YA Fakauiké
Tali Fiefia ʻa e Mīsaia Naʻe ʻIkai ʻAmanekiná
ʻEpeleli 2026 YA Fakauiké


Fakataha Lotu ʻoku Fakakaú

Tali Fiefia ʻa e Mīsaia Naʻe ʻIkai ʻAmanekiná

ʻE kau atu ʻa e Kalaisi angaʻofá ki hoʻo moʻui fakafoʻituituí, ʻo kapau te ke tali Ia.

Ko e hāʻele atu ʻa Sīsū Kalaisi ki Selusalema ʻi he Sāpate Pāmé

Fakakaukau ki he Sāpate Paame fakahisitōliá ʻi he taimi naʻe hāʻele āfeitaulalo atu ai ʻa Sīsū Kalaisi, ko e Tuʻi ʻo e ngaahi tuʻí, ki he kolo māʻoniʻoni ko Selusalemá.

Naʻe haʻohaʻo mai ki he veʻehala ʻo e koló ʻa e kakai naʻa nau fakatahataha mai ki Selusalema ki he kātoanga Laka Atú. Naʻe vave e sasala ʻa e talanoa ʻe hāʻele mai ʻa Sīsū ʻo Nāsaletí, pea naʻe tupunga ai ʻa e tataki mai e tokanga ʻa e kakaí.

Te ke lava nai ʻo fakakaukauloto ki he ongo naʻe maʻu ʻe he kau ākonga ʻa e Fakamoʻuí? Ko e momeniti ʻeni naʻa nau tatali ki aí! Naʻe faifai pea ʻiloʻi ʻe he kakaí ʻa Sīsū ko e Mīsaia kuo talaʻofa maí. Naʻe faifai pea kuo ʻosi ʻenau tatalí! ʻE fakatauʻatāinaʻi ʻa e fānau ʻIsilelí koeʻuhí he kuo hāʻele mai honau Tuʻí!

Naʻe vēkeveke ʻa e kakaí ʻi he ʻamanaki leleí—ka naʻa nau fakatuʻamelie nai ki he ngaahi meʻa totonú?

Ngaahi ʻAmanaki kuo Fehalaākí

Naʻe faifai pea holo hifo ʻa e kaikaila fakafetaʻí mo e fiefia lahí, ʻo hangē pē ko ia ʻoku faʻa hoko ʻi he moʻuí. Naʻe mātuku atu ʻa e matangá. Naʻe foki ʻa e kakaí ki heʻenau ngaahi ngāue angamahení.

Lolotonga iá, naʻe fakahoko ʻe Sīsū mo ʻEne kau ʻAposetoló ha ʻOhomohe Fakaʻosi. Naʻá Ne akoʻi kinautolu, fakalotolahi kiate kinautolu pea lotu maʻanautolu. Naʻá Ne ʻoange ʻa e ouau sākalamēnití, ko ha meʻa ke nau manatua ai Ia.

Naʻá Ne hāʻele leva ki ha ngoue naʻe ui ko Ketisemani, pea naʻá Ne toʻo ai Maʻana—toko taha—ʻa e ngaahi angahala ʻo e māmaní. Naʻá Ne ʻaʻeva “toko taha pē [ʻi he] tataʻoʻanga uainé,” pea naʻe ʻikai ha taha mo Ia (ʻĪsaia 63:3).

ʻI he fakaʻosinga ʻo e ʻaho hono hokó, naʻe tautau ʻa Sīsū ʻi ha funga kolosi ʻi he vahaʻa ʻo ha ongo kaihaʻa, ʻo Ne fuesia ha fakapoongi fakamamahi mo fakamā. Naʻe manukia Ia ʻi he taimí ni, kae ʻikai toe ʻofaʻi. Naʻe pehē ʻe he kakaí, “Kapau ko e Tuʻi ia ʻo ʻIsilelí, ʻoku lelei ke ʻalu hifo ia mei he ʻakaú, pea te tau tui kiate ia” (Mātiu 27:42).

