Seminelí
Siviʻi Hono 4 Hoʻo Akó: Nōmipa–Kau Fakamaau


“Siviʻi Hono 4 Hoʻo Akó: Nōmipa–Kau Fakamaau,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Siviʻi Hono 4 Hoʻo Akó: Nōmipa–Kau Fakamaau,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Kau Fakamāu 2–4; 6–8; 13–16: Lēsoni 67

Siviʻi Hono 4 Hoʻo Akó

Nōmipa–Kau Fakamaau

Series of images of young men and adult males playing sports basketball and soccer in Congo

ʻE lava ke tokoni ʻetau fakakaukau mo siviʻi ʻetau ako fakalaumālié ke tau ʻunu ofi ange ai ki heʻetau Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻOku fakataumuʻa ʻa e lēsoni ko ʻení ke tokoni ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he ngaahi taumuʻa kuo nau fokotuʻú pea mo e tupulaki kuo nau aʻusia lolotonga ʻenau ako kimuí ni ʻo e Fuakava Motuʻá.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke omi mateuteu ke vahevahe ʻa e meʻa kuo nau akó pe ngaahi founga kuo nau tupulaki fakalaumālie ai talu mei he kamataʻanga hono ako ʻo e Fuakava Motuʻá ʻi he taʻu ní. ʻE lava ke ke fokotuʻu ange ke nau toe vakaiʻi ʻenau tohinoa akó pe ngaahi fakamatala ʻi heʻenau folofolá ke tokoni ke nau fakatokangaʻi ʻenau akó mo e tupulakí.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Mahalo naʻe nofotaha e ako hoʻo kalasí ʻo e Fuakava Motuʻá ʻi ha ngaahi ola kehekehe mei he ngaahi ola naʻe vakaiʻi ʻi he lēsoni ko ʻení. Kapau ko ia, liliu e ngaahi ʻekitivitií ke siviʻi e tupulaki ne aʻusia ʻe he kau akó mei he ngaahi ola ne nau tokanga taha ki ai ʻi he kalasí.

ʻE maʻu ʻe he kau akó ʻi he lēsoni ko ʻení ʻa e faingamālie ke siviʻi ʻenau fakalakalaka ʻi he:

  1. Fakamatalaʻi ʻa e faʻahinga pe fakataipe ʻo Sīsū Kalaisi mei he Fuakava Motuʻá. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fekauʻaki ʻa e ʻekitivitī ko ʻení mo e ngaahi lēsoni kehekehe ʻi he Fuakava Motuʻá, kau ai ʻa e Lēsoni 57: “Nōmimpa 21.”)

  2. Ongoʻi ha holi lahi ange ke ʻofa ki he ʻEikí ʻaki honau lotó kotoa. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fekauʻaki ʻa e ʻekitivitī ko ʻení mo e meʻa naʻe fai ʻe he kau akó ʻi he Lēsoni 58: “Teutalōnome 6:1–6.”)

  3. Talangofua ki he ngaahi fekau ʻa e ʻEikí. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fekauʻaki ʻa e ʻekitivitī ko ʻení mo e meʻa naʻe fai ʻe he kau akó ʻi he Lēsoni 49: “ʻEkesōtosi 20:1–11,” Lēsoni 58: “Teutalōnome 6:1–6,” Lēsoni 59: “Teutalōnome 6:6–25; 7:1–26; 8:1–20,” mo e Lēsoni 60: “Teutalōnome 15.”)

Ko e mahuʻinga ʻo hotau huʻungá ʻi he vave ʻetau fonongá

Ke tokoni ke teuteu e kau akó ke aleaʻi e mahuʻinga ʻo e tupulaki fakalaumālié, fakaafeʻi kinautolu ke aleaʻi fakakalasi pe fakakulupu iiki e fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e hā ha ngaahi sīpinga ʻe niʻihi ʻi he sipotí pe moʻuí ʻoku mahuʻinga ange ai ʻa e huʻunga ʻokú te fakataumuʻa ki aí ʻi he vave ʻete fonongá?

