Manwal ng Guro ng Seminary para sa Lumang Tipan

Mga Nilalaman
Pahina ng Pamagat
Pambungad sa Manwal ng Guro
Mga Lesson sa Lumang Tipan
- Halina’t Basahin ang Lumang Tipan
- Moises 1; Abraham 3
- Genesis 1–2; Moises 2–3; Abraham 4–5
- Genesis 3–4; Moises 4–5
- Genesis 5; Moises 6
- Moises 7
- Genesis 6–11; Moises 8
- Genesis 12–17; Abraham 1–2
- Genesis 18–23
- Genesis 24–33
- Genesis 37–41
- Genesis 42–50
- Exodo 1–6
- Pasko ng Pagkabuhay
- Exodo 7–13
- Exodo 14–18
- Exodo 19–20; 24; 31–34
- Exodo 35–40; Levitico 1; 4; 16; 19
- Mga Bilang 11–14; 20–24; 27
- Deuteronomio 6–8; 15; 18; 29–30; 34
- Josue 1–8; 23–24
- Mga Hukom 2–4; 6–8; 13–16
- Ruth; 1 Samuel 1–7
- 1 Samuel 8–10; 13; 15–16
- 1 Samuel 17–18; 24–26; 2 Samuel 5–7
- 2 Samuel 11–12; 1 Mga Hari 3; 6–9; 11
- 1 Mga Hari 12–13; 17–22
- 2 Mga Hari 2–7
- 2 Mga Hari 16–25
- 2 Cronica 14–20; 26; 30
- Ezra 1; 3–7; Nehemias 2; 4–6; 8
- Esther
- Job 1–3; 12–14; 19; 21–24; 38–40; 42
- Mga Awit 1–2; 8; 19–33; 40; 46
- Mga Awit 49–51; 61–66; 69–72; 77–78; 85–86
- Mga Awit 102–103; 110; 116–119; 127–128; 135–139; 146–150
- Mga Kawikaan 1–4; 15–16; 22; 31; Eclesiastes 1–3; 11–12
- Isaias 1–12
- Isaias 13–14; 22; 24–30; 35
- Isaias 40–49
- Isaias 50–57
- Isaias 58–66
- Jeremias 1–3; 7; 16–18; 20
- Jeremias 31–33; 36–38; Mga Panaghoy 1; 3
- Ezekiel 1–3; 33–34; 36–37; 47
- Daniel 1–7
- Oseas; Joel
- Amos; Obadias; Jonas
- Mikas; Nahum; Habakuk; Sefanias
- Hagai 1–2; Zacarias 1–4; 7–14
- Malakias
Mga Lesson sa Paghahanda sa Buhay
- Doctrinal Mastery: Paghahanap ng mga Sagot sa Aking mga Tanong
- Mga Kasanayan sa Pag-aaral ng Banal na Kasulatan
- Para sa Lakas ng mga Kabataan: Paggawa ng mga Pagpili
- Pagkakaroon ng Pag-asa sa Sariling Kakayahan o Self-Reliance
- Pisikal at Emosyonal na Kalusugan
- Paghahanda para sa Edukasyon at Trabaho sa Hinaharap
- Pagtatagumpay sa Paaralan
- Paghahanda ng Missionary
- Paghahanda para sa Templo
- Mga Turo ng mga Lider ng Simbahan
Apendiks

Pagkakaroon ng Magagandang Gawi sa Kalusugan: Matutulungan Tayo ni Jesucristo na Baguhin ang Ating mga Gawi

“Pagkakaroon ng Magagandang Gawi sa Kalusugan: Matutulungan Tayo ni Jesucristo na Baguhin ang Ating mga Gawi,” Manwal ng Titser ng Seminary para sa Lumang Tipan (2026)

“Pagkakaroon ng Magagandang Gawi sa Kalusugan: Matutulungan Tayo ni Jesucristo na Baguhin ang Ating mga Gawi,” Manwal ng Titser ng Seminary para sa Lumang Tipan

Pisikal at Emosyonal na Kalusugan: Lesson 187

Pagkakaroon ng Magagandang Gawi sa Kalusugan

Matutulungan Tayo ni Jesucristo na Baguhin ang Ating mga Gawi

Ang mga ginagawa natin nang paulit-ulit sa paglipas ng panahon ay nagiging mga gawi. Ang ilang gawi ay makatutulong sa atin na mas masunod ang Tagapagligtas. Ang ibang gawi ay maaaring hindi mabubuting paraan ng pagharap sa mabibigat na emosyon at maaaring humantong ang mga ito sa pakiramdam na malayo tayo sa Ama sa Langit at kay Jesucristo. Ang pagtatakda ng magagandang gawi sa kalusugan ay nakatutulong sa atin na mapalapit sa Kanila at maging mas katulad Nila. Ang lesson na ito ay makatutulong sa mga estudyante na humingi ng tulong sa Ama sa Langit at kay Jesucristo para magkaroon ng magagandang gawi sa kalusugan.

