. ʻEnitasoni, ʻi he taimi naʻe hoko ai ko ha mēmipa ʻo e Kau Fitungofulú: “Kapau ʻoku ʻikai te ke fanongo ki he hiva ʻo e ongoongoleleí … , kātaki ʻo manatuʻi e ongo foʻi leá ni: akoako pē. ʻI he tokoni ʻa e ʻEikí, ʻe ʻi ai e ʻaho ʻe fakafonu ho ʻapí ʻe he hiva ʻo e ongoongoleleí ʻaki ha fiefia ʻoku ʻikai lava ke fakamatalaʻi.”
ʻE ʻAve Koe ʻe he ʻOfa ʻa e ʻOtuá
ʻI he taimi ʻoku ou manatuʻi ai he taimí ni e ngaahi lea ʻeku palesiteni fakamisioná ke “feilaulau ʻi he fiefiá,” ʻoku ou ʻilo ʻa e feituʻu ke kamata aí. ʻOku ou fakakaukau ki he ngaahi founga kuo fakahā mai ai ʻe he ʻOtuá ʻa e founga ke u maʻu ai ʻa e fiefiá he lolotonga e ngaahi faingataʻa ko ʻeni kimuʻá. Kuo foaki mai ʻe he Tamai Hēvaní ha ngaahi meʻafoaki mo ha ngaahi tāpuaki lahi te nau lava ʻo fakamanatu mai ʻEne ʻofa pea mo e fiefia ʻoku malava ke maʻu ʻia Sīsū Kalaisí.
ʻE tokoniʻi kitautolu ʻe Heʻena ʻofá mo tokoni ke tau fiefia—ʻi hotau ngaahi taimi tokamālié pea mo ʻetau faingataʻaʻiá.