Fakaʻaliʻali e fakamatala ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke nau fekumi ki he mahuʻinga ʻo e fakahinohinó ʻi he taimi ʻoku hoko ai ki he tupulaki fakalaumālié.

Naʻe akonaki ʻa ʻEletā Leli R. Lōleni ʻo e Kau Fitungofulú fekauʻaki mo ʻetau tupulaki fakalaumālié.

Official Portrait of Elder Larry R. Lawrence.  Photographed March 2017.

ʻOku ʻafioʻi ʻe he Tamai Hēvaní hotau tufakanga fakalangí. ʻOkú Ne fiefia ʻi he taimi kotoa pē ʻoku tau laka atu ai ki muʻá. ʻOku mahuʻinga ange kiate Ia hotau huʻungá kae ʻikai ko e vave ʻetau fonongá.

ʻE kāinga, mou loto-vilitaki pea ʻoua ʻe loto-foʻi. (“Ko e Hā ʻOku Teʻeki Ai Ke u Faí?Liahona, Nōvema 2015, 35)

  • ʻOkú ke pehē ko e hā e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ange ai ki heʻetau Tamai Hēvaní ʻa e huʻunga ʻo ʻetau tupulaki fakalaumālié ʻi he vave ʻo ʻetau tupulaki fakalaumālié?

    Mahalo ʻe faingataʻa ki ha kau ako ʻe niʻihi ke nau fakatokangaʻi ʻenau tupulaki fakalaumālié. Fakamatalaʻi ange ʻe lava ke tokoni ʻetau fakakaukau ki he feituʻu ʻoku tau lolotonga ʻi aí ki he feituʻu ne tau anga ki aí—neongo kapau ʻoku siʻisiʻi ʻetau fakalakalaká—ke tau fakatokangaʻi ʻetau tupulaki fakalaumālié. ʻE lava ke manatuʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa kuo nau ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí, ngaahi ʻulungaanga māʻoniʻoni ʻoku nau fakatupulakí, pe ngaahi founga ʻoku nau fāifeinga ai ke moʻui ʻo hangē ko Sīsū Kalaisí.

    Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻaongaʻi ha ngaahi miniti siʻi ke toe vakaiʻi ʻenau tohinoa akó pe fanga kiʻi fakamatala ʻi heʻenau folofolá. ʻE lava ke nau kumi ʻa e meʻa naʻa nau tohi fekauʻaki mo e Fakamoʻuí, ngaahi ongo fakalaumālie pe ngaahi fakakaukau, pe ha faʻahinga palani pē naʻa nau fie ngāueʻi.

    Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau maʻú. Hili iá, fakaafeʻi kinautolu ke tali ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó:

  • Kuó ke fakatokangaʻi fēfē ha tupulaki pe fakalakalaka talu mei he kamataʻanga ʻo e taʻu fakaakó ʻi hoʻo feinga ke muimui ʻia Sīsū Kalaisí?

  • Ko e hā ha meʻa kuó ke ako pe fakaʻaongaʻi mei hoʻo ako ʻa e Fuakava Motuʻá?

Fakaafeʻi ha kau ako te nau loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi talí mo e kalasí.

ʻI hoʻo vakaiʻi hoʻo ako ʻi he ʻaho ní, mateuteu ki he ngaahi ueʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoniʻi koe ke ke fakatokangaʻi hoʻo tupulaki fakalaumālie ʻi he muimui kia Sīsū Kalaisí—neongo kapau ko ha foʻi laka pē ʻe taha ki muʻá.

Fakamatalaʻi ʻa e faʻahinga pe fakataipe ʻo Sīsū Kalaisi mei he Fuakava Motuʻá

ʻOange ha faingamālie ki he kau akó ke nau akoako fakamatalaʻi e founga ʻoku tataki ai kitautolu ʻe ha niʻihi ʻo e faʻahinga pe fakataipe ne nau toki ako ʻi he Fuakava Motuʻá kia Sīsū Kalaisí (vakai, Mōsese 6:63).

