Seminelí
Siviʻi Hono 3 Hoʻo Akó: ʻEkesōtosi mo Levitiko


“Siviʻi Hono 3 Hoʻo Akó: ʻEkesōtosi mo Levitiko,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Siviʻi Hono 3 Hoʻo Akó: ʻEkesōtosi mo Levitiko,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

ʻEkesōtosi 35–40; Levitiko 1; 4; 16; 19: Lēsoni 55

Siviʻi Hono 3 Hoʻo Akó

ʻEkesōtosi mo Levitiko

A young black man sitting as he thinks and ponders.  He has a worried or contemplative expression.

ʻE lava ke tokoni ʻetau fakakaukau mo siviʻi ʻetau ako fakalaumālié ke tau ʻunu ʻo ofi ange ai ki he Fakamoʻuí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi taumuʻa kuo nau fokotuʻú pea mo e tupulaki kuo nau aʻusia lolotonga ʻenau ako kimuí ni ʻo e Fuakava Motuʻá.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke omi mateuteu ke vahevahe ʻa e meʻa kuo nau akó pe ngaahi founga kuo nau tupulaki fakalaumālie ai ʻi heʻenau ako ʻo e Fuakava Motuʻá ʻi he taʻu ní. Mahalo te ke fie fokotuʻu ange ke nau toe vakaiʻi ʻenau tohinoa akó pe ngaahi fakamatala ʻi heʻenau folofolá ke tokoni ke nau fakatokangaʻi ʻenau tupulakí mo e akó.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Mahalo naʻe nofotaha e ako hoʻo kau akó ʻo e ʻEkesōtosi mo e Levitikó ʻi ha ngaahi ola kehekehe mei he ngaahi ola naʻe siviʻi ʻi he lēsoni ko ʻení. Kapau ko ia, liliu e ngaahi ʻekitivitií ke siviʻi e tupulaki ne aʻusia ʻe he kau akó mei he ngaahi ola ne nau tokanga taha ki ai ʻi he kalasí.

ʻI he lēsoni ko ʻení, ʻe siviʻi ʻe he kau akó ʻa e ngaahi ola ko ʻení:

  1. Fakamatalaʻi e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakaʻatā ʻe he ʻekitivitī ko ʻení ke fakaʻaongaʻi ʻe he kau akó ʻa e meʻa kuo nau ako fekauʻaki mo e fatongia ʻo e kau palōfitá mei ha taha ʻo e kau palōfita ʻi he Fuakava Motuʻá, hangē ko ʻĀtama, ʻĪnoke, Noa, mo Mōsesé.)

  2. Ongoʻi ha holi lahi ange ke fakafalala ki he ʻEikí ke maʻu ha mālohi mo ha fakahaofi. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fehokotaki ʻa e ʻekitivitī ko ʻení mo e Lēsoni 47: “ʻEkesōtosi 16”, ka ʻe lava foki ke ʻaonga mo e ngaahi lēsoni kehé, hangē ko e Lēsoni 42: “ʻEkesōtosi 12–13, Konga 1” mo e Lēsoni 45: “ʻEkesōtosi 14.”)

  3. Muimui ʻi he kau palōfita ʻa e ʻEikí. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fehokotaki tonu ʻa e ʻekitivitī ko ʻení mo e Lēsoni 39: “ʻEkesōtosi 2–4.”)

Ko hono vakaiʻi ʻetau tupulaki fakalaumālié

Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hano tā ha ʻīmisi pe fakatātā faingofua ʻe tolu ʻi ha laine. ʻOku fakafofongaʻi ʻe he ʻū fakatātaá ha tatau kehekehe ʻe tolu ʻo e kau akó, pea ʻoku fakafofongaʻi ʻe he lainé ʻa e lōloa ʻo ʻenau moʻuí. ʻI lalo ʻi he fakatātā takitaha, hiki ai ha hingoa: kuohilí, lolotongá, mo e kahaʻú. Hili iá pea fakaafeʻi ha tokotaha ako ke ne lau e fakamatala ko ʻení.

Line art image of three stick figure people with a horizontal line passing through them.

Naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻEletā J. Tēvini Kōnisi ʻo e Kau Fitungofulú ha fakafehoanaki te tau lava ʻo fai ke tokoni ke tau fakatokangaʻi ʻetau tupulaki fakalaumālié:

Former Official Portrait of Elder J. Devn Cornish.  Photographed August 2017.  Replaced June 2021.

