“Teutalōnome 6:1–6: Ko e ʻOfa ki he ʻOtuá ʻaki Ho Lotó Kotoa,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Teutalōnome 6:1–6: Ko e ʻOfa ki he ʻOtuá ʻaki Ho Lotó Kotoa,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Teutalōnome 6–8; 15; 18; 29–30; 34: Lēsoni 58
Teutalōnome 6:1–6
Ko e ʻOfa ki he ʻOtuá ʻaki Ho Lotó Kotoa
Hili hono tataki ʻe Mōsese e kakai ʻIsilelí ʻi ha taʻu ʻe 40 ʻi he toafá, naʻá ne vahevahe ʻene faleʻi fakaʻosí mo kinautolu kimuʻa pea fekauʻi ʻe he ʻEikí ʻa Sōsiua ke tataki kinautolu ki he fonua ʻo e talaʻofá. Ko ha konga mahuʻinga ʻo e pōpoaki fakaepalōfita ʻa Mōsesé ko e “ʻofa ki [he ʻEiki] ko ho ʻOtuá ʻaki ho lotó kotoa” (Teutalōnome 6:5). ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke mahino ki he kau akó ʻa e founga te nau lava ai ʻo fakahaaʻi ʻenau ʻofa ki he ʻOtuá.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke nau kole ki ha mātuʻa, tauhi fānau, pe taki ʻo e Siasí ke vahevahe ha niʻihi ʻo e ngaahi founga ʻoku nau saiʻia taha ai hono fakahaaʻi ʻenau ʻofa ʻi ha tahá kae ʻikai leá. Mahalo ʻe tokoni ke talaange ki he kau akó ʻe nofotaha ʻa e lēsoní ʻi he ngaahi founga te tau lava ai ʻo fakahaaʻi ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ko hono fakahaaʻi ʻo e ʻOfá
Fakakaukau ke fakaʻaongaʻi ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ke tokoni ki he kau akó ke hiki e ngaahi fakakaukau ʻo ha ngaahi founga kehekehe te nau lava ai ʻo fakahaaʻi ʻa e ʻofá.
-
Hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ʻa e hingoa ʻo ha mēmipa ʻo e fāmilí ʻokú ke ʻofa ai.
-
ʻI ha sekoni ʻe 60, hiki ki he lahi taha te ke lavá ʻi lalo ʻi honau hingoá ha ngaahi founga makehe ke fakahaaʻi ai hoʻo ʻofa kiate kinautolú.
Kole ki ha niʻihi ʻe loto-fiemālié ke vahevahe e hingoa ne nau tohí mo ha ngaahi fakakaukau ne nau maʻu ki hono fakahaaʻi ʻo e ʻofá.
ʻI he ʻosi e vahevahe ʻa e kau akó, fakaafeʻi kinautolu ke lau ʻa e Teutalōnome 6:5 pea vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau akó. (Mahalo ʻe vahevahe ʻe he kau akó ʻi he lea pē ʻanautolu ha moʻoni hangē ko e: ʻOku fekauʻi kitautolu ʻe he ʻOtuá ke tau ʻofa kiate Ia ʻaki hotau lotó, laumālié, mo e iví kotoa.) Te ke lava ʻo fokotuʻu ange ke fakafehokotaki pe fakafekauʻaki ʻe he kau akó ʻa e veesi ko ʻení ki he potufolofola fakataukei fakatokāteline Mātiu 22:36–39, ʻa ia naʻe fakamamafaʻi ai ʻe Sīsū Kalaisi hono mahuʻingá.
Fakakaukau ke hiki ʻa e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi lotomālie ʻi he palakipoé. ʻOange ha miniti ʻe ua ki he kau akó ke nau omi ki he palakipoé pea hiki ha ngaahi founga kehekehe te tau lava ai ʻo fakahaaʻi ʻetau ʻofa kiate Kinauá.
Hili iá pea poupouʻi e kau akó ke vahevahe pe ko e fē ʻi he ngaahi fakakaukau ʻa honau kaungāakó ʻoku makehe kiate kinautolú pea mo hono ʻuhingá.
Fakalaulauloto ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení.
-
Ko e hā hoʻo ngaahi ongo moʻoni ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí? Ko e hā ʻa e ʻuhinga ʻokú ke ongoʻi pehē aí?
-
Ko e hā ha niʻihi ʻo e ngaahi founga ʻokú ke fakahaaʻi ai kiate Kinaua ʻa e ongo ʻokú ke maʻú?
ʻI hoʻo ako e tohi Teutalōnomé ʻi he uike ní, tokanga ki he ngaahi ueʻi mei he Laumālie Māʻoniʻoní. ʻE lava ʻe Hono ivi tākiekiná ʻo fakaloloto ange hoʻo ʻofa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí, pea akoʻi atu ha ngaahi founga te ke lava ai ʻo fakahaaʻi ʻa e ʻofa ko iá kiate Kinaua.
