YA Fakauiké
Ko e Taimi ʻOku Hoko ai e Ngaahi Fuakavá ko Hoʻo Kāpasá
Liahona Fēpueli 2026


“Ko e Taimi ʻOku Hoko ai e Ngaahi Fuakavá ko Hoʻo Kāpasá,” Liahona, Fēpueli 2026.

Mei he YA Fakauiké

Ko e Taimi ʻOku Hoko ai e Ngaahi Fuakavá ko Hoʻo Kāpasá

Fēfē kapau naʻe tokoniʻi lahi ange hoʻo ngaahi filí ʻe hoʻo ngaahi fuakava mo e ʻOtuá kae ʻikai ko ho ngaahi tūkungá?

tā fakatātā ʻo ha foʻi tao ʻoku tuhu ki he temipalé

ʻI heʻeku kei tupu haké, naʻá ku faʻa fakaʻānaua ʻo kau ki he faʻahinga tangata te u mali mo iá. Ka ʻi heʻeku feʻiloaki mo hoku husepāniti ko Sioné, naʻe tuku leva ʻeku fakaʻānauá—he naʻe lelei ange ʻa Sione ia ʻi ha faʻahinga taha naʻá ku fakakaukau ki ai.

Ko e meʻa naʻe makehe tahá he naʻe tuku ʻe Sione ia ke taki ʻene moʻuí ʻe heʻene ngaahi fuakavá. Tatau ai pē pe koe hā naʻe fepaki mo iá, naʻá ne kei faivelenga pē mo fiefia.

Ko e ngaahi fuakavá—ʻa e ngaahi aleapau toputapu ʻoku tau fai mo e ʻOtuá—naʻe hoko ia ko ʻene kāpasa. Naʻa nau fokotuʻu maʻu ia, ʻoange kiate ia ha taumuʻa, mo tokoni ke ne nofo ofi kia Sīsū Kalaisi.

Naʻe ʻikai haohaoa kakato ʻa e tūkunga fakafāmili ʻo Sioné. Naʻe vete ʻene ongomātuʻá ʻi hono taʻu uá, pea ʻoku ʻikai mālohi ʻene tamaí ʻi he Siasí, neongo naʻá ne poupouʻi ʻa Sione ʻi heʻene founga pē ʻaʻana—ʻo ʻalu ki heʻene ngaahi polokalama Palaimelí mo fakalotolahiʻi ia ʻi he meʻa naʻe mahuʻinga tahá.

Naʻe fakamuʻomuʻa taha ʻe Sione ʻa e seminelí ʻi he ako māʻolungá, neongo kapau naʻe ʻalu toko taha pē. Ko e taimi naʻe nofo ai mo ʻene tangataʻeikí ʻi he lolotonga ʻo e ngaahi faʻahitaʻu māfaná, naʻe fakaʻuli ʻo ʻalu mo hono tuofefiné ki he lotú. Naʻá ne lau ʻene folofolá ʻo ʻikai toe fakakounaʻi ʻe ha taha. Pea ʻi he hokosia ʻa e taimi ke ngāue fakafaifekau aí, naʻe fili ke ngāue, neongo naʻe manavasiʻi.

Naʻe fakamatalaʻi kimuí ni ʻe ʻEletā Senitino Lomani ʻo e Kau Fitungofulú: “Fakatokangaʻi ange ʻoku tupulaki ʻa e tuí ʻi heʻetau falala kia Sīsū Kalaisí pea mālohi ʻi heʻetau faivelengá mo mateakiʻi Iá. Kapau ʻokú ke fiemaʻu ha vā fetuʻutaki moʻoni mo Kalaisi, fakahaaʻi ia kiate Ia ʻaki hono fakahoko ʻa e ngaahi fuakavá pea tauhi faivelenga mo mateakiʻi kinautolu. ʻOku langaki ʻa e ʻamanaki leleí ʻi hono fakahoko ʻo e ngaahi fuakava mo Sīsū Kalaisí. ʻOku langaki ʻa e tuí ʻi hono tauhi kinautolú.”

