Buka arata’i ’e pi’ira’a
29. Te mau rurura’a a te ’Ēkālesia


« 29. Te mau rurura’a a te ’Ēkālesia », Buka arata’i rahi : Tāvini i roto i te ’Ēkālesia a Iesu Mesia i te Feiā Mo’a i te mau Mahana Hope’a nei (2025).

« 29. Te mau rurura’a a te ’Ēkālesia », Buka arata’i rahi.

e metua vahine ’e e tamāhine i te purera’a ’ōro’a

29.

Te mau rurura’a a te ’Ēkālesia

29.0

’Ōmuara’a

E ’āmui te feiā mo’a i te mau mahana hope’a nei nō te ha’amori, nō te fa’aitoito i te tahi ’e te tahi, ’e nō te ha’api’i ’e nō te ’apo mai i te ’evanelia. (hi’o Alama 6:6 ; Moroni 6:5–6). ’Ua fafau te Fa’aora, « i te vāhi e ’āmui ai e to’opiti e to’otoru mā tō’u nei i’oa, tei rotopū ato’a ïa vau ia rātou i reira » (Mataio 18:20). Te ruru-’āmui-ra’a o te hō’ē ïa rāve’a nō tō tātou ’ā’au ’ia « tāhō’ē mai… i roto i te tāhō’ēra’a ’e i roto i te here » (Mosia 18:21).

E tauturu te mau ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere i te mau ta’ata fa’atere ’ia tāu’aparau ’āmui ’e ’ia fa’aau i te mau tauto’ora’a nō te tāvini ia vetahi ’ē. Terā rā, ’eiaha roa te fa’atupura’a i te hō’ē ’āpo’ora’a e mono i te tāvinira’a ’e te aupurura’a mai tā Iesu Mesia i rave. E nehenehe te mau rāve’a nō te tauturu i te Atua i roto i tāna ’ohipa nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a e fa’anahohia i roto i te hō’ē rurura’a, terā rā e mea pinepine te reira i te ravehia i rāpae i te rurura’a.

29.1

Te fa’anahonahora’a ’e te arata’ira’a i te mau ’āpo’ora’a

E fa’anaho ’e e arata’i te feiā fa’atere i te mau ’āpo’ora’a « mai te au i te arata’ira’a a te Vārua Maita’i, ’ia au i te mau fa’auera’a ’e te mau heheura’a a te Atua » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 20:45 ; hi’o ato’a Moroni 6:9 ; Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 46:2). E ’imi rātou i te mau rāve’a nō te tītau i te fa’aurura’a a te Vārua i roto i tā rātou mau ’āpo’ora’a.

E ara te feiā fa’atere ē, ’eiaha te rahira’a ’e te roara’a o te mau ’āpo’ora’a ’ia riro ’ei fa’ateimahara’a i te mau melo ’aore rā i tō rātou ’utuāfare. ’Ei hi’ora’a, ’eiaha te mau ’āpo’ora’a e ha’afifi i te taime o te mau ’utuāfare ’ia ’āmui i te mahana sābati.

E ara ato’a te feiā fa’atere ē, ’ia rōtahihia te mau ’āpo’ora’a i ni’a i te mea faufa’a roa a’e. ’Ei hi’ora’a, ’ia rōtahihia te mau purera’a ’ōro’a i ni’a i te ’ōro’a mo’a ’e te patura’a i te fa’aro’o ia Iesu Mesia. ’Ia rōtahihia te mau ’āpo’ora’a a te peresidenira’a ’e te mau rurura’a ’āpo’ora’a i ni’a i te ha’apūaira’a i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare.

E nehenehe te ti’a peresideni e arata’i i te ’āpo’ora’a. ’Aore rā e nehenehe ’oia e ani i te tahi atu ta’ata, mai te hō’ē tauturu, e fa’atere i raro a’e i tāna arata’ira’a.

I te tahi taime, e tupu te tahi ’ohipa i roto i te taime ’āpo’ora’a ’o tā te ti’a peresideni i fāri’i e mea faufa’a ’ia ha’amāramaramahia. ’Ei hi’ora’a, e nehenehe te hō’ē ta’ata e ha’api’i i te ha’api’ira’a tumu hape. Mai te mea e tupu te reira, e tītauhia i te ti’a peresideni e hōro’a i te ha’apāpūra’a ma te ’ore e fa’aha’amā i te tahi ta’ata.

29.2

Te mau rurura’a a te pāroita

29.2.1

Te purera’a ’ōro’a

29.2.1.1

Te fa’anahora’a i te purera’a ’ōro’a

Nā te ’episekōpora’a e fa’anaho ’e e arata’i i te purera’a ’ōro’a. E ara rātou ē, te rōtahira’a o te purera’a tei ni’a ïa i te ’ōro’a mo’a ’e te patura’a i te fa’aro’o ia Iesu Mesia.

Hō’ē hora te roara’a o te purera’a ’ōro’a Tē vai ra i roto te mau mea i muri nei :

  1. Pehe ’ōmuara’a (hi’o 19.3.2 nō te mau arata’ira’a). Nā te pehe fa’atura, hou e ha’amata ai te purera’a e ani manihini i te hō’ē vārua ha’amorira’a.

  2. Te arohara’a ’e te fāri’ira’a.

  3. Fa’a’itera’a i te ti’a fa’atere peresideni ’e te tahi atu feiā fa’atere tei rātere mai. ’Ia anihia te mau ti’a fa’atere peresideni ’e te mau melo o te ’āpo’ora’a teitei rātere, ’ia pārahi i mua. E ani-ato’a-hia i te mau ti’a fa’atere rahi ’ia pārahi i mua maori ra nō roto rātou i te pāroita iho.

  4. Te mau parau fa’a’ite. ’Ia ha’apotohia mai te reira i te iti roa. E nehenehe te rahira’a e nene’ihia, e ’ōpere-roro-uira-hia, ’aore rā e fa’a’itehia i roto i te tahi atu mau purera’a.

  5. Te hīmene ’e te pure ha’amatara’a Hi’o 19.3.2 ’e 29.6.

  6. Te mau ’ohipa a te pāroita ’e te titi, mai teie i muri nei :

    • Te pāturura’a ’e te ha’amāuruurura’a i te feiā fa’atere ’e te mau ’orometua ha’api’i (hi’o 30.3 ’e 30.6).

    • Te vauvaura’a i te mau i’oa o te mau taea’e e fa’atōro’ahia i te hō’ē tōro’a i roto i te autahu’ara’a a Aarona (hi’o 18.10.3).

    • Te fa’a’itera’a i te mau melo ’āpī nō te pāroita, ’oia ato’a i te feiā i fa’afāriu-’āpī-hia mai. I muri a’e i te tahi mau parau ’ōmuara’a, e ani te ta’ata arata’i i te ’āmuira’a ’ia fa’a’ite mai nā roto i te ’āfa’ira’a i te rima i ni’a ē, tē fāri’i poupou nei rātou i te melo i roto i te pāroita.

      ’Ia bāpetizo-ana’e-hia ’e ’ia ha’amau-ana’e-hia te mau tamari’i tei tāpa’ohia, e fa’a’itehia rātou i roto i te purera’a ’ōro’a. Terā rā, ’aita e tītauhia ’ia fāri’i-poupou-hia rātou i roto i te pāroita.

  7. Te hōro’ara’a i te i’oa ’e te ha’amaita’ira’a i te tamari’i (hi’o 18.6). Tei mātarohia, e ravehia te reira i roto i te purera’a o te ha’apaera’a mā’a ’e te ’itera’a pāpū (hi’o 29.2.2).

  8. Te ha’amaura’a i te feiā i fa’afāriu-’āpī-hia (hi’o 18.8).

  9. Te hīmene ’e te fa’aterera’a i te ’ōro’a mo’a. Te ’ōro’a mo’a e rōtahira’a tumu ïa o te purera’a ’ōro’a. ’Eiaha te tahi atu mau tuha’a o te purera’a e fa’a’ino i te reira. E rāve’a teie ’ōro’a nō te mau melo ’ia fāriu atu i tō rātou mau mana’o i ni’a i te Fa’aora ’e i tāna tusia nō rātou. E taime mo’a te reira nō te fa’a’āpīra’a pae vārua.

    ’Ia fa’aineinehia te ’aira’amā’a o te ’ōro’a mo’a hou te purera’a e ha’amata ai. E ara te ’episekōpo ē, ’ia ha’amaita’ihia ’e ’ia ’ōperehia te ’ōro’a ma te tura ’e te nahonaho. Te feiā e ha’amaita’i i te ’ōro’a mo’a, tē ti’a nei rātou nō Iesu Mesia.

    Te parau hau atu nō ni’a i te fa’aineinera’a, te ha’amaita’ira’a ’e te ’ōperera’a i te ’ōro’a mo’a, hi’o 18.9.

    Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te fa’aterera’a i te ’ōro’a mo’a i roto i te mau tupura’a mātau-’ore-hia, hi’o 29.2.1.5 ’e 18.9.1.

  10. Te mau poro’i o te ’evanelia ’e te hīmene a te ’āmuira’a ’aore rā te tahi atu pehe. ’Ia tū’ati te mau poro’i ’e te pehe ’ia au i te mo’ara’a o te ’ōro’a mo’a. Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mā’itira’a i te feiā a’o, hi’o 29.2.1.4. Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mā’itira’a i te pehe i roto i te purera’a ’ōro’a, hi’o 19.3.2.

  11. Te hīmene ’e te pure ’ōpanira’a

  12. Te pehe i muri a’e i te fa’aotira’a

’Eiaha te mau hōho’a tauturu ’e te mau tauiha’a hi’ofa’aro’o ’ia fa’a’ohipahia i roto i te mau purera’a ’ōro’a (hi’o 38.8.3).

