YA Fakauiké
Faingataʻaʻia ke Patiseti ha Paʻanga Feʻunga ki he Meʻakaí? Lau ʻEni
ʻEpeleli 2026 YA Fakauiké


Ngaahi Taukei ʻo e Moʻuí

Faingataʻaʻia ke Patiseti ha Paʻanga Feʻunga ki he Meʻakaí? Lau ʻEni

Ko e hā hoʻo meʻa ʻe faí ʻi he taimi ʻokú ke fiekaia mo faingataʻaʻia aí?

ko ha tangata ʻoku tuʻu ʻi ha veʻe ʻaisi ʻoku ʻikai ha meʻa ai pea ʻokú ne sio ʻoku ʻikai ha paʻanga ʻi heʻene ʻakauni pangikeé ke fakatau mai ha meʻakai

Kuo ʻi ai nai ha taimi naʻe pau ai ke ke fili ʻi he fakatau mai ha fuaʻiʻakaú pe totongi ʻo e ngaahi moʻua? Pe foki mai ki ʻapi ʻoku ʻikai ha meʻa ʻi he ʻaisí pe kōpaté pea ʻikai ke ke ʻilo pe te ke fakafonu fēfē iá?

Kapau ko ia, kuó ke aʻusia ʻa e ʻikai ha meʻakai feʻungá. Pea mahalo ko ha meʻa ʻeni ʻoku angamaheni ʻaupito, tautautefito ʻi he kakai lalahi kei talavou ʻoku nau kei feinga ke fakakaukauʻi ʻenau moʻuí.

ʻOku Ou Maʻu Pē ʻa e Meʻakai Feʻunga … Ko Ia?

Ko hono fafanga ko ia ʻo e fiekaiá mo e faingataʻaʻiá ko ha makatuliki ia ʻo ʻetau tuí. ʻOku akoʻi mai ʻe he folofolá ke tau tokoniʻi ʻa e faingataʻaʻiá mo e masivá (Vakai, ʻĪsaia 58:10; Mātiu 25:35.)

Ka ko e taimi ʻe niʻihi, neongo ʻokú te ʻi ha tuʻunga faingataʻaʻia, ʻoku faingataʻa ke fakakaukau kiate koe ʻokú ke “faingataʻaʻiá” pe “fiekaiá.” Mahalo pē ʻokú ke ongoʻi ʻoku ʻi ai ha kakai kehe ʻi he māmaní ʻoku nau fiekaia ange ʻiate koe pe ʻoku ʻikai ke fiemaʻu vivili feʻunga ʻa e meʻa ʻokú ke aʻusiá ke kole ha tokoni.

Ko e meʻa moʻoní ʻeni: ʻE lava pē ke ke nofo ʻi ha ʻapi malu, mohe ʻi ha mohenga lelei, ʻi ai haʻo meʻalele, pea ʻi ai mo haʻo ngāue maʻuʻanga moʻui ka ʻokú ke kei fehangahangai pē mo e ʻikai ha meʻakai feʻungá.

Ko e ʻikai ha meʻakai feʻungá ʻoku ʻikai ke fekauʻaki pē ia mo e siʻisiʻi ʻa e meʻakaí; ʻoku fekauʻaki foki ia mo e ʻikai lava ʻo maʻu ha meʻakai fakatupu moʻui leleí.

Ko e ʻosi atu ko ia ha ngaahi ʻaho pe uike ʻoku ʻikai ke ke maʻu ha meʻatokoni hokohoko mo palanisí, ʻe lava ke fakatuʻutāmaki ia ki hoʻo tuʻunga moʻui leleí. ʻOku hanga ʻe he meʻakai moʻui lelei totonú ʻo ʻoatu ha moʻui ʻoku tolonga mo fiefiá. ʻOku ʻoatu ʻe he meʻakai moʻui leleí ʻa e ivi ʻokú ke fiemaʻu ke kau longomoʻui atu ʻi he akó, ngāué, lotú mo ʻapi.

Kapau ‘oku ʻikai ke ke maʻu ha meʻakai feʻunga ʻi ha taimi lōloa, ʻe lava ke ke ongoʻi tuenoa, tailiili, mo fiemaʻu vivili. ʻOku ʻikai ko e talí ʻa e “nofo fiekaiá” pe “kātaki koví.”

Ka ko e hā ʻa e meʻa te ke lava ʻo fai ki aí?

Te U Maʻu Mei Fē ʻa e Tokoní?

1. Lotua ha nonga mo ha fakahinohino.

Lolotonga ʻa e ngāue fakafaifekau ʻa Kalaisí, naʻá Ne folofola ʻo pehē, “Ko au ko e mā ʻo e moʻuí: ko ia ʻoku haʻu kiate aú, ʻe ʻikai ʻaupito fiekaia; pea ko ia ʻoku tui kiate aú, ʻe ʻikai ʻaupito fieinu ia” (Sione 6:35). ʻI hoʻo fakaafeʻi ʻa Kalaisi ki hoʻo moʻuí, te Ne fakamālohia koe, pea ʻe tataki koe ʻe he Laumālié ʻi hoʻo fekumi ki ha tokoní.

2. Vakavakaiʻi hoʻo fakamolé.

Fehuʻi pē kiate koe: “ʻOku ou fakamuʻomuʻa nai ʻeku moʻui lelei fakatuʻasinó ʻi heʻeku patisetí?” Ko e taimi ʻoku ʻikai lahi ai ʻa e paʻangá, ʻe lava ke faingofua ke lau ʻoku ʻikai ko ha meʻa mahuʻinga ʻa hono maʻu ha meʻakai moʻui leleí. Ka kimuʻa peá ke liʻaki iá, fakakaukau pe ʻoku ʻi ai nai ha ngaahi founga moʻui lelei ange te ke lava ʻo vahevahe ki ai hoʻo paʻangá.

