Seminelí
Siviʻi 1 Hoʻo Akó: Mōsese 1–Sēnesi 11


“Siviʻi 1 Hoʻo Akó: Mōsese 1–Sēnesi 11,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Siviʻi 1 Hoʻo Akó: Mōsese 1–Sēnesi 11,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

Sēnesi 6–11; Mōsese 8: Lēsoni 21

Siviʻi 1 Hoʻo Akó

Mōsese 1Sēnesi 11

Payson High School Seminary

ʻE lava ke tokoni ʻetau fakakaukaú mo siviʻi ʻetau ako fakalaumālié ke tau ʻunu ʻo ofi ange ai ki he Fakamoʻuí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi taumuʻa kuo nau fokotuʻú pea mo e tupulaki kuo nau aʻusia lolotonga ʻenau ako ʻa e Mōsese 1 ki he Sēnesi 11.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke omi mateuteu ke vahevahe ʻa e meʻa kuo nau akó pe ngaahi founga kuo nau tupulaki fakalaumālie ai talu mei he kamataʻanga hono ako ʻo e Fuakava Motuʻá mo e Mataʻitofe Mahuʻingá ʻi he taʻu ní. Mahalo te ke fie fokotuʻu ange ke nau toe vakaiʻi ʻenau tohinoa akó pe ngaahi fakamatala ʻi heʻenau folofolá ke tokoni ke nau fakatokangaʻi ʻenau tupulakí mo e akó.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Mahalo naʻe nofotaha e ako hoʻo kalasí ʻo e Mōsese 1 ki he Sēnesi 11 ʻi ha ngaahi ola kehekehe mei he ngaahi ola ne siviʻi ʻi he lēsoni ko ʻení. Kapau ko ia, liliu e ngaahi ʻekitivitií ke siviʻi e tupulaki ne aʻusia ʻe he kau akó mei he ngaahi ola ne nau tokanga taha ki aí.

ʻE maʻu ʻe he kau akó ʻi he lēsoni ko ʻení ʻa e faingamālie ke siviʻi ʻenau fakalakalaka ʻi he:

  1. Fakaloloto ʻenau ului kia Sīsū Kalaisi pea hoko ko ʻEne ākongá.

  2. Ako fakaʻaho ʻa e folofolá.

  3. Fakamatalaʻi e ngaahi ola ʻo e Hingá mo e fatongia ʻo Sīsū Kalaisi ko hotau Huhuʻí. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku makatuʻunga ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi he ngaahi akonaki mei he Lēsoni 11: “Mōsese 4:5–32; 5:1–15, Konga 1” mo e Lēsoni 12: “Mōsese 4:5–32; 5:1–15, Konga 2.”)

  4. Fakatupulaki ʻenau holi ke fakahoko honau tuʻunga mo e taumuʻa fakalangí. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakatefito ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi he Lēsoni 3: “ʻĒpalahame 3,” Lēsoni 4: “Mōsese 1:1–11,” Lēsoni 5: “Mōsese 1:12–26,” mo e Lēsoni 8: “Sēnesi 1:26–27.”)

Ko hono fakaloloto ʻo e ului kia Sīsū Kalaisí pea mo e hoko ko ʻEne ākongá

Ke tokoni ke mahino ki he kau akó ʻoku fiemaʻu ha taimi ki he tupulaki fakalaumālié, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻeni ʻo e kakai ʻo ʻĪnoké.

Fakaafeʻi e kau akó ke nau lau ʻa e Mōsese 7:18–21 ke fakamanatu kiate kinautolu ʻa e fakalakalaka fakalaumālie naʻe fai ʻe he kakai ʻo ʻĪnoké kimuʻa pea ʻohake kinautolu ki he langí ʻe he ʻEikí.

The Old Testament prophet Enoch and people from the City of Zion being translated.  The people are depicted kneeling on a cloud.  Enoch has his arms raised in the air.
  • Ko e hā e meʻa ʻoku makehe kiate koe mei he fakamatala ko ʻeni ki he kakai ʻo ʻĪnoké?

ʻOku pehē ʻi he veesi 21, “naʻe faifai pea ʻohake [kinautolu] ki he langí.” Lau ʻa e Mōsese 7:68 ke ʻiloʻi pe ko e hā hono fuoloa ʻo e “[taimi]” ko iá.