Ko e founga ʻe taha ke fai ai ʻení ko hono fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻení pea fehuʻi ki he kau akó pe ko e hā ʻoku nau manatuʻi fekauʻaki mo e fakamatala ko ʻeni ʻi he folofolá. Kapau ʻe fiemaʻu tokoni e kau akó, te ke lava ʻo fakahinohino kinautolu ki he Nōmipa 21:4–9. Hili iá, ʻe lava ke akoako fakamatalaʻi ʻe he kau akó ʻa e founga ʻoku tataki ai ʻe he fakataipe ko ʻení ʻetau ngaahi fakakaukaú ki he fatongia mo e misiona ʻo Sīsū Kalaisí ʻaki hono aleaʻi ʻenau tali ki he ongo fehuʻi ko ʻení:

The Old Testament prophet Moses pointing to a staff with a brass serpent attached to the top.  The painting illustrates the event wherein Moses promised the Israelites that they would be saved from the fiery serpents if they looked at the brass serpent.
  • Ko e hā e meʻa ʻoku akoʻi mai ʻe he fakataipe ʻo e ngata palasa ʻi he vaʻakaú fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí?

  • ʻOku fakahoko fēfeeʻi ʻe Sīsū Kalaisi e fatongia tatau ko ʻení ʻi heʻetau moʻuí?

    Mahalo ʻe talaatu ʻe he kau akó ʻoku maʻu ʻe he Fakamoʻuí ha mālohi ke fakamoʻui kitautolu mei he mahamahaki fakatuʻasinó kae pehē foki ki he ngaahi faingataʻa fakalaumālie hangē ko e taʻetuí pe loto-fefeká. Kapau ʻe tokoni, fakamanatu ki he kau akó naʻa nau ako ʻi he Lēsoni 57: “Nōmipa 21” ʻe lava ke akoʻi kitautolu ʻe he fakataipe ʻo e ngata palasá ko e taimi ʻoku tau hanga ai ki he Fakamoʻuí ʻi he tuí, te Ne fakamoʻui kitautolu.

    Mahalo te ke fie ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ʻe taha ke akoako hono fakamatalaʻi ʻo e ngaahi fakataipe kehe ʻi he Fuakava Motuʻá ʻokú ne tataki ʻetau ngaahi fakakaukaú ki he ngaahi fatongia mo e misiona ʻo Sīsū Kalaisí. ʻOku aleaʻi ʻe he toenga ʻo e konga ko ʻení ʻa e founga te ke lava ʻo fakahoko ai ʻení.

  • Ko e hā ha ngaahi fakataipe kehe ʻo Sīsū Kalaisi ʻokú ke manatuʻi mei hoʻo ako ʻa e Fuakava Motuʻá?

Hiki e tali ʻa e kau akó ʻi he palakipoé. ʻE lava ke talaatu ʻe he kau akó ʻa e ngaahi feilaulau ʻaki e monumanú (vakai, Mōsese 5:5–7; Levitiko 1), ʻĒpalahame mo ʻAisake (vakai, Sēnesi 22:1–19), ngaahi fakataipe mei he Laka Atú (vakai, ʻEkesōtosi 12), vaí (vakai, ʻEkesōtosi 15:23–26; 17:1–6), maná (vakai, ʻEkesōtosi 16), kau fakamāú mo e kau fakahaofí (vakai, Kau Fakamaau 3:9), pe ngaahi meʻa kehe.

Fakaafeʻi e kau akó ke fakamatalaʻi e founga ʻe lava ke tokoniʻi ai kitautolu ʻi he ʻahó ni ʻe he mahino ʻo e faʻahinga mo e fakataipe ko ʻeni ʻo e Fakamoʻuí. Ke fai ʻení, fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke nau ngāue mo haʻanau hoa.