ʻOku pau pē naʻe puputuʻu moʻoni ha kau mamata ʻe niʻihi. ‘Ikai nai ko e tangata tatau pē ʻeni naʻá Ne fakatupunga ʻa e longoaʻa ko ia ʻi he ngaahi ʻaho siʻi kuohilí? ʻIkai nai ko Ia naʻe totonu ke hoko ko hotau Fakahaofí? Te Ne fakahaofi fēfē kitautolu ʻo kapau ʻoku ʻikai ke Ne lava ʻe Ia ʻo fakahaofi Ia?

Tuʻunga ʻi he mahino kiate kitautolu ʻa e ʻaonga ʻo e meʻa naʻe hokó, ʻoku tau lava leva ʻo sio naʻe hala ʻa e ngaahi ʻamanaki ʻa e kakaí fekauʻaki mo e misiona moʻoni ʻo Sīsuú.

Ko e Taimi ʻOku ʻIkai Fenāpasi Ai ʻa e Ngaahi Meʻá

ʻIkai kuo tau aʻusia kotoa nai ʻa e ʻikai ke faʻa fenāpasi ʻa e meʻa ʻoku tau ʻamanaki ki ai ʻi he moʻuí pea mo e meʻa ʻoku hoko moʻoní? ʻIkai nai ʻoku hoko ʻa e ngaahi meʻa fakatuʻupakē taʻeʻamanekiná ko ha konga ia ʻo ʻetau moʻuí?

Ko e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ko ha ongoongolelei ia ʻo e ngaahi tuʻunga māʻolunga.

Ka ʻoku ʻikai totonu ke fai ha ofo ʻi he ʻikai ke faʻa fenāpasi ia mo e ngaahi tuʻunga moveuveu mo fakataʻelata moʻoni ʻo e moʻui fakamatelié.

ʻI ha māmani haohaoa, ʻe tauhi ʻe he taha kotoa pē ʻa e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá. ʻI ha māmani haohaoa, te tau ongoʻi mohu tāpuekina mo fiefia kotoa, pea ʻe maʻu ʻe he mēmipa faivelenga kotoa pē ʻo e Siasi ʻo Sīsū Kalaisi ʻo e Kau Māʻoniʻoni ʻi he Ngaahi ʻAho Kimui Ní ha nofo-mali mo ha fāmili ʻoku mālohi mo fakafiefia.

Ka ko hono moʻoní, ʻoku fehangahangai hatau niʻihi mo ha ngaahi pole ʻoku faingataʻa mo fakalotosiʻi ʻa ia ʻoku hangē ai ʻoku ʻikai malava ke maaʻusia ʻa e ngaahi tāpuaki ko ʻení.

Ko e hā leva ʻa e meʻa te tau faí ʻi he taimi ʻoku fepaki ai ʻa e ngaahi tuʻunga fakaʻofoʻofa, kakato mo taʻengata ʻo e ongoongoleleí mo e ngaahi moʻoni fakamamahi, fakafoʻituitui mo fakamatelie ʻo e moʻuí?

ʻOku ʻi ai ha meʻa ʻe ua pe lahi ange ʻoku totonu ke ke manatuʻi:

ʻOua naʻa teitei tukuange ʻa e tuʻunga ʻoku totonu ke ʻi aí.

ʻOua ʻe taʻetokanga ki he tuʻunga moʻoní.

ʻOku ʻikai faingofua ki hotau ʻatamai mo e loto fakamatelié ke makupusi ha fo’i fakakaukau ‘e ua ‘okú na ngali tuʻu fehangahangai.

Ko ia ke fakaleleiʻi ʻa e ʻikai mākupusi ʻo hotau ʻatamaí, mahalo te tau vave ke aofangatuku ʻo pehē: “Kapau ʻoku ou faingataʻaʻia, ʻoku pau pē naʻá ku fai ha fehalaaki.” Pe “Kapau ʻoku ʻikai ke u sio ki he ngaahi tāpuaki ʻoku ou ʻamanaki ki aí, pau pē ʻoku ʻikai moʻoni e ngaahi talaʻofá ia.”