29.2.1.2

Te peresidenira’a i te purera’a ’ōro’a

E peresideni te ’episekōpo i te purera’a ’ōro’a, maoti rā ’ua tae mai te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi, te hō’ē Hitu ’Ahuru ārea nō tōna ārea, ’aore rā te hō’ē Huimana fa’atere rahi. Mai te mea ’aita te ’episekōpo ’e tōna nā tauturu e nehenehe e tae mai i te purera’a ’ōro’a, e fa’ata’a te peresideni titi nā vai e peresideni atu. Te tanora’a mau, e fa’ata’a ’oia i te peresideni o te pupu peresibutero. Terā rā, e nehenehe tāna e ani i te tahi atu ta’ata tei mau i te Autahu’ara’a a Melehizedeka.

29.2.1.3

Te taime nā mua a’e i te purera’a

Hou te purera’a ’a ha’amata ai, e fa’aineine te mau melo o te ’āmuira’a ia rātou i te pae vārua nō te ’ōro’a mo’a. E nehenehe rātou e rave i te reira nā roto i te pure ’ā’au ’e ma te ’ōreromo’o [méditer]. E fa’a’ite te feiā fa’atere i te hi’ora’a maita’i nō te tura.

E ani te hō’ē melo o te ’episekōpora’a i te mau peresidenira’a piha feiā ’āpī tamāhine ’ia fa’anaho i te feiā ’āpī nō te tāvini maoti te fa’ari’ira’a i te mau rātere ’e te mau melo i te tomora’a o te fare purera’a. E fa’aitoito te feiā ’āpī ’ia aroha i te ta’ata ma te fa’ahiti i te i’oa o te mau melo. E tauturu ato’a rātou i te mana’o tura nā roto i te pāhonora’a i te mau uira’a ’e te tauturura’a i te ta’ata ’ia ’imi i te pārahira’a nō rātou, mai te mea e tītauhia.

29.2.1.4

Te mā’itira’a i te feiā a’o

E mā’iti te ’episekōpora’a i te feiā a’o nō te purera’a ’ōro’a. I te rahira’a taime, e ani rātou i te mau melo o te pāroita, te feiā ’āpī ato’a ’e te mau tamari’i (hi’o 38.8.18). E nehenehe te peresideni titi e fa’aue i te mau melo o te ’āpo’ora’a teitei ’aore rā, i te mau melo o te mau peresidenira’a o te ’āvirira’a nō te titi ’ia paraparau atu. Nā te peresideni titi e fa’ata’a i te pinepinera’a o te reira huru tītaura’a.

E fa’atae te ’episekōpora’a i te mau anira’a ’ia a’o mai nā mua roa i te mahana o te purera’a ’ōro’a. E fa’a’ite te mau ta’ata a’o i tō rātou ’itera’a pāpū nō Iesu Mesia ’e e ha’api’i i tāna ’evanelia mā tē fa’a’ohipa i te mau pāpa’ira’a mo’a (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 42:12 ; 52:9). E ti’a i te mau poro’i ’e patu i te fa’aro’o ’e ’ia tū’ati i te nātura mo’a o te ’ōro’a mo’a.

Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau misiōnare tei pi’i-’āpī-hia ’aore rā tei ho’i noa mai nei, ’ia paraparau i roto i te purera’a ’ōro’a, hi’o 24.5.2 ’e 24.8.3.

E tārena te ’episekōpora’a i te hō’ē purera’a ’ōro’a i te mau matahiti ato’a, nō te hō’ē fa’anahora’a nā te mau tamari’i nō te Paraimere. Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i teie fa’anahora’a, hi’o 12.1.6.

ta’ata e paraparau ra i mua i te terono

29.2.1.5

ītona, te mau arata’ira’a nō te fa’atanora’a
Te mau purera’a ’ōro’a i roto i te mau tupura’a mātau-’ore-hia

E hīna’aro te mau melo ato’a i te mau ha’amaita’ira’a pae vārua e tae mai nā roto i te ravera’a i te ’ōro’a mo’a. Terā rā, tē vai ra te tahi mau melo ’aita e nehenehe e haere i te purera’a ’ōro’a, nō te mea ’ua ’ōpanihia rātou ’ia haere i rāpae i tō rātou fare, i te fare ma’i, ’aore rā i te fare utuutura’a. E nehenehe te ’episekōpo e fa’ata’a i te mau taea’e tei mau i te autahu’ara’a ’ia fa’atere i te ’ōro’a mo’a nō teie mau melo (hi’o 18.9.1).

I roto i te tahi mau tupura’a, e nehenehe te ’episekōpo e fa’ati’a ’ia ha’apurorohia te purera’a ’ōro’a nō te feiā e’ita e tae mai. Nō te mau ha’amāramaramara’a hau atu, hi’o 29.7.

Nō te mau melo e rātere nei ’aore rā e ora nei nō te tahi taime poto ātea i tō rātou fare, e ti’a mai te mea e nehenehe, ia rātou e haere i te purera’a ’ōro’a i roto i te hō’ē pāroita fātata mai. ’Eiaha te mau purera’a ’ōro’a ’ia fa’atupuhia nō te fa’atū’ati ’e te mau ’āpo’ora’a a te ’utuāfare, te mau tau fa’afa’aeara’a, ’aore rā ’e te tahi atu mau ’ātivite ’aita i pāturuhia e te ’Ēkālesia.

29.2.2

Te purera’a ha’apaera’a mā’a ’e te ’itera’a pāpū

I roto i te hō’ē purera’a ha’apaera’a mā’a ’e te ’itera’a pāpū, ’aita e mā’itihia te mau ta’ata a’o, ’aita ato’a e mā’itihia te pehe ta’a ’ē. Maoti ra, e fa’a’ite te ta’ata arata’i i te hō’ē ’itera’a pāpū poto noa. I muri iho, e ani ’oia i te mau melo o te ’āmuira’a ’ia fa’a’ite mai i tō rātou ’itera’a pāpū. Te fa’a’itera’a i te ’itera’a pāpū ’o tē fa’ahitira’a ïa i te mau parau mau o te ’evanelia tei fa’auruhia e te Vārua Maita’i. E ti’a i te mau ’itera’a pāpū ’ia ha’apotohia ’ia nehenehe i te rahira’a ta’ata ’ia ’āmui mai.

E fāri’i-poupou-hia te mau tamari’i ’āpī ’ia fa’a’ite i tō rātou ’itera’a pāpū i roto i te purera’a ha’apaera’a mā’a ’e te ’itera’a pāpū. E mea maita’i a’e paha nō rātou ’ia ha’api’i mai i te rave i te reira i te fare, e tae roa i te taime e nehenehe ai rātou e fa’a’ite i tō rātou ’itera’a pāpū ma te tauturu-’ore-hia e vetahi ’ē.

I raro a’e i te fa’aterera’a a te ’episekōpo, e mea mātauhia te mau tamari’i ’ia ha’amaita’ihia i roto i te purera’a ha’apa’era’a mā’a ’e te ’itera’a pāpū (hi’o 29.2.1.1).

29.2.3

Te ’āmuira’a pāroita

’Ua fa’anahohia te ’āmuira’a pāroita nō te pāhono i te mau hina’aro o te pāroita iho. Tē vai ra i roto te purera’a ’ōro’a tei fa’anahohia e te peresideni titi. Tei mātauhia, nā te peresideni titi e peresideni i te purera’a ’e nā te hō’ē melo o te ’episekōpora’a e arata’i.

I roto i te reira purera’a, e vauvau mai te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi ’aore rā nō te ’āpo’ora’a teitei i te i’oa o te feiā fa’atere rahi, tō te titi, ’e tō te pāroita nō te pāturura’a. E fa’a’ohipa ’oia i te Parau pāturura’a feiā fa’atere, tei fa’aineinehia e te pāpa’i parau o te pāroita. ’Ua mātauhia, e a’o mai te ’episekōpo ’e te peresideni titi i roto i te purera’a.

E fa’atupu tāmau te pāroita i te mau purera’a a te autahu’ara’a ’e a te mau ’āvirira’a ’ei tuha’a nō te ’āmuira’a pāroita. E nehenehe te feiā fa’atere o te titi e hōro’a i te arata’ira’a ’e te tauturu. E tāvini rātou i te feiā fa’atere o te pāroita ’e i te mau melo.

I roto i te tū’atira’a ’e te ’āmuira’a pāroita, e fārerei te peresidenira’a titi i te ’episekōpora’a. E hi’o ’āmui rātou i te haerera’a i mua o te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i te pāroita. E nehenehe teie ’āpo’ora’a e tupu i te sābati nō te ’āmuira’a pāroita, ’aore rā i te tahi atu taime.

29.2.4

Te ’āpo’ora’a a te ’episekōpora’a

Nā te ’episekōpo e fa’anaho ’e e arata’i i te mau ’āpo’ora’a ’episekōpora’a. Te mau ’ohipa e ti’a ’ia ferurihia e nehenehe e vai i roto :

  • Te fa’aaura’a i te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i te pāroita.

  • Te ha’apūaira’a i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare i roto i te pāroita—te feiā ’āpī iho ā rā ’e te mau tamari’i.

  • Te ’itera’a ’o vai te mau melo e nehenehe e fa’aineine nō te fāri’i i te mau ’ōro’a, ’oia ato’a te fa’atōro’ara’a i te autahu’ara’a.

  • Te ’itera’a ’o vai te mau melo e nehenehe ’ia pi’i nō te mau ti’ara’a i roto i te pāroita.

  • Te ’itera’a ’o vai te mau melo e nehenehe e hōro’ahia te i’oa i te peresideni titi nō te tāvini ’ei misiōnare.

