Boeiende haardvuuravond over het boek Openbaring

Wat heeft jou aangezet om zo diep in het boek Openbaring te duiken?

Ik wilde het gewoon beter begrijpen. Wat probeert Johannes ons te vertellen? Wat hebben we eraan, en waarom is dit boek zo uniek?

Ik ken geen enkel ander boek dat ons zo’n compleet beeld geeft van Gods plan voor alle mensen op aarde. Zijn plan is verweven met wat er op de wereld is gebeurd en nog gaat komen. Het is vooral de beschrijving van deze tijd die dit boek zo uniek maakt. Het boek eindigt met een paar geweldige hoofdstukken in de hemel. In dat opzicht lijkt het een samenvattend boek van de Bijbel.

Wat is er nodig om dit boek te begrijpen?

Natuurlijk heb je de leiding van de Heilige Geest nodig. En eerlijk gezegd heb ik regelmatig in gebed gevraagd om begrip. Dat heeft mij geholpen. Maar er zijn nog een paar dingen. Ten eerste helpt het als je een gevoel voor geschiedenis hebt. Je kunt dan tijdsperiodes makkelijker herkennen. Ten tweede helpt het als je kennis hebt van het plan van zaligheid. Er wordt met veel symboliek naar de rol van Christus in deze wereld verwezen.

Waarom is kennis van het plan van zaligheid belangrijk om het boek Openbaring te begrijpen?

Deze kennis is essentieel. Als je niet bekend bent met het voorbestaan, zijn sommige hoofdstukken moeilijk te begrijpen. In het voorbestaan maakte God het plan voor ons om naar deze aarde te gaan. Er wordt uitgelegd wat de centrale rol van Christus is en hoe onze tegenstander hierop heeft gereageerd. Zonder die kennis blijft het puzzelen wat bedoeld wordt. Lees bijvoorbeeld hoofdstuk vijf maar eens.

Waaruit blijkt de centrale rol van Christus?

In het voorbestaan bleek Christus de enige te zijn die verzoening voor ons kon doen. Met zijn verzoening kunnen wij onze kleding wit wassen. Of we dat doen, is een keuze van onszelf. De vrije wil is daarbij essentieel. Onze tegenstander weet dat ook en probeert ons daar op allerlei manieren van af te houden. Alle mensen die ooit op aarde hebben geleefd, die er nu zijn en die nog zullen komen, hebben allemaal keuzevrijheid. Iedereen kan kiezen voor Christus (en de beginselen van het evangelie) of voor de verleidingen van onze tegenstander. Openbaring 7:14 beschrijft mooi hoe de volgelingen van Christus uit de verdrukking zijn gekomen en hun gewaden wit hebben gewassen in zijn bloed. Dergelijke beschrijvingen gebruikt Johannes vaker.

Wie was Johannes en wat zag hij allemaal?

Hij was de apostel die in de tijd van Christus leefde, die Christus heeft gediend en zijn kruisiging en opstanding heeft gezien. Hij was iemand met groot begrip van Christus’ zending en van ons doel op aarde. Daarmee was hij bij uitstek degene die begreep wat hij zag en hoe de invloed van Satan tot zoveel ellende kan leiden.

Hij zag heel veel. Stel je eens voor hoe het is voor iemand uit het jaar 70 n.C. om deze tijd te zien. Ik denk dat hij vol verbazing en misschien wel met ongeloof heeft gekeken. Het verschil tussen zijn tijd en deze tijd is enorm.

Waaruit blijkt dat het om deze tijd gaat? In het verleden werd vaker gedacht dat het einde nabij was.

Dat klopt, maar er is in de beschrijving van Johannes een kantelpunt dat naadloos samenvalt met wat wij nu het begin van de industriële revolutie noemen. Dat is de beschrijving van het zesde zegel. De zegels staan voor tijdsperioden. De eerste vijf worden kort en bondig met enkele verzen beschreven. Maar bij het zesde zegel gebeuren er ineens heel veel nieuwe dingen. Het begin van het zesde zegel valt samen met het begin van de industriële revolutie. Die startte aan het begin van de negentiende eeuw met de ontdekking van de stoommachine en het gebruik van elektriciteit. De veranderingen in de wereld kwamen toen op gang, eerst langzaam, maar steeds sneller. Kijk eens in hoeveel opzichten de wereld er nu anders uitziet dan in 1800. Alles is enorm veranderd: communicatie, voedselproductie, hygiëne, oorlogsvoering, vervoer, energie, enzovoort. Het begin van deze revolutie valt samen met de herstelling van het evangelie. Johannes laat dit samenvallen met de beschrijving van het zesde zegel (de zesde tijdsperiode).

Mensen vinden het boek Openbaring vaak verwarrend. Het lijkt alsof alles door elkaar staat.

Dat gevoel herken ik. Ik probeerde ook alles in volgorde te zetten: eerst gebeurt dit en dan dat. Maar eigenlijk is dat niet logisch. Probeer deze tijd zelf maar eens te beschrijven. Waar begin je dan? Wat Johannes heel duidelijk heeft gedaan, is deze periode een paar keer beschrijven aan de hand van verschillende thema’s en onderwerpen. Dat is knap, want je moet dan wel verschillende trends en invloeden onderkennen. Dat zag Johannes toen al. Daarnaast is het goed om te beseffen dat Johannes deze tijd twee keer uitvoerig heeft beschreven.