  • Ko e hā ha meʻa ʻe lava ke akoʻi mai ʻe he meʻá ni fekauʻaki mo e tupulaki fakalaumālié ʻi heʻetau hoko ko e kau ākonga ʻa e Fakamoʻuí?

    Poupouʻi e kau akó ke fakafiefiaʻi ʻenau fakalakalaka ʻi heʻenau hoko ko e kau ākonga ʻa Kalaisí, neongo kapau ʻoku fuoloa ange ia ʻi he meʻa ʻoku nau loto ki aí. ʻI he fakalau ʻa e taimí, ʻe iku ʻa e fakalakalaka māmālie mo hokohokó ko ha vā fetuʻutaki mo e Fakamoʻuí ʻo hangē ko ia naʻe faifai pea fakatupulaki ʻe he kakai ʻo ʻĪnoké.

    Fakaafeʻi e kau akó ke toe vakai ki heʻenau tupulaki fakalaumālié mo ʻenau akó ʻi he ngaahi māhina kuohilí. Te nau lava ʻo feinga ke fakatokangaʻi naʻa mo ha kiʻi fakalakalaka siʻisiʻi ʻi heʻenau ʻiló, ngaahi holí, mo e ngaahi ngāue kuó ne tokoniʻi kinautolu ke nau hoko ko ha kau ākonga mateaki ange ʻo Sīsū Kalaisí. ʻE lava ke ke fokotuʻu ange ki he kau akó ke vakai ki heʻenau tohinoa akó pe ngaahi fakamatala ʻi heʻenau folofolá. Kapau ʻe tokoni ki hoʻo kau akó ke fakatokangaʻi ʻenau fakalakalaká, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali pe fai ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení:

  • Ko e hā ha meʻa kuó ke ako fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻoku mahuʻinga kiate koe?

  • Ko e hā ha ngaahi founga kuó ke ofi ange ai kiate Kinaua?

  • Ko e hā ha meʻa kuó ke fakaʻaongaʻi mei hoʻo ako folofolá ke tokoniʻi koe ʻi hoʻo hoko ko e ākonga ʻa Kalaisí?

Hili ha taimi ke fakalaulauloto aí, fakaafeʻi ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻa e fakalakalaka ʻoku nau fakatokangaʻi ʻiate kinautolú.

Ko hono ako fakaʻaho ʻo e folofolá

Mahalo te ke fie fakamanatu ange ki he kau akó ʻoku fiemaʻu ʻa e laukonga Mōsese 1–5; ʻĒpalahame 1–3; mo e Sēnesi 37, 39, 41 ke maʻu ha maaka semineli ʻi he semesitā ko ʻení. Kuo filifili fakalelei ʻa e ʻū vahe ko ʻení koeʻuhí ko ʻenau loloto fakatokāteliné pea mo e mahu e meʻa ke ako mei aí.

ʻIkai ngata aí, ʻoku poupouʻi ʻa e kau akó ke nau faʻu ha taumuʻa ako folofola fakataautaha. ʻOku ʻikai fiemaʻu ʻa e taumuʻa ko ʻení ki ha maaka, ka ʻe tokoni ia ke nau maʻu fakaʻaho ai ha mālohi ʻi he folofola ʻa e ʻOtuá. Kapau kuo teʻeki ai ke nau fokotuʻu ha taumuʻa, poupouʻi kinautolu ke nau fai ia he ʻahó ni. Te nau lava ʻo liliu ʻa e taumuʻa ko ʻení ʻi ha faʻahinga taimi pē.

Ke tokoni ke poupouʻi ʻa e kau akó ʻi hono fakakakato ʻenau laukonga mo e ngaahi taumuʻa ako fakatāutahá, fakakaukau ke ʻoange ki he tokotaha ako takitaha ha kiʻi laʻipepa. Te nau tānaki ʻa e laʻipepa ko ʻení ʻi he fakaʻosinga ʻo e kalasí. Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e fakamatala ʻoku nau tohi ʻi heʻenau laʻipepá ke poupouʻi lelei ʻa e tokotaha ako takitaha ʻi heʻenau ngaahi taumuʻá. Te ke lava ʻo fakaʻaliʻali e ngaahi meʻa ko ʻení ko ha ngaahi fokotuʻu ki he meʻa ke fakakau ʻi heʻenau laʻipepá.

