Seminelí
ʻEkesōtosi 16: Meʻakai Fakaʻahó


“ʻEkesōtosi 16: Meʻakai Fakaʻahó,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“ʻEkesōtosi 16: Meʻakai Fakaʻahó,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

ʻEkesōtosi 14–18: Lēsoni 47

ʻEkesōtosi 16

Meʻakai Fakaʻahó

Israelites at gathering of manna

Hili hono fakahaofi ʻe he ʻEikí Hono kakaí mei ʻIsipité, naʻa nau fehangahangai mo ha ngaahi faingataʻa foʻou mo ha ngaahi faingamālie ke nau tupulaki ai. Naʻe ʻikai ke toe lava ʻa e kakai ʻIsilelí ʻo fakafalala ki he kau ʻIsipité ke nau ʻoange ʻa e ngaahi fie maʻu tefito hangē ko e meʻakaí mo e vaí. Naʻe fie maʻu ke nau ako ke fakafalala ki he ʻEikí ki heʻenau ngaahi fie maʻu fakaʻahó. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke fakafalala fakaʻaho ʻa e kau akó ki he ʻEikí.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fekumi ki ha fakamoʻoni ʻo e mālohi ʻo e ʻEikí ʻi heʻenau moʻuí ʻi he vahaʻa ʻo e taimí ni mo e kalasi hokó. Poupouʻi ke nau tuku ha taimi ʻi heʻenau lotu fakataautaha pe fakafāmilí ke fakamālō ki he Tamai Hēvaní ʻi Heʻene tokoní.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Ko e fie maʻu ke fafanga fakaʻahó

Fakakaukau ke kamata e kalasí ʻaki hono aleaʻi e ngaahi meʻa ʻoku fie maʻu ʻe hotau sinó ʻi he ʻaho kotoa pē. Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ha mā. Fakaafeʻi ha tokotaha ako ʻoku fiekaia ke haʻu ki muʻa ʻi he kalasí pea kai ha meʻi mā. ʻI he kai ʻa e tokotaha akó, fai ange e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e fē taimi naʻá ke kai fakamuimui aí?

  • Kapau naʻá ke toki kai pē, ko e hā ʻokú ke fiekaia ai he taimi ní?

  • Ko e hā ʻoku fie maʻu ai ke tau kai maʻu peé?

Naʻe fakafehoanaki ʻe ʻEletā D. Toti Kulisitofasoni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ʻa hono fafanga hotau sino fakamatelié ki hono tokangaʻi hotau laumālié:

Portrait of Elder D. Todd Christofferson.  Photographed in March 2020.

ʻOku tau ʻiloʻi kotoa ʻa e fie maʻu ke ʻi ai ha fakaivia fakatuʻasinó. ʻOku fakamanatu mai ʻe he fiekaiá mo e fieinuá kapau ʻe ngalo ʻiate kitautolu. Ka ʻoku mālohi tatau pē ʻa e fie maʻu fakalaumālie ʻo e tokoní. (“Daily Bread: Pattern,” Gospel Library)

  • ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku mahuʻinga tatau ai ʻa e fie maʻu ke fafanga hotau laumālié mo hono tokangaʻi hotau sinó?

  • Ko e hā ʻe faingofua ai ke taʻe-fakatokangaʻi ʻetau ngaahi fie maʻu fakalaumālié?

Tuku ha kiʻi taimi ke ke fakalaulauloto ai ki he ngaahi fehuʻi ko ʻení. Fakakaukau ke lekooti hoʻo ngaahi fakakaukaú ʻi hoʻo tohinoa akó:

  • ʻOkú ke ongoʻi nai ʻa e holi tatau ke tokangaʻi ho laumālié ʻi he ʻaho kotoa pē ʻo hangē ko ia ʻokú ke fai ki ho sinó? Ko e hā hono ʻuhinga ki hoʻo tali ʻio pe ʻikaí?