Fili ha taha ʻo e ngaahi fakataipe ʻo Sīsū Kalaisí mei he Fuakava Motuʻá pea fakamatalaʻi ʻeni:

  1. Ko e meʻa kuo akoʻi atu ʻe he faʻahinga pe fakataipe ko iá fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí.

  2. Ko e ngaahi founga ʻoku fakahoko ai ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e fatongia tatau ʻi heʻetau moʻuí.

Hili ha taimi feʻunga, fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻenau ngaahi talí mo ha hoa kehe pe mo e kalasí.

Ongoʻi ha holi lahi ange ke ʻofa ki he ʻEikí ʻaki hotau lotó kotoa

Ke tokoni ki he kau akó ke nau fakakaukau ki heʻenau holi lolotonga ke ʻofa ki he ʻEikí ʻaki e kotoa honau lotó, fakakaukau ke tā ha foʻi haati ʻi he palakipoé ʻo hangē ko ʻení. ʻOua naʻá ke tā ʻa e lainé pe fakafonu ha konga ʻo e foʻi hātí. Kamata ʻa e konga ko ʻení ʻaki hono tokoniʻi e kau akó ke nau fakakaukau ki he lahi ʻo ʻenau ʻofa ʻi he ngaahi meʻa pe kakai ʻi heʻenau moʻuí. Ko ha founga ʻeni ʻe taha ke fakahoko ai ʻení:

  • Ko e hā ha ngaahi meʻa pe kakai ʻokú ke ʻofa ai? Ko e hā ha ngaahi founga te ke lava ai ʻo fakahaaʻi ʻa e lahi hoʻo ʻofa ʻiate kinautolú?

Heart Half Filled

Mahalo te ke fie fili ha tokotaha ako naʻe vahevahe fekauʻaki mo ha meʻa ʻokú ne ʻofa ai. Te ke lava ʻo kole ange ke haʻu ki he palakipoé ʻo tā ha laine ʻi he foʻi hātí ʻokú ne fakahaaʻi ʻa e lahi ʻo ʻene saiʻia ʻi he meʻa ko iá. Fakaʻehiʻehi mei hono ʻai ke nau vahevahe ʻa e lahi ʻo ʻenau ʻofa ki he fakafoʻituituí.

Lau ʻa e Teutalōnome 6:4–6, ʻo kumi e founga ʻoku totonu ke tau ʻofa ai ʻi he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.

  • Te ke fakahaaʻi fēfē nai ʻeni ʻi he foʻi hātí?

Makatuʻunga ʻi he meʻa ʻoku lea ʻaki ʻe he kau akó, te ke lava ʻo fakafonu ʻa e toenga ʻo e foʻi hātí.

ʻI he Lēsoni 58: “Teutalōnome 6:1–6,” naʻe fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau aleaʻi e founga ʻe lava ke fakahaaʻi ai ʻe ha niʻihi fakafoʻituitui ʻi ha ngaahi tūkunga kehekehe ʻenau ʻofa ki he ʻOtuá. Fakamanatu ki he kau akó ʻa e fealēleaʻaki kimuʻa ko ʻení, kapau ʻoku kaunga ki ai.

Ko e fē ʻi he ngaahi meʻá ni naʻá ne liliu hoʻo ʻofa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí:

  • Ngaahi aʻusia mei hoʻo moʻuí pe moʻui ʻa e niʻihi kehé?

  • Ngaahi potufolofola naʻá ke toki ako kimuí ni fakafoʻituitui, mo ho fāmilí, ʻi he lotú, pe ʻi he seminelí?

Te ke lava ʻo fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ʻoku nau loto-fiemālie ke vahevahe. Ke tokoni ke fakafuofuaʻi ʻe he kau akó ʻa e loto-holi ʻoku nau lolotonga maʻu ke ʻofa ki he ʻEikí ʻaki honau lotó kotoá, te ke lava ʻo ʻai ke nau tā ha foʻi haati ʻi heʻenau tohinoa akó pea fakahaaʻi ʻi he foʻi hātí ʻa e founga ʻoku nau lolotonga ʻofa ai ki he ʻOtuá ʻaki honau lotó. Te nau lava ʻo fakalaulauloto ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení ke tokoniʻi kinautolu.