  1. Ko ho hingoá.

  2. Ngaahi vahe ʻoku fiemaʻu kuó ke fakakakató.

Kapau ʻokú ke fili ke vahevahe hoʻo taumuʻa ako fakatāutahá mo e faiakó, fakakau foki ai mo e:

  1. Ko e hā hoʻo taumuʻá mo e tuʻunga hoʻo ngāueʻi iá.

  2. Ko e founga ʻoku tokoniʻi ai koe ʻe hoʻo taumuʻá ke ako ʻa e ongoongoleleí mo ʻiloʻi lelei ange ʻa Sīsū Kalaisi.

Te ke lava ʻo kole ki ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau tali ki he ongo fakakaukau fakaʻosí mo e kalasí pe ʻai ke fevahevaheʻaki ʻa e kau akó ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki ange. Kapau te ke fai ʻeni, fakapapauʻi ʻoku ʻiloʻi ʻe he kau akó ʻoku ʻikai fiemaʻu ke nau vahevahe ʻenau ngaahi taumuʻa ako folofolá kapau ʻoku ʻikai ke nau fie fai ia. ʻOku ʻikai totonu ke teitei ongoʻi mafasia e kau akó ke vahevahe.

Fakamatalaʻi ʻa e ngaahi ola ʻo e Hingá mo e fatongia ʻo Sīsū Kalaisi ko hotau Huhuʻí

ʻOku mahuʻinga ke mahino ʻa e ngaahi nunuʻa ʻo e Hingá mo e fatongia ʻo Sīsū Kalaisi ko hotau Huhuʻi mei he Hingá ki hono maʻu ha mahino ki he palani ʻa e Tamai Hēvaní. Ka ʻe ala faingataʻa ke mahino mo fakamatalaʻi ki he niʻihi kehé ʻa e ngaahi moʻoni mahuʻinga ko ʻení.

Fakakaukau ke ʻoange ha taimi ki he kau akó ke nau toe vakaiʻi ʻa e ngaahi tohitufa naʻa nau faʻu ʻi he Lēsoni 11: “Mōsese 4:5–32; 5:1–15, Konga 1” mo e Lēsoni 12: “Mōsese 4:5–32; 5:1–15, Konga 2.” (Kapau naʻe ʻikai ke faʻu ʻe he kau akó ha fanga kiʻi tohi tufa, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha konga fuaʻiʻakau mo ha fakatātā ʻo Sīsū Kalaisi ko ha founga faingofua ke fakamanatu ki he kau akó ʻa e ngaahi fakamatala fakafolofola ko ʻení. Hili iá, ʻe lava ke toe vakaiʻi nounou ʻe he kau akó ʻa e Mōsese 4:6–13, 22–25; 5:8–12 ke teuteu ki he fealēleaʻaki ʻi laló.)

Mateuteu ke fakamatalaʻi ʻeni ʻi he ngaahi lea pē ʻaʻau:

  1. Ko e fili ʻa ʻĀtama mo ʻIvi naʻá ne fakatupu ʻa e Hingá

  2. Ko e ngaahi nunuʻa ʻo e Hingá kia ʻĀtama mo ʻIví, pea mo e anga hono tokoniʻi kitautolu ʻe he ngaahi ola ko iá he ʻaho ní

  3. Founga naʻe fiemaʻu ai ʻa e Hingá ʻi he palani ʻa e Tamai Hēvaní maʻatautolú

  4. Ko e meʻa naʻe fai ʻe he Fakamoʻuí ke huhuʻi kitautolu mei he ngaahi nunuʻa pau ʻo e Hingá

Fakaafeʻi e kau akó ke fili hanau hoa. ʻAi ha tokotaha ako ʻe taha ke fakamatalaʻi ʻa e poini 1 mo e 2 ki hono hoá. Fakaafeʻi leva e tokotaha ako ʻe tahá ke ne fakamatalaʻi e poini 3 mo e 4.

ʻI heʻena ʻosí, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinaua ke toe fakahoko ʻa e ʻekitivitií, ka na fetongi ʻa e tokotaha ʻokú ne fakamatalaʻi ʻa e poiní.

Ko hono fakatupulaki ʻetau loto-holi ke fakakakato hotau tuʻunga mo e taumuʻa fakalangí

Lolotonga hono ako ʻe he kau akó kimuí ni ʻa e Fuakava Motuʻá, mahalo ne nau maʻu ha ngaahi aʻusia fakaako naʻe fakatefito ʻi honau tuʻunga fakalangi mo e taumuʻa ko e fānau ʻa e ʻOtuá. ʻOange ha faingamālie ki he kau akó ke fakakaukau ki he founga kuo tokoniʻi ai ʻe he ngaahi moʻoni kuo nau akó ʻenau holi ke fakahoko honau tuʻunga malava fakalangí.