  • Ko e hā ʻokú ke ongoʻi ʻe finangalo ʻa e Tamai Hēvaní ke ke fai ʻi he ʻaho takitaha ke tokangaʻi ai ho laumālié?

Fekumi ki ha ueʻi fakalaumālie ke ke ʻiloʻi ʻa e meʻa te ke lava ʻo hokohoko atu hono faí, pe ko e meʻa te ke lava ʻo liliu, ke ʻoange ki ho laumālié ʻa e mālohi fakaʻaho mei he ʻEikí ʻokú ne fie maʻú.

Ko e fakafalala fakaʻaho ki he ʻEikí

Hili e kolosi ʻa e kau ʻIsilelí ʻi he Tahi Kulokulá, naʻa nau “tui [ki he ʻEikí], mo ʻene tamaioʻeiki ko Mōsesé” (ʻEkesōtosi 14:31). Naʻa nau hiva mo tauʻolunga ke fakafetaʻi ki he ʻEikí ʻi hono fakahaofi kinautolú (vakai, ʻEkesōtosi 15:1–21). Ka neongo ia, naʻe ʻikai fuoloa e fakafetaʻi ʻa e kau ʻIsilelí ki he ʻEikí. Lolotonga hono tataki kinautolu ʻe Mōsese ki he Moʻunga Sainaí, naʻa nau fehangahangai mo ha ngaahi palopalema kehekehe, pea naʻe siviʻi ai ʻenau tuí.

Lau ʻa e ʻEkesōtosi 16:2–4, 11–15, ʻo kumi e founga naʻe tokonaki ai ʻe he ʻEikí e ngaahi fie maʻu ʻa e kakai ʻIsilelí.

  • Ko e hā ʻa e meʻa naʻá ke maʻú?

Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻilongaʻi ʻa e foʻi lea “ma” ʻi he ʻEkesōtosi 16:15 pea ke fakafekauʻaki pe fakafehokotaki ia ki he Sione 6:47–51.

Lau ʻa e Sione 6:31–35, 47–51, ʻo kumi e meʻa naʻe akoʻi ʻe Sīsū fekauʻaki mo e maná.

  • Ko e hā ha ngaahi founga ʻoku faitatau ai ʻa e maná mo Sīsū Kalaisí?

  • ʻOku lelei fēfē ange ʻa e meʻa ʻoku foaki mai ʻe Sīsū maʻatautolú ʻi he maná?

fakaʻilonga seminelí Poupouʻi e kau akó ke nau tokanga taha kia Sīsū Kalaisi ʻi heʻenau ako fekauʻaki mo e maná. Ko e founga ʻe taha ke fai ai ʻení ko hono ʻoange ki he kau akó ʻa e laʻipepa tufa ʻoku ui ko e “Mā mei he Langí.” ʻE lava ke fakakakato fakafoʻituitui ʻe he kau akó e laʻipepa tufá pe ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki.

Pe, ko hoʻo fakaafeʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki ʻo e kau akó ke nau lau ʻa e ʻEkesōtosi 16:14–31, 35 pea faʻu ha kiʻi sivi fekauʻaki mo e maná. Te nau lava ʻo hiki ha fehuʻi ʻe 3–4 ʻe lava ke tali ʻaki hano lau e ngaahi vēsí. Hili iá, ʻe lava ke fakafetongi sivi e ngaahi kulupú mo ha kulupu ʻe taha.

Vahevahe e ngaahi tali tonú hili e ʻosi ʻa e kau akó: 1. Moʻoni; 2. Hala; 3. Hala; 4. Moʻoni; 5. Moʻoni; 6. Hala; 7. Moʻoni; 8. Hala.

  • ʻE fakaʻaongaʻi fēfē nai ʻa e ngaahi fakaikiiki ko ʻeni fekauʻaki mo e maná ki heʻetau fie maʻu ha meʻakai fakalaumālié?

