2025
Fakatomala Fakaʻahó: Ko e Hā Ia mo e Founga ʻOkú Ne Tokoniʻi Ai Au ke u Maʻu ha Fiefia ʻOku Tuʻuloá
Sune 2025


Mei he YA Fakauiké

Fakatomala Fakaʻahó: Ko e Hā Ia mo e Founga ʻOkú Ne Tokoniʻi Ai Au ke u Maʻu ha Fiefia ʻOku Tuʻuloá

Ko e hā hano mahuʻinga ʻo e fakatomala fakaʻahó kapau ʻoku ou toutou fakahoko pē ʻa e ngaahi fehalaaki tatau?

ko ha talavou ʻoku tūʻulutui ʻo lotu

ʻI heʻeku kei siʻi angé, naʻá ku fai ha ngaahi fehalaaki lahi.

ʻI ʻUlukuaí, naʻe ʻikai ke u feohi mo ha kakai fakalaumālie pe ʻi ha ngaahi feituʻu fakalaumālie lahi, ko ia naʻá ku mavahe leva mei he hala ʻo e fuakavá ʻo kumi ʻa e fiefiá ʻi ha faituʻu kehe. Ka ʻi ha ʻaho ʻe taha, naʻá ku fakakaukau ki he ngaahi fili naʻá ku faí. Naʻá ku fakatokangaʻi ʻoku fuonounou pē ʻa e fiefia naʻá ku maʻú—ka naʻá ku maʻu maʻu pē ha fiefai lahi ʻi he taimi naʻá ku feinga ai ke muimui ʻia Sīsū Kalaisí.

Naʻá ku loto ke liliu.

Naʻá ku fakahā ki he Tamai Hēvaní ʻoku ou kole fakamolemole koeʻuhí ko ʻeku ngaahi angahalá. Ka naʻe ʻikai fuoloa kuó u loto-foʻi ʻi he taimi naʻe ʻikai hoko vave ai ʻa e ngaahi liliu naʻá ku feinga ke faí, ʻo fakatatau mo hoku lotó. Peá u manatuʻi e fakaafe ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoní ke tau “ʻiloʻi ʻa e fiefia ʻo e fakatomala fakaʻahó.”

Naʻe teʻeki ai ke u tokanga ki muʻa, ki he fakatomala fakaʻahó, ka naʻá ku pehē ke u feinga ke ako lahi ange ki ai.

Ko e hā Hono Mahuʻinga ʻo e Fakatomala Fakaʻahó?

ʻI he taimi naʻá ku fuofua kamata ai ke fakatomala fakaʻahó, naʻe ʻikai ke u fakapapauʻi pe ko e hā hano ʻaonga. Naʻá ku fakatomalaʻi ʻeku ngaahi angahalá, ka ko e taimi lahi, naʻá ku fakahoko ʻi he ʻaho hono hokó ʻa e fehālaaki tatau. Naʻá ku fifili, “Ko e hā ʻoku totonu ai ke u fakatomala kapau he ʻikai ke u lava ʻo taʻofi leva ʻeku ngaahi tōʻonga koví?”

Naʻá ku tafoki ki he Tamai Hēvaní ʻo fakahā kiate Ia ʻa e ngaahi meʻa naʻá ku hohaʻa ki aí peá u fehuʻi ange pe ko e hā ʻokú Ne finangalo ai ke tau fakatomala fakaʻahó. Naʻá ku ongoʻi e fetuʻutaki mai ʻa e Laumālié ki hoku ʻatamaí ʻi he taimi kotoa pē ʻoku ou fakatomala aí, ʻoku foaki mai ʻe he Fakamoʻuí ha faingamālie ke u toe kamata foʻou. Naʻe toe pehē foki ʻe Palesiteni Nalesoni: “Ko e fakatomalá ko e ia ki he fakalakalaká. ʻOku tauhi ai ʻe he tui haohaoá ke tau hokohoko atu ki muʻa ʻi he hala ʻo e fuakavá.”

Ko e fakatomalá ʻoku ʻikai ko e ʻai pē ʻa e ngaahi meʻá ke haohaoa, ka ko e falala maʻu ai pē kia Kalaisi ke liliu hotau natulá ʻi he fakalau ʻa e taimí! Naʻá ku fakatokangaʻi neongo kapau te u fai ʻa e fehalaaki tatau ʻi he taimi ʻoku ou fakatomalaʻi fakamātoato ai ʻeku ngaahi angahalá mo feinga ke liliú, te Ne tokoniʻi au ke u fakalakalaka māmālie.

