Manwal ng Guro ng Seminary para sa Lumang Tipan

Mga Nilalaman
Pahina ng Pamagat
Pambungad sa Manwal ng Guro
Mga Lesson sa Lumang Tipan
- Halina’t Basahin ang Lumang Tipan
- Moises 1; Abraham 3
- Genesis 1–2; Moises 2–3; Abraham 4–5
- Genesis 3–4; Moises 4–5
- Genesis 5; Moises 6
- Moises 7
- Genesis 6–11; Moises 8
- Genesis 12–17; Abraham 1–2
- Genesis 18–23
- Genesis 24–33
- Genesis 37–41
- Genesis 42–50
- Exodo 1–6
- Pasko ng Pagkabuhay
- Exodo 7–13
- Exodo 14–18
- Exodo 19–20; 24; 31–34
- Exodo 35–40; Levitico 1; 4; 16; 19
- Mga Bilang 11–14; 20–24; 27
- Deuteronomio 6–8; 15; 18; 29–30; 34
- Josue 1–8; 23–24
- Mga Hukom 2–4; 6–8; 13–16
- Ruth; 1 Samuel 1–7
- 1 Samuel 8–10; 13; 15–16
- 1 Samuel 17–18; 24–26; 2 Samuel 5–7
- 2 Samuel 11–12; 1 Mga Hari 3; 6–9; 11
- 1 Mga Hari 12–13; 17–22
- 2 Mga Hari 2–7
- 2 Mga Hari 16–25
- 2 Cronica 14–20; 26; 30
- Ezra 1; 3–7; Nehemias 2; 4–6; 8
- Esther
- Job 1–3; 12–14; 19; 21–24; 38–40; 42
- Mga Awit 1–2; 8; 19–33; 40; 46
- Mga Awit 49–51; 61–66; 69–72; 77–78; 85–86
- Mga Awit 102–103; 110; 116–119; 127–128; 135–139; 146–150
- Mga Kawikaan 1–4; 15–16; 22; 31; Eclesiastes 1–3; 11–12
- Isaias 1–12
- Isaias 13–14; 22; 24–30; 35
- Isaias 40–49
- Isaias 50–57
- Isaias 58–66
- Jeremias 1–3; 7; 16–18; 20
- Jeremias 31–33; 36–38; Mga Panaghoy 1; 3
- Ezekiel 1–3; 33–34; 36–37; 47
- Daniel 1–7
- Oseas; Joel
- Amos; Obadias; Jonas
- Mikas; Nahum; Habakuk; Sefanias
- Hagai 1–2; Zacarias 1–4; 7–14
- Malakias
Mga Lesson sa Paghahanda sa Buhay
- Doctrinal Mastery: Paghahanap ng mga Sagot sa Aking mga Tanong
- Mga Kasanayan sa Pag-aaral ng Banal na Kasulatan
- Para sa Lakas ng mga Kabataan: Paggawa ng mga Pagpili
- Pagkakaroon ng Pag-asa sa Sariling Kakayahan o Self-Reliance
- Pisikal at Emosyonal na Kalusugan
- Paghahanda para sa Edukasyon at Trabaho sa Hinaharap
- Pagtatagumpay sa Paaralan
- Paghahanda ng Missionary
- Paghahanda para sa Templo
- Mga Turo ng mga Lider ng Simbahan
Apendiks

Pagkontrol sa Nadaramang Galit: Pagtugon sa Galit sa Pamamagitan ng Pagsunod sa Tagapagligtas

“Pagkontrol sa Nadaramang Galit: Pagtugon sa Galit sa Pamamagitan ng Pagsunod sa Tagapagligtas,” Manwal ng Titser ng Seminary para sa Lumang Tipan (2026)

“Pagkontrol sa Nadaramang Galit: Pagtugon sa Galit sa Pamamagitan ng Pagsunod sa Tagapagligtas,” Manwal ng Titser ng Seminary para sa Lumang Tipan

Pisikal at Emosyonal na Kalusugan: Lesson 186

Pagkontrol sa Nadaramang Galit

Pagtugon sa Galit sa Pamamagitan ng Pagsunod sa Tagapagligtas

The Old Testament characters Jacob and Esau embracing one another. A desert landscape is portrayed in the background.

