“Trahedya ug Pagka-ayo didto sa Peru,” Liahona, Peb. 2025.
Mga Istorya gikan sa Mga Santos, Volume 4
Trahedya ug Pagka-ayo didto sa Peru
Pagkahapon sa Hunyo 7, 1990, ang managkompanyon sa misyon nga sila si Manuel Navarro ug Guillermo Chuquimango naglakaw pauli sa ilang balay. Nalipay sila sa ilang pagkamisyonaryo—makugihong naningkamot, nagbisita sa lainlaing mga rehiyon sa Peru, ug nagtabang sa mga tawo nga makabig ngadto kang Jesukristo.
Ang kasamtangan nilang area, ang Huaraz, peligro kon magabii. Usa ka rebolusyonaryo nga grupo gitawag og Sendero Luminoso, o ang Shining Path, kapin na sa dekadang nakig-away sa gobyerno sa Peru. Bag-o lang, mas agresibo na ang ilang mga pag-atake dihang nagkamahal ang mga palitonon ug ang kagubot sa ekonomiya mihugpa sa nasod.
Aron matabangan nga mapabiling luwas ang mga misyonaryo, ang lima ka misyon sa Peru nagtakda og mga curfew ug gilimitahan ang misyonaryo nga buhat ngadto sa pang-adlaw lamang. Apan niining gabhiona, si Elder Navarro ug Elder Chuquimango mibati nga malipayon ug nakigtabi. Bag-o lang silang nagtudlo og leksiyon sa ebanghelyo ug 15 minutos na lang aron makauli.
Samtang naglakaw sila ug nag-istoryahanay, nakakita si Elder Navarro og duha ka batan-ong lalaki sa unahan nga eskina. Nagduso sila og yellow nga sakyanan. Naghunahuna si Manuel nga motabang, apan nakapaandar ra ang duha ka tawo ug mipadagan.
Wala madugay, naabot na ang mga misyonaryo sa usa ka parke, duol sa ilang balay. Ang yellow nga sakyanan nakaparking mga lima ka pye gikan sa ilang gilaktan. Sa duol mao ang base militar.
“Mora og usa kini ka sakyanan nga dunay bomba,” miingon si Elder Chuquimango. Nakita ni Elder Navaroo ang pipila ka mga tawo nga nagdinganay palayo, ug niana gayod nga puntoha mibuto ang sakyanan.
Ang pagbuto miigo ni Elder Navarro, nalupad siya sa ibabaw samtang ang mga tinuagsik mihaguros kaniya. Dihang nahagsa na siya sa yuta, nalisang siya. Gihunahuna niya ang iyang kompanyon. Naigo ba kaha siya sa mas kusog nga pagbuto?
Nianang higayona gibati niya nga gipabarog siya ni Elder Chuquimango gikan sa yuta. Ang parke ingon og usa ka gubatanan nga dapit samtang ang mga sundalo gikan sa ilang kota—nga maoy target sa pagbomba—mitira sa ilang mga pusil ngadto sa gusbat na nga sakyanan. Nagsandig sa iyang kompanyon, nakahimo pa si Elder Navarro sa paglakaw pauli.
Sa ilang pag-abot, miadto siya sa kaligoanan ug mitan-aw sa samin. Puno sa dugo ang iyang nawong, apan wala siyay makitang samad sa iyang ulo. Kakuyapon lang siya.
“Hatagi ko og panalangin,” giingnan niya ang iyang kompanyon. Si Elder Chuquimango, nga dyutay ra og angol, mipatong sa nagkurog niyang mga kamot sa ulo ni Elder Navarro ug mipanalangin kaniya.
Wala madugay, sa ospital, nakuyapan si Elder Navarro kay nahutdan sa dugo. Nagkinahanglan siya og dinalian nga pag-abuno og dugo. Ang mga Santos sa Huaraz nangadto sa ospital, nanghinaot nga makadonar og dugo, apan wala usa kanila ang may eksaktong tipo sa dugo. Gitestingan dayon sa doktor ang dugo ni Elder Chuquimango ug nakita nga pareho ang tipo sa ilang dugo.
