Tautautefito ki he Kau Mali Foʻoú
Ngaahi Tokoni ʻe 4 ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Fili ʻi heʻetau Hoko ko ha Ongo-meʻa Malí
ʻE lava ke faingataʻa ʻa e ako ke fai ha ngaahi fili ʻi hoʻomo hoko ko ha ongo-meʻa malí. Ko ha fanga kiʻi tokoni ʻeni ke tokoni atu ke mo fakahoko fakataha ha ngaahi fili ʻoku lelei angé.
Kuó u fai mo hoku uaifí ha ngaahi fili lahi ʻi he ʻuluaki taʻu ʻe ua ʻo ʻema malí, ʻo kamata mei ha fanga kiʻi fili iiki hangē ko e fakakaukauʻi pe ko e hā ʻa e faʻahinga huʻakau ʻe fakataú ʻo aʻu ki ha ngaahi fili lalahi ange hangē ko e taimi ke kamatamaʻu ai ha fānaú.
Tatau ai pē pe ko e hā hano lahi pe siʻisiʻi, ka ʻe lava ke faingataʻa hono fakahoko ha ngaahi filí, ʻo tautautefito ki he taimi ʻokú ke ako ai ke fakahoko mo ha taha kehé!
ʻI he fakalau ʻa e taimí mo e lahi ange hono toutou fakahokó, kuó ma ako ai e foungá, ke ma fakahoko fakataha ha ngaahi fili lelei. Ko ha meʻa ʻeni ʻe fā kuó ma ako ʻe lava ʻo tokoni atu kiate koe mo ho malí ke mo fakahoko fakataha ʻa e ngaahi filí.
1. “Loto Fakapotopoto”
ʻOku fakamanatu mai ʻe he folofolá kiate kitautolu, “Naʻe ʻikai foaki ʻe he ʻOtuá kiate kitautolu ʻa e laumālie ʻo e manavasiʻí; ka ko e mālohi, mo e ʻofa, mo e loto-fakapotopotó” (2 Tīmote 1:7; naʻe tānaki atu hono fakamamafaʻí).
Te mo lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻeni ʻaki haʻamo fakatokangaʻi ko hono fakahoko ha ngaahi filí ʻi he taimi ʻokú ke ongoʻi helaʻia, manavasiʻi, pe ʻita ai, pe ko ho malí, ʻe toe faingataʻa ange ʻa e meʻa kotoa. Ko e founga ʻe taha ke tokoni atu kiate koe mo ho malí ke mo maʻu ha loto-fakapotopotó ko haʻamo lotu fakataha. Kole ki he Tamai Hēvaní ha fakahinohino pau ki he ngaahi fili ʻokú mo fakahokó. He ʻikai ke Ne ʻoatu maʻu pē ha fakahinohino ko ha vaoʻakau pe pou maama maamangia, ka te Ne tataki hoʻomo ngaahi fakakaukaú mo e ngāué ʻo fakatatau mo ʻEne taimí.
ʻI he taimi te mo nonga, fakakaukau lelei, mo taha ai mo e Laumālié, ʻe faingofua ange leva hoʻomo fakahoko fakataha e ngaahi filí.
2. Fakaʻehiʻehi mei he Fakatovavé pe Fakakaukau ʻo Fuʻu Tōtuʻá
Tatau ai pē kapau ʻokú mo fakatou fakakaukau lelei, ʻe lava ke uesia ʻe haʻamo fakahoko fakatovave ha fili hoʻomo malava ko ia ke fakahoko ʻa e fili lelei tahá. Ke mo fekātakiʻaki mo tuku hamo taimi ke fakakaukauʻi hoʻomo ngaahi filí, ke lotu, pea mo fakalaulauloto ki he ngaahi filí mo e ngaahi meʻa ʻe ala hokó kimuʻa pea toki fakahokó.
Neongo ia, ʻe lava foki ke fakatuʻutāmaki ʻa e tatali fuʻu fuoloa ke fai ha meʻá. ʻE ala iku ʻa e fakakaukau ʻo fuʻu tōtuʻá ki ha loto-hohaʻa mo ha fakamahamahalo. ʻOua ʻe fakakaukau ʻo fuʻu tōtuʻa, kapau kuó mo ʻosi lotua hoʻomo filí, mo fefakalotolahiʻaki ke mo ngāue ʻi he tui mo e loto-falala. ʻI he taimi ʻokú mo loto-tatau ai pea mo e ʻEikí, te mo lava ʻo fai ha ngaahi fili ʻoku fakafiemālié.