Kapau ʻe fie maʻu ke tau fakafehoanaki, tau fakafehoanaki muʻa e tuʻunga ne tau ʻi ai he kuohilí, ki he tuʻunga ʻoku tau ʻi ai he ʻaho ní—mo e tuʻunga ʻoku tau fie ʻi ai he kahaʻú. (“ʻOku ou Lelei Feʻunga Nai? Te u Lava Nai?,” Liahona, Nōvema 2016, 33)

Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki ha ngaahi founga ʻoku nau kehe ai he ʻahó ni mei he kuohilí pe ngaahi founga ʻoku nau ʻamanaki ai ke kehe ʻi he kahaʻú. Mahalo te ke fehuʻi ange pe ko e hā ʻoku tokoni ai ke fakakaukau pe fekumi ki ha tupulakí. Fakaafeʻi leva e kau akó ke nau fekumi ki he tokoni ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi heʻenau tali e ongo fehuʻi ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó.

  • Ko e hā kuó ke ako fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi hoʻo ako ʻa e Fuakava Motuʻá ʻa ia kuó ne fakamālohia ho vā fetuʻutaki mo Kinauá?

  • Ko e hā te ke lava ʻo fai ke fakamālohia ho vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he hokohoko atu hoʻo ako e Fuakava Motuʻá?

Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha taimi feʻunga ke fakakaukauloto mo tohi aí, fakakaukau ke fakaafeʻi ha kau ako ʻe loto-fiemālié ke nau vahevahe. Fakamatalaʻi ange ʻe ʻoange ʻe he toenga ʻo e lēsoní ha ngaahi faingamālie ke nau fakakaukau ki ha ngaahi meʻa pau kuo nau ako mo fakaʻaongaʻi mei heʻenau ako kimuí ni ʻo e Fuakava Motuʻá.

Fakamatalaʻi e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí

Ke tokoni ki he kau akó ke nau teuteu ke fakamatalaʻi e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí, fakakaukau ke fakaafeʻi kinautolu ke fakamanatuʻi ha niʻihi ʻo e kau palōfita kuo nau ako ʻi he Fuakava Motuʻá. Kapau ʻoku nau fie maʻu ha tokoni ki hono fakamanatu ʻo e kau palōfitá, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ha ʻū fakatātā ʻo ha kau palōfita kuo mou ako.

Hili iá, fakakaukau ke vahevahe fakakulupu e kau akó ke fakakakato ʻa e ʻekitivitī ʻi laló. Te ke lava ʻo vahe ha tokotaha ʻi he kulupu takitaha ke ne hiki e ngaahi tali ʻa e kulupú.

Enoch, Noah and Moses Compilation

Ke toe vakaiʻi e ngaahi fatongia kehekehe ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí, ako ha niʻihi pe kotoa ʻo e ngaahi potufolofola ko ʻení. Hiki ha lisi ʻo ha ngaahi ngāue pe fatongia ʻokú ke sio ʻoku foaki ʻe he ʻEikí ki Heʻene kau palōfitá. ʻI hoʻo akó, fakakaukau ki he ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ke mahino ʻa e ngaahi fatongia ko ʻení.

Hili ʻenau akó, ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ke fakamatalaʻi ʻa e ngaahi fatongia kehekehe ʻo e kau palōfitá mo e ngaahi founga ʻoku fakafehokotaki ai kitautolu ʻe he kau palōfitá ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he ngaahi fatongia ko ʻení. Ke fai ʻení, te ke lava ʻo nofotaha ʻi ha taha ʻo e ngaahi ʻekitivitī ko ʻení ko ha kalasi, pe ko haʻo fakaʻaliʻali ha meʻa ʻe ua pe lahi ange pea fakaʻatā e kau akó ke nau fili ha meʻa ʻe taha.

  • Fakamatalaʻi e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí ki ha kalasi Palaimeli ʻo ha kauleka taʻu fitu.

  • Fakamatalaʻi e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí ki ha taha ʻi ho toʻú ʻa ia ʻoku ʻikai ke ne ʻilo pe ko e hā ʻa e palōfita.

  • Hiki ha fakamatala ki he Fakahinohino ki he Ngaahi Folofolá fekauʻaki mo e “Palōfita.”

  • Hiki ha fakamatala ʻo e puipuituʻa ʻo e ngāue ʻo ha palōfita.

  • Faʻu ha mape ki he ngaahi fakakaukaú. Tā ha foʻi siakale ʻi lotomālie ʻi ha peesi, pea tohiʻi ʻa e Kau Palōfitá ʻi loto ai. Tā takatakai ʻi he siakale ko iá ha ngaahi siakale kehe, pea hiki ʻi he siakale takitaha ha fatongia ʻo e kau palōfitá pe ko ha ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ʻa e kau palōfitá. Tā ha ngaahi laine mei he siakale ʻuluakí ki he ngaahi siakale takitaha ko ʻení.

