Qito, Keba, kei na Tautuba

Vaqaqacotaka na veimaliwai, lasa voli, ka vulica na cakacaka matau eso ena ituvaki ni sau-la ni vanua.

Tuvalaka ka vakayacora e dua na ilakolako ni keba me donuya na bogi (oqo e rawa ni sivia e dua na bogi). Sureti ira na itabagone mera liutaka na tuvatuvanaki—ni vanua, kakana, itaviqaravi eso, iyaya, veika sotavi vakayalo, ka so tale. Donuya na gauna ni keba, vukei ira na itabagone ena vulici ni dua na kila matau vou (vaka na qaqarauni ni kama, siwa, bula rawa ena sau-la ni vanua, ka so tale). Okata na itaviqaravi eso e lasa ka vakayalo. Me baleta na lawatu ni Lotu ena itaviqaravi eso vakabogi, raica na iVolavakarau 2, 13.6.12.

Vakasamataka mo vukei ira na itabagone ena vakavakarau ki na ilakolako ni keba ena nodra vakatavulici ena so na kila matau ni keba ni bera ni ko gole. Eso na nanuma e rawa ni oka kina na:

• Na iwalewale ni kena tara e dua na buka ni vakasaqa taqomaki.

• Na iwalewale ni kena tara cake ka biu sobu e dua na valelaca.

• Na iwalewale ni kena vakarautaki ka vakasaqari na kakana ena sau-la ni vanua.

• iYaya ni mavoa matau.

• Na iwalewale ni tiko taqomaki ena sau-la ni vanua (na bula vakaicaba, cava me caka kevaka o sa yali, ka so tale).

• Na isulu veiganiti me baleta na draki kei na ituvaki ni vanua.

• Na iwalewale ni kena rokovi na ituvaki ni vanua kei na veika bula wavolita.

Kevaka e rawa, laivi ira na itabagone mera vakatovotovotaka na kila matau eso oqo ena dua na veisivisivi vakaitokani. Me ivakaraitaki, sa rawa ni o wasei ira vakailawalawa na itabagone ka raica se o cei ena rawa ni vakarautaka vakatotolo cake na nodra tavuleni ni keba se vakayacora e dua na itaviqaravi ni Muavata e rawa ni ra vakasaqa kina me baleti ira vakaiira na cauravou kei na goneyalewa ena sau-la ni vanua.

Marautaka ka vakasamataka vakatitobu na vakasakiti ni nona ibulibuli na Kalou.

Kabata e dua na ulunivanua se taubale mo raica ka marautaka na totoka ni nona ibulibuli na Tamada Vakalomalagi. Solia na madigi vei ira na itabagone me ra nanuma lesu na veika era a vakila ka vakasamataka me baleta na vuravura sa solia mai vei keda na Tamada Vakalomalagi. Sureti ira na itabagone me ra vola na nodra vakanananu ena nodra ivolaniveisiga.

Vakatara vei ira na itabagone me ra wasea na nodra kila kei na maqosa me baleta e dua na qito.

Sureta e dua na itabagone me vakavulici ira na kena vo me baleta e dua na qito vou vei ira na ilawalawa se vakavulica na kila matau me vakavinakataki cake kina e dua na qito kilai levu (vakasamataka mo sureta e dua na itabagone luluqa vakalotu se dua na itokani mai na dua tale na vakabauta). E rawa vua me veitalanoataka talega na lawa kei na iyaya ni qito. Qitotaka vakailawalawa na qito oqori. Navuca na kena veivosakitaki na sala me maroroi toka ga kina na yalo ni veitokani ena dua na veisisivi. Veivosakitaka na sala e rawa me kakua ni vakabibitaki kina na qaqa.