Ka kia Sione, ko hono tuku ʻene ngaahi fuakavá ke taki ʻene moʻuí naʻe ʻikai fekauʻaki ia mo e maʻu ha fāmili haoahoá pe tūkunga leleí. Naʻe fekauʻaki ia mo hono fili ʻo Sīsū Kalaisí, ʻo aʻu ki he taimi naʻe faingataʻa aí. ʻI heʻene fai ʻení, naʻe mālohi ange ʻene fetuʻutaki mo Kalaisí pea lava ai ke fakatupulaki ʻene tui mo e ʻamanaki lelei ki he kahaʻú.

Ngaahi Tāpuakí ʻi he Taimi Taʻe-ʻamanekiná

ʻI he 2020, naʻe fakatou uiuiʻi au mo Sione ke ma ngāue ʻi he Misiona Mexico Villahermosa. Pea toki tō mai leva ʻa e COVID-19. Naʻe fakangofua ʻe he Kau Palesitenisī ʻUluakí ʻa e kau faifekaú ke nau fili pe te nau muimui ki heʻenau ʻuluaki taimi-tēpilé pea mahalo naʻa toe vahe kinautolu—pe toloi ʻenau ngāue fakafaifekaú ki ha faingamālie ke ngāue ʻi he ʻuluaki feituʻu naʻe vahe kinautolu ki aí.

Hili haʻaku lotu lahi, naʻá ku fili ke toloi pea hoko atu ʻeku akó ʻi he ʻUnivēsiti Pilikihami ʻIongi–Hauaiʻí, ʻi he taimi ko iá.

Naʻe ʻomi ʻe he tatali ko ʻení ha ngaahi tāpuaki naʻe ʻikai ke u ʻamanaki ki ai. Ko e taimi naʻe fāifai peá u aʻu ai ki Mekisikou ʻi he ʻosi ha māhina ʻe 18, ko e toki hiki atu ia ʻa Sione ki ai mei he Misiona Las Vegas West. Naʻá ma iku ʻo ngāue ʻi he vahe tatau ʻo laka hake ʻi he māhina ʻe fā peá ma hoko ko ha ongo kaungāmeʻa lelei.

Hili ʻa e foki ʻa Sone ki ʻapí, naʻá ma kei fetuʻutaki mo fetohiʻaki ʻi he uike kotoa pē. Naʻá ku fehuʻi ange ʻi ha Mōnite ʻe taha, “Ko e hā ha niʻihi hoʻo ngaahi taumuʻa mo e ngaahi fakaʻānaua ki hoʻo moʻuí?”

Naʻá ne tohi mai ʻo pehē, “Ko e taha ʻo ʻeku ngaahi taumuʻá ke sila ʻi he temipalé mo maʻu ha fāmili ʻoku tupu hake ʻi he ongoongoleleí.”

ʻI heʻeku lau iá, naʻá ku maʻu ha mahino—naʻá ku fie mali mo ia! Naʻe mahino ʻa e ngaahi meʻa naʻá ne fakamuʻomuʻá Ko hono moʻoni, kapau naʻe fai mai ʻe ha taha ʻa e fehuʻi tatau, mahalo naʻá ku mei talaange ha faʻahinga meʻa hangē ko e “folaua ʻa māmani” pe “kau ʻi ha lova malafoni lōloa.” Neongo ko ha ngaahi taumuʻa mahuʻinga ʻeni, ka naʻe tokoniʻi au ʻe Sione ke u fakatokangaʻi ʻa e meʻa ʻoku mahuʻinga tahá.

Ko Hono Ikunaʻi ʻaki ʻa e Mālohi ʻo e Fuakavá

Naʻa mo e ngaahi palopalema ʻo e mahaki fakaʻauhá, liliu ʻo e misioná, mo e mole ʻo ha taha naʻe ʻofa aí, naʻe kei hoko atu pē ʻa Sione. Ko ʻene ngaahi fuakavá naʻe ʻikai ko ha meʻa pē ke fakaʻilongaʻi—ka ko ha ngaahi fehokotakiʻanga ia ki he mālohi, nonga, mo e ivi ʻo e Fakamoʻuí.