  • Te hi’o-fa’ahou-ra’a i te mau arata’ira’a i roto te mau pāpa’ira’a mo’a, te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia ’e teie buka arata’i.

E nehenehe te tahi atu mau ’ohipa e tu’uhia mai te mau ’āvirira’a ’e te mau fa’anahora’a a te pāroita, te tāpura faufa’a a te pāroita, te mau parau fa’ata’ara’a nō ni’a i te mau tonora’a ’e te mau fa’anahora’a nō ni’a i te mau ’āpo’ora’a ’e te mau ’ātivite.

rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita

29.2.5

Te rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita

Nā te ’episekōpo e fa’anaho, e peresideni ’e e arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita. Mai te mea ’aita ’oia e vata, e nehenehe ’oia e fa’aue i te hō’ē o tōna nā tauturu ’ia peresideni ’e ’ia arata’i. Terā rā, ’eiaha te ’āpo’ora’a e rave i te mau fa’aotira’a rarahi ’aita ana’e te ’episekōpo i reira.

E ’imi te ’āpo’ora’a pāroita i te tauturu i te mau melo ato’a o te pāroita ’ia roa’a i te pūai pae vārua, ’ia fāri’i i te mau ’ōro’a o te fa’aorara’a, ’ia ha’apa’o i te mau fafaura’a, ’e ’ia riro ’ei mau pipi ha’apa’o nā Iesu Mesia (hi’o Moroni 6:4–5). I roto i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita, e fa’anahohia ’e e fa’aau te mau melo o te ’āpo’ora’a i teie ’ohipa. E fa’aoti ’āmui rātou nāhea te mau pūai ’e te mau ’aravihi o te mau melo o te pāroita e riro ai ’ei ha’amaita’ira’a nō te feiā i roto i te fifi. E ’imi rātou i te arata’ira’a a te Vārua, ’a tāhō’ē ai rātou i roto i te here ’e te māna’ona’ora’a i te mau melo o te pāroita.

E haere mai te feiā fa’atere o te mau ’āvirira’a o te pāroita i te rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita i ni’a i nā ti’ara’a e piti :

  1. ’Ei melo nō te ’āpo’ora’a pāroita ’o tē tauturu i te ha’amaita’i i te mau melo ato’a o te pāroita.

  2. ’Ei mau ti’a nō tā rātou mau ’āvirira’a.

’Ia putuputu ’āmui ana’e rātou, e ’āparau te mau melo o te ’āpo’ora’a pāroita i te mau ’ohipa e fāna’o ai te mau tauto’ora’a tāhō’ē o te ’āpo’ora’a tā’āto’a. E fa’aitoitohia te melo tāta’itahi o te ’āpo’ora’a ’ia fa’a’ite mai i tōna mau mana’o ’e tāna fa’aurura’a nō ni’a i teie mau ’ohipa.

Tei mātauhia, e’ita te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita e tupu hau atu i te hō’ē hora te maoro. E ha’amatahia te reira nā roto i te hō’ē pure ’e te mau parau fa’ata’ara’a poto nō ni’a i te mau fa’auera’a i roto i te mau rurura’a nā mua atu. ’Ua tāpurahia i raro nei te mau ’ohipa e nehenehe e tuatāpapahia. ’Aita e nava’i te taime nō te tuatāpapa i te tā’ato’ara’a o te reira i roto i te rurura’a tāta’itahi. E hōro’a te ’episekōpo i te mau ’ohipa e ti’a ’ia rave mātāmuahia e tītau-mau-hia nō te ha’amaita’i i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare.

  • Te orara’a i te ’evanelia a Iesu Mesia. Tauturu i te mau melo ato’a ’ia patu i te fa’aro’o, ’ia fāri’i i te mau ’ōro’a o te fa’aorara’a, ’e ’ia ha’apa’o i tā rātou mau fafaura’a.

  • Te ha’apa’ora’a i te feiā tei hina’aro i te tauturu. Te fa’a’itera’a i te mau rāve’a tauturu ’e te mau aravihi nō te ha’amaita’i i te ta’ata hō’ē, te mau ’utuāfare ’e te huira’atira. Tauturura’a i te mau melo o te pāroita ’ia riro mai ’ei feiā e fa’arava’i ia rātou iho. (Hi’o pene 22.)

  • Te anira’a i te mau ta’ata ato’a ’ia fāri’i i te ’evanelia. Hi’o-fa’ahou-ra’a i te haerera’a i mua o te feiā e ’apo nei i te ’evanelia, ’oia ato’a te mau melo ’āpī ’e te mau melo e ho’i mai ra. ’Āparaura’a nō ni’a i te mau rāve’a e nehenehe ai te mau melo e fa’a’ite i te ’evanelia ia vetahi ’ē. (Hi’o pene 23.)

  • Te tāhō’ēra’a i te mau ’utuāfare nō te tau a muri atu. Hi’o-fa’ahou-ra’a i te haerera’a i mua o te mau melo e fa’aineine nei nō te fāri’i i te mau ’ōro’a o te hiero. Fa’anahora’a i te mau rāve’a nō te tauturu maita’i atu ā i te mau melo, ’ia ti’a-mā nō te fāna’o i te hō’ē parau fa’ati’a nō te hiero. ’Āparaura’a i te mau rāve’a e nehenehe ai te mau melo e ’āmui atu i roto i te ’ohipa hiero ’e te ’ā’amu ’utuāfare. (Hi’o pene 25.)

’A ’āparau ai te mau melo o te ’āpo’ora’a pāroita nō ni’a i teie mau ’ohipa, ’ia feruri rātou i te mau hina’aro ’e i te mau pūai o te mau melo tā rātou e tāvini nei. E nehenehe rātou e ha’api’i rahi mai nō ni’a i teie mau hina’aro ’e teie mau pūai i roto i te mau ’āpo’ora’a a te peresidenira’a, i roto i te mau ’āparaura’a e te mau melo o tā rātou iho ’āvirira’a (’oia ato’a i roto i te mau uiuira’a o te aupurura’a), ’e nā roto i tā rātou iho mau tauto’ora’a nō te aupurura’a. Hau atu, tē hōro’a nei Te mau rāve’a tauturu nā te feiā fa’atere ’e te pāpa’i parau i te mau mauiha’a ’e te mau parau fa’ata’ara’a, ’o tē nehenehe e tauturu i te feiā fa’atere ’ia ’ite i te nu’ura’a i mua o te mau melo. Tītauhia i te mau melo o te ’āpo’ora’a ’ia tāpe’a ’ōmo’e noa i te mau ha’amāramaramara’a ato’a o te ta’ata ’aore rā parau fifi (hi’o 4.4.6).

E ti’a i te ’āpo’ora’a pāroita ’ia mātau maita’i i te mau tamari’i ’e te feiā ’āpī o te pāroita ’e tō rātou mau huru orara’a ’utuāfare. ’Ia ara ta’a ’ē rātou i ni’a i te feiā ’aita e turu-pāpū-hia nei i tō rātou fare, nō ni’a i te ’evanelia.

I muri a’e i te hō’ē ’āparaura’a, e nehenehe te ’episekōpo e fa’aoti i te hō’ē ’ōpuara’a e ’ohipa ’aore rā e fa’ataime i te hō’ē fa’aotira’a ma te ’imira’a i te tahi atu ā ha’amāramaramara’a ’e te arata’ira’a hau atu. ’Aore rā e nehenehe ’oia e fa’aho’i i te reira ’ohipa i roto i te tahi atu ’āpo’ora’a, mai te ’episekōpora’a. Hi’o 4.4.3.

I te tahi taime, e nehenehe te ’āpo’ora’a pāroita e fa’aoti ē, e tauturu te hō’ē ’ātivite a te pāroita e pāhono i te mau hina’aro o te mau melo. E nehenehe te ’āpo’ora’a pāroita e hi’opo’a i te fa’anahonahora’a o te mau ’ātivite a te pāroita. Terā rā, e ravehia te rahira’a o te fa’aineinera’a nā mua a’e ’e i muri a’e i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a. Nō te tahi atu ā ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau ’ātivite, hi’o pene 20.

I muri a’e i te ho’ira’a mai te mau misiōnare rave tāmau i te fare, e nehenehe rātou e anihia ’ia fa’aho’i i te parau fa’ata’ara’a nō tā rātou misiōni i roto i te ’āpo’ora’a pāroita (hi’o 24.8.3).

Nō te hāro’aro’a i te mau parau tumu ’o tē arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a pāroita i roto i te ’Ēkālesia, e ti’a i te mau melo ato’a o te ’āpo’ora’a ’ia tuatāpapa te 4.3 ’e 4.4.

4:37

29.2.6

Te rurura’a a te ’āpo’ora’a feiā ’āpī o te pāroita

E nehenehe te ’episekōpo e arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a feiā ’āpī o te pāroita. ’Aore rā e nehenehe ’oia e fa’aue i te tahi atu ta’ata ’ia arata’i i te reira, mai te hō’ē o tōna nā rima tauturu nō te pupu tahu’a ’aore rā te peresideni o te piha feiā ’āpī tamāhine pa’ari a’e. E hōro’a te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a feiā ’āpi o te pāroita i te mau rāve’a i te feiā ’āpī ’ia arata’i. E nehenehe te ’episekōpora’a ’aore rā, te tahi atu feiā fa’atere e tauturu ia rātou ’ia fa’aineine nō teie mau ’āpo’ora’a, i roto i te mau ’āpo’ora’a a te peresidenira’a o te pupu autahu’ara’a ’aore rā o te mau piha tamāhine.

Hou te ’āpo’ora’a tāta’itahi, e hi’o fa’ahou te ’episekōpo ’e te ta’ata arata’i i te mau tumu parau e ’āparauhia. ’Ia vai i roto teie mau tumu parau i muri nei :

  • Te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a.