Vakaukauwa yago ka tara cake na vakaveitokanitaki ena ivakarau e sega kina na veisisivi

Vakaitavi ena itaviqaravi vakayago marautaki e rawarawa e sega kina na veisisivi. Oqo eso na kena vakasama. Vakayaloqaqataki ira na itabagone mera dui vakatura na nodra, vakayavutaki ena veika era taleitaka mera cakava. Ni sa cava na itaviqaravi, sureti ira na itabagone mera wasea e dua na lesoni vakayalo era a vulica mai na nodra vakaitavi ena itaviqaravi (me vakataka, ni ko taubale lomanivanua, mera wasea na lomadra baleta na veika totoka ni ibulibuli ni Kalou kei na noda itavi meda taqomaka).

• Sisili.

• Vodo basikeli vata.

• Taubale vata e lomanivanua.

• Vakasisisi vata se vodo vavasisi.

• Lade dali vakailawalawa. Sa rawa me dua e tekivu ladeva na dali, ka me qai dua tale e lade yani ni cowiri tiko na dali ka me yacova ni sa lade taucoko yani na ilawalawa. Se, ni sa cowiri tiko na dali, mera qai cici basika yani vakayadudua na itabagone.

Vulica mo vakavinavinakataka, rokova, ka maroroya na vuravura sa soli vei keda.

Veivosakitaka na bibi ni noda dua na ivakatawa vinaka ni noda iyaubula (raica na iVakatekivu 1:28–30). Ena soli ni veivakadonui, vakayacora e dua na itavi ni kena maroroi se vakalesui mai na irairai ni ka, me vaka na samaki ni benu, teivaki ni kau eso, se samaki ni weniyava ena dua na vanua ni keba. Oqo sa rawa me dau dua tu na itaviqaravi ena veigauna era vakayacoka kina e tautuba na itabagone. Me ivakaraitaki, kevaka era vakayacora tiko e dua na itaviqaravi ena dua na vanua ni gade, mera na samaka mada na itabagone na vanua ni gade me 15 na miniti.

Vulica ka vakatovotovotaka na kila ni itataqomaki e veikau.

Vakavulici ira na itabagone ena kila ni itataqomaki. Me ivakaraitaki, era rawa ni vulica na kakana draudrau era rawa ni kania se sega, na kena caka e dua na vale laca, na kena waqari na buka, nodra lesu bula mai ke ra yali, na kena kunei na wai, kei na so tale. Mera laki vakatovotovotaka na nodra kila vou ena dua na gade e tautuba e marautaki. Me veivosakitaki na kedra ibalebale ni itataqomaki vakayalo.

Vakatorocaketaka na kaukauwa vakayago ka vakayaloqaqataka na veitokani ena qito veitaucici.

Vakayacora e dua na nodra sotasota ni qito na itabagone ena nodra vakaitavi vakatimi se tamata yadudua, ena qito basiketipolo, pigi pogo, soka, levepolo, se dua tale na qito. Tauyavutaka na timi yadua me vukei ira na itabagone mera veicurumaki kei ira na tamata era se bera ni veikilai vakavinaka. Navuca mo sureti ira na lewe ni itikotiko raraba mera tuva e dua na nodra timi ka vakaitavi ena sotasota. Ni oti na sotasota, veivosakitaka na veika era sa vulica na itabagone me baleta na cakacaka vata vakatimi kei na veiyaloni kei ira na tani.

Taraicake na cakacaka vakatimi ena nodra qito veiqati vakaitokani ga.

Qitora e dua na qito ka ra na toso ka cakacaka vata kina vakatimi na itabagone. Toka e ra e so na vakasama. Vakauqeti ira talega na itabagone mera vakatura eso era kila tu. Ke vinakati, vakayacora na qito ka rawa ni ra qitora kece na itabagone ena duidui vakatagedegede ni kila vakacakacaka e tu vei ira. Navuca na nomu rawa ni sema vata na cakacaka vata vakatimi kei na veilasamaki vata me rau veiraurau vinaka kina na bula (raica na Luke 2:52).

• Qito soka ni ra qasi tiko e ligadra kei na yavadra (ka qaracake tu na seredra).

• Qito volleyball ena baluni vakawai. Mera veisasa yarurua na itabagone, ka mera taura na tawelu ena muana na isa kece ka viritaka ki na lawalawa na polo, ka ra tovolea ni ciqoma  ena nodrau tawelu na veisa kadua.