Naʻe fehuʻi ʻe Palesiteni Nalesoni ʻi he lolotonga ʻo e mahaki fakaʻauhá: “ʻOkú ke loto-fiemālie ke tuku ke lāngilangiʻia ʻa e ʻOtuá ʻi hoʻo moʻuí? ʻOkú ke loto-fiemālie ke tuku ke hoko ʻa e ʻOtuá ko e ivi tākiekina mahuʻinga taha ʻi hoʻo moʻuí? Te ke tuku nai ʻEne folofolá, ʻEne ngaahi fekaú, mo ʻEne ngaahi fuakavá ke ne tākiekina e meʻa ʻokú ke fai ʻi he ʻaho kotoa pē?”

Naʻe tukuange moʻoni ʻe Sione ʻa e ngaahi fuakava ʻa e Tamai Hēvaní ke ne tākiekina ʻene ngaahi filí. Naʻá ne lotua ha fakafiemālie ʻi he taimi naʻá ne ongoʻi tuenoa aí. Naʻá ne toʻo ʻa e sākalamēnití ʻi he ʻiloʻilo pau, ʻo fakaʻaongaʻi ia ko ha kiʻi taimi ke fakafoʻou ai. Naʻá ne ako ʻa e folofolá mo tokoniʻi ʻa e niʻihi kehé he ko e ngaahi founga ia naʻá ne tauhi ai ʻene ngaahi fuakavá mo ongoʻi ofi ki he Fakamoʻuí. Naʻe ʻalu ki he temipalé ʻi he lahi taha naʻá ne lavá.

Ko e taimi naʻe mālōlō ʻa e taha ʻo ʻenau fānaú ʻi he lolotonga ʻo ʻene ʻi he ngāue fakafaifekaú, naʻe pikitai ʻa Sione ki heʻene ngaahi fuakava ʻi he temipalé ʻaki ʻene falala ki he ngaahi talaʻofa ʻa e ʻOtuá. Naʻe fakamanatu ange ki ai ʻe he ngaahi talaʻofa ko iá ʻoku taʻengata ʻa e ngaahi fāmilí pea ʻoku ʻikai ko e ngataʻangá ʻa e moʻuí ni.

ʻI he ʻosi ʻeku ngāue fakafaifekaú, naʻá ku kamata teiti leva mo Sione. Naʻe fāifai, pea silaʻi kimaua ʻi he Temipale Mesa Arizona.

ʻI heʻeku tūʻulutui ʻo fehangahangai mo ia ʻi he ʻōlitá, naʻe ʻikai ke u mataʻofi, kau fakakaukau ki hono ʻomai kimaua ʻe heʻema ngaahi filí ki hení—ʻo tautautefito ke tauhi ʻema ngaahi fuakavá.

Naʻe mei lava pē ke mavahe ʻa Sione mei he ongoongoleleí. Naʻe ʻoange ʻe hono ʻātakaí kiate ia ha ngaahi ʻuhinga lahi. Ka na‘e ‘ikai ke ne fai ia. Pea ko ʻeni, tuʻunga ʻi he meʻa ko iá, ʻoku langa ai homa fāmilí ʻi he fakavaʻe ʻo e tui kia Sīsū Kalaisí, ko ha fakavaʻe naʻe tomuʻa fakatoka fuoloa ʻe Sione kimuʻa peá u toki feʻiloaki mo iá.

Ko Hono Tuku Hoʻo Ngaahi Fuakavá ke Nau Tataki Hoʻo Moʻuí

Naʻá ku faʻa fakakaukau ko e ngaahi fuakavá ko ha ngaahi palōmesi pē ia ʻoku tau fai ki he ʻOtuá. Ka ʻi he faʻifaʻitakiʻanga ʻa Sioné, kuó u fakatokangaʻi ai ko e founga ia ʻoku tau fetuʻutaki ai ki he ʻOtuá mo maʻu Hono mālohi taʻengatá.