Ongoʻi ha loto-holi lahi ange ke fakafalala ki he ʻEikí ke maʻu ha mālohi mo ha fakahaofi

Ke tokoni ke fakamanatu ʻe he kau akó ʻa e meʻa kuo nau ako kimuʻa fekauʻaki mo e fakafalala ki he ʻEikí ke maʻu ha mālohi mo ha fakahaofí, fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha foʻi mā. Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa ʻoku nau manatuʻi fekauʻaki mo e meʻaʻofa ʻo e mana ʻa e ʻEikí ki he kakai ʻIsilelí. (Ke tokoni ki he fakamanatu ʻa e kau akó, te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e kiʻi sivi moʻoni pe hala mei he Lēsoni 47: “ʻEkesōtosi 16.” Kole ange ke nau fakamanatuʻi e ngaahi moʻoni ne nau ako fekauʻaki mo e ʻEikí ʻi hono ako e ngaahi fakaikiiki fekauʻaki mo e maná.)

Bread
  • Te ke fakafehoanaki fēfē nai hoʻo ngaahi holi lolotonga ke fakafalala fakaʻaho ki he ʻEikí mo e ongo naʻá ke maʻu ʻi he ngaahi uike siʻi kuohilí? Kapau naʻá ke fakatokangaʻi ha fakalakalaka, ʻokú ke pehē ko e hā naʻe tokoni ki he liliu ko iá? Kapau naʻe ʻikai ke ke fakatokangaʻi ha fakalakalaka, ko e hā ha meʻa naʻe mei kehe hoʻo fakahokó?

ʻE lava ke kau ʻi he ngaahi fehuʻi kehe te ke lava ʻo ʻeké ʻa e “Ko e hā kuó ke ako fekauʻaki mo e tuʻunga pe ongo ʻoku maʻu ʻi he fakafalala fakaʻaho ki he ʻEikí?” mo e “ʻI hoʻo feinga ke fakafalala fakaʻaho ki he ʻEikí, ko e hā kuó ke ako fekauʻaki mo Iá?”

Muimui ʻi he kau palōfita ʻa e ʻEikí

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo e palōfita lolotongá. Fakamanatu ki he kau akó naʻa nau fokotuʻu ha taumuʻa ʻi ha lēsoni kimuʻa (Lēsoni 39: “ʻEkesōtosi 2–4”), ke muimui ki he ngaahi akonaki ʻa e kau palōfita ʻa e ʻEikí ʻi he ngaahi ʻaho kimui ní. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakalaulauloto fakalongolongo ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení.

  • Ko e hā kuó ke ako fekauʻaki mo e ʻEikí mo ʻEne kau palōfitá ʻi hoʻo ngāueʻi e ngaahi akonaki ʻa e kau palōfita ʻo onopōní?

  • Ko e hā ha meʻa kuo ola lelei ʻi hoʻo feinga ke muimui ki he kau palōfita ʻa e ʻEikí?

  • Ko e hā ha ngaahi faingataʻa kuó ke fehangahangai mo ia? Ko e hā te ke lava ʻo fai ke ikunaʻi ai e ngaahi faingataʻa ko iá?

    Hili ha taimi feʻunga, ʻoange ha faingamālie ki he kau akó ke nau vahevahe. Te nau lava ʻo fai ʻeni mo hanau hoa, pe ko haʻo fakaafeʻi ha kau ako ʻe loto-fiemālié ke vahevahe mo e kalasí.

    ʻOku ʻi ha ngaahi tuʻunga kehekehe ʻa e kau akó ʻi heʻenau ngaahi fonongaʻanga ʻo e tuí. Mahalo ʻe ongoʻi taʻepauʻia ha kau ako ʻe niʻihi ʻi he kalasí ʻi he muimui ki he palōfitá. ʻE lava ke tokoni ʻa e fehuʻi ko ʻení ki he kau akó ke fakahaaʻi ʻa e meʻa kuo nau akó mo vahevahe ʻa e ngaahi fakamoʻoni te ne lava ʻo ueʻi fakalaumālie ʻa e kaungāako ʻoku nau ongoʻi taʻepauʻiá.

  • Ko e hā te ke fie maʻu ke ʻilo ʻe ha kaungāmeʻa ʻoku ʻikai ke ne fakapapauʻi pe ʻe muimui ki he palōfita ʻa e ʻEikí?

Fakaafeʻi e kau akó ke nau fekumi ki he tokoni ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi heʻenau feinga ke hokohoko atu ʻenau tupulaki fakalaumālié, fakafalala ki he ʻEikí, pea muimui ki he palōfita ʻa e ʻEikí.