• Me dua na veitau relay, ka vakasamataki na veisala vovou veibolei vakalevu cake kina na cici. Me ivakaraitaki, sa rawa mera veitau ni tiko e maliwa ni durudra na itabagone, e dua na baluni, qaraunitoka ni dua na yaloka ena isevuni, na qasi vakanadaku, kei na so tale.

• Qito veidre dali. Wasea rua na timi. Me rau taura na gaunidali ena yasa yadua na timi yadua ka tovolea me dreti ira sivita e dua na maka lavaki na lewe ni timi kadua.

Vulici ni vakarautaki kakana e tautuba.

Soqoni ira yani na itabagone ena dua na vanua mera vulica kina na cakabuka taqomaki vinaka ni vakasaqa, vakasaqa ena dua na ovani ni Dutch, se vakasaqa ena sitovu ni keba. Mera vakaraitaka na itabagone na nodra kila vou ni vakasaqa, se caka vakalomavinaka mera marautaka kece. Wasea vata e so na ituvatuva ni vakasaqa se icakacaka ni kakana me vakayagataki ena veisoqoni e tuba se keba mai muri. Navuca e dua na ka me vakarairai totokataki kina na vanua ka qaravi na itikotiko ni ra tiko e kea, me vaka na tomibenu, kei na veivosakitaki ni noda itavi ena kauwaitaki ni ibulibuli ni Kalou.

Vakatorocaketaka na kaukauwa vakayago kei na tarai cake ni itikotiko raraba.

Vakayacora e dua na cici se taubale me 5K baleti ira na itabagone. Sureti ira na daucici kilai levu mera mai vakavulica na vakaukauwa yago, gauna ni cegu, se iwalewale ni cici. Kerei koya me vakamacalataka na yaga ni kaukauwa vakayago. Sa rawa talega mo sureti ira na lewe ni itikotiko raraba mera mai vakaitavi.

Vulica na veisala ni tataqomaki ena caka kei na yadravi ni dua na kama.

Tuva e dua na itaviqaravi e tautuba, me vaka e dua na siga ni kabadelana se keba bogidua. Qarauna mo raica taumada na ivakaro ni vakatabui ni vakamakama ena vanua digitaki.

1. Digia e dua na vanua vinaka ni vakawaqa buka. Me vagalalataki mai na vanua oqori na veika kece e rawa ni kama vakarawarawa.

2. Tawana rawa toka e dua na vokete wai sinai, ka me toka voleka me na sui kina na kama ke gadrevi vakakina.

3. Kakua ni vakayagataki e dua na dauvakatotolotaki waqa ni buka me waqa kina na buka (me vaka na kasi, benisini se karasini, kei na so tale).

4. Me kakua ni dua e vaqitora tiko na buka.

5. Me qarauni na levu ni yameyame ni buka.

6. Me kakua ni waqa ka sega ni yadravi tu na buka.

7. Vakayagataka na veisala ni boko kama oqo:

a. Bokoca vakamaqosa na buka ena wai.

b. Yavalata ka siviraka ena dua na isivi se kau na buka.

c. Suiya tale vakalevu cake ena wai na buka.

d. Tomana tiko me yacova ni sa boko kece na yameyame kei na matanibuka lalai.

Tinia ena dua na veivosakitaki ni kena veisemati ki na noda bula vakayago kei na bula vakayalo na itaviqaravi oqo.

Vulica mo marautaka na itaviqaravi vakayago ka toro voleka vua na Turaga ni ko taleitaka na totoka ni Nona veika buli.

Tuvanaka eso na itaviqaravi me veivakarautaki ki na dua na ilakolako ni siwa e veitaqomaki ka marautaki. Na itaviqaravi oqo ena rawa ni taura e vica na macawa. Ena rawa me veiliutaki ena itaviqaravi oqo e dua na lewe ni kuoramu se kalasi kei na dua na daunivakasala vuku mai na tabanalevu, iteki, se itikotiko raraba. Ena itaviqaravi yadua, navuca me okati kina e dua na ka me sureti kina na veivakauqeti ni Yalo Tabu. Me ivakaraitaki, nomu rawa ni sureta e dua na lewenilotu me wasea na ka a sotava, soli ivakadinadina, se vakavulica e dua na ivunau ni bera ni tekivu na itaviqaravi.