  • Te mau hina’aro o te feiā ’āpī i roto i te pāroita ’e te mau rāve’a nō te pāhono i te reira.

  • Te mau tauto’ora’a nō te toro i te rima i te feiā ’āpī paruparu ’aore rā i te mau melo ’āpī.

  • Te mau ’ātivite, tei roto te mau rāve’a nō te tāvini i te feiā i roto i te fifi. E ravehia te rahira’a o te fa’anahora’a i roto i te mau ’āpo’ora’a a te peresidenira’a a te pupu autahu’ara’a ’aore rā a te piha tamahine (hi’o pene 20).

  • Te aupurura’a (hi’o pene 21).

  • Te arata’ira’a i te mau peresidenira’a o te pupu autahu’ara’a ’e o te piha tamāhine tei pi’i-’āpī-hia.

Nō te māramarama i te mau parau tumu ’o tē arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia, e ti’a i te mau melo ato’a o te ’āpo’ora’a ’ia tuatāpapa te 4.3 ’e te 4.4.

29.2.7

Te tahi atu mau ’āpo’ora’a ’e te mau piha ha’api’ira’a a te pāroita

’Ua fa’ata’ahia te mau ’āpo’ora’a a te mau pupu o te autahu’ara’a ’e tō rātou peresidenira’a i roto te mau pene 8 ’e 10.

’Ua fa’ata’ahia te mau ’āpo’ora’a a te mau tuahine nō te Sōtaiete Tauturu ’e tō rātou feiā fa’atere i roto te pene 9.

’Ua fa’ata’ahia te mau ’āpo’ora’a a te feiā ’āpī tamāhine ’e tō rātou feiā fa’atere i roto te pene 11.

’Ua fa’ata’ahia te mau ’āpo’ora’a a te mau tamari’i o te Paraimere ’e tō rātou feiā fa’atere i roto te pene 12.

’Ua fa’ata’ahia te mau piha nō te Ha’api’ira’a Sābati i roto te 13.3.

’Ua fa’ata’ahia te mau rurura’a ’āpo’ora’a a te ’orometua ha’api’i i roto te 17.4.

’Ua vauvauhia te mau rurura’a fa’aaura’a nō te ’ohipa fa’a’itera’a i te ’evanelia ’e te ha’apūaira’a i te mau melo ’āpī ’e te mau melo e ho’i mai nei i roto te 23.4.

’Ua vauvauhia te mau rurura’a fa’aaura’a nō te mau tauto’ora’a ’ohipa hiero ’e te ’ā’amu ’utuāfare i roto te 25.2.7.

rurura’a a te ’āpo’ora’a

29.2.8

ītona, te mau arata’ira’a nō te fa’atanora’a
Fa’anahora’a nō te mau rurura’a i te sābati

E fa’a’ohipa te mau pāroita hō’ē o teie mau fa’anahora’a piti-hora i muri nei nō te mau rurura’a i te sābati.

Fa’anahora’a 1

60 minuti

Te purera’a ’ōro’a

10 minuti

Tauira’a nō te mau piha ha’api’ira’a ’e te mau purera’a

50 minuti

I te mau sābati ato’a : Paraimere, tae noa atu te piha nā te mau tamari’i tamahou (hi’o 12.2.1.2)

Te sābati mātāmua ’e te toru o te sābati o te ’āva’e : Ha’api’ira’a Sābati (hi’o 13.3)

Te piti o te sābati ’e te maha o te sābati : piha ha’api’ira’a nā te pupu autahu’ara’a (hi’o 8.2.1.2 ’e 10.2.1.2), piha ha’api’ira’a nā te Sōtaiete Tauturu (hi’o 9.2.1.1.2), ’e piha ha’api’ira’a nā te Feiā ’Āpī Tamāhine (hi’o 11.2.1.2)

Te pae o te sābati : piha ha’api’ira’a nā te feiā ’āpī ’e te feiā pa’ari. Nā te ’episekōpora’a e fa’aoti i te tumu parau ’e e fa’ata’a i te mau ’orometua ha’api’i (tei mātauhia e mau melo nō te pāroita ’aore rā nō te titi). E fa’aoti ato’a rātou, e fa’ata’a ’ē ānei ’aore rā e ’āmui ānei, te feiā ’āpī ’e te feiā pa’ari, te mau taea’e ’e te mau tuahine.

Fa’anahora’a 2

50 minuti

I te mau sābati ato’a : Paraimere, tae noa atu te piha nā te mau tamari’i tamahou (hi’o 12.2.1.2)

Te sābati mātāmua ’e te toru o te sābati o te ’āva’e : Ha’api’ira’a Sābati (hi’o 13.3)

Te piti o te sābati ’e te maha o te sābati : piha ha’api’ira’a nā te pupu autahu’ara’a (hi’o 8.2.1.2 ’e 10.2.1.2), piha ha’api’ira’a nā te Sōtaiete Tauturu (hi’o 9.2.1.1.2), ’e piha ha’api’ira’a nā te Feiā ’Āpī Tamāhine (hi’o 11.2.1.2)

Te pae o te sābati : piha ha’api’ira’a nā te feiā ’āpī ’e te feiā pa’ari. Nā te ’episekōpora’a e fa’aoti i te tumu parau ’e e fa’ata’a i te mau ’orometua ha’api’i (tei mātauhia e mau melo nō te pāroita ’aore rā nō te titi). E fa’aoti ato’a rātou, e fa’ata’a ’ē ānei ’aore rā e ’āmui ānei, te feiā ’āpī ’e te feiā pa’ari, te mau taea’e ’e te mau tuahine.

10 minuti

Tauira’a nō te purera’a ’ōro’a

60 minuti

Te purera’a ’ōro’a

’Ia ruru ana’e e piti pāroita i roto i te hō’ē ā fare purera’a, ’e e mea iti roa tō te hō’ē ’aore rā tō rāua to’opiti mau tamari’i ’aore rā feiā ’āpī, e riro e mea maita’i a’e ’ia ’āmuihia i teie mau tamari’i ’aore rā i teie feiā ’āpī i roto i te mau piha ha’api’ira’a i te sābati. E nehenehe te mau hora purera’a i te sābati a te mau pāroita e nā ni’a iho i te tahi, mai tei fa’a’itehia i raro nei.

Te nā-ni’a-ra’a te hora purera’a i tā te tahi

E nehenehe ato’a teie fa’anahora’a e ferurihia mai te mea e fa’a’ohipa nā pāroita e piti i te mau reo ta’a ’ē, terā rā hō’ē ā reo tō te mau tamari’i ’e tō te feiā ’āpī.

E tītauhia te fa’a’ohipara’a i teie fa’anahora’a i te parau fa’ati’a a te peresideni titi. Mai te mea e fa’ati’a ’oia, e fārerei te ’episekōpo o te pāroita tāta’itahi i te feiā fa’atere o te ’āvirira’a, nō ani i te tahi mau mana’o nō te fa’atupu-haere-ra’a i te reira.

E putuputu ’āmui nā ’episekōpora’a e piti nō te fa’aoti ’o vai te mau melo nō te pāroita tāta’itahi, e ti’a ’ia pi’ihia nō te tāvini i roto i te mau pupu autahu’ara’a ’e i te mau ’āvirira’a. E vai noa te ’episekōpo tāta’itahi ’ei peresideni nō te pupu o tāna mau tahu’a, terā rā, e nehenehe nā ’episekōpo e piti e peresideni i te mau ’āpo’ora’a a te pupu autahu’ara’a i te sābati, te tahi i muri mai i te tahi. E ’āmui atu te mau ’episekōpo o nā pāroita to’opiti i roto i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a ’āmui feiā ’āpī o te pāroita. I muri a’e i te fa’atupu-haere-ra’a i te fa’anahora’a, e tāmau noa te feiā fa’atere i te fārerei tāmau nō te fa’aau i tā rātou mau tauto’ora’a.

29.2.9

Te Pāsa ’e te Noera

I te sābati Pāsa, ’o te purera’a ’ōro’a ana’e te rurura’a e fa’atupuhia. Mai te reira ato’a ’ia topa ana’e te mahana Noera i te hō’ē sābati. ’Ia topa ana’e te Noera i te tahi atu mahana o te hepetoma, ’o te purera’a ’ōro’a ana’e te rurura’a e fa’atupuhia i te hō’ē sābati piri i te Noera—tei mātauhia ’o te sābati nā mua atu—mai tei fa’aotihia e te peresidenira’a titi.

I te tahi mau fenua, e ’ōro’a e ’ere nā te orara’a keresetiano e tupu e mea faufa’a roa nō te peu tumu. ’Ia topa ana’e te reira huru mahana ’ōro’a i te sābati, e nehenehe te peresidenira’a ārea e fa’ati’a i te mau ’episekōpo ’ia fa’atupu i te purera’a ’ōro’a noa i taua mahana ra.

E nehenehe te mau peresidenira’a titi e paraparau i te mau ’episekōpo nō te fa’ata’a ē, e fa’atano ānei i te mau hora ha’amatara’a o te mau purera’a ’ōro’a i terā mau sābati.

29.3

Te mau rurura’a a te titi

29.3.1

Te ’āmuira’a titi

E tārenahia te mau ’āmuira’a titi e te peresideni nō te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo. Mātau-noa-hia, nā te peresideni titi e peresideni i te hō’ē ’āmuira’a i te matahiti tāta’itahi ’e nā te hō’ē Hitu ’Ahuru ārea ’aore rā te hō’ē Huimana fa’atere rahi e peresideni i te tahi.