Fakalaulauloto ki hoʻo ngaahi ongo lolotonga ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí ʻaki ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • ʻI he ngaahi uike siʻi kuohilí, ʻokú ke ongoʻi nai kuo tupulaki, holo, pe tuʻu maʻu hoʻo ʻofa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?

  • Ko e hā ha meʻa kuó ne liliu ʻa e ongo ʻokú ke lolotonga maʻu kiate Kinauá?

  • Te ke feinga fēfē nai ke ʻofa ʻiate Kinaua ʻaki ho lotó, laumālié, mo e iví kotoa?

Talangofua ki he ngaahi fekau ʻa e ʻEikí

Lolotonga ʻenau ako kimuí ni ʻa e Fuakava Motuʻá, mahalo naʻe ako ʻa e kau akó fekauʻaki mo ha niʻihi ʻo e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá. Ke tokoni ke fakafuofuaʻi ʻe he kau akó ʻenau feinga ke talangofua ki he ngaahi fekau ʻa e ʻEikí, fakakaukau ke tā matalalahi ha mataʻifika 1 ʻi he palakipoé. ʻE lava ke fakafofongaʻi ʻe he 1 ko ʻení ʻa ʻenau loto-holi ke fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻenau moʻuí ʻaki ʻenau talangofua ki Heʻene ngaahi fekaú.

Placing God First

Mahalo kuo tā ʻe he kau akó ha mataʻifika 1 ʻi he Lēsoni 49: “ʻEkesōtosi 20:1–11” pea kuo nau hiki ha palani ki he talangofua ki ha taha ʻo e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá ʻi he tafaʻaki ʻo e 1 ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó. Kapau ko ia, fakaafeʻi e kau akó ke toe vakaiʻi ʻenau palaní.

Kapau naʻe ʻikai ke faʻu ʻe he kau akó kimuʻa ʻa e fakatātā ko ʻení pe faʻu ha palani, fakakaukau ke fakaafeʻi kinautolu ke nau fai ia ʻi he taimí ni.

Fakakaukau ki hoʻo fakalakalaká ʻaki haʻo tali e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi hoʻo tohinoa akó:

  • Ko e hā ʻa e tuʻunga hoʻo feinga ke talangofua ki he fekau ko ʻení? Ko e hā ha ngaahi tāpuaki, tupulaki, ngaahi fakafeʻātungia, pe ngaahi faingataʻa kuó ke fakatokangaʻi?

  • Kuó ke ongoʻi ofi fēfē ange nai ki he ʻOtuá ʻi hoʻo feinga ke talangofua ki he fekau ko ʻení? Pe ko e hā ha founga te ke ongoʻi ofi ange ai kiate Ia ʻi hoʻo feinga ke talangofua ki aí?

Fakaafeʻi e kau akó ke hokohoko atu ʻenau feinga ke fakamuʻomuʻa ʻa e ʻOtuá ʻi heʻenau moʻuí. ʻE lava foki ke tā ʻe he kau akó ha mataʻifika 1 foʻou pea hiki ʻi loto pe ofi ki ai ha fekau foʻou te nau fie tokanga taha ki ai.

Fakamanatu ki he kau akó ʻoku mahuʻinga ange ki he Tamai Hēvaní ʻa e huʻunga fakalaumālie ʻoku nau fakataumuʻa ki aí ʻi he vave ʻenau fonongá. Fakamoʻoni ki Heʻene tokoní pea poupouʻi kinautolu ke hokohoko atu ʻenau vilitaki atu ki muʻa ʻi he hala ʻo e fuakavá, neongo kapau ʻe ngali tuai ʻenau fakalakalaká.