  • Ko e hā ʻe lava ke akoʻi atu ʻe he ngaahi fakaikiiki ko ʻeni fekauʻaki mo e maná kau ki hono maʻu ʻo e meʻakai fakalaumālie meia Sīsū Kalaisí?

Mahalo kuo ʻilo ʻe he kau akó ha ngaahi moʻoni mahuʻinga lahi. Te nau lava ʻo vahevahe ʻa e ʻuhinga ʻoku nau ongoʻi ai ʻoku mahuʻinga ʻa e ngaahi moʻoni naʻa nau ʻiló. Te ke lava foki ʻo ʻeke ha ngaahi fehuʻi vakaiʻi. ʻE nofotaha ʻa e toenga ʻo e lēsoní ni ʻi he moʻoni ko ʻení: ʻi he taimi ʻoku tau fakafalala fakaʻaho ai ki he ʻEikí, te Ne tāpuakiʻi kitautolu ʻaki ʻa e meʻakai fakalaumālie ʻoku tau fie maʻú. (Fakatokangaʻi ange: ʻE fakakaukau ʻa e kau akó ki heʻenau holi ke fakafalala ki he ʻEikí ʻi he Lēsoni 55: “Siviʻi Hono 3 Hoʻo Akó.” Kapau ʻokú ke ongoʻi ʻoku ueʻi koe ke ke tokanga taha ki ha moʻoni kehe ʻi he toenga ʻo e lēsoni ko ʻení, fakapapauʻi ke fai ha ngaahi liliu ʻoku fekauʻaki mo ia ʻi he taimi ʻokú ke akoʻi ai ʻa e Lēsoni 55.)

Ke fakaloloto e mahino ʻa e kau akó ki heʻetau fie maʻu fakaʻaho ʻa Sīsū Kalaisí, te ke lava ʻo vahevahe ʻa e fakamatala ko ʻení pe mamata ʻi he “Daily Bread: Pattern” (2:51), ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org.

2:37

Naʻe lea ʻa ʻEletā Kulisitofasoni fekauʻaki mo ʻetau fie maʻu ke fafangaʻi fakalaumālie fakaʻaho kitautolu mei he ʻEikí:

Portrait of Elder D. Todd Christofferson.  Photographed in March 2020.

ʻOku ʻikai totonu ke tau fakakaukau ʻe ʻikai te tau faingataʻaʻia pea uesia hotau ivi fakalaumālié kapau ʻe lau uike pe māhina ha ʻikai ke tau maʻu ha meʻakai fakalaumālie. ʻOku tokoni e ʻiloʻi ʻo e fie maʻu ha tokoni fakalaumālie fakaʻahó, pe maná, ke tau loto-toʻa ange ke fai e meʻa ʻoku totonú pea tokoniʻi e niʻihi kehé, ʻo lahi ange ia ʻi haʻatau taʻetokanga ki he ʻOtuá. (“Daily Bread: Pattern,” Gospel Library)

  • Ko e hā ʻoku lelei ange ai ʻa e fakafalala fakaʻaho ki he ʻEikí ʻi he ngaahi aʻusia fakalaumālie mālohi mo maʻongoʻonga ʻoku tātātaha ʻene hokó?

Meʻakai fakaʻahó

ʻOange e ngaahi fakahinohino ko ʻení. Makehe mei he ngaahi potufolofola ʻoku fokotuʻu atú, ʻe lava ke kumi ʻe he kau akó ha ngaahi fakamatala mei he kau taki ʻo e Siasí ʻaki ʻenau fekumi ʻi he ngaahi foʻi lea pe kupuʻi lea hangē ko e “fakaʻaho” pe “ʻaho takitaha” ʻi he Gospel Library.