Naʻe akoʻi ʻe ʻEletā Teili G. Lenilani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá: “ʻI hono fakahoko mo tauhi ʻo e ngaahi fuakava fakatemipalé, ʻoku tau ako lahi ange ai fekauʻaki mo e ngaahi taumuʻa ʻa e ʻEikí pea maʻu hono kakato ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní. ʻOku tau maʻu ha fakahinohino ki heʻetau moʻuí. ʻOku tau hoko ko ha kau ākonga moʻui mateaki ange. … ʻE iku pē ʻo liliu hotau ngaahi ikuʻangá koeʻuhí he ʻoku fakatau ʻa e hala ʻo e fuakavá ki he hākeakiʻí mo e moʻui taʻengatá.”

ʻOku fakamoʻoniʻi ʻe he talanoa ʻo Sioné ʻoku ʻikai fiemaʻu ia ke tau ōmai mei ha fāmili pe ʻātakai “haohaoa” ka tau toki ʻaʻeva ʻi he hala ʻo e fuakavá.

Hangē ko hono fakamatalaʻi ʻe Leuli R. Leikoki ʻi he YA Fakauiké : “ʻOku omi hotau niʻihi mei ha ngaahi puipuituʻa mo ha ngaahi aʻusia ʻi he moʻuí ʻoku ʻikai fakafiemālie, ka ʻoku ʻikai hanga ʻe hotau ngaahi tūkunga ʻi he moʻuí ʻo tala pe fakapapauʻi hotau ikuʻangá. Ko ʻetau Tamai Hēvani māfimafí te Ne lava ʻo hiki hake kitautolu ki Hono ʻafioʻanga fakalangi ʻi ʻolungá ʻo kapau te tau haʻu pē ki Hono ʻAlo ko Sīsū Kalaisí, ʻo fakafou ʻi he talangofua mo hono tauhi ʻetau ngaahi fuakavá.”

ʻOku ʻikai ko ha meʻapau ke ke ʻiloʻi kānokato. Ka kuo pau ke ke fili mo toutou fili maʻu pē ʻa Sīsū Kalaisi. ʻI he ʻaho taki taha.

Kapau ʻoku faingataʻa ʻa e ngaahi meʻá ʻi he taimí ni, fehuʻi pē kiate koe: “ʻE fēfē kapau te u tuku ke tataki ʻe heʻeku ngaahi fuakavá ʻa ʻeku moʻuí?”

ʻOku ʻikai ʻuhinga hono tuku ke tataki ʻe hoʻo ngaahi fuakavá hoʻo moʻuí kuo pau ke ke haohaoa—ka ʻoku ʻuhinga pē ia ke ke feinga maʻu pē. ʻE lava ke hangē ia haʻo fili ke lotu ʻi he taimi ʻokú ke ongoʻi mafasia aí, pe ʻalu ki he lotú ʻi he taimi ʻoku ongo faingofua ange ai ke nofo pē ʻi ʻapí, pe ko e lau hoʻo folofolá, neongo ko ha ngaahi veesi siʻi pē ʻi he ʻaho. Ko e fakamolemoleʻi ia ʻo ha taha ʻi he taimi ʻoku faingataʻa aí, tokoni ki ha kaungāmeʻa, pe tali ʻikai ki ha meʻa ʻoku ʻikai fenāpasi mo hoʻo ngaahi tuʻunga ʻulungaanga mahuʻingá. Ko e fanga kiʻi fili iiki mo hoko maʻu peé ko e founga ia ʻoku tau moʻui ʻaki ai ʻetau fuakavá mei he ʻaho ki he ʻahó pea mo e founga ʻoku tau takaofi ai kia Sīsū Kalaisí.

Ko e taimi ʻokú ke tuku ai ke tataki ʻe hoʻo ngaahi fuakavá hoʻo moʻuí, ʻoku talaʻofa atu ʻe he ʻEikí ʻa e ivi, nonga, mo e fakahinohino. He ʻikai haohaoa ʻa e moʻuí, ka ʻe hanga ʻe hoʻo fetuʻutaki fuakava mo e Tamai Hēvaní ʻo tataki koe ki ha meʻa ʻoku lelei angé.