E arata’i te ti’a peresideni i te tā’āto’ara’a o te fa’anahora’a nō te ’āmuira’a. E fa’ati’a ’oia i te mau ta’ata e ’āmui mai ’e te mau pehe tei mā’itihia nā mua roa. Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te pehe nō te ’āmuira’a titi, hi’o 19.3.4.

’Ia peresideni ana’e te hō’ē Hitu ’Ahuru ārea ’aore rā te hō’ē Huimana fa’atere rahi, e nehenehe ’oia e ani i te peresideni titi ’ia hōro’a mai i te tahi mau tumu parau nō te ha’api’i i te ’āmuira’a. ’Ia peresideni ana’e te peresideni titi, e mā’iti ’oia ’e tōna nā tauturu i te mau tumu parau. E nehenehe te peresidenira’a titi e ’āparau i te mau tumu parau e tano ’e te ’āpo’ora’a titi. I roto i te ravera’a i teie mau mā’itira’a, e feruri te peresidenira’a titi i te mau tumu parau tā te Peresidenira’a Mātāmua i ha’apāpū ’aita i maoro a’e nei.

’A rave ai te peresideni titi i te mau fa’aotira’a nō te ’āmuira’a titi, e nehenehe ’oia e ani i te mau pupu autahu’ara’a ’e i te tahi atu mau ’āvirira’a, i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare ’ia tauturu mai. ’Ei hi’ora’a, e nehenehe rātou e fa’ata’ahia nō te fa’anaho i te mau pārahira’a, e hōro’a mai i te feiā tīa’i, ’e te tāmāra’a i te fare.

I roto i te ’āmuira’a titi tāta’itahi tē vai ra iho ā te mau ’āpo’ora’a i muri nei :

  • Hō’ē ’āpo’ora’a a te Hitu ’Ahuru ārea ’aore rā a te Huimana fa’atere rahi (mai te mea e tonohia mai) ’e te peresidenira’a titi. E haere ato’a mai te pāpa’i parau ’e te pāpa’i parau fa’atere nō te titi.

  • Hō’ē rurura’a feiā fa’atere o te titi. ’Ia peresideni ana’e te hō’ē tino nō te Huimana fa’atere rahi ’aore rā te hō’ē Hitu ’Ahuru ārea, e anihia te mau melo ato’a nō te mau ’āpo’ora’a titi ’e pāroita ’ia tae mai. ’Ia peresideni ana’e te peresideni titi, e ani-noa-hia te feiā fa’atere autahu’ara’a ’ia tae mai (hi’o 29.3.3). Nā te huimana peresideni e fa’aoti e fa’atupuhia ānei teie ’āpo’ora’a i te mahana mā’a ’aore rā i te sābati. Nā te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi e arata’i.

  • Hō’ē tuha’a purera’a nō te pō mahana mā’a nō te mau melo ato’a o te titi mai te 18 matahiti ’e hau atu. Mai te au i te huru tupura’a o te fenua iho, e nehenehe teie purera’a e fa’atupuhia i te sābati, mai te mea e fa’ati’ahia e te huimana peresideni. Nā te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi e arata’i.

  • Hō’ē tuha’a purera’a rahi, e fa’atupuhia i te sābati, nō te mau melo ato’a ’e te tahi atu mau ta’ata e hina’aro e ’āmui mai. E arata’i ’e e paraparau te peresideni titi i roto i teie purera’a. E nehenehe hō’ē fa’ahou tuha’a purera’a rahi i te sābati e fa’atupuhia, mai te mea ’aita e pārahira’a nō te mau ta’ata ato’a i roto i te hō’ē tuha’a purera’a. E ’āmui mai te mau tamari’i ’e tō rātou mau ’utuāfare, ’eiaha i roto i te hō’ē purera’a e fa’ata’a-’ē-hia.

Mai te mea e hina’arohia, e nehenehe te mau tuha’a purera’a o te ’āmuira’a e ha’apurorohia i roto i te mau fare purera’a ’aore rā i te tahi atu mau vāhi i roto i te titi. E hina’aro paha te tahi mau melo ē ’ia ha’apurorohia te ’āmuira’a i tō rātou fare. Nō te tahi atu mau ha’apurorora’a o te mau purera’a, hi’o 29.7.

’Eiaha te mau ta’ata a’o i roto i te tuha’a purera’a rahi e fa’a’ohipa i te mau rāve’a hi’o ’aore rā te mau mātēria hi’ofa’aro’o (hi’o 38.8.3).

Mai te mea e haere mai te mau ti’a fa’atere rahi, te peresideni hiero ’e te matarona, te peresideni misiōni ’e tōna hoa fa’aipoipo, ’aore rā, te patereareha o te titi, e ti’a ’ia pārahi atu rātou i mua. Mai te reira ato’a nō te mau tauturu i roto i te mau peresidenira’a hiero ’e te misiōni (’e tō rātou hoa fa’aipoipo), mai te mea e haere mai rātou nō te mono i te peresideni o te hiero ’aore rā misiōni.

I roto i te hō’ē ’āmuira’a titi o te matahiti tāta’itahi, e vauvau te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi i te mau ti’a fa’atere rahi ’e nō te ārea ’e nō te titi nō te pāturura’a. E fa’a’ohipa ’oia i te Parau pāturura’a feiā fa’atere, tei fa’aineinehia e te pāpa’i parau o te titi. Tei mātauhia, e ravehia te reira i roto i te ’āmuira’a titi mātāmua o te matahiti.

Mai te mea e pi’ihia ’aore rā e ha’amāuruuruhia te mau ti’a fa’atere o te titi i rōpū i te mau ’āmuira’a titi, e vauvauhia tō rātou i’oa nō te pāturura’a ’aore rā nō te ha’amāuruurura’a i roto i te ’āmuira’a titi nō muri iho. ’Aore rā e nehenehe te reira e ravehia i roto i te purera’a ’ōro’a a te pāroita tāta’itahi. Hi’o 30.3 ’e 30.6.

E vauvauhia te mau taea’e tei parauhia nō te fa’atōro’ara’a ’ei peresibutero ’aore rā ’ei tahu’a rahi i roto i te hō’ē ’āmuira’a titi, nō te pāturura’a. Mai te mea e ti’a ’ia fa’atōro’ahia te hō’ē taea’e hou te ’āmuira’a titi nō muri iho, e nehenehe ’oia e pāturuhia i roto i te purera’a ’ōro’a o tāna pāroita. I muri iho e vauvauhia tōna i’oa i roto i te hō’ē ’āmuira’a titi nō te ha’amana-roa-ra’a i mua i te ta’ata (hi’o 18.10.3).

29.3.2

Te purera’a rahi o te autahu’ara’a a te titi

Nā te peresidenira’a titi e fa’anaho ’e e arata’i i te mau purera’a rahi o te autahu’ara’a a te titi. Nā roto i te pure, e mā’iti rātou i te mau tumu parau ’e te mau ta’ata a’o.

29.3.3

Te ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a a te titi

Nā te peresidenira’a titi e fa’anaho ’e e arata’i i te mau ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a a te titi. E mea fa’aau ’ōhie te fa’anahora’a o teie mau ’āpo’ora’a. E nehenehe te mau ta’ata ato’a e ruru ’āmui mai nō te ’āpo’ora’a tā’āto’a. ’Aore rā, i muri a’e i te tahi mau arata’ira’a rahi, e nehenehe rātou e fa’ata’ahia ’ei pupu na’ina’i nō te ha’api’ira’a ta’a ’ē, fa’atumuhia i ni’a i tō rātou pi’ira’a ’e tō rātou mau tonora’a ’ohipa.

Tei mātauhia, nā te peresidenira’a titi ’e te tahi atu feiā fa’atere o te titi e hōro’a i te mau arata’ira’a. E nehenehe ato’a te feiā fa’atere o te pāroita, tae noa atu i te feiā fa’atere tuahine, e ani-manihini-ato’a-hia ’ia hōro’a i te arata’ira’a i te tahi taime.

29.3.4

Te mau ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere o te titi

E fa’anaho ’e e arata’i te mau peresidenira’a o te mau ’āvirira’a a te titi, i te mau ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere o te titi. E mea fa’aau ’ōhie te fa’anahora’a o teie mau ’āpo’ora’a. E nehenehe te feiā fa’atere ato’a e ruru ’āmui mai nō te ’āpo’ora’a tā’āto’a. ’Aore rā, i muri a’e i te tahi mau arata’ira’a rahi, e nehenehe rātou e fa’ata’ahia ’ei pupu na’ina’i nō te ha’api’ira’a ta’a ’ē nō ni’a i tō rātou pi’ira’a ’e te mau tonora’a ’ohipa.

’Ua mātauhia, e hōro’a te feiā fa’atere o te ’āvirira’a, te mau melo nō te peresidenira’a titi, ’aore rā te tahi atu feiā fa’atere o te titi i te arata’ira’a. E nehenehe ato’a te feiā fa’atere o te ’āvirira’a o te pāroita e anihia ’ia hōro’a i te mau arata’ira’a i te tahi taime.

E’ita te peresidenira’a o te Feiā ’Āpī Tamāroa titi e fa’atupu i te hō’ē ’āpo’ora’a feiā fa’atere titi. E hōro’ahia te arata’ira’a nō te feiā e tāvini nei ’e te mau pupu autahu’ara’a a Aarona, i roto i te mau ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a titi (hi’o 29.3.3).

29.3.5

Te ’āpo’ora’a a te peresidenira’a titi

Nā te peresideni titi e fa’anaho ’e e arata’i i te mau ’āpo’ora’a a te peresidenira’a titi. Te mau ’ohipa e ti’a ’ia ferurihia ’oia ho’i :

  • Te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i te titi.

  • Ha’apūaira’a i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare i roto i te titi.