Fakahingoa ʻi hoʻo tohinoa akó ha peesi “Meʻakai Fakaʻahó: Sīsū Kalaisi.” ʻI he vaeuaʻanga mālie ʻo e pēsí, tā ai ha foʻi mā. Ako e ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi ha ngaahi meʻa te tau lava ʻo fai ʻi he ʻaho kotoa pē ke fakafalala ki he ʻEikí mo maʻu ha meʻakai fakalaumālie. Hiki takatakai e meʻa ʻokú ke maʻú ʻi hoʻo fakatātā ʻo e foʻi maá.

  • Teutalōnome 8:3

  • 1 Nīfai 17:3

  • 2 Nīfai 32:3

  • ʻAlamā 37:36–37

    Fakaafeʻi e kau akó ke aleaʻi e meʻa ne nau ʻiló ʻaki hono fai ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení. Te ke lava ʻo poupouʻi e kau akó ke tānaki atu ha ngaahi fakakaukau ki heʻenau tohinoa akó ʻi heʻenau ako mei honau kaungāakó.

  • Ko e fē ʻi he ngaahi ngāue ko ʻení kuó ne tokoniʻi koe ke fakaafeʻi fakaʻaho ʻa e Mā ʻo e Moʻuí, ʻa Sīsū Kalaisi, ki hoʻo moʻuí? Ko e hā e ola ʻo ʻEne fafangaʻi pe fakamālohia koé?

  • Makehe mei he meʻa naʻá ke maʻu ʻi he folofolá, ko e hā ha ngaahi meʻa kehe ʻokú ke feinga ke fai ʻi he ʻaho takitaha ke ke fakafalala ai ki he ʻEikí?

  • Ko e hā te ke talaange ki ha taha ʻokú ne ongoʻi ʻoku ʻikai fie maʻu ke ne fai e ngaahi meʻa ko ʻení?

Kapau ʻoku toe lahi e taimí, fakakaukau ke hivaʻi mo e kalasí ha himi fekauʻaki mo ʻetau fie maʻu ʻa e ʻEikí, hangē ko e “ʻOku ou Fie Maʻu Koe” (Ngaahi Himí, fika 48). ʻE lava ke vahevahe ʻe he kau akó ha ngaahi laine mei he himí ʻoku mahuʻingamālie kiate kinautolu.

Sio ki he lisi naʻá ke hiki takai ʻi he foʻi mā ʻi hoʻo tohinoa akó. Siakaleʻi ha fakakaukau ʻe taha pe ua ʻokú ke ongoʻi ʻe finangalo ʻa e ʻEikí ke ke kamata fakahoko pe fakahoko ʻi ha founga kehe ke ke fakafalala lelei ange ai kiate Ia ʻi he ʻaho takitaha. Hili ia pea tali leva e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  • Ko e fē ʻa e taimi mo e feituʻu te ke fai ai ʻa e meʻá ni ʻi he ʻaho takitaha?

  • Ko e hā ha ngaahi faingataʻa ʻe fie maʻu ke ke ikunaʻi ke hoko ʻeni ko ha konga ʻo hoʻo ngāue fakaʻahó? Te ke ikunaʻi fēfē e ngaahi faingataʻa ko ʻení?

  • ʻOkú ke pehē ʻe liliu fēfē ʻe hono fai ʻo e meʻa ko ʻení ʻi he ʻaho kotoa peé ho vā fetuʻutaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he fakalau ʻa e taimí?

Fakaʻosi ʻaki hano vahevahe hoʻo ngaahi fakakaukau mo e ngaahi ongo fekauʻaki mo e fie maʻu ke tau fakafalala ki he ʻEikí ʻi he ʻaho takitaha. Kumi ha ngaahi faingamālie ʻi he ngaahi lēsoni he kahaʻú ke muimuiʻi ai e ngaahi ngāue ʻa e kau akó. Te ke lava foki ʻo toutou fakamatala ki hoʻo kau akó ʻa e tūkunga hoʻo feinga fakaʻaho ke fakafalala ki he ʻEikí.