Tatautefito maʻá e Kau Mali Foʻoú
Founga ʻe 3 ʻE Lava ke Fakamālohia Ai Hoʻo Nofo-malí ʻe he ʻAlu ki he ʻInisititiutí mo Ho Malí
Naʻe tokoni ʻa e kau atu ki he ngaahi kalasi ʻinisititiutí mo hoku husepānití ke hikiʻi hake ʻema fehokotaki fakalaumālié, fetuʻutakí, mo e tukupā ʻiate kimauá.
“Ko e hā e ʻuhinga ʻoku totonu ai ke u ʻalu ai ki he ʻinisititiutí kapau kuó u mali?”
Ko ha fehuʻi lelei ia. ʻI heʻeku kei taautaha ʻi he ʻunivēsití, naʻe tokoniʻi au ʻe he ʻinisititiutí ke fakamālohia ʻeku fakamoʻoní, maʻu ha ngaahi kaungāmeʻa, kumi ha kakai ke teiti, mo maʻu ha meʻakai taʻetotongi! ʻI he faʻahitaʻu māfana ne u kamata teiti ai mo hoku husepāniti ko Sioné, naʻá ma ʻalu fakataha ki he kalasi ʻinisititiutí.
Ka naʻe ʻikai ke ma fakatokangaʻi he taimi ko iá ʻa e founga ʻe tokoni ai ʻa e ngaahi kalasi ko iá ke fakatoka ha fakavaʻe ki heʻema nofo-malí.
ʻI heʻema mali he taimi ní, kuo liliu ʻema ngaahi ʻuhinga ki he maʻu-kalasi ʻinisititiutí, ka ʻoku kei mahuʻinga pē ia. Hangē ko hono fakamanatu mai ʻe he uaifi ʻo Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni, ko Uenitī Nalesoní, “ʻOku ʻikai ke faingofua hono faʻu ha nofomali ʻoku fiefia mo mālohi! … Ka te ne ʻomi kiate koe ʻa e fiefiá!”
ʻOku fiemaʻu ke ngāueʻi ʻa e nofo-mali ʻoku fakatefito ʻia Kalaisí, ka ʻoku ʻiaki mafakatataua ʻa e fiefia ʻoku maʻu mei he ako mo e tupulaki fakataha ʻi he ongoongoleleí.
Kuo hoko ʻa e ʻalu fakataha ki he ʻinisititiutí ko ha meʻa mahuʻinga ʻi hono tokoniʻi ke tupulaki ʻema nofo-malí. Ko ha founga ʻeni ʻe tolu te ne lava ʻo fakamālohia hoʻo nofo-malí:
1. Fakatupulaki Hoʻo Fetuʻutakí
ʻOku mahuʻinga ʻa e fetuʻutakí ʻi he nofo-malí, pea kuo tokoniʻi kimaua ʻe he ʻinisititiutí ke lelei ange ʻema fetuʻutakí. ʻOkú ma fevahevaheʻaki ha ngaahi fakakaukau, fai ha ngaahi fehuʻi, mo aleaʻi e ngaahi lēsoní. ʻOku fakaava heni ʻa e matapā ki ha ngaahi fepōtalanoaʻaki mahuʻingamālie fekauʻaki mo ʻema ngaahi fakamoʻoní, ngaahi taumuʻá, mo e kahaʻú—ʻo fakaloloto ai ʻema fetuʻutaki fakaelotó ʻi he taimi tatau. ʻE lava foki ke tokoni ha fehokotakiʻanga mālohi ange ʻi he ngaahi tafaʻaki kehe ʻo e nofo-malí, hangē ko hono mapuleʻi ʻo e fakakikihí, maʻu ha loto-ʻofa lahi ange, mo hono fakaleleiʻi ʻo e fengāueʻaki fakatahá.
Hangē ko hono fakamatalaʻi ʻe ʻEletā Māvini J. ʻEsitoni (1915–1994) ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá, “Kapau te tau ʻilo ʻa e feʻofaʻaki mo e femahinoʻaki moʻoní, kuo pau ke tau ʻiloʻi ko e fetuʻutakí ʻoku mahulu hake ia ʻi hano vahevahe pē ʻo ha ngaahi lea. Ko hono vahevahe fakapotopoto ia ʻo e ngaahi ongó mo e ngaahi meʻa ʻoku tokanga ki aí.”
2. Ko Hono Tanumaki Hoʻo Feohi Fakalaumālié
ʻOku hoko mai ʻa e feohi fakalaumālié ʻi he taimi ʻoku tau fai ai ha ngaahi meʻa hangē ko e lotú, ako e folofolá, maʻu ʻa e sākalamēnití, pe ʻalu ki he temipalé mo hotau malí—ʻoku meimei ko e taimi kotoa pē ʻoku tau fai ai ha meʻa ke fakaafeʻi ʻa e Laumālié ki heʻetau moʻuí. Pea ko e ʻinisititiutí ko ha feituʻu ia ʻe taha te tau lava ʻo fai ai ia!