  • Te mau hina’aro ’e te mau pūai o te mau pāroita, te mau pupu peresibutero ’e te tahi atu mau ’āvirira’a i roto i te titi.

  • Te tītaura’a a te mau ’episekōpo nō te mau tāne, ’ia fa’atōro’ahia ’ei peresibutero.

  • Te mau melo e ti’a ’ia pi’ihia i te mau ti’ara’a i roto i te titi ’e i te tahi mau ti’ara’a o te pāroita mai tei fa’ata’ahia i roto te 30.8.

  • Te anira’a a te mau ’episekōpo i te mau melo ’ia tāvini i roto te mau misiōni.

  • Te mau arata’ira’a nō roto mai i te mau pāpa’ira’a mo’a, te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia, ’e teie buka arata’i.

Te tahi atu mau mea, mai te mau ’ātivite ’e te mau fa’anahora’a a te titi, te tāpura faufa’a a te titi, te mau parau fa’ata’ara’a nō ni’a i te mau tonora’a ’e te mau fa’anahora’a nō te mau rurura’a e piri mai rā.

29.3.6

Te rurura’a a te ’āpo’ora’a teitei

Nā te peresidenira’a titi e fa’anaho ’e e arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a teitei. Tē vai ato’a i roto i teie mau ’āpo’ora’a :

  • Te fāri’ira’a i te arata’ira’a a te peresidenira’a titi nō ni’a i te ha’api’ira’a tumu ’e te mau tonora’a ’ohipa.

  • Te paraparau-’āmui-ra’a nō ni’a i te ha’apūaira’a i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare i roto i te titi. Te mau rāve’a tauturu nā te feiā fa’atere ’e te pāpa’i parau (DDG) e mau mauiha’a ’e e mau parau fa’ata’ara’a ’o te nehenehe e tauturu i te feiā fa’atere ’ia ite i te haerera’a i mua o te mau melo.

  • Te ’āparaura’a e nāhea i te tauturu i te fa’atupura’a i te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i te titi.

  • Te parau fa’ata’ara’a nō ni’a i te mau tonora’a ’ohipa.

  • Te parau-a’o-ra’a ’e te peresidenira’a titi ’e te pāturura’a i tā rātou mau fa’aotira’a, ’ia fa’atōro’a i te mau taea’e ’ei mau peresibutero ’e ’ei mau tahu’a rahi.

  • Te parau-a’o-ra’a ’e te peresidenira’a titi ’e te pāturura’a i tā rātou mau fa’aotira’a, e hōro’a i te mau pi’ira’a.

  • Te tauturura’a i te fa’anahora’a i te mau ’āpo’ora’a a te feiā fa’atere o te autahu’ara’a a te titi (hi’o 29.3.3).

  • Te fa’aro’ora’a i te mau parau fa’ata’ara’a a te mau misiōnare tei ho’i mai nā te misiōni(hi’o 24.8.3).

I te tahi taime, e nehenehe te hō’ē rurura’a poto a te ’āpo’ora’a teitei e tupu nā mua noa iho i te hō’ē rurura’a a te ’āpo’ora’a titi (hi’o 29.3.7). E tauturu te reira i te fa’aiti mai i te rahira’a ’āpo’ora’a e haerehia e te feiā fa’atere.

Nō te māramarama maita’i i te mau parau tumu ’o te arata’i i te mau rurura’a o te ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia, e ti’a i te mau melo ato’a o te ’āpo’ora’a ’ia tuatāpapa te 4.3 ’e 4.4.

Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau ta’ata e ’āmui mai i te ’āpo’ora’a nā te ātea, hi’o 29.7.

29.3.7

Te rurura’a a te ’āpo’ora’a titi

Nā te peresideni titi e fa’anaho ’e e arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a titi. I roto i teie mau ’āpo’ora’a, e nehenehe te mau melo o te ’āpo’ora’a e :

  • Fāri’i i te arata’ira’a nā roto mai i te peresidenira’a titi nō ni’a i te ha’api’ira’a tumu ’e nō ni’a i tā rātou mau tonora’a ’ohipa.

  • ’Āpo’o ’āmui nō te ha’apūaira’a i te ta’ata hō’ē ’e te mau ’utuāfare i roto i te titi. Tei roto i te DDG te mau mauha’a ’e te mau parau fa’ata’ara’a ’o te nehenehe e tauturu i te feiā fa’atere, ’ia ’ite i te haerera’a i mua o te mau melo.

  • ’Āparau nō ni’a i te hi’ora’a ātea rahi o te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i te titi.

  • ’Āparau i te mau hina’aro pae mātēria o te mau melo o te titi ’e e nāhea i te tauturu ia rātou ’ia fa’arava’i ia rātou iho. ’Imi i te mau rāve’a tauturu e vai ra i roto i te huira’atira ’e te titi. ’Ei hi’ora’a, tē vai ra te mau fare ha’api’ira’a ’e BYU–Pathway Worldwide. (Hi’o 22.12 ’e 22.13.)

  • Fa’ananea ’e e tāpe’a noa i te hō’ē fa’anahora’a ’ōhie nō te titi nō te pāhono i te mau taime rū (hi’o 22.9.1.3).

  • Fa’anaho i te mau rāve’a nō te mau melo o te titi nō te tāvini i te huira’atira o te ’oire (hi’o 22.9.1). I te vāhi e roa’a te reira, tē hōro’a nei te JustServe.org i te mau rāve’a nō te tāvinira’a i huira’atira o te ’oire.

  • Hōro’a te parau fa’ata’ara’a nō ni’a i te mau ’āvirira’a o te titi, te mau ’ātivite ’e te mau fa’anahora’a.

I te tahi taime, e nehenehe te hō’ē rurura’a a te ’āpo’ora’a titi e tupu i muri noa iho i te hō’ē rurura’a poto a te ’āpo’ora’a teitei (hi’o 29.3.6). E tauturu te reira i te fa’aiti mai i te rahira’a ’āpo’ora’a e haerehia e te feiā fa’atere.

Nō te māramarama maita’i i te mau parau tumu ’o te arata’i i te mau rurura’a o te ’āpo’ora’a i roto i te ’Ēkālesia, e ti’a i te mau melo ato’a o te ’āpo’ora’a ’ia tuatāpapa te 4.3 ’e 4.4.

Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau ta’ata e ’āmui mai i te ’āpo’ora’a nā te ātea, hi’o 29.7.

29.3.8

ītona, te mau arata’ira’a nō te fa’atanora’a
Te rurura’a a te tōmite fa’atere nō te feiā pa’ari o te titi

E turu te tōmite fa’atere nō te feiā pa’ari o te titi i te mau pupu peresibutero ’e te mau peresidenira’a o te Sōtaiete Tauturu pāroita i roto i tā rātou ’ohipa. E ha’afaufa’a ta’a ’ē te mau melo o te tōmite i te mau tauto’ora’a a te mau pāroita nō te tāvini, nō te fa’a’ite i te ’evanelia, nō te ha’apūai i te mau melo ’āpī ’e te mau melo e ho’i mai nei ’e nō te ’āmui mai i roto i te ’ohipa hiero ’e te ’ā’amu ’utuāfare.

Hau atu, e fa’aau teie tōmite i te mau tauto’ora’a a te titi e tū’ati i te ’ohipa tōtauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho, mai te JustServe.org (i te vāhi e roa’a te reira) ’e te BYU–Pathway Worldwide (hi’o 22.13).

Nā te peresidenira’a titi e fa’anaho ’e e arata’i i te mau rurura’a a te tōmite fa’atere nō te feiā pa’ari o te titi. E nehenehe teie mau rurura’a e riro ’ei fa’aroara’a o te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a titi. ’Ei hi’ora’a, i te hope’a o te tahi mau rurura’a a te ’āpo’ora’a titi, e nehenehe te tōmite fa’atere nō te feiā pa’ari o te titi e ’āmui mai nō te tāmau ā i te ’āparau nō ni’a i te mau ’ohipa ta’a ’ē mau.

rurura’a a te ’āpo’ora’a feiā ’āpī

29.3.9

ītona, te mau arata’ira’a nō te fa’atanora’a
Te rurura’a a te tōmite fa’atere nō te feiā ’āpī o te titi

E turu te tōmite fa’atere nō te feiā ’āpī o te titi i te mau ’episekōpora’a, te mau peresidenira’a Feiā ’Āpī Tamāhine ’e te mau tauturu ha’amāramarama, ’e te mau tauturu ha’amāramarama o te pupu Autahu’ara’a a Aarona i roto i tā rātou ’ohipa ’e te feiā ’āpī. E tūra’i ta’a ’ē te feiā fa’atere pa’ari o te tōmite i te parau nō te fa’aōra’a i te feiā ’āpī i roto i te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a a te Atua.

Teie te tahi atu ā mau hōpoi’a a te tōmite fa’atere nō te feiā ’āpī o te titi :

  • Fa’anaho i te ’ohipa tāvinira’a ’e te mau ’ātivite. Tē vai ra i roto te mau ’āmuira’a a te feiā ’āpī, te mau ’orira’a (bal), te mau purera’a, te mau ’ōpuara’a nō te tāvinira’a ’e te mau tupura’a ’ohipa titi rau. (Nō te mau mana’o nō te ’ohipa tāvinira’a, hi’o JustServe.org i te vāhi e roa’a te reira.) E ti’a i te feiā ’āpī ’ia rave i te mau fa’aotira’a i roto i te fa’anahora’a ’e te fa’atupura’a i teie mau ’ātivite. ’Eiaha te mau ’ātivite a te titi ’ia rave pinepinehia, e riro mai te reira i te fa’ateimaha i te mau pāroita. E ti’a i teie mau ’ātivite e fa’atū’ati atu i te mau ’ātivite a te pāroita, ’eiaha ’ia riro ’ei tāta’ura’a ’e te reira. E ti’a ’ia fa’aarahia nā mua a’e te feiā fa’atere o te pāroita, nō te mau ’ātivite a te titi.

