“Palopalema ʻi he Taimi ʻĀtí,” Ko e Kaumeʻá, ʻOkatopa 2025, 30–31.

Palopalema ʻi he Taimi ʻĀtí

Fai ʻe Olivia Kitterman

Naʻe ʻikai lava ʻe he kulupu ʻa ʻĀtamá ʻo faʻu ha fuʻu ʻakau mo ha fale. Te nau lava nai?

Ko ha talanoa moʻoni mei Singapoa.

“Ko e taimi ʻeni ki heʻetau lēsoni ʻātí!” Ko e lea ange ia ʻa Fineʻeiki (Madam) Natilaá. Naʻá ne toʻo mai ha fuʻu puha lahi ki muʻa ʻi he loki akó. Naʻe ʻi he puhá ha ngaahi hina vali mo ha ʻū polosi tāvalivali naʻe ʻasi mai mei loto.

Naʻe malimali ʻa ʻĀtama. Naʻá ne saiʻia ʻi he taimi ʻātí! Naʻa nau ngāue fakakulupu maʻu pē ʻi heʻenau ngaahi ngāué. Mahalo ko e taimi ko ʻení te ne ngāue fakataha ai mo ha taha ʻo hono ngaahi kaungāmeʻá.

Naʻe tuhu ʻa Fineʻeiki Natilā ki he ʻuluaki tēpilé. “Kulupu ʻuluakí ko ʻEnisou, ʻAiveni, Mei Lingi, mo ʻĀtama.”

Naʻe tuʻu hake ʻa ʻĀtama ʻo ʻunu atu ke tangutu ʻi he tēpilé. Naʻe ʻikai ke ne ʻilo ha taha ʻi heʻene kulupú. Ka naʻá ne poto ʻi he fakakaungāmeʻá. Mahalo te nau hoko ko ha ngaahi kaungāmeʻa foʻou!

ʻI he maʻu pē ʻe he tokotaha kotoa ʻenau kulupú, naʻe kamata ke tufa ʻe Fineʻeiki Natilā ha ngaahi naunau. Naʻá ne pehē, “Ko e pole ke mou fakahokó ke fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi meʻá ni ke ngaohi ʻaki ha ʻaati.”

Naʻá ne tuku ha ipu ʻe tolu ʻi he tēpile takitaha. Naʻe ʻunu atu ʻa ʻĀtama ke sio ki loto ʻi heʻenau ngaahi ipú. Naʻe ʻi ai ha ipu ʻe taha naʻe faʻo ai ha ʻū ngeʻesi nati, ko e taha naʻe ʻi ai ha ngaahi vaʻakau papa, pea naʻe ʻi he ipu fakaʻosí ha ngaahi foʻi kula lanu kehekehe.

Naʻe fakafulofula ʻa ʻĀtama. Naʻe ʻikai ke ne ʻilo ʻa e meʻa ke faʻu ʻaki ʻa e ngaahi meʻá ni.

Naʻe pehē ange ʻe Fineʻeiki Natilā, “Ko e ngāue pē ʻe taha te mou lava ʻo fai ʻi he taimi ʻoku ʻoatú. Ko ia ai ngāue fakataha ke fakakaukauʻi ʻa e meʻa te mou ngaohí.”

Naʻe longoaʻa ʻa e lokí ʻi he kamata ke palani ʻe he ngaahi kulupú ʻenau ngaahi ngāué.

“Ko e hā te tau ngaohí?” Ko e fehuʻi ange ia ʻa ʻĀtama ki heʻene kulupú.

Naʻe tuhu ʻa Mei Lingi ki he ʻū vaʻakaú. “Pau pē ko ha fuʻu ʻakau. ʻE lava ke hoko ʻa e ngaahi vaʻakaú ko e sinoʻi ʻakau mo e ngaahi vaʻa, pea ʻe lava ke hoko ʻa e ngeʻesi natí ko e lauʻiʻakau.”

“Ko e hā te tau ngāue ʻaki ki ai ʻa e ngaahi foʻi kulá?” Ko e fehuʻi ange ia ʻa ʻEnisoú.

Naʻe pehē ange ʻe ʻĀtama, “ʻOku lanu mata ha niʻihi ʻo e ngaahi kulá. Mahalo te tau lava ʻo ngaūe ʻaki kinautolu ki he ngaahi lauʻiʻakaú.”