Sa ikaduhang higayon nianang gabhiona, naluwas ni Elder Chuquimango ang kinabuhi sa iyang kompanyon.
Sa adlaw human sa maong pagbuto, gibalhin sa mga doktor si Elder Navarro ngadto sa klinika sa Lima. Didto si Elder Charles A. Didier sa Kapangulohan sa Area mipanalangin kaniya, misaad nga makabalik siya sa nataran sa misyon sa dili madugay.
Human maatiman ang uban pang mga angol ni Elder Navarro, giatiman na usab sa mga doktor ang pagporma sa nadaot niyang nawong. Ang mga tinuagsik misamad sa bukog sa iyang aping ug mihatag og grabeng kadaot sa optic nerve sa tuo niyang mata, nagkinahanglan nga tangtangon ang mata. Ang iyang mga ginikanan nga nangadto sa Lima, misulti sa balita ngadto niya.
Pinaagi sa tibuok suportang pinansiyal sa Simbahan, miagi og tulo ka operasyon si Elder Navarro sa pagtangtang sa iyang mata ug sa pag-ayo sa nadaot nga panudlanan sa mata.
Samtang nagpaayo didto sa klinika, gibisitahan si Elder Navarro ni Luis Palomino, usa ka higala gikan sa iyang lungsod nga gipuy-an kinsa nag-eskwela sa Lima. Bisan og ang iyang mga angol nagpalisod sa iyang pagpakigsulti kang Luis, si Elder Navarro misugod sa pagpakigbahin sa mga leksiyon sa misyonaryo.
Natingala si Luis ug nakadayeg sa desisyon ni Elder Navarro nga humanon ang iyang misyon. “Gusto kong masayod unsay nagdasig kanimo,” miingon si Luis kaniya. “Nganong dako kaayo ang imong pagtuo?”
Unom ka semana human niadto nga pagbuto, nakagawas na si Elder Navarro sa klinika ug nagsugod sa pagserbisyo sa mission office sa Lima. Ang hulga sa terorismo naa pa gihapon, ug mahadlok siya sa matag higayon nga makakita siya og sakyanan nga sama niadto nga nibuto. Sa gabii maglisod siya sa pagkatulog.
Usa ka adlaw, miadto si Luis sa mission office aron bisitahon si Elder Navarro. “Gusto ko nga magpabunyag!” miingon siya kaniya. “Unsay angay nakong buhaton?”
Paglabay sa sunod nga pipila ka semana, gitudloan ni Elder Navarro ug sa iyang kompanyon si Luis sa tanan nga leksyon sa duol nga chapel. Mahinamon si Elder Navarro nga motudlo og usa ka higala, ug si Luis makugihong mikompleto sa tanan nga tumong nga iyang gitakda ngadto sa mga misyonaryo.
Pagka-Octobre 4, 1990, si Elder Navarro mipahigayon sa bunyag ni Luis. Bisan og nag-antos gihapon si Elder Navaro sa iyang angol, ang lisod nga kasinatan naghimong posible nga iyang mabunyagan ang usa ka higala nga gikan sa iyang lungsod nga gipuy-an—butang nga wala gayod niya dahoma nga mahimo. Human si Luis mikawas sa tubig, nagginaksanay sila, ug gibati ni Elder Navarro sa hilabihan ang Espiritu. Nasayod siya nga gibati usab kadto ni Luis.
Aron saulogon kadto nga okasyon, gihatagan ni Elder Navarro si Luis og usa ka Biblia. “Kon magkangingit ang adlaw,” gisulatan ni Elder Navarro ang ilawon sa hapin, “hinumdomi kini nga adlaw, ang adlaw nga ikaw natawo pag-usab.”
Sila si Elder Chuquimango (sa wala) ug Navarro (sa tunga) uban sa kaubang misyonaryo human sa pag-opera sa mata ni Elder Navarro