YA Fakauiké
Ko Hono Ikunaʻi ʻEku Manavasiʻi ke Moihū ʻi he Temipalé
Liahona Fēpueli 2026


“Ko Hono Ikunaʻi ʻEku Manavasiʻi ke Moihū ʻi he Temipalé,” Liahona, Fēpueli 2026.

Mei he YA Fakauiké

Ko Hono Ikunaʻi ʻEku Manavasiʻi ke Moihū ʻi he Temipalé

ʻOku ʻikai fiemaʻu ke taʻofi koe ʻe he manavasiʻí mei hono maʻu e ngaahi tāpuaki ʻo e temipalé.

fakatātā ʻo e maama ʻoku huhulu hifo mei he temipalé ki ha fefine

Tā fakatātā ʻa Elia Sampo

Naʻá ku toki fakahā ange ki heʻeku palesiteni fakasiteikí, neongo naʻe ʻi ai maʻu pē ʻeku lekomeni temipale ʻoku kei ʻaonga, ka ʻoku teʻeki ai pē ke u hū ʻi he ngaahi matapā ʻo e feituʻu toputapu ko iá koeʻuhi ko haʻaku kei ongoʻi manavasiʻi.

ʻI heʻeku hoko ko ha mēmipa ʻo e Fakataha Alēlea ʻo e Fetuʻutaki mo e Kakaí ʻi Haití, naʻá ku tokoni ai ki he ngaahi meʻa naʻe hokó ʻo aʻu ki hono fakatapui ʻo e Temipale Port-au-Prince Haití. Pea ʻi hono ʻeke mai ʻe heʻeku palesiteni fakasiteikí pe ko e hā e ʻuhinga naʻe ʻikai ke u fie ʻalu ai ki he temipalé, naʻá ku fakapapauʻi ange kiate ia naʻe ʻikai ko e siʻi ʻa e tuí ka ko e teʻeki ai ke u ikunaʻi ʻeku manavasiʻi ʻo e ʻikai ke u haohaoá. Naʻá ku fakamatalaʻi ange foki neongo naʻá ku tupu hake ʻi ha ʻapi naʻe fakatefito ʻi he ongoongoleleí mo kei fekumi pē ki he tuʻunga fakaākonga moʻoní, ka naʻe taʻofi au ʻe he manavasiʻi ko ʻení mei hono fakahoko ʻa e sitepu hokó.

Naʻe hanga ʻe he meʻa ko iá ʻo ʻai ke u fakamamaʻo mei he falé, neongo ʻeku holi moʻoni ke hū ki aí. Naʻe fakafanongo mo poupouʻi au ʻe heʻeku palesiteni fakasiteikí ke u lotu ʻo kole ki he ʻOtuá ke ne toʻo atu ʻa e manavasiʻi naʻá ne taʻofi ʻeku tupulaki fakalaumālié. ʻI heʻeku lotu mo fakakaukau ki heʻeku ngaahi tukupā ki he taʻu foʻoú, naʻá ku ʻiloʻi kuo taimi ke tuku ʻeku taʻofi e ngaahi tāpuaki kuo talaʻofa mai ʻe he ʻOtuá koeʻuhí ko ʻeku ilifiá mo e veiveiuá. Naʻá ku loto moʻoni ke u ʻalu ki he temipalé mo fakahoko ʻa e ngaahi ouaú.

Ko ia ne u fokotuʻu ha taumuʻa ke kau ʻi he hilifakinimá pea tala ki heʻeku palesiteni fakasiteikí ʻeku ngaahi palaní.

ʻI he angaʻofa lahi, naʻá ne tali mai ʻaki ha ngaahi lea ʻoku ou kei ongoʻi moʻoni: “Fakatauange ke tākiekina ʻe he Maama ʻo Kalaisí hoʻo ngaahi laká ʻi hoʻo fononga ʻi he hala ʻo e fuakavá pea ikunaʻi hoʻo ilifiá.” Naʻe ʻomi ʻe he ngaahi leá ni ʻa ia naʻe fonu ʻi he tui mo e angaʻofá ha mālohi mo ha loto-falala ke u sio ko e ʻaʻahi ko ʻeni ki he temipalé ʻoku ʻikai ko ha pole ka ko ha sitepu mahuʻinga ia ki heʻeku fononga fakalaumālié.

Ngāue ʻi he Tui

Naʻe vave e tā hoku mafú ʻi heʻeku teuteu ke ʻalu fakataha mo ʻeku faʻeé ki he temipalé. Ko ha ʻaho ia he ʻikai ke toe ngalo ʻi heʻeku manatú he ko e taha ia ʻo e ngaahi mōmeniti fakalaumālie mahuʻinga taha ʻo ʻeku moʻuí. Naʻá ku kei manavasiʻi pē, ka naʻe ʻi ai ha fuʻu hanganaki fiefia atu ki he meʻa te u ongoʻí.