ʻOku ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻiate kitautolu ʻaki Hono lotó kotoa
Ke tokoni ki he kau akó ke nau ako mei he sīpinga ʻa e ʻOtuá, ʻe lava ke fakaafeʻi kinautolu ke fakafehokotaki pe fakafekauʻaki ʻa e Teutalōnome 6:5 ki he 1 Sione 4:19. Hili hono lau e veesi 19, te ke lava ʻo kole ki he kau akó ke vahevahe e ngaahi founga kuo fakahaaʻi ai ʻe he ʻOtuá ʻEne ʻofa ki he tokotaha kotoa pē pe kiate kinautolu fakatāutahá.
ʻE lava ke tokoni ʻa e fakamatala ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he sīpinga haohaoa ʻa e ʻOtuá ke ʻofa ʻiate kitautolu ʻaki Hono lotó kotoa. Fakakaukau ke fakaʻaliʻali mo fakaafeʻi ha tokotaha ako ke ne lau leʻolahi ia. Hili iá pea hoko atu ke fakaʻaliʻali ia lolotonga hono aleaʻi ʻe he kau akó ʻenau tali ki he ngaahi fehuʻi ʻi laló.
Naʻe tokoni ʻa Palesiteni Sefilī R. Hōlani ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ke fakamahino lelei ange kiate kitautolu ʻa e ʻulungaanga totonu ʻo e ʻOtuá.
Ko e ʻuluaki fekau lahi taha ʻo ʻitānití ke ʻofa ki he ʻOtuá ʻaki e kotoa hotau lotó, iví, ʻatamaí, mo e mālohí—ko e ʻuluaki fekau lahí ia. Ka ko e ʻuluaki foʻi moʻoni maʻongoʻonga ʻo ʻitānití ko e ʻofa ʻa e ʻOtuá ʻiate kitautolú ʻaki e kotoa Hono lotó, iví, ʻatamaí, mo e mālohí. Ko e ʻofa ko iá, ko e makatuʻunga ia ʻo ʻitānití, pea ʻoku totonu ke hoko ko e makatuʻunga ʻo ʻetau moʻui fakaʻahó. ʻIo, ʻoku tau toki lava pē ʻi he māfana ʻa e ongo fakapapau ko iá ʻi hotau lotó ke tau lotolahi, ke kei feinga ke fakalakalaka, ke kei feinga ke fakamolemoleʻi ʻetau angahalá, pea mo kei feinga ke aʻu e ʻaloʻofa ko iá ki hotau kaungāʻapí. (“ʻE Fai ʻe [he ʻEikí] ha Ngaahi Mana ʻIate Kimoutolu ʻApongipongí na,” Liahona, Mē 2016, 127)
-
Ko e hā e meʻa ʻokú ke ako mei he fakamatala ʻa Palesiteni Hōlaní te ne lava ʻo fakaʻaiʻai kitautolu ke fakahaaʻi ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá?
-
Ko e hā ha ngaahi sitepu ʻe lava ke fakahoko ʻe ha taha ke ʻofa ai ki he ʻOtuá “ʻaki [hono] mālohí kotoa” kapau ʻoku ʻikai ke ne ongoʻi mālohi feʻunga ke fai ia?
Ko e talangofuá ko hano fakahaaʻi ia ʻo e ʻofá
Ke ʻoange ki he kau akó ha puipuituʻa nounou ʻo e tohi Teutalōnomé, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ʻo Mōsesé mei he kamataʻanga ʻo e lēsoní ʻi hoʻo fakamatalaʻi fakanounoú pe fakaafeʻi ha tokotaha ako ke lau leʻolahi ʻa e palakalafi ko ʻení.
Hili e hoko ʻa Mōsese ko ha palōfita ʻa e ʻOtuá ʻi ha taʻu ʻe 40, naʻá ne fakahinohinoʻi ʻa e kakai ʻIsilelí ke nau ʻapitanga ʻi he kauʻāfonua ʻo e fonua ʻo e talaʻofá. ʻE vavé ni pē hano tataki kinautolu ʻe Sōsiua ʻo kolosi ʻi he kauʻāfonuá (vakai, Teutalōnome 31:23). Naʻe lava ʻa Mōsese ʻo mamata ki he fonua ʻo e talaʻofá mei he tumutumu ʻo e moʻungá kimuʻa pea liliu ia ʻe he ʻEikí, pe ʻave ʻa Mōsese kiate Ia ʻo ʻikai foua ai ʻe Mōsese ʻa e maté (vakai, Teutalōnome 34:1–6; ʻAlamā 45:18–19). ʻOku ʻi he tohi Teutalōnomé ʻa e faleʻi fakaʻosi ʻa Mōsese ki he kakaí, kau ai ha faleʻi fakalaumālie fekauʻaki mo e ʻofa ki he ʻOtuá mo e talangofua ki Heʻene ngaahi fekaú.