• Vakatakilaitaki na siwa Vulica na iyaya kei na isulusulu dodonu ni siwa. Vulica talega se raicalesu na imatai ni veivuke baleta na siwa.

• Kena rawati ka vakasaqari na ika Vulica na iwalewale ni nodra kunei na ika kei na kena vakarautaki na kau kei na wa ni siwa. Vakatovotovotaka mo buki cori ka viritaka na siwa. Vulica na kena buki na bati ni siwa ka vakasavasavataka ka vakasaqara na ika.

• Tuvatuva ni ilakolako kei na lisi ni iyaya me kau. Vakailawalawa, tauyavutaka e dua na ituvatuva matailalai ni ilakolako, oka kina e dua na ivakamacala ni kena inaki, gauna ni ituvatuva yadua, itukutuku ni tabana ni leqa tubukoso, kei na mape. Vakarautaka e dua na lisi ni iyaya me kau. Vakarautaka talega na gauna ni lotu ka tuvanaka na gauna ki na tamata yadua mera masu ka vulica na ivolanikalou.

• iLakolako ni siwa. Gole ena ilakolako oqo. Vakayagataka na kila a vulici mai na itaviqaravi veivakarautaki.

Kevaka na ilakolako oqo ena oka kina e dua na itaviqaravi ni bogi taucoko, me raici mada na idusidusi ena iVoladusidusi 2,13.6.12.

Me marautaki na itaviqaravi vakayago ka toro voleka vua na Turaga ni ko sarava na totoka ni Nona veika buli.

Vakarautaka e vica na itaviqaravi me vakayacori edua na taubale vakabeqi e taqomaki ka marautaki. Na itaviqaravi oqo ena rawa me vakayacori tiko me vica na macawa. Sa rawa me ra veiliutaki ena itaviqaravi oqo e dua na lewe ni kuoramu se kalasi kei na dua na daunivakasala vuku ena tabanalevu, iteki, se itikotiko raraba. Me baleta na itaviqaravi yadua, navuca mo okata e dua na ka me veivakauqeti kina na Yalo Tabu. Me ivakaraitaki, ena rawa vua e dua na lewe ni kalasi se kuoramu me wasea na veika a sotava, soli ivakadinadina, se vakavulica e dua na vunau ni bera ni tekivu na itaviqaravi.

• Vakatakilaitaki na taubale vakabeqi.Vulica na veika dodonu baleta na iyaya kei na isulusulu, vakasaqa, kila ni itataqomaki, kei na imatai ni veivuke.

• Vakatovotovotaki na taubale. Vakacavara e vica na taubale leleka me veivakarautaki vakayago baleta na taubale vakabeqi. E dua vei ira na taubale vakatovotovo oqo e rawa ni oka kina e dua na keba ena bogi. Vulica na vakayagataki ni mape kei na kabasi. Ke rawa, vulica mo vakayagataka na gacagaca ni GPS kei na gacagaca ni veivosaki ena retio.

• iTuvatuva ni ilakolako kei na lisi ni iyaya. Vakailawalawa, cakava e dua na ituvatuva ni ilakolako, oka kina e dua na vosa ni inaki, e dua na veigauna ni ituvatuva taucoko, sala, idusidusi ki na salatu, ivakamacala ni veivuke ki na leqa tubukoso.Vakarautaka e dua na lisi ni iyaya Vakarautaka talega na gauna ni lotu ka tuvanaka mera masu ka vulica na ivolanikalou na tamata yadua.

• iLakolako ni taubale vakabeqi. Me vakayacori na ilakolako. Vakayagataka na kila a vulici ena itaviqaravi veivakarautaki.

Me baleta na idusidusi ni itaviqaravi ena bogi, raica na iVoladusidusi 2,13.6.12.