Ko e fakakikihi ha fānau ʻe toko tolu fekauʻaki mo ʻenau ngāue fakaʻātí, ʻoku tangutu ha tamasiʻi ʻe taha ʻi lotomālie mo hono nimá ʻi hono kumukumú

Naʻe kalokalo ʻe ʻAiveni hono ʻulú. “ʻIkai, ʻoku totonu ke ta faʻu ha fale. Ko e ngeʻesi natí ke ngāue ʻaki ki he ʻató. Ko e ngaahi vaʻakaú ki he ngaahi holisí, pea ko e fanga kiʻi foʻi kulá ki he ngaahi matapā sioʻatá.” Naʻá ne toʻo mai ha ʻū ngeʻesi nati mo ha ngaahi vaʻakau ke fakaʻaliʻali kiate kinautolu.

Naʻe hamusi ʻe Mei Lingi ʻa e ipu fakaʻosí kimuʻa pea toki lava ʻa ʻAiveni ʻo maʻu ʻa e ngaahi foʻi kulá. “Ka ʻoku ou fie ngaohi ʻe au ha fuʻu ʻakau!”

“ʻOku ou fie ngaohi ʻe au ha fale!” Naʻe feinga ʻa ʻAiveni ke hamusi mai ʻa e ipú meia Mei Lingi.

Naʻe sio ʻa ʻĀtama ki hono ngaahi kaungāmeʻa foʻoú. Naʻe ʻikai ke ne loto ke nau kē. Ka naʻe fakangofua ange pē ke nau fai ha foʻi ngāue pē ʻe taha. Naʻe ʻikai lava ke nau ngaohi ha fuʻu ʻakau mo ha fale.

Naʻe maʻu leva ʻe ʻĀtama ha foʻi fakakaukau. Mahalo pē naʻe ʻi ai ha founga te nau lava ai ʻo ngaohi fakatouʻosi kinaua. “Fēfē kapau te tau faʻu ha fale ʻi ha fuʻu ʻakau?”

Naʻe tuku ʻa e kē ʻa Mei Lingi mo ʻAiveni ʻi he ipu kulá ka na sio kia ʻĀtama.

“Hangē ha fale ʻakaú?” Ko e fehuʻi ange ia ʻa Mei Lingí.

“ʻIo!”

Naʻe tuku hifo ʻe Mei Lingi ʻa e ipú ki he tēpilé. “SAI.”

Naʻe kamokamo atu ʻa ʻAiveni. “Tau fai ia!”

Naʻe maʻu ʻe ʻĀtama ha pepa mo ha kulū mei he puha ʻātí. Naʻe fili hake ʻe ʻEnisou ha ngaahi vali lanu kehekehe. Naʻa nau kamata leva ke faʻu ʻenau fale ʻakaú. ʻI he kamataʻangá, naʻe ngāue pē ʻa Mei Lingi mo ʻAiveni ʻi he ngaahi konga naʻá na fie ngāue ki aí. Ka naʻe ʻikai fuoloa kuo nau ngāue fakataha mo kakata ʻi he taimi naʻe tau ai ʻa e valí ʻi honau louhiʻi nimá.

Naʻe māmālie pē kuo hoko ʻenau ʻū vaʻakaú, ngeʻesi natí, mo e ngaahi foʻi kulá ko ha fale ʻakau lanu kehekehe. Naʻe tānaki atu ʻe ʻĀtama ha ngeʻesi nati ki he ʻató.

Ko e ngāue fakaʻaati ʻa e fānaú ko ha fale ʻakau

Naʻe pehē ʻe ʻAiveni, “Naʻe ʻikai ke u ʻilo ʻe fuʻu fakafiefia hono faʻu ha fale ʻakaú.” Naʻá ne kuluuʻi ha foʻi kula ʻe taha ki he fuʻu ʻakaú.

“ʻIo, ko ha fakakaukau tōtōatu ʻeni!” Ko e lea ange ia ʻa Mei Lingí.

Naʻe malimali ʻa ʻĀtama. Naʻe fakafiefia ke nau ngāue fakataha. Naʻá ne fakaʻamu te ne toe lava ʻo ngāue mo hono ngaahi kaungāmeʻa foʻoú ʻi he lēsoni ʻaati hono hokó!