3. Kole tokoni ki hoʻo kau taki fakalotofonua ʻo e Siasí.

ʻE lava ke fakahinohino atu ʻe hoʻo kau taki ʻo e Siasí ʻa e ngaahi pangikē meʻakai fakalotofonuá, ʻota mei ha falekoloa meʻakai fakalotofonua, fakafehokotaki koe ki he ngaahi tokoni he tukui koló mo ʻoatu ha tokoni fakataautaha. Mahalo te nau poupouʻi foki koe ke ke kumi tokoni ki ho fāmilí. ʻE lava foki ke fakafeʻiloaki koe ki hoʻo polokalama Moʻui Fakafalala Pē Kiate Kita ʻi he koló pe siteikí, ʻa ia ʻe lava ke ke toʻo ai ha ngaahi kalasi ʻi he ngaahi meʻa fakapaʻanga fakatāutahá mo e ivi matuʻuaki fakaelotó. ʻE lava ke tokoni atu ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ko ʻení ke ke faʻu ha palani patiseti ke tokoni atu ke ke tuku mavahe ha paʻanga feʻunga ki he meʻakai moʻui lelei ʻi he māhina takitaha.

Kapau ʻokú ke ʻi he ʻIunaiteti Siteití, Kānata, pe ʻAmelika Tonga, ʻoku ʻoatu ʻe he Siasí ha polokalama uelofea ʻi he ngaahi fale tukuʻanga koloa ʻa e kau pīsopé ʻa ia te ke lava ʻo maʻu ai ha tokoni fakataimi ki he meʻatokoní mo e ʻū naunau kehe ʻoku mahuʻingá. ʻAi haʻo ʻapoinimeni mo hoʻo pīsopé ke mo talanoa toko ua pē ki hoʻo ngaahi fiemaʻú. ʻI he fakahinohino hoʻo pīsopé, ʻe lava foki ke tokoni atu ha mēmipa ʻo e kau palesitenisī ʻo e Kau Fineʻofá pe kōlomu ʻo e kaumātuʻá ke ke fakafonu ha foomu ki he Meʻakaí mo e Naunaú ke kamata ʻaki.

Fēfē Kapau ʻOku Ou Ilifia ke Kole Tokoni?

Naʻe kātekina ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e “ngaahi mamahi mo e ngaahi faingataʻa pea mo e ngaahi ʻahiʻahi kehekehe kotoa pē” (ʻAlamā 7:11)—ʻo kau ai ʻa e fiekaiá. Naʻá Ne fokotuʻu Hono Siasí ke ʻikai ngata pē ʻi hono fakamaʻamaʻa ʻa e faingataʻaʻia fakalaumālié kae kau foki ai mo e fakamatelié. Ko e konga ʻo e ʻuhinga ʻoku vahe mai ai ke tau ngāue fakaetauhi ki he niʻihi kehé ke fakafuofuaʻi ʻa e ngaahi fiemaʻu pehení.

Ka ʻo kapau ʻokú ke fufuuʻi hoʻo ngaahi faingataʻaʻiá, he ʻikai ʻilo ʻe ha taha ʻokú ke fiemaʻu tokoni. Kuo pau ke ke kole—pea mahalo ʻe fiemaʻu ke tuku hoʻo taʻe-fie-toó kae lava ke fai ia.

Fakatokangaʻi ange ʻoku ʻikai ʻuhinga ʻa e ʻikai maʻu ha meʻakai feʻungá ʻokú ke tōnounou, vaivai, pe loto-mamahi. ʻOua naʻa tuku hoʻo manavahē ʻi he loto-fakamaau ʻa e niʻihi kehé pe momou fakafoʻituitui ke kole tokoní ke taʻofi ai koe mei hono kumia ha tokoni ʻe ala liliu ai ho moʻuí.

Kapau kuó ke kole tokoni pea ʻokú ke kei ʻi ha tuʻunga faingataʻa pē, ʻoua naʻa siva hoʻo ʻamanakí. Manatuʻi ʻoku ʻofa ʻa e Tamai Hēvaní ʻiate koe pea ʻoku ʻikai ke ke tuenoa. Faʻa kātaki, fai ha ngaahi fili fakapotopoto, pea muimui ʻi he faleʻi ho kau takí.

ʻIo … ʻOku Ou Tui Te U Lavaʻi ʻEni

Ko e fehangahangai ko ia mo e ʻikai maʻu ha meʻakai feʻungá mo e fāifeinga ke ikunaʻi iá ʻoku fiemaʻu ki ai ha ivi mo e loto-toʻa lahi. ʻE lava ke te manavahē ke tala mahino ʻokú te faingataʻaʻia pea ʻokú te toe manavasiʻi ange ke kole tokoni ki ha taha.

ʻI hoʻo vilitaki atu ʻi he tuí, manatuʻi: ʻOku ʻikai fakamatalaʻi ʻe hoʻo ngaahi tūkungá ʻa ho tuʻunga totonú.

Naʻe pehē ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni (1924–2025), “ʻOku siʻi ha kaunga e fiefia ʻoku tau maʻú, ki he tūkunga ʻetau moʻuí mo e meʻa ʻoku tukutaha ai ʻetau tokangá.”

Tafoki ki he Fakamoʻuí, kumi tokoni, peá ke toe fiefia.