Normal lang na makaranas ng galit. Bagama’t maaaring hindi natin makontrol ang mga sitwasyong nagdudulot sa atin ng galit, maaari tayong magpasiya kung paano tayo tutugon. Kapag nakatingin tayo kay Jesucristo, matutulungan Niya tayong tumugon tulad ng gagawin Niya. Ang lesson na ito ay makatutulong sa mga estudyante na sundin ang halimbawa ni Jesucristo kapag nakararanas ng galit.

Paghahanda ng estudyante: Anyayahan ang mga estudyante na maglista ng mga sitwasyon kung saan maaari silang matuksong tumugon nang may galit. Maaari din nilang suriin kung gaano kadalas sila nagagalit at kung paano nila makokontrol ang mga damdaming ito.

Mga Posibleng Aktibidad sa Pag-aaral

Nagpatung-patong na tensyon

Maaari mong ipakita ang sumusunod na larawan sa pisara o magdala ng hindi pa nabubuksang lata ng soft drinks sa klase. Habang tinatalakay mo ang sumusunod na tanong, maaari mong alugin ang lata, pero huwag mo itong buksan.

Ano ang mangyayari sa loob ng hindi pa nabubuksang lata ng soft drinks kung paulit-ulit mo itong aalugin? Ano ang mangyayari kung bubuksan mo ito?

Maaari mong ipakita ang sumusunod na larawan. Kung nagdala ka ng lata at inalog mo ito, huwag itong buksan; maaari mo itong patuloy na ipakita sa buong lesson.

Thirsty man opens a can of shaken up beer during picnic

Ano ang ilang paraan na maiuugnay mo ang halimbawang ito kapag nagagalit?

Kung kailangan ng mga estudyante ng tulong, maaari mong ipaliwanag na ang lata ay maaaring kumatawan sa atin, at ang soft drinks ay maaaring kumatawan sa ating damdamin. Ang pag-alog ng lata ay maaaring sumalamin sa mga kilos, sitwasyon, o pakikipag-ugnayan na maaaring humantong sa nagpatung-patong na tensyon (galit) sa kalooban natin.

Ang lahat ay nakadarama ng galit. Tulad ng pagiging normal para tumaas ang presyon sa loob ng isang inalog na lata ng soft drinks, normal din sa atin ang magalit. Gayunpaman maaari nating piliin kung paano tayo tutugon sa mga damdaming ito.

Pagnilayan ang mga sumusunod na tanong:

Sa scale na 1 hanggang 5 (1=mababa; 5=mataas), gaano kayo kadalas nagagalit? Paano maaaring i-rate ng iba kung gaano kadalas kayong magalit?
Ano ang madalas ninyong tugon kapag nakadarama kayo ng galit?

Habang nag-aaral kayo ngayon, humingi ng patnubay mula sa Espiritu Santo para tulungan kayong matutuhan kung paano kayo tutulungan ng Ama sa Langit at ni Jesucristo na kontrolin ang nadaramang galit.

Mga kahihinatnan ng pagkilos dahil sa galit

Sina Isaac at Rebeca ay nagkaroon ng kambal na anak na lalaki na sina Esau at Jacob. Bilang panganay, si Esau ay may karapatan sa pagpapala ng basbas ng pagkapanganay ng kanyang ama. Ang ibig sabihin ng pagkapanganay ay mamanahin ni Esau ang mga ari-arian ng kanyang ama at siya ang magiging tagatustos para sa pamilya at espirituwal na lider. Dahil sa mga masamang kilos ni Esau (tingnan sa Genesis 25:31–34; 26:34–35), ibinigay kay Jacob ang basbas ng pagkapanganay (tingnan sa Genesis 27:1–33).