Paghahanda ng estudyante: Anyayahan ang mga estudyante na isipin ang mga bagay na nakagawian nila dahil ginagawa nila ang mga ito araw-araw. Maaari din nilang pagnilayan kung paano naaapektuhan ng mga gawing ito, kapwa mabuti at masama, ang kanilang espirituwal na pag-unlad.

Paghahanda ng estudyante: Sabihin sa mga estudyante na pag-isipan ang mga bagay na ginagawa nila araw-araw na naging gawi na nila. Maaari din nilang pag-isipan kung paano naaapektuhan ng mga gawing ito, kapwa mabuti at masama, ang kanilang espirituwal na pag-unlad.

Mga Posibleng Aktibidad sa Pag-aaral

Ang mga gawi ay parang hardin

Maaari mong simulan ang klase sa paghahambing sa pagtatakda ng magagandang gawi sa pagtatanim sa isang hardin. Upang magawa ito, maaari mong ipakita ang isang larawan ng isang tumpok ng mga damo at pagkatapos ay isang larawan ng mga hilera ng mga bulaklak o halaman sa isang hardin.

Isipin na kunwari ay gustong malaman ng isang kaibigan kung ano ang kailangan niyang gawin para gawing hardin ang isang piraso ng lupa na puno ng damo.

Ano ang maipapayo ninyo na gawin niya?

Maaaring banggitin ng mga estudyante ang mga bagay na tulad ng pagbubunot ng mga damo, paghahanda sa lupa, pagtatanim ng mga binhi, paglalagay ng pataba, at pagdidilig sa mga halaman.
Paano maihahambing ang proseso ng pagtatanim sa isang hardin sa pagtatakda ng magagandang gawi sa kalusugan?

Maaari mong anyayahan ang mga estudyante na isipin ang kanilang mga gawi. Maaaring humingi ng tulong sa Espiritu Santo ang mga estudyante para makilala kung ano ang kanilang nagagawa nang maayos at kung ano ang maaari nilang pagbutihin pa.

Sa kanilang study journal, maaaring magdrowing ng damo at bulaklak ang mga estudyante. Maaaring lagyan ng mga estudyante ng label na “Mga gawing gusto kong baguhin” ang damo at ng label na “Mga gawing gusto kong simulan o ipagpatuloy” ang bulaklak.

Kung kailangan ng mga estudyante ng halimbawa, maaari mong ipakita ang sumusunod na larawan o idrowing ito sa pisara.
Ano ang epekto ng mga gawi sa ating buhay?
Ano ang maaaring magpahirap sa pagwawasto ng masasamang gawi o pagtatakda ng magagandang gawi?

Matutulungan tayo ni Jesucristo na baguhin ang ating mga gawi

Maaari mong tiyakin sa mga estudyante na, bagama’t kailangan ng pagsisikap para mabago ang ating mga nakagawian, nangangako ang Tagapagligtas na tutulungan Niya tayo.

Basahin ang Ezekiel 36:26–27; Mosias 3:19; at Eter 12:27, at alamin ang itinuturo ng mga banal na kasulatang ito tungkol sa kung paano tayo matutulungang magbago ni Jesucristo.

Paano maiaangkop ang mga talatang ito sa pagbabago ng ating mga gawi?

Itinuro rin ni Pangulong Jeffrey R. Holland ng Korum ng Labindalawang Apostol ang tungkol sa pagbabago ng ating mga gawi:

Mangyari pa, lahat tayo ay may mga gawi o kamalian o pangyayari sa buhay na nakahahadlang sa atin na lubos na espirituwal na makibahagi sa gawaing ito. …[T]utulungan ng Diyos ang bawat isa sa atin anumang oras na hangarin nating magbago. Binigyan ng Diyos si Saul ng “ibang puso.” Iniutos ni Ezekiel sa lahat ng sinaunang Israel na iwaksi ang kanilang nakaraan at “magbagong puso at magbagong diwa.” Nanawagan si Alma ng “malaking pagbabago” na labis na magpapagalak sa kaluluwa, at itinuro mismo ni Jesus na “malibang ang isang tao’y ipanganak na muli ay hindi niya makikita ang kaharian ng Diyos.” [Malinaw na] ang kakayahang magbago at mamuhay sa mas banal na paraan ay isa sa mga kaloob ng Diyos noon pa man sa mga taong naghahangad nito. (“Ang Pinakamahalagang Pag-aari,” Liahona, Nob. 2021, 9)

Paano ninyo ibubuod ang itinuturo ng mga banal na kasulatang ito at ni Pangulong Holland tungkol sa mga gawi sa isang pahayag ng katotohanan?