ʻOku hanga ʻe hono ako fakataha ʻo e ongoongoleleí ʻo tataki kitautolu ke tau fakakaukau ki heʻetau ngaahi aʻusiá mo e founga ke fakaʻaongaʻi ai ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ʻoku tau akó. ʻOku tokoni ʻeni ke tau fokotuʻu ha ngaahi taumuʻa fakalaumālie ke ngāue fakataha, hangē ko hono fua faivelenga hotau ngaahi fatongiá mo toutou ʻalu ki he temipalé.
ʻOku akoʻi mai ʻe he Mōsaia 18:21 ke “taha [hotau] lotó ʻi he uouangataha mo e feʻofoʻofani.” ʻE lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he ʻinisititiutí ke tau fakatahatahaʻi hotau lotó mo e ʻatamaí ʻia Kalaisi.
Fakaʻaongaʻi ʻa e meʻa ʻokú ke ako ʻi he ʻinisititiutí ke aleaʻi tauʻatāina ange ʻa e ngaahi meʻa fakalaumālié, kumi ha ngaahi founga ke ofi ange ai ki he ʻOtuá, pea fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ki hoʻo nofomalí.
3. Ko Hono Fakamālohia Hoʻo Tukupā ke Tauhi e Ngaahi Fuakavá
ʻOku tokoni ʻa e ʻinisititiutí ke u manatuʻi mo Sione ʻema ngaahi fuakava ʻi he temipalé. ʻOku nofotaha ʻa e ngaahi lēsoní ʻi he ngaahi tefitoʻi moʻoni taʻengatá mo fakamanatu mai ʻa e ngaahi tukupā kuó ma fakahoko kiate kimaua pea ki he ʻOtuá. ʻOku tokoni ʻa e fakakaukauloto ki heʻema ngaahi fuakavá ke ma fai ai e ngaahi fili ʻokú ne fakaʻapaʻapaʻi e ngaahi palōmesi ko iá. Hangē ko e akonaki ʻa Palesiteni Nalesoní (1924–2025), “Ko e feituʻu malu taha ke te ʻi ai fakalaumālié ke moʻui ʻi loto ʻi hoʻo ngaahi fuakava fakatemipalé!”
ʻOku faingofua ke tohoakiʻi ʻetau tokangá ʻe he moʻui fakaʻahó, ka ʻe lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he ʻinisititiutí ke tau tokanga taha kia Sīsū Kalaisi mo ʻetau ngaahi fuakava ʻi he temipalé.
Fakakaukau ki he founga ʻe ala tokoniʻi ai koe ʻe he ʻalu ki he inisititiutí ke ke tauhi hoʻo ngaahi fuakavá. Mahalo te ke tuku ha taimi ke ke talanoa ai fekauʻaki mo e founga ʻoku kaunga ai ʻa e ngaahi lēsoní ki hoʻo nofo-malí pea mo e ngaahi tukupā kuó mo fai kiate kimoua pea ki he ʻOtuá. Fakakaukauloto ki he founga ke tauhi ai e ngaahi fuakava ko iá ʻi he moʻui fakaʻahó, pea fakaʻaongaʻi ʻa e ʻinisititiutí ke toe tukupā ki he ngaahi palōmesi ko iá.
Ko ha Meʻangāue Mālohi ki Hoʻo Nofo-malí
ʻE lava ke tokoniʻi koe ʻe he ʻinisititiutí ke ke tupulaki fakalaumālie, fakaeloto, pea ʻi hoʻomo tukupā kiate kimouá. Naʻe pehē ʻe Palesiteni Nalesoni: “ʻE tokoni hoʻo ʻalu ki he ʻinisititiutí ke ke ongoʻi lahi ange ai e ʻofa lahi ʻa e Tamai Hēvaní ʻiate koé. … ʻE tokoni hoʻo ʻalu ki he ʻinisititiutí ke ke moʻui ʻaki e ongoongoleleí mo fiefia lahi ange—he taimí ni.”
Kuo fakamālohia ʻema nofo-malí ʻi hono fokotuʻu ha taimi maʻá e ʻinisititiutí. ʻOku ou ʻilo te ne lava ʻo fai e meʻa tatau maʻau. Tatau ai pē pe ko hoʻomo toki mali foʻou pe kuo taʻu lahi hoʻomo nofo fakatahá, ʻe lava ke hoko ia ko ha meʻangāue mālohi ki hono langa hake ha vā fetuʻutaki ʻoku fakatefito ʻia Kalaisí.