Basahin ang Genesis 27:41–45, at alamin kung paano tumugon si Esau nang malaman niyang ibinigay ng kanyang ama kay Jacob ang basbas ng pagkapanganay.

Ano ang naging resulta ng galit ni Esau?
Ano ang iba pang maaaring maranasan ng isang tao bunga ng pagkilos dahil sa galit?

Maaaring makatulong na ipaliwanag na ang dalawang magkapatid ay nagkahiwalay sa loob ng 20 taon hanggang sa sila ay nagkasundo kalaunan (tingnan sa Genesis 33:4).

Ang halimbawa ng Tagapagligtas

Maaari mong pagpartner-partnerin ang mga estudyante, kung saan ang bawat estudyante ay magbabasa ng isa sa mga passage sa ibaba. Pagkatapos ay maaaring talakayin ng bawat magkapartner kung paano nila sasagutin ang tanong sa ibaba.

Basahin ang sumusunod, at alamin kung ano ang natututuhan ninyo tungkol sa pagtugon sa nadaramang galit:

Mga Awit 103:8

Mga Kawikaan 16:32

Paano ninyo ibubuod ang matututuhan natin tungkol sa pagharap sa galit?

Tulungan ang mga estudyante na matukoy ang isang katotohanang tulad ng: Kapag hindi tayo madaling magalit, sinusunod natin ang halimbawa ng Panginoon.
Ano ang ibig sabihin sa inyo na maging hindi madaling magalit?

Mag-isip ng halimbawa kung kailan hindi madaling nagalit si Jesus.

Kung kailangan ng mga estudyante ng tulong, maaari mong patingnan sa kanila ang mga halimbawa na tulad ng mga sumusunod:

Lucas 9:51–56 (Tinanggihan ng komunidad ng Samaritano si Jesus.)
Lucas 23:8–11 (Si Jesus ay inusisa ni Herodes.)
Juan 19:3–12 (Si Jesus ay dinakip.)

Paano makatutulong sa isang tao na makita kung paano tumugon si Jesus sa mga sitwasyong ito?

Mga hakbang sa pagkontrol ng galit

Pangwakas

Pagkatapos makumpleto ng mga estudyante ang handout, maaari mong itanong ang mga sumusunod na bagay sa talakayan kung may oras pa:

Ano ang natutuhan ninyo ngayon na maaaring makatulong sa isang taong nahihirapang kontrolin ang kanilang galit?
Ano ang mga naging karanasan ninyo o ng iba sa pagkontrol ng galit sa paraang katulad ng kay Cristo?

Maaaring madama ng ilang estudyante na tila imposible para sa kanila na hindi magalit. Maaari kang magtapos sa pamamagitan ng pag-anyaya sa kanila na basahin ang Eter 12:27, at alamin kung paano matutulungan ni Jesucristo ang isang tao na nahihirapan sa anumang kahinaan. Magpatotoo na dahil sa Kanyang Pagbabayad-sala, maaaring gawing kalakasan ni Jesucristo ang ating mga kahinaan—kabilang ang pagkontrol sa ating galit.

Karagdagang Resources

Bakit mahalagang kontrolin ang aking galit?

Sinabi ni Elder Ulisses Soares ng Korum ng Labindalawang Apostol:

14:28

[K]ung nais nating lubusang madama ang Espiritu ng Panginoon sa ating buhay, hindi tayo dapat magkaroon ng hindi mabuting damdamin sa kahit kanino man. Ang pagbibigay ng puwang sa ating puso’t isipan para sa sama-ng-loob ay magbubunga ng hindi magandang salita at kilos, sa social media man o sa ating mga tahanan, na magiging dahilan para lumayo sa atin ang Espiritu ng Panginoon. (“Tiwala sa Tipan sa Pamamagitan ni Jesucristo,” Liahona, Mayo 2024, 21) (time code na 12:50 hanggang 13:21)

Itinuro ni Elder Lynn G. Robbins ng Pitumpu:

7:36

Ang pagkagalit ay pagpapailalim sa impluwensiya ni Satanas sa pamamagitan ng pagsusuko natin ng pagpipigil sa ating sarili. Ito ang pinag-isipang kasalanang humahantong sa masamang damdamin o pag-uugali. Ito ang nagpapasidhi ng alitan sa kalsada, mga init ng ulo sa paligsahan sa palakasan, at karahasan sa mga tahanan.