Lau e ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi e ngaahi faitatau ʻi he meʻa naʻe akoʻi ʻe Mōsese ki hono kakaí pea mo e meʻa naʻe akoʻi ʻe Sīsū ki Heʻene kau ākongá fekauʻaki mo e founga ke fakahaaʻi ai ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá.
-
Ko e hā naʻá ke ako fekauʻaki mo hono fakahaaʻi ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá?
Kapau kuo ʻosi hiki ʻe ha tokotaha ako ʻa e “tauhi e ngaahi fekaú” ʻi he palakipoé ko ha founga ia ʻe taha ke fakahaaʻi ai ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá, fakakaukau ke fakamahinoʻi ia. Kapau naʻe ʻikai, fakakaukau ke tānaki ia ki he palakipoé.
-
ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku hoko ai hono tauhi e ngaahi fekaú ko ha founga mahuʻingamālie ke fakahaaʻi ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻoku tau ʻofa ʻiate Kinauá?
Ko e ʻOfa ki he ʻOtuá ʻi heʻetau moʻui fakaʻahó
Mahalo ʻe tokoni ke aleaʻi ʻe he kau akó ha ngaahi founga moʻoni te nau lava ai ʻo fakahaaʻi ʻenau ʻofa ki he ʻOtuá ʻi heʻenau moʻuí.
Ko e founga ʻe taha ke fai ai ʻení ko hono huluʻi ʻa e vitiō “If We Love Him” (3:57) (ChurchofJesusChrist.org). Fakaafeʻi e kau akó ke nau tokanga ki he fakalea fakatouʻosi ʻo e hivá mo e meʻa ʻoku nau sio ʻoku fai ʻe he toʻu tupu ʻi he vitioó ke fakahaaʻi ʻaki ʻenau ʻofa ki he ʻOtuá. Fakaafeʻi leva e kau akó ke vahevahe e meʻa ne nau ako fekauʻaki mo e ngaahi founga ke fakahaaʻi ai ʻetau ʻofa ki he ʻOtuá.
Ko e founga ʻe taha ko hano ʻoange ki ha fanga kiʻi kulupu iiki ʻo e kau akó ha laʻipepa ʻoku hiki ai ha taha ʻo e ngaahi feituʻu angamaheni ʻoku hiki atu ʻi laló.
Fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino mo e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke fakakakato mo aleaʻi ʻe he ngaahi kulupú. (Fakatatau mo e taimi ʻoku maʻú, ʻe lava ke fakafetongi laʻipepa ʻa e ngaahi kulupú mo e ngaahi kulupu kehé pea toutou fai ʻa e ʻekitivitií.)
Fili ha taha ʻo e ngaahi tūkunga angamaheni ko ʻení: ʻi he ngāué, ʻi he akó, ʻi he seminelí, ʻi he lotú, ʻi ʻapi, ʻi he akoako sipotí, mo e ngaahi kaungāmeʻá, ʻi he mītia fakasōsialé. Te ke tali fēfē ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení mei hoʻo aʻusia ʻi hoʻo fakakaukau ki he tūkunga ko ʻení?
-
ʻI he tūkunga ko ʻení, kuó ke mamata fēfē nai ki hano fakahaaʻi ʻe ha taha ʻene ʻofa ki he ʻOtuá?
-
Ko e hā ha ngaahi founga lelei ke fakahaaʻi ai hoʻo ʻofa ki he ʻOtuá ʻi he tūkunga ko ʻení?
-
ʻOku ʻi ai nai ha meʻa te ne ala ʻai ke faingataʻa hono fakahaaʻi e ʻofa ki he ʻOtuá ʻi he tūkunga ko ʻení? Kapau ko ia, te tau ikunaʻi fēfē ia?
Fakaʻosi
Ke fakaʻosí, mahalo te ke fie fakahaaʻi hoʻo ʻofa ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.
Makehe mei hoʻo fakamoʻoní, mahalo te ke fie vahevahe foki mo e fakamatala ko ʻení pea fakaafeʻi e kau akó ke fakahaaʻi ʻenau ongo ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí ʻi heʻenau tohinoa akó. Poupouʻi kinautolu ke nau ngāueʻi ha faʻahinga ongo pē kuo nau maʻu mei he Laumālié lolotonga e lēsoní.
Naʻe fai ʻe ʻEletā K. Peleti Netelesi ʻo e Kau Fitungofulú ha ngaahi fehuʻi mahuʻinga ke tau fakalaulauloto fakataautaha ki ai.
ʻOku ou fakamoʻoni ko ʻetau Tamai Hēvaní ʻokú Ne manatuʻi maʻu pē kitautolu pea ʻokú Ne ʻofa haohaoa ʻiate kitautolu. Ko ʻeku fehuʻí leva ʻeni: ʻOku tau manatuʻi ʻapē Ia? Pea ʻoku tau ʻofa nai ʻiate Ia? (“Kuo Fakamolemoleʻi Moʻoni Nai Au?,” Liahona, Mē 2023, 68–69)