Habang nagbabahagi ang mga estudyante, tulungan silang matukoy ang isang katotohanan na tulad ng: Kapag lumapit tayo kay Jesucristo, tutulungan Niya tayong baguhin ang ating mga gawi.
Sa inyong palagay, bakit natin kailangan ang tulong ni Jesucristo para mabago ang ating mga gawi?
Ano ang ilang paraan na makalalapit tayo sa Kanya para matulungan Niya tayong baguhin ang ating mga gawi?

Halimbawa ni Gedeon

Upang tulungan ang mga estudyante na makita kung paano tayo matutulungang magbago ng Tagapagligtas, maaari mong ibahagi ang kuwento ni Gedeon. Kung kinakailangan, maaari mong ipaliwanag na si Baal ay isang paganong diyos na sinasamba ng mga tao sa halip na sambahin ang Panginoon (tingnan sa “Baal,” Gabay sa mga Banal na Kasulatan).

Pagkatapos ng isang yugto ng kasamaan, inapi ng mga Midianita ang mga Israelita. Inihanda ng Panginoon ang isang lalaking nagngangalang Gedeon na tutulong sa pagliligtas sa Israel mula sa kanilang mga kaaway (tingnan sa Mga Hukom 6:11–14).

Nang matanggap niya ang ipinagagawa ng Panginoon, nagpahayag si Gedeon ng alalahaning hindi niya ito magagampanan.

Basahin ang Mga Hukom 6:15–16, at alamin kung paano tumugon ang Panginoon sa mga takot ni Gedeon.

Ipinabatid ni Gideon ang kanyang mga alalahanin sa Panginoon. Tiniyak ng Panginoon kay Gedeon na hindi Niya haharapin ang gawaing ito nang mag-isa (tingnan sa Mga Hukom 6:17–24).

Basahin ang Mga Hukom 6:25–26, at alamin kung ano ang mga pagbabagong hiniling ng Panginoon na gawin ni Gedeon.

Sa palagay ninyo, bakit inutusan ng Panginoon si Gedeon na gibain muna ang dambana kay Baal at pagkatapos ay magtayo ng bagong dambana sa Panginoon?
Kung ihahambing natin ang dalawang dambanang ito (pagtatayo ng bagong dambana para sa Panginoon pagkatapos gibain ang dambana para kay Baal) sa ating mga gawi, ano ang maituturo ng halimbawang ito tungkol sa nais ng Panginoon na gawin natin para magbago? Sa anong paraan Niya tayo matutulungan?

Maaari mong ihambing ang mga tagubilin ng Panginoon kay Gedeon sa pagbubunot muna ng mga damo at pagkatapos ay pagtatanim ng mga binhi mula sa simula ng lesson. Tulungan ang mga estudyante na maunawaan ang hangarin ng Panginoon na tulungan tayong alisin sa ating buhay ang kapwa masasamang gawi (pagbunot ng mga damo/paggiba ng altar sa isang diyus-diyusan) at paglinang ng magagandang gawi sa ating buhay (pagtatanim ng mga binhi, pagtatayo ng bagong altar sa Panginoon).

Pagtatakda ng mabubuting gawi sa kalusugan

Sabihin sa mga estudyante na ilista sa pisara ang kanilang mga sagot sa mga sumusunod na tanong.

Basahin ang Alma 13:28–29, at alamin ang mga paraan na makalalapit tayo kay Jesucristo upang matulungan Niya tayong baguhin ang ating mga gawi.

Ano ang nalaman ninyo?
Ano ang ilang karagdagang paraan na makalalapit tayo sa Kanya?

Tutulungan tayo ng Tagapagligtas na baguhin ang ating mga gawi

Paano ka binigyan ng inspirasyon ng Tagapagligtas o ang isang taong kilala mo na gumawa ng mga pagbabago para maging higit na katulad Niya?
Kung may nagsabi na mahirap baguhin ang kanilang mga gawi, ano ang gusto mong maalala nila tungkol sa Ama sa Langit at kay Jesucristo?

Maaaring makatulong na hikayatin ang mga estudyante na maging mapagtiis at masigasig sa kanilang mga pagsisikap dahil kadalasan ay nangangailangan ng oras at paulit-ulit na pagsubok upang baguhin ang ating mga gawi. Maaari mong basahing muli ang Ezekiel 36:26–27 upang ipaalala sa mga estudyante na nangangako ang Tagapagligtas na pagpapalain sila ng Kanyang Espiritu para tulungan silang gumawa ng mga kinakailangang pagbabago.