  • E fa’anaho i te mau rāve’a nō te turu i te mau ’āmuira’a Nō te Pūai o te Feiā ’Āpī.

  • E fa’aau i te mau tauto’ora’a a te titi e tū’ati i te Fa’anahora’a a te mau tamari’i ’e te Feiā ’Āpī.

Nā te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi e hi’o atu i te mau rurura’a a te tōmite fa’atere nō te feiā ’āpī o te titi. E nehenehe tāna e arata’i, ’aore rā e nehenehe tāna e fa’aue i te tahi atu ta’ata ’ia rave i te reira, ’o te feiā ’āpī ato’a. E nehenehe teie mau rurura’a e riro ’ei fa’aroara’a i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a titi. ’Ei hi’ora’a, i te hope’a o te tahi mau rurura’a a te ’āpo’ora’a titi, e nehenehe te tōmite fa’atere nō te feiā ’āpī o te titi e ’āmui mai nō te tāmau ā i te ’āparaura’a nō ni’a i te mau ’ohipa ta’a ’ē.

29.3.10

Te rurura’a a te ’āpo’ora’a a te mau ’episekōpo o te titi

Te mau ’ohipa e ti’a ’ia tāu’a-parau-hia ’oia ho’i :

  • Te tauturura’a i te feiā ’āpī ’ia haere i mua i te pae vārua.

  • Te fa’a’ohipara’a i te mau ō nō te ha’apaera’a mā’a nō te ’atu’atu i te feiā i roto i te fifi. Te tauturura’a i te mau melo ’ia patu i te fa’arava’ira’a ia rātou iho (hi’o pene 22, te 22.11 iho ā rā). Te fa’a’itera’a i te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau rāve’a tauturu e vai ra i roto i te ’oire.

  • Te tauturura’a i te mau melo ’ia tātarahapa ’e ’ia ’ite i te hō’ē tauira’a o te ’ā’au (hi’o pene 32).

  • Te fa’aterera’a i te faufa’a moni a te ’Ēkālesia (hi’o pene 34).

Nā te peresideni titi e fa’atere i teie rurura’a. E tauturu ’oia i te mau ’episekōpo ’ia ha’api’i ’e ’ia rave i tā rātou mau hōpoi’a tumu (hi’o 7.1). E tītau manihini ato’a mai ’oia i te mau ’episekōpo nō te ’āpo’o nō ni’a i te arata’ira’a a te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia.

’Aita teie ’āpo’ora’a e mono i te mau uiuira’a tāmau a te peresideni titi ’e te ’episekōpo tāta’itahi (hi’o 6.2.1.2).

Nō te māramarama maita’i i te mau parau tumu ’o tē arata’i i te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a a te ’Ēkālesia, e ti’a i te mau melo ato’a o te ’āpo’ora’a e tuatāpapa te 4.3 ’e 4.4.

’āpo’ora’a ’episekōpora’a

29.3.11

Te tahi atu mau rurura’a a te titi

’Ua fa’ata’ahia te mau rurura’a a te tōmite feiā pa’ari ’ōtahi o te titi ’e te tōmite feiā ’āpī pa’ari ’ōtahi o te titi i roto te 14.1.1.2.

29.4

Te mau rurura’a a te ’āpo’ora’a fa’aaura’a

Nā te Hitu ’Ahuru ārea e arata’i i te mau rurura’a ’e e rautī i te tāu’ara’a parau. Te mau ta’ata ato’a e tae mai tē ’āpo’o ’āmui ’ei ta’ata ’aifāito (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 88:122).

I roto i teie mau rurura’a, te feiā e ’āmui mai :

  • E ’imi rātou i te heheura’a nō te ’ite mai i te rāve’a maita’i a’e nō te fa’atupu haere i te mau ha’api’ira’a ’e te arata’ira’a a te Peresidenira’a Mātāmua, te pupu nō te Tino ’Ahuru ma Piti ’āpōsetolo ’e a te Peresidenira’a ārea.

  • E fa’aau i te ’ohipa a te Atua nō te fa’aorara’a ’e te fa’ateiteira’a i roto i tā rātou ’āpo’ora’a.

  • E fa’aa’o ’āmui nō ni’a i te maita’i pae tino ’e pae vārua o te mau melo ’e e nāhea i te tauturu ia rātou ’ia riro ’ei mau pipi mau nā Iesu Mesia.

  • E ha’api’i ’e e fa’aitoito i te tahi ’e te tahi.

  • E fa’aau i te mau ’ohipa a te mau titi rau.

29.5

Te mau hunara’a ’e te tahi atu mau purera’a nō te feiā i pohe

’Ia pohe ana’e te hō’ē melo o te ’Ēkālesia, e nehenehe te ’episekōpo e ani ’ia fa’atupu i te mau purera’a nō te tāmāhanahana i te feiā ora ’e nō te fa’ahanahana ma te tura i te ta’ata i pohe. Te mau purera’a nō te mau ta’ata i pohe, tei te huru ïa o te ha’apa’ora’a fa’aro’o, te ta’ere, te peu tumu ’e te mau ture o te fenua iho. E nehenehe te mau arata’ira’a i muri nei e tauturu i te mau ’episekōpo ’ia fa’anaho i te mau purera’a tei fa’atumuhia i ni’a i te ’evanelia, nō te ta’ata i pohe ma te fa’atura i teie mau huru ta’a-’ē-ra’a.

29.5.1

Te mau parau tumu rarahi

’Ua riro te pohe ’ei tuha’a faufa’a rahi nō te fa’anahora’a nō te fa’aorara’a a te Metua i te ao ra (hi’o Alama 12:24–27). Maoti Iesu Mesia, e ti’afa’ahou mai te mau ta’ata ato’a. Hō’ē ’ōpuara’a faufa’a rahi nō te mau purera’a a te ’Ēkālesia nō te feiā pohe ’o te fa’a’ite-pāpū-ra’a ïa i te fa’anahora’a nō te fa’aorara’a, te tāra’ehara iho ā rā ’e te ti’afa’ahoura’a o te Fa’aora. ’Ia riro teie mau purera’a ’ei mau ’itera’a fa’aturahia, tei ’ī i te maita’i pae vārua.

E ti’a i te mau melo o te ’Ēkālesia ’ia fa’atura i te mau peu a te tahi atu mau ha’apa’ora’a fa’aro’o, i te mau taime o te pohe. Terā rā, ’eiaha rātou e ’āmui atu i te mau peu ’aore rā i te mau ihotumu, e pāto’i nei i te mau fa’auera’a ’aore rā i te mau fa’aturera’a a te ’Ēkālesia. ’Eiaha te feiā fa’atere o te ’Ēkālesia e fa’aō mai i te mau peu a te tahi atu mau ha’apa’ora’a fa’aro’o ’aore rā a te mau pupu, i roto i te mau purera’a a te ’Ēkālesia nō te ta’ata i pohe.

’Ua ’ōpanihia i te mau melo ’ia rave i te mau peu ’aore rā i te mau ihotumu ’o te riro mai ’ei hōpoi’a teimaha nā te feiā ora. I roto i te reira mau ravera’a tē vai ra te mau rāterera’a moni, te mau fa’aarara’a rarahi i mua te huira’atira, te ’aufaura’a i te ’utuāfare, te mau ’ōro’a tāmā’ara’a roa ’e te mau fa’ahanahanara’a nō te mahana ’ōro’a moni.

’Eiaha te mau melo o te ’Ēkālesia ’o tē tauturu i te mau hunara’a ta’ata pohe ’ia fa’ari’i i te moni nō te reira.

E ha’apa’o te feiā fa’atere ’e te mau melo o te ’Ēkālesia i te mau ture o te fenua iho, nō te ’ohipa e rave ’ia pohe ana’e te hō’ē ta’ata.

29.5.2

Te pūpūra’a i te tauturu i te ’utuāfare

’Ei mau pipi nā Iesu Mesia, ’ei feiā fa’atere ’e ’ei melo nō te ’Ēkālesia « ’ia ’oto ’a ’oto ai te feiā ’oto ra … ’e ’ia tāmāhanahana ia rātou ’o tē au ’ia tāmāhanahanahia » (Mosia 18:9). ’Ia pohe ana’e te hō’ē melo, e haere te ’episekōpo e fārerei i te ’utuāfare nō te hōro’a i te tāmāhanahanara’a. E nehenehe ’oia e ani i tōna nā tauturu ’ia ’āpe’e iāna. E fa’aara ato’a ’oia i te mau peresideni o te pupu peresibutero ’e o te Sōtaiete Tauturu.

E hōro’a te ’episekōpo i te tauturu nā roto atu i te mau melo o te pāroita, ’oia ho’i, te pupu peresibutero ’e te Sōtaiete Tauturu. ’Ei hi’ora’a, e nehenehe te mau melo o te pāroita e :

  • Fa’aara i te mau hoa ’e te mau fēti’i.

  • Tauturu i te fa’aineinera’a i te parau fa’aarara’a nō te ta’ata i pohe.

  • Tauturu i te fa’anaho i te purera’a nō te hunara’a ’aore rā i te tahi atu.

  • Tauturu i te fa’anaho i te vāhi vaira’a tino pohe ’e te vāhi hunara’a, mai te mea e tano te reira.

  • Fa’a’ahu i te ta’ata pohe nō te hunara’a (hi’o 38.5.10).

  • Fa’aineine i te mā’a.