Kung hahayaan, ang galit ay mabilis na magpapasidhi ng pagsabog ng maaanghang na salita at iba pang pang-aabuso sa damdamin na nakasusugat sa maramdaming puso. Ito ang “lumalabas sa bibig,” ang sabi ng Tagapagligtas; “na nagpaparumi sa tao” (Mat. 15:11). (“Agency and Anger,” Ensign, Mayo 1998, 81) (time code na 5:01 hanggang 5:35)

Kaya ba akong galitin ng isang tao?

Itinuro ni Pangulong Thomas S. Monson (1927–2018):

18:16

Ang magalit ay pagsuko sa impluwensya ni Satanas. Walang makakapagpagalit sa atin. Tayo ang nagpapasiya. Kung hangad nating magkaroon ng tamang saloobin sa lahat ng oras, dapat nating ipasiya na iwasang magalit. Pinatototohanan ko na posible iyan. (“Kapatid, Damdamin ay Turuan,” Liahona, Nob. 2009, 67) (time code na 8:34 hanggang 8:57)

Ano ang mga paraan na maipapakita ng galit ang sarili nito?

Ipinayo ni Pangulong Dieter F. Uchtdorf, na noon ay kabilang sa Unang Panguluhan:

[P]agdating sa sariling kakitiran ng ating pag-iisip at mga hinanakit, napakadalas nating pangatwiranan na tama lang na magalit tayo at may batayan at matwid ang ating paghuhusga. Bagama’t hindi natin nakikita ang saloobin ng iba, ipinapalagay natin na sa tingin pa lang sa isang tao ay alam na natin kung siya ay may masamang motibo o masamang tao. Hindi natin isinasali ang ating sarili pagdating sa sarili nating hinanakit dahil inaakala natin, sa ginawa natin, na alam natin ang lahat tungkol sa isang tao para isiping masama siya. …

Mahal kong mga kapatid, pag-isipan ang sumusunod na mga tanong para masuri ang inyong sarili:

May hinanakit ba kayo sa ibang tao?

Nagtsi-tsismis ba kayo, kahit maaaring totoo ang sinasabi ninyo?

Pinaaalis, pinalalayo, o pinarurusahan ba ninyo ang iba dahil sa isang bagay na nagawa nila?

Lihim ba ninyong kinaiinggitan ang iba?

Hangad ba ninyong ipahamak ang isang tao?

Kung oo ang sagot ninyo sa alinman sa mga tanong na ito, magagamit ninyo ang itinuro kong dalawang salita kanina: itigil ito! (“Ang Propeta ng Diyos,” Liahona, Mayo 2012, 70, 76)

Kung ang pagkilos na dala ng galit ay kinokondena ng Panginoon, bakit madalas na binabanggit sa mga banal na kasulatan ang tungkol sa galit ng Diyos?

Sa buong Lumang Tipan, mababasa natin ang tungkol sa galit, poot, at pagkapoot ng Panginoon (tingnan sa Exodo 4:14; Deuteronomio 1:37; 4:25; 9:18; Mga Awit 85:4; Isaias 48:9; 65:3; Jeremias 8:19; 32:30). Ang pagbabasa tungkol sa mga paglalarawan ng galit ng Diyos ay maaaring nakalilito at humantong sa maling pagkaunawa sa mga banal na kasulatan o katangian ng Diyos. Ipinaliwanag ni Pangulong Dallin H. Oaks ng Unang Panguluhan na ang galit ng Diyos ay patunay ng Kanyang pagmamahal:

15:3

“Paulit-ulit nating nababasa sa Biblia at sa makabagong mga banal na kasulatan ang tungkol sa galit ng Diyos sa masasama at ang pagkilos Niya sa Kanyang pagkapoot sa mga taong lumalabag sa Kanyang mga batas. Paanong ang galit at poot ay ebidensya ng Kanyang pagmamahal? Itinuro ni Joseph Smith na ang Diyos ay ‘[n]agtatag ng mga batas na nagbibigay [sa mga espiritung ipapadala Niya sa mundo] ng pribilehiyong umunlad na katulad niya’ [Mga Turo ng mga Pangulo ng Simbahan: Joseph Smith (2007), 210]. Ang pag-ibig ng Diyos ay napakaperpekto kaya’t buong pagmamahal Niyang hinihiling na sundin natin ang Kanyang mga utos dahil alam Niyang sa pamamagitan lamang ng pagsunod sa Kanyang mga batas tayo magiging perpekto, tulad Niya. Dahil dito, ang galit at poot ng Diyos ay hindi kasalungat ng Kanyang pag-ibig kundi ebidensya ng Kanyang pagmamahal.” (Dallin H. Oaks, “Pag-ibig at Batas,” Liahona, Nob. 2009, 27) (time code na 4:30 hanggang 5:22)

Mga Karagdagang Aktibidad sa Pag-aaral

Maaari nating kontrolin kung paano tayo tutugon sa galit

Para matulungan ang mga estudyante na maunawaan na makokontrol nila kung paano sila tutugon sa nadaramang galit, maaari mong itanong sa kanila ang sumusunod:

Ano ang ilang dahilan na maaaring gamitin ng mga tao upang bigyang-katwiran ang pagkilos na dala ng galit?

Maaaring tumugon ang mga estudyante sa pamamagitan ng mga sagot na tulad ng: “Ganito lang talaga ako,” “Hindi ko mapigilan ang aking sarili,” “Ginalit niya ako,” at iba pa.

Pagkatapos ay maaari mong ipanood ang video na “Peacemakers Needed,” mula sa time code na 0:23 hanggang 1:48, kung saan nabanggit ni Pangulong Nelson ang tungkol sa isang surgeon na nawalan ng pasensya. O maaari mong ipanood ang “Agency and Anger,” mula sa time code na 2:50 hanggang 3:28, na nagpapakita kay Elder Robbins na nagsasalita tungkol sa isang manlalaro ng basketball sa high school na natutong kontrolin ang kanyang galit.

19:4

7:36

Tulungan ang mga estudyante na makita na kung paano tayo tumutugon sa nadaramang galit ay isang pagpili at magagamit natin ang ating kalayaang pumili upang kumilos nang angkop.

Kailan ninyo napiling tumugon nang angkop sa nadaramang galit?
Anong mga kasangkapan ang tumutulong sa inyo na matugunan nang maayos ang inyong galit?
Bakit maaaring ang pinakamabisang kasangkapan laban sa galit ay pagbaling sa Tagapagligtas? (Kung kailangan ng mga estudyante ng tulong sa pagsagot sa tanong na ito, maaari mo silang ituon sa Eter 12:27 o Alma 7:12.)

Pagsusuri sa sarili

Para matulungan ang mga estudyante na suriin ang mga posible nilang nadaramang galit, maaari mong gamitin ang pahayag ni Pangulong Uchtdorf sa Karagdagang Resources. Maaaring pagnilayan ng mga estudyante kung paano sila tutugon sa bawat tanong niya.

Mga mungkahi sa pagdaig sa nadaramang galit

Para sa mga karagdagang kasanayan para madaig ang galit, maaari mong anyayahan ang mga estudyante na maghanap sa mga mungkahi na matatagpuan sa kabanata 3 ng manwal na “Pag-adjust sa Buhay ng Service Missionary: Resource Booklet.” Maaaring pumili ang mga estudyante ng isa o dalawang mungkahi na gusto nilang pagtuunan ng pansin.