Karagdagang Resources

Ano ang ilang banal na gawi na maaari kong sikaping taglayin?

Itinuro ni Elder David A. Bednar ng Korum ng Labindalawang Apostol:

Ang ating sagradong responsibilidad ay magkaroon ng mga banal na gawi na nag-aanyaya sa Espiritu ng Panginoon na makasama natin sa lahat ng oras—mga gawing tulad ng pagtupad sa mga tipan, pagsunod sa mga kautusan, pagsisisi, pagpapatawad, pagsasaliksik ng mga banal na kasulatan, paglilingkod, at pagsamba sa tahanan, simbahan, at sa templo.

Ipinakita ng mga disipulo ng Tagapagligtas sa Aklat ni Mormon ang isa pang banal na gawi: “Sila ay nanalangin para roon sa kanilang higit na ninanais; at ninais nila na ang Espiritu Santo ay ipagkaloob sa kanila” (3 Nephi 19:9). (“Na sa Tuwina ay Aalalahanin Natin Siya,” Liahona, Hunyo 2023, 6)

Kung nahihirapan akong baguhin ang isang gawi, saan ako dapat magsimula?

Itinuro ni Pangulong Henry B. Eyring ng Unang Panguluhan:

Karamihan sa atin ay may ilang karanasan na sa pagpapaunlad ng sarili. Tinuruan ako ng karanasan ko kung paano bumubuti ang mga tao at organisasyon: ang pinakamahusay na hanapin ay ang maliliit na pagbabagong magagawa natin sa mga bagay na madalas nating gawin. May kapangyarihan sa katatagan at pag-uulit. At kung magagabayan tayo ng inspirasyon sa pagpili ng tamang maliliit na bagay na babaguhin, ang patuloy na pagsunod ay magdudulot ng malaking pagbabago. (“The Lord Will Multiply the Harvest” [gabi kasama ang isang General Authority, Peb. 6, 1998], 95)

Saan ako makakakuha ng higit pang kaalaman tungkol sa pagtatakda ng magagandang gawi sa kalusugan?

“Tutulungan kayo ni Jesucristo,” Para sa Lakas ng mga Kabataan: Isang Gabay sa Pagpili (2022), 6–9.

“Nakakatulong ba o Nakakasama sa Iyo ang mga Coping Habit o Nakagawian Mo para Madaig ang mga Hamon?,” Liahona, Agosto 2023, 30–33.

“Ang Iyong Halamanan ng mga Posibilidad,” Para sa Lakas ng mga Kabataan, Hunyo 2023, 12–14.

Mga Karagdagang Aktibidad sa Pag-aaral

Gabay na Aklat na Para sa Lakas ng mga Kabataan

Kung sa palagay mo ay makikinabang ang mga estudyante sa pagtalakay sa mga paraan na matutulungan tayo ng Ama sa Langit at ni Jesucristo para baguhin ang ating mga gawi, maaari mong basahin ang “Gumawa ng mga inspiradong pagpili” at “Tutulungan kayo ni Jesucristo” sa Para sa Lakas ng mga Kabataan: Isang Gabay sa Pagpili (2022).

Maaaring pagpartner-partnerin ang mga estudyante. Maaaring basahin ng bawat kapartner ang isa sa mga bahagi at ibahagi kung ano ang kanilang natuklasan sa isa’t isa.

Ginagawang posible ni Jesucristo ang pagbabago

Maaari mong gamitin ang video na “Inspiring Short: Putting off the Natural ‘Horse’” (1:44) upang matulungan ang mga estudyante na makita kung paano naging posible ang pagbabago. Ibinahagi ni Elder Carl B. Cook ng Pitumpu ang payo tungkol sa kung paano natin madaraig ang ating likas na pagkatao (tingnan sa Mosias 3:19) at magpasakop sa kalooban ng Panginoon sa ating buhay. Anyayahan ang mga estudyante na ibahagi ang tumatak sa isipan nila sa kuwentong ito.

Pagkilala sa kung paano naiimpluwensyahan ng ating mga emosyon ang ating mga gawi

Maaari mong gamitin ang video na “Taking Charge of Technology: Remedies” (3:45) bilang halimbawa ng pagkilala kung paano naiimpluwensyahan ng ating emosyon ang ating mga gawi at kung paano natin mababago ang ating mga gawi. Pagkatapos panoorin ang video, maaari mong hilingin sa mga estudyante na magbahagi ng mga kasanayan mula sa video na ginagawa nila sa buhay o gusto nilang subukan.

3:45