“Na Veisiko vei Tukana na Tui,” iTokani, Noveba 2025, 20–21.
Na Veisiko vei Tukana na Tui
A talanoataka o tukana vei Gift na kedra italanoa na nona qase e liu.
Dua na italanoa dina mai Nigeria.
A ravita yani na bati ni waqa o Gift ka vakaraica ena qoroqoro na tasiri ni wai e babana. A tadolova yani o koya na ua, ni vakasakirikiria mai na ligana. Oqo a nona ilakolako taleitaki. O koya kei iratou na nona matavuvale eratou a gole tiko ki na koro nei Tukana, ka ena toso ni gauna, a toro voleka tiko yani kina dua na vuravura e se kila ka galala vakalevu cake mai na siti ka a biubiu mai kina.
Ena siti, a matau kina o Gift. O koya e dua vei ira e milioni. Ena so na gauna e vakila ni vinaka oya—me tu vakataki koya tu ga, ni sega ni dua e kauwaitaka vakalevu sara na ka e digitaka me dara se cakava. Ia ena koro nei tukana, a duidui sara. E kea, a duatani o Gift. E raluve e kea o koya—na makubuna yalewa e dua na tui vuku.
Ni oti e rua na auwa, sa kele yani na waqa. Ia na tiki balavu duadua ni ilakolako a se tu mai liu: ono na auwa ena basi. A kila o koya ni na oca, ia e sega ni dede sa na laki tiko tale kei tukana. Oqori ena yaga sara kina.
E dua dina na vodo voravora. A tovolea o Gift me vakaoti gauna ena nona vakaraica na vei o mai na katubaleka ka vakasarava na vanua totoka ka ra lako sivita. A tekivu me dromu na matanisiga ni qai kele yani na basi. Sa qai yaco tu! Tukaqu! A lade mai na basi o Gift ka cici sara yani ki na vale ni koro.
A vakasaqarai Tukana e loma. A vakasaqaqara e lomanibai, na vanua a dau maroroi ira kina na me o tinana ni se gone. A vakasaqaqara ena rumu ni moce, ka a dau sogo katubaleka kina o koya baleta na namu. A vakasaqaqara e daku ni vale, na vanua a dau dara kina na isulu vakaturaga—na sikavu serau kei na isalanitui pepa—me tiko kina ena matabose ni koro.
E kea, a raici Tukana kina o Gift ni vakacegu toka ena dua na idabedabe, ka raibaleta tu yani na iteitei ni matavuvale. A matadredredre o Gift.
“Tukaqu!” a kaci yani o koya.
A tucake o tukana ka dodoka vakarabailevu mai na ligana. “Noqu lewa lomani,” a vakasolokakana mai ni mokoti koya ena loloma. “Dabe ka vakacegu vata kei au.”
“Au dau vakananumi iko,” a kaya o Gift.
“Au dau vakananumi iko vakalevu cake. Au marau ni o sa tu qo.” A cegu vakalailai o tukana qai taroga mai, “O kila beka na kena talei na iteitei oqo?”
A kurea na uluna o Gift.
A dusia sara o tukana na vunikau e tu e matadrau. “Oqo na vunikau ni matavuvale,” a kaya o koya. A raica o Gift ni rairai qase ka kaukauwa.
“Na taile ena qele wavolivolita na vunikau era tu kina na yacadra na noda qase e liu. Sa dodonu meda dau nanuma tikoga na noda matavuvale.”
A sega ni kila o Gift e vuqa na yaca era tu ena taile. E rawa vakacava me nanuma e dua ka a sega tu ni bau kila o koya? “Tukuna mada vei au me baleti ira, Tukaqu,” a kaya o Gift.
A wilika yadudua na yacadra o tukana ka talanoataka na kedra italanoa na nona qase eliu. Ni vosa tiko, sa qai kila mai o Gift ni ena so na sala, era sa italanoa talega baleti koya. E vuqa na ka e tautauvata kina kei ira na lewe ni nona matavuvale oqo ka se bera vakadua ni sotava o koya.
Ena gauna o ya, a mai kila kina o Gift e dua na ka bibi. E sega walega ni ua kei na vanua a mai vakila kina o koya na galala eke. Sa ikoya ga na isema kina nona matavuvale ka vakila ena koro oqo vata kei Tukana.
A talanoa o tukana me yacova ni ra danisi mai na kalokalo e lomalagi.
Kena itinitini, a yalovakacegu o Tukana. “Ena vinaka cake me daru sa gole ki loma.”
“Me dua tale mada ga na gauna,” a kaya o Gift.
E taubale o Gift kina vunikau ka tara vakamalua na kulina. Ka qai raica sobu na taile ena qele, ni vakananuma tiko na kedra italanoa yadua na qase e liu. Ena dua na siga, ena gole ki valetabu o koya ka laki qarava na veicakacaka vakalotu tabu ena vukudra. Ena vukudra, a mai tu kina qo eke o koya. Ena vakayacora na nona itavi me vakasuka na isolisoli era a solia vua.
A dolele yani o tukana me taura na ligana, ka taura mai o Gift. Ni oti e dua na iotioti ni railesu kina vunikau ni matavuvale, a curu yani ki loma o Gift, ka ra wawa tu mai kina e vuqa tale na nona matavuvale me kidavaki koya.
Droini mai vei Audrey Day