29.5.3

Te vaira’a o te tino (mai te mea te reira te peu tumu)

I te tahi taime e vaihohia te tino pohe i te fare purera’a a te ’Ēkālesia hou te ’ōro’a hunara’a. E ti’a i te feiā fa’atere ’ia ’īriti i te fare purera’a nō te feiā fa’atere o te ’ōro’a hunara’a, hō’ē a’e hora hou te hora i fa’aauhia nō te vaihora’a i te ma’i.

I muri iho i te vaihora’a i te tino pohe, e nehenehe te hō’ē pure fēti’i e hōro’ahia, mai te mea e hina’aro te ’utuāfare. E tāpo’ihia te ’āfata hou te ’ōro’a hunara’a.

29.5.4

Te ’ōro’a hunara’a (’ia au i tei mātauhia)

Mai te mea e fa’atupuhia te ’ōro’a hunara’a nō te hō’ē melo i roto i te hō’ē fare a te ’Ēkālesia, nā te ’episekōpo e arata’i i te reira. Mai te mea e ravehia te hō’ē ’ōro’a hunara’a i roto i te hō’ē ’utuāfare, i te vāhi vaira’a ta’ata pohe, ’aore rā, i te mēnema, e nehenehe te ’utuāfare e ani i te ’episekōpo ’ia arata’i i te reira. E nehenehe te tauturu o te ’episekōpo e arata’i mai te mea ’aita te ’episekōpo e nehenehe. Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau ’ōro’a e fa’atupuhia i roto i te hō’ē fare a te ’Ēkālesia nō te hō’ē ta’ata e ’ere i te melo nō te ’Ēkālesia, hi’o 29.5.6.

Te hō’ē hunara’a e arata’ihia e te ’episekōpo, i roto ānei i te fare purera’a a te ’Ēkālesia ’aore rā i te tahi atu vāhi, e purera’a nā te ’Ēkālesia ’e e purera’a ha’apa’ora’a fa’aro’o. E ti’a ’ia riro te reira ’ei taime nō te mau ’ohipa pae vārua. E ani te ’episekōpo i te mau ta’ata e ’āmui mai ’ia vai mai te vārua tura ’e te ti’a.

’Ia arata’i ana’e te hō’ē ’episekōpo i te hō’ē ’ōro’a hunara’a, e hi’opo’a ’oia ’aore rā te hō’ē ’o tōna nā tauturu i te fa’anahora’a o te ’ōro’a. E hi’o māite ’oia i te mau hina’aro o te ’utuāfare, ma te ara ’ia ’ōhie noa ’e te tura te ’ōro’a hunara’a, ’e te mau hīmene ’e te mau a’ora’a poto tei fa’atumuhia i ni’a i te ’evanelia. E ti’a ’ia ha’apāpūhia te tāmāhanahanara’a tei pūpūhia e Iesu Mesia maoti tāna tāra’ehara ’e tōna ti’afa’ahoura’a. ’Aita te mau melo o te ’utuāfare e tītauhia ’ia paraparau ’aore rā ’ia ’āmui mai i roto i te fa’anahora’a o te ’ōro’a.

E taime ato’a te reira nō te fa’ahanahana i te ta’ata i pohe. Terā rā, ’eiaha taua huru fa’ahanahanara’a ra ’ia nā ni’a a’e i te ’ōro’a. E riro te hō’ē rurura’a ’utuāfare, ta’a ’ē atu i te ’ōro’a hunara’a, i tei mātauhia, e fa’atupuhia mai te mea e hina’aro te ’utuāfare ’ia rahi atu ā te taime nō te fa’a’ite i te fa’ahanahanara’a ’aore rā te mau ha’amana’ora’a.

’Eiaha te mau fa’a’itera’a video e riro ’ei tuha’a nō te hō’ē ’ōro’a hunara’a e fa’atupuhia i te fare purera’a.

E ha’amata te purera’a hunara’a i te hora ti’a. Te ti’ara’a mau, ’eiaha te reira ’ia hau atu i te 1 hora ’e te ’āfa, ’ei tāpa’o fa’atura i te feiā e tae mai.

Mai te mea e haere mai te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi, hō’ē Hitu ’Ahuru ārea nō taua ārea ra, ’aore rā te hō’ē Huimana fa’atere rahi i te hunara’a, e peresideni ’oia i te reira. E paraparau te ta’ata arata’i ’ōro’a iāna nā mua roa ’e ’a fa’a’ite ai iāna i roto i te ’ōro’a. E anihia i te ti’a peresideni ’ia hōro’a i te tahi parau ’ōpanira’a mai te mea e hina’aro ’oia.

’Aita te mau ’ōro’a hunara’a, mai tei matarohia, e fa’atupuhia i te sābati.

I te tahi taime, e nehenehe te ’episekōpo e fa’anaho ’e te feiā nō te vaira’a ta’ata pohe ’ia fa’atere i te ’ōro’a purera’a ’e te hunara’a e tano noa ’e te tura maita’i ’ia au i te ha’amāu’ara’a tei ’aufauhia e te moni ha’apaera’a mā’a.

Nō te ha’amāramaramara’a nō te mau misiōnare e ho’i mai i te fare nō te hō’ē hunara’a ma’i, hi’o 24.6.2.7. Nō te mau parau arata’i nō ni’a i te ha’apurorora’a ’e te haruharura’a i te mau hunara’a ma’i, hi’o 29.7.

29.5.5

Te hunara’a ’aore rā, te fa’arehura’a tino pohe

Mai te mea e nehenehe, te mau melo i pohe tei rave i tō rātou ’ōro’a hiero e ti’a ’ia hunahia ’aore rā ’ia fa’arehuhia i roto i tō rātou ’ahu hiero. Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te ’ahu hunara’a o te hiero ’e te fa’a’ahura’a i te ta’ata pohe, hi’o 38.5.10.

Mai te mea e nehenehe, e ’āpe’e atu te hō’ē melo o te ’episekōpora’a i te tuā’āpe’e e tae roa atu i te mēnema. Mai te mea e ha’amo’ahia te mēnema, e paraparau ’oia i te ’utuāfare ’e e ani i te hō’ē taea’e tei mau i te autahu’ara’a a Melehizedeka ’ia rave i te ha’amo’ara’a. ’Ua hōro’ahia te mau arata’ira’a i roto te 18.16. Mai te mea e au a’e nā te ’utuāfare i te hō’ē pure i ni’a te mēnema, e nehenehe noa te reira.

Nō te ha’amāramaramara’a nō ni’a i te ha’amo’ara’a i te vāhi i reira te rehu a te hō’ē melo i fa’arehuhia e vai ai, hi’o 18.16.2. Nō te tahi atu mau arata’ira’a nō ni’a i te fa’arehura’a i te tino pohe, hi’o 38.7.2.

29.5.6

Te mau ’ōro’a nō te feiā e ’ere i te melo nō te ’Ēkālesia

E nehenehe te ’episekōpo e pūpū i te mana’o e fa’a’ohipa i te hō’ē fare purera’a a te ’Ēkālesia nō te ’ōro’a hunara’a o te hō’ē ta’ata e ’ere i te melo nō te ’Ēkālesia. Mai te mea e melo te ta’ata pohe nō te tahi atu ’ēkālesia, e nehenehe te purera’a e ravehia mai tei fa’ata’ahia mai e taua ’ēkālesia ra. Mai te mea e hina’aro te ’utuāfare, e fa’aterehia te purera’a e te ti’ara’a fa’atere o taua ’ēkālesia ra, mai te mea e fa’a’ite mai te reira i te fa’atura ’e e mea tano. Terā rā, ’eiaha te mau peu a te tahi atu ’ēkālesia ’aore rā fa’anahora’a ’ia ravehia i roto i te fare purera’a a te ’Ēkālesia.

29.6

Te mau pure i roto i te mau purera’a a te ’Ēkālesia

E ti’a i te mau pure i roto i te mau purera’a a te ’Ēkālesia ’ia ha’apoto noa, te ’ōhie ’e ’ia arata’ihia e te Vārua. E nehenehe te mau melo ato’a o te ’Ēkālesia tei bāpetizohia e hōro’a mai i te pure ha’amatara’a ’aore rā, te pure fa’aotira’a. Te mau tamari’i ’aita i bāpetizohia, e nehenehe rātou e pure i roto i te Paraimere. E ti’a i te feiā fa’atere ’eiaha e ani i te hō’ē tāne ’e i tāna vahine fa’aipoipo ’ia pure i roto hō’ē ā purera’a.

E ti’a i te mau melo ’ia pure ma te fa’a’ohipa i te mau ta’o ’o tē fa’a’ite i te here ’e te fa’atura nō tō tātou Metua i te ao ra. I roto i te reo peretāne, tē vai ato’a ra te fa’a’ohipara’a i te mau ta’o Thee, Thy, Thine, ’e Thou ’ia ti’aoro ana’e iāna.

29.7

Te ha’apurorora’a i te mau purera’a ’e te fa’atupura’a i te mau rurura’a tu’urēni

Mai te mea e nehenehe, e mea tano ’ia tūtava te mau melo o te ’Ēkālesia ’ia tae tino mai i te mau purera’a. Tē vai nei te maita’i i roto i te ha’aputuputura’a ’o tē fa’ananea atu ā i te ha’amori ’e ’o te tauturu i te tāhō’ē i te mau melo (hi’o 29.0).

E’ita ana’e e nehenehe nō te tahi fifi i te pae nō te ea ’aore rā nō te tahi atu tumu, e rāve’a te ha’apurorora’a ’e te mau rurura’a tu’urēni nō te fa’aō mai ia rātou e’ita e nehenehe e tae mai. Nō te maita’i o teie mau melo ’e o vetahi ’ē, e nehenehe te ’episekōpo e fa’ati’