Naʻe pehē ʻe ʻEletā Kālosi A. Kōtoi ʻo e Kau Fitungofulú: “E lava ke uesia ʻetau moʻuí mo e niʻihi ʻoku tau ʻofa aí heʻetau ngaahi fili ʻoku faí, pea ʻe lava ʻe he ʻikai ke tau vakai lelei ange ki honau ikuʻangá ke ne ʻomi ha ngaahi fakatuʻutāmaki. Ka neongo ia, kapau te tau fakakaukau atu ki he ngaahi ola ʻe ala maʻu mei he ngaahi fili ko ʻení ʻi he kahaʻú, ʻe lava ke toe maama ange ai ʻetau sio ki he hala lelei taha ke tau fou ai he lolotongá.”
3. Manatuʻi ʻOku Fiemaʻu ha Fakamatala ʻOku Leleí ki ha Ueʻi Fakalaumālie ʻOku Leleí
ʻI he taimi naʻe fili ai ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni hono ongo tokoni ʻi he Kau Palesitenisī ʻUluakí, naʻá ne ʻinitaviu ʻa e mēmipa takitaha ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá he naʻá ne ʻiloʻi ʻoku “makatuʻunga ʻa e ueʻi fakalaumālie leleí ʻi he fakamatala leleí.”
ʻOku toe kaunga foki ʻeni kiate kitautolu! Ko e ngaahi fili lelei tahá ʻa e ngaahi fili ko ē ʻoku ʻiloʻi leleí. Talanoa mo ho malí fekauʻaki mo e fakakaukau ke kole ki ha ngaahi kaungāmeʻa falalaʻanga mo ha kau mēmipa ʻo e fāmilí ha faleʻi fekauʻaki mo e ngaahi fili ʻokú mo fakakaukauʻi fakatahá. Kapau ʻokú mo fakatou ongoʻi ʻe ʻaonga, pea kole ki ha niʻihi kehe ki heʻenau fakakaukaú. Fevahevaheʻaki mo kinautolu ʻa e meʻa kuó mo ʻiló mo vahevahe ʻa e ngaahi ongo fekauʻaki mo iá.
ʻOku poupouʻi kitautolu ʻe he ʻEikí ke tau “fekumi ki he ʻiló, ʻio, ʻi he ako pea ʻi he tui foki” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 88:118). Fekumi ki ha fakamatala mo ha ʻilo mei he ngaahi maʻuʻanga tokoni leleí, kau ai e ngaahi maʻuʻanga tokoni fakalaumālie hangē ko e folofolá, lea ʻa e kau palōfitá, pea mo e tāpuaki fakapēteliake ho malí. ʻI he taimi ʻokú mo fakatou fakahoko ai ha fekumí, te mo fakatou lava ke laka ki muʻa ʻi he loto-falala ʻi hoʻomo ngaahi filí.
4. Tuku ke Hoko ʻa Kalaisi ko Hoʻomo Kāpasá
ʻI hoʻo fakakau ko ia mo ho malí ʻa e ʻEikí ʻi hoʻomo filí pea laka atu ʻi he tuí, te Ne huluhulu homo halá.
Naʻe pehē ʻe Palesiteni Tōmasi S. Monisoni (1927-2018), “ʻI heʻetau fakalaulauloto ki he ngaahi fili ʻoku tau fai fakaʻaho ʻi heʻetau moʻuí—tatau ai pē pe ko e fili ko ʻení pe ko e fili ko ʻeé—kapau te tau fili ʻa Kalaisi, ta kuo tonu ʻetau filí.”
ʻI he ngaahi fili kotoa pē ʻokú ke fehangahangai mo iá, fili ʻa e hala te ke lava ai mo ho malí ʻo ofi ange kia Sīsū Kalaisí. Tuku ke Ne hoko ko hoʻo kāpasa taupotu taha ʻi he kotoa hoʻo ngaahi filí. Kapau te mo fakakau ʻa e ʻEikí ʻi hoʻomo nofo-malí pea muimui ki Heʻene fokotuʻutuʻu ki he maʻu ʻo e ngaahi talí, te Ne fakatahaʻi mo tataki kimoua ʻi he toenga hoʻomo moʻuí.