Naʻe pehē ʻe Sisitā Kilisitina M. Ī, ko e Tokoni ʻUluaki ʻi he Kau Palesitenisī Lahi ʻo e Fineʻofá: “Kapau ʻokú ke fefaʻuhi mo ha tūkunga ʻokú ke pehē naʻe totonu ke ke ʻosi ikunaʻi he taimí ni, ʻoua te ke foʻi. Faʻa kātaki pē, tauhi hoʻo ngaahi fuakavá, faʻa fakatomala, fekumi ki he tokoni hoʻo kau takí ʻo ka fiemaʻu, pea ʻalu maʻu pē ki he fale ʻo e ʻEikí ʻi he lahi taha te ke lavá. Fakafanongo pea talangofua ki he ngaahi ueʻi ʻokú Ne ʻoatu kiate koé. He ʻikai ke Ne liʻaki ʻEne fetuʻutaki fuakava mo koé.

Ko e Fiefia ʻo e Fakatomala Fakaʻahó

Ko e meʻa ʻe taha kuó ne tokoniʻi au ke u tokanga taha ki he fakatomala fakaʻahó ko e ʻalu ki he temipalé. ʻOku ou saiʻia ʻi he mālohi ʻoku tau maʻu ʻi he taimi ʻoku tau fai ai ha ngaahi fuakava mo e ʻEikí, pea kuó u ongoʻi ʻa e mālohi ko iá ʻi heʻeku moʻuí ʻi heʻeku fili ke tui ki he meʻa ʻe lava ke tokoniʻi ai au ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ke u faí.

ʻI heʻeku tokanga taha kiate Kinaua ʻi he ʻaho takitaha mo u faʻa-kātakiʻi pē aú, kuó u ongoʻi ʻoku tupulaki ʻo mālohi ange ʻeku fetuʻutaki mo Kinauá. Kuo toe tokoniʻi foki au ʻe he tūʻulutui mo e fakataufolofola ki he Tamai Hēvaní ʻi he pō kotoa pē fekauʻaki mo e meʻa ʻoku ou feinga ke liliú, mo fakamoʻoniʻi Hono toʻukupú ʻi heʻeku moʻuí, ke u ongoʻi ʻa e fakafiefia ʻo e meʻaʻofa ʻo e Fakalelei ʻa e Fakamoʻuí.

ʻOku ʻi ai ha faʻahinga fiefia pau ʻoku maʻu mei hono fakahaohaoaʻi kitautolu ʻe hotau Fakamoʻuí ʻo fakafou ʻi heʻetau toe tukupā ki heʻetau ngaahi fuakavá mo ʻEne ngaahi fekaú. Te tau lava ʻi heʻetau feinga ke liliu mo falala kiate Iá, ke kolea ʻEne tokoní, ke taʻofi e ngaahi tōʻonga ʻoku ngali he ʻikai ke toe lava ʻo tukú, pea kole fakamolemole, mo fakamolemoleʻi kitautolu.

ʻOku toe fakamanatu mai foki ʻe Sisitā Ī, “Ko e ʻaho kotoa pē ko ha ʻaho foʻou ia ʻoku fonu ʻi he ʻamanaki lelei mo e ngaahi faingamālie koeʻuhí ko Sīsū Kalaisi. Te ta lava ʻi he ʻaho takitaha ke ʻiloʻi, ʻo hangē ko e fakamatala ʻa e Faʻē ko ʻIví, ʻʻa e fiefia ʻo [hotau] huhuʻí,’ [Mōsese 5:11], ʻa e fiefia ʻo e fakamoʻuí, mo e fiefia ʻo e ongoʻi e ʻofa taʻe-tūkua ʻa e ʻOtuá kiate koé.”

Kuó u ongoʻi lahi ange e ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní ʻi ha toe taimi kimuʻa, ʻi heʻeku fakamoʻoni lahi ange ki he fakatomala fakaʻahó. ʻOku ʻikai ha meʻa te ne ʻai au ke fie hokohoko atu ʻeku fakalakalaká ka ko hono fakatokangaʻi ʻoku fakamafao mai maʻu pē ʻe he Fakamoʻuí Hono toʻukupú kiate au ʻi he taimi kotoa pē ʻoku ou tafoki ai kiate Ia ki ha fakamolemole mo ha tokoní. ʻOku ou taumamaʻo mei he haohaoá, ka ʻoku ou ongoʻi ʻoku liliu hoku lotó ʻi he taimi ʻoku ou kamata ai ʻi he ʻaho foʻou takitaha ʻaki ha loto-holi ke ako mo fai lelei angé.

ʻI heʻeku ʻiloʻi ʻoku tau faiangahala kotoa peé, ʻoku ou fakafetaʻi ʻi he ʻaloʻofa ʻa e Fakamoʻuí pea mo e fiefia ʻoku ʻomai ʻe Heʻene ʻaloʻofá ʻi he ʻaho takitaha ki heʻeku moʻuí.