Kun je een paar voorbeelden noemen?

Johannes beschrijft deze tijd uitvoerig aan de hand van de zeven bazuinen en wat later de zeven schalen. Uit beide komt niet veel goeds. Beide kennen ook veel overeenkomsten. Het eerste wat opvalt, is dat voordat de bazuinen worden geblazen of de schalen worden uitgestort, er een tijd voor bekering en herstel is. In beide gevallen gebeurt er ook iets in de tempel. Dat wordt twee keer heel beeldend beschreven. Daarna zien we dat de bazuinen zich vooral richten op oorlogsgeweld, vervuiling op de aarde, en een climax rondom Israël waar Christus terugkomt als de zevende bazuin wordt geblazen. De schalen gaan meer in op de vervuiling van de aarde, zee en rivieren, klimaatverandering en hoogmoed. De climax (zevende schaal) is de val van het grote Babylon, die samenvalt met een grote oorlog wederom rondom Israël. Boeiend is dat de zesde schaal nader wordt toegelicht in de hoofdstukken zeventien en achttien. Het gaat over hoogmoed en de invloed ervan op de wereldleiders. Hoofdstuk achttien laat een wereld zien met ongelooflijk veel commerciële bedrijvigheid (handel en koopwaar). Ik vind dat heel typerend voor deze tijd.

Het hoofdstuk over het beest maakt veel indruk op mensen. Wat zijn jouw gedachten daarover?

Ja, dat spreekt altijd tot de verbeelding. Als je alle opmerkingen over het beest op een rij zet, zie je dat Johannes dit steeds als metafoor gebruikt voor de invloed van Satan (Openbaring 12:9). Zijn doel is telkens hetzelfde: de heiligen (volgelingen van Christus) vervolgen en de voortgang en groei van de kerk beperken of stoppen. Die invloed komt sterk terug in de beschrijvingen van de schalen. Een bijzonder hoofdstuk is hoofdstuk 13. Daar gaat het om een beest dat eerst uit de zee komt en even later komt er nog een uit de aarde. De invloed van met name het laatste beest is enorm. Heel beangstigend hoe dat wordt beschreven. In vers 15 lezen we dat het zelfs een geest krijgt. Het moet iets bijzonders zijn geweest, anders had Johannes dit niet zo specifiek benoemd. Je kunt hierover speculeren en proberen het concreet te maken. Misschien moet je je eerst iets anders afvragen. Wat is er nu in de samenleving aanwezig dat zo’n grote invloed heeft? Wat heeft iedereen en waar is iedereen mee bezig? Of wat beïnvloedt en bepaalt ieders leven zo sterk? Door de ogen van Johannes moet dit beangstigend zijn geweest. Hij was bekend met de afgodsbeelden die in de huizen stonden, maar dit was kennelijk iets veel groters.

Moeten we bang zijn voor alle ellende?

Een gewaarschuwd mens telt voor twee. Maar eerlijk gezegd heeft het geen zin om bang te zijn. De vraag is meer: hoe gaan wij om met alles wat op ons pad komt? Het valt mij op dat veel mensen vooral bezorgd zijn om hun materiële welzijn. Dat willen ze zo goed mogelijk op peil houden. Materieel voorbereid zijn op moeilijke tijden is goed. Mocht het moeilijk worden, dan helpt het om de eerste tegenslagen op te vangen. Je hoeft echt geen gelovige te zijn om te beseffen dat voorbereid zijn handig is. Ook de overheid benadrukt de waarde hiervan. Wat mij veel meer verbaast, is dat wij nauwelijks beseffen hoe wij geestelijk onder vuur liggen. Er is zoveel afleiding, verwarring, verleiding, angst en hoogmoed, en er zijn zoveel verplichtingen en invloeden die bepalen wat wij in ons leven moeten hebben of doen. Het is ongekend wat ons allemaal weghoudt bij de Geest van de Heer. Dat beangstigt mij meer dan de zorgen om het materiële.

Wat doe jij daartegen?

Wij hebben erg veel om dankbaar voor te zijn. Er zijn veel mooie en goede dingen in het leven en in de wereld. Daar gaat kracht van uit. Ik probeer mijn hemelse Vader daar dankbaar voor te zijn. Daarnaast is het belangrijk om zelf te bepalen wat je in het leven belangrijk vindt en waar je voor wilt staan. Het geeft mij ook veel rust dat ik het evangelie ken, hoewel ik de volle impact daarvan nog maar nauwelijks begrijp. Mijn geloof en mijn getuigenis van Christus geven mij veel vrede, vertrouwen en richting in mijn leven. In het hele boek Openbaring geeft Johannes prachtige aanmoedigingen. Misschien staat de mooiste wel in hoofdstuk 22. Daar is weer toegang tot de boom des levens. De boom waar Adam en Eva niet meer bij konden komen. De vruchten daarvan geven genezing aan de volkeren. Het is mooi hoe de cyclus van het Oude en Nieuwe Testament daarmee wordt afgerond. Maar bovenal: ik hoop dat ik daar mag zijn.

Wil je zijn presentatie lezen of Wim Mulder graag voor een haardvuuravond over het boek Openbaring uitnodigen? Mail dan naar w.mulder@apeldoorn.nl