ʻI ha ngaahi miniti siʻi kimuʻa peá u hū ki he temipalé, naʻá ku fuʻu fiefia he pongipongi ko iá mei ha telefoni taʻeʻamanekina. Naʻe fakapapauʻi mai kuo tali ha kole ngofua ke folau naʻá ku lotuá. Kapau naʻe ʻikai ke tali, naʻe mei ʻikai ke u maʻu ha ʻapoinimeni fakafaitoʻo mahuʻinga ki ha fonua kehe.

Ko e ongoongo ko ʻení ko ha fakamoʻoni fakalangi ia naʻe fanongo mai ʻa e ʻEikí ki heʻeku ngaahi lotú. Naʻe fonu moʻoni hoku lotó ʻi he fiefia lahi. Naʻá ku puna fiefia, ʻi heʻeku ʻiloʻi ʻoku tali maʻu pē ʻe he ʻOtuá ʻetau lotú, ʻo aʻu ki he taimi ʻoku hangē ʻokú Ne ngali fakalongolongo mai aí.

Naʻe fakamālohia au ʻe he meʻá ni, pea faifai peá u hū atu ʻi he ngaahi matapā ʻo e temipalé, ʻa ia naʻe talitali ai au ʻe he palesiteni temipalé mo hono uaifí. Naʻá na ʻiloʻi ʻa e mahuʻinga ʻo e mōmeniti ko ʻení kiate aú peá na ʻiloʻi ʻa e manavasiʻi naʻá ne faʻa taʻofi au kimuʻá. Naʻe mole atu ʻeku loto-hohaʻá ʻi heʻena talitali lelei mo fakalotolahí. Naʻá ku ongoʻi moʻoni ha nonga naʻe ʻikai lava ke fakamatalaʻi.

ʻI heʻeku kau ʻi he hilifakinimá, naʻe ongo ʻa e foʻi lea kotoa pē ki hoku laumālié, ʻo ne ʻomi ha mahino mo ha fiefia mo fakamanatu mai kiate au naʻá ku ʻi ha potu toputapu. Hili e kakato ʻo e ouaú, naʻe fakafeʻao au ʻe he palesiteni temipalé ki tuʻa. Naʻe fakamālohia ʻe he kiʻi meʻa faingofua mo mohu fakakaukaú ni, ʻa e ongoʻi ʻoku talitali lelei kita ʻi he fale ʻo e ʻEikí.

Fakakaukau ki he Tataki Fakalangí

Naʻe mahino kiate au naʻe finangalo ʻa e ʻEikí ke fakapapauʻi naʻe ʻikai ke u veiveiua ki Hono finangalo kiate aú, pea naʻe ongo mai kiate au e ngaahi lea ʻa Palesiteni Lāsolo M. Nalesoní: “ʻOua muʻa naʻa teitei ngalo ʻiate kitautolu ʻa ia ʻoku fakahoko ʻe he ʻEikí maʻatautolu he taimi ní. ʻOkú Ne fakafaingamālieʻi lahi ange Hono ngaahi temipalé. ʻOkú Ne hiki e tuʻunga vave ʻo ʻetau langa e ngaahi temipalé. ʻOkú Ne fakalahi hotau ivi malava ke tānaki fakataha ʻa ʻIsilelí. ʻOkú Ne fakafaingofuaʻi ange foki ʻetau fakahaohaoaʻi fakalaumālie kitautolu takitahá. ʻOku ou palōmesi atu ʻi he lahi ange homou taimi ʻi he temipalé, ʻe tāpuekina hoʻomou moʻuí ʻi ha ngaahi founga taʻe-hano-tatau.”

Kuó u fakatokangaʻi ko e temipalé ko ha hūfangaʻanga moʻoni ia, ko ha ungaʻanga ʻe lava ke tau maʻu ai ha ngaahi tali mahino mo ha ngaahi tāpuaki taʻefakangatangata. Naʻe liliu ʻe he meʻa ko iá ʻeku moʻuí. Naʻe tokoniʻi au ʻe he Tamai Hēvaní ke u ikunaʻi ha manavasiʻi naʻá ne taʻofi fuoloa au, pea naʻá Ne toe fakamanatu mai foki ʻa e fakahinohino ʻaloʻofa ʻokú Ne fai kiate kinautolu ʻoku falala kiate Iá.

ʻOku fonu hoku lotó ʻi he fakafetaʻi, pea ʻoku ou ʻiloʻi he taimí ni ko e temipalé ko ha feituʻu ia te u toutou foki ki ai, ʻo fekumi ki he māmá, fakahinohinó, mo e nongá.

ʻOku nofo ʻa e tokotaha naʻá ne faʻú ʻi Poata-au-Pilinisi, Haiti.