Old Testament Lesson 21 - Identity

Tā ha fakatātā ʻo ha tokotaha te ne lava ʻo fakafofongaʻi koe. Tohi ʻi loto ʻi he fakatātā ko ʻení, pe ofi ki ai, ʻa e ngaahi moʻoni fekauʻaki mo ho tuʻunga fakalangi ne ke ako kimuí ni ʻi he Fuakava Motuʻá. Kapau ʻe lava, ʻai ke fakataautaha ʻa e ngaahi fakamatala ko ʻení ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e “ko aú” pe “ʻOku oú.” Ko ha ngaahi potufolofola ʻeni te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi:

ʻĒpalahame 3:22–23

Mōsese 1:1–11

Mōsese 1:12–24

Sēnesi 1:26–27

Ko ha niʻihi ʻeni ʻo e ngaahi moʻoni ʻe malava tohi ʻe he kau akó. ʻOku toʻo kinautolu mei he Lēsoni 3, 4, 5, mo e 8.

Naʻe fili au ʻe he ʻOtuá mei he lotolotonga ʻo ha ngaahi laumālie fakaʻeiʻeiki mo maʻongoʻonga ke fanauʻi mai he kuongá ni (ʻĒpalahame 3:22–23).

ʻI heʻeku hoko ko e fānau ʻa e ʻOtuá, ʻoku ʻi ai Haʻane ngāue pau maʻaku ke u fai (Mōsese 1:6).

Koeʻuhí ko ha ʻofefine pe foha au ʻo e ʻOtuá, te u lava ʻo maʻu ha mālohi ʻiate Ia ke tekeʻi ʻaki ʻa e ʻahiʻahí (Mōsese 1:13, 16).

Koeʻuhí ʻoku fakatupu au ʻi he tatau ʻo e ʻOtuá, te u lava ai ʻo hoko ʻo hangē ko Iá (Sēnesi 1:26–27).

Ke tokoni ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he founga ʻe lava ke tokoniʻi ai kinautolu ʻe he ngaahi moʻoni ko ʻení, te ke lava ʻo fili ha taha ʻo e ngaahi ʻekitivitī ko ʻení ke fai ʻe he kau akó fakakalasi pe ʻi ha fanga kiʻi kulupu iiki. Pe ko e fili ʻe he kau akó ʻa e ʻekitivitī te nau fie fakahokó.

Fili A: Fakamatalaʻi ha ngaahi tūkunga ʻe niʻihi ʻe lava ke tokoniʻi ai koe ʻe hono ʻiloʻi e ngaahi moʻoni ko ʻení. Feinga ke ʻiloʻi e founga ʻe lava ke tokoniʻi ai ʻe he ngaahi moʻoni ko ʻení ha taha ʻi he tūkunga takitaha.

Fili E: Fakakakato ʻa e ngaahi kupuʻi lea ko ʻení:

ʻE lava ke tokoniʻi au ʻe hono ʻiloʻi e ngaahi moʻoni ko ʻení ʻi he taimi

  • ʻOku ou fakakaukau ai pē kiate au koeʻuhí …

  • ʻOku ou fehangahangai ai mo e ʻahiʻahí koeʻuhí …

  • ʻOku ou fengāueʻaki mo e niʻihi kehé koeʻuhí …

  • ʻOku ou fai ai ha ngaahi fili koeʻuhí …

ʻI he ʻosi ʻa e kau akó, fakaafeʻi kinautolu ke hiki ʻi heʻenau tohinoa akó ha faʻahinga fakakaukau pe ngaahi aʻusia ʻo e founga kuo tākiekina ai ʻe he ngaahi moʻoni ko ʻení ʻenau holi ke aʻusia honau tuʻunga malava fakalangí. Te ke lava foki ʻo fakaafeʻi e kau akó ke lekooti e founga ʻe lava ke tākiekina ai kinautolu ʻe he ngaahi moʻoni ko ʻení ʻi ha tuʻunga te nau fehangahangai mo ia ʻi he kahaʻú.

ʻI he ʻosi ʻa e kau akó, fakaafeʻi ha taha pē ʻoku loto-fiemālie ke vahevahe ha meʻa mei he meʻa naʻa nau tohí.