Kae mahalo naʻa ʻoku ʻi ai ha founga ʻe taha ke vakai ai ki he ngaahi meʻá. ʻIkai nai naʻe folofola ʻa e ʻEikí, “He ʻoku hangē ʻoku māʻolunga hake ʻa e ngaahi langí mei he māmaní, ʻoku pehē hono māʻolunga ʻo hoku ngaahi halá, pea [ʻoku māʻolunga ange] ʻeku mahaló ʻi hoʻomou ngaahi mahaló” (ʻĪsaia 55:9)?

Kaka ʻi he Moʻungá, Vakai ki he Ngaahi Meʻá ʻi ha Founga Makehe

Kuó ke fakatokangaʻi nai ʻa e founga ʻoku ʻasi makehe ai ʻa e ngaahi meʻá mei ha tuʻunga ʻoku māʻolunga angé? ʻI he taimi ʻokú te aʻu ai ki he tumutumú pea sio hifo ki lalo ki he teleʻá, ʻikai nai ʻoku fakaofo e anga ʻa e ʻasi siʻisiʻi ai ʻa e meʻa kotoa pē?

ʻOku fakaafeʻi kitautolu ʻe he ʻOtuá ke tau muimui ʻi Heʻene foungá ki ha fakakaukau ʻoku māʻolunga mo māʻoniʻoni angé. Te ke vakai ki he māmaní mo hono ngaahi faingataʻá ʻaki ha fakakaukau ʻoku makehé; te ke vakai ki he ngaahi meʻá ʻi he puipuituʻa ʻo e fakatupú mo e palani ʻo e fakamoʻuí.

Siʻoku ngaahi kaungāmeʻa ʻofeina, ʻoku mou ʻi ha tuʻunga ʻi hoʻomou moʻuí ʻoku fiemaʻu ai ke mou fai ha ngaahi fili mahuʻinga: ko e ngaahi fili mahuʻinga ʻi he akó mo e ngāué, ko hai te ke mali mo iá, pea mo e taimi ke kamataʻi ai ha fāmilí. Ko e ngaahi fili kotoa ko ʻení, te ke fiemaʻu ai ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo e langí pea mo e fakahinohino ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní. Pea ʻoku ʻi ai ia. ʻOku ʻatā ke fakaʻaongaʻi. Muimui ʻi he sīpinga naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí kia ʻŌliva Kautelé: “Fakakaukauʻi ia ʻi ho ʻatamaí; pea … fehuʻi [ki he ʻOtuá] pe ʻoku totonu ia” (Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 9:8).

ʻOku tuku ki ai ho ʻatamai mo ho lotó. Pea kuo pau ke ke ʻiloʻi.

Ko ia ai, kolea ha ngaahi tāpuaki mo e fakahinohino mei hoʻo Tamai Hēvaní. Vahevahe mo Ia hoʻo ngaahi ʻamanakí, misí mo e fakaʻānauá. Ka ʻi hoʻo fai iá, fakapapauʻi ʻoku ʻikai ke ke feinga ke Ne ʻafio ki he ngaahi meʻá ʻi he founga pē ʻaʻaú. Kole kiate Ia ke Ne fakaʻā ho matá ke ke sio ki he ngaahi meʻá ʻi Heʻene foungá. Ko e toki taimi ia ʻe kamata ke maʻu hokohoko mai ai ʻa e ngaahi talí. Ko e taimi ia ʻokú ke kaka ai ʻi he moʻungá pea kamata ke sio ki he ngaahi meʻá mei ha fakakaukau ʻoku māʻolunga angé—ko e fakakaukau ʻa e Tamai Hēvaní.

Te ke sio ko e ngaahi meʻa lahi naʻe ngali lalahi mo fakailifiá, ta ko ā ʻoku siʻisiʻi pē ia pea ʻikai fuʻu fakamanavahē.

ʻI he taimi tatau te ke ʻiloʻi ʻa e mahuʻinga taʻengata ʻo ha ngaahi meʻa pau ne ngali meʻanoa pē ki ho mata fakamatelié.

ʻI heʻetau lotú ʻoku tau muimui ki he sīpinga naʻe fokotuʻu ʻe he Fakamoʻuí maʻatautolu ʻi he Ngoue ko Ketisemaní ʻi he taimi naʻá Ne lotu ai ʻo pehē, “ʻE Tamai, … ʻoua naʻa fai hoku lotó, ka ko e finangalo ʻoʻoú” (Luke 22:42).

Kuo pau ke maʻu ʻa e ngaahi tali ki hoʻo ngaahi lotú. ʻOku ou fakamoʻoni ki he meʻá ni. Mahalo he ʻikai ke hoko mai ia ʻi hoʻo foungá, ka kuo pau ke hoko mai ia ʻi Heʻene foungá. Ko e taimi ʻe niʻihi ʻoku hoko mai ia ʻi ha potufolofola, ko ha ongo toputapu, pe ko e ngaahi lea ʻa ha tokotaha falalaʻanga, ka kuo pau ke hoko mai ia.

ʻOku ʻafioʻi moʻoni koe ʻe he ʻEikí. ʻOkú Ne ʻafioʻi ho lotó. ʻOkú Ne ʻafioʻi ho hingoá. ʻE lava ke hangē ʻa e ngaahi momeniti ko ʻení kiate koe ko e momeniti toputapu mo nonga ko ia ʻi ha pongipongi fakaʻofoʻofa ʻi he faʻahitaʻu fakatōlaú, ʻi he taimi naʻe tangi ai ha finemui ʻi tuʻa ʻi ha ngeʻesi fonualoto pea naʻe ui ia ʻe Sīsū kuo toetuʻú ʻaki hono hingoá (vakai, Sione 20:16).

ʻOkú ke lava nai ʻo ongoʻi ʻa e ui ʻe Sīsū ho hingoá ʻaki Hono leʻo nongá? Manatuʻi ʻoku ʻafioʻi ʻe he Fakamoʻuí ho hingoá. ʻOkú Ne ʻofa ʻiate koe.

“Vakai, ʻOku Haʻu Ho Tuʻí kiate Koe”

ʻI he Sāpate Pāmé, naʻe hanga ʻe he hāʻele lāngilangiʻia ʻa Sīsū ki Selusalemá ʻo tataki mai ha kakai. Ko ha taimi nāunauʻia mo fakafiefia ia. Ka ko e meʻa naʻe mahuʻinga angé ko e meʻa naʻe fai ʻe Sīsū hili ʻEne hū ki Selusalemá—neongo ko hono konga lahi naʻe fai ia ʻi he fakalongolongo, fūfūnaki pea ʻikai fakatokangaʻi ʻe ha kakai tokolahi.

Mahalo naʻe ʻikai ko e meʻa ia naʻe ʻamanaki ʻe he kakaí mei he Mīsaiá. Ka ko e meʻa ia naʻe talaʻofa ʻe he ʻOtuá. Pea ko e meʻa ia naʻe fiemaʻu ʻe he kakaí—ʻa e faʻahinga ʻo e tangatá, ʻa koe mo au—naʻa tau fiemaʻu kotoa ia. Ko e meʻaʻofa fakalangi ia pea mo e feilaulau fakalelei naʻe fiemaʻu ʻe he faʻahinga kotoa ʻo e tangatá, ʻa e fānau kotoa ʻa e ʻOtuá.

Naʻe pehē ʻe he palōfita ko Sakalaiá, “Vakai, ʻoku haʻu ho tuʻí kiate koe” (Sakalaia 9:9).

Hangē pē ko ʻEne hāʻele lāngilangiʻia ki Selusalemá, ʻe kau atu ʻa e Kalaisi angaʻofá ki hoʻo moʻui fakafoʻituituí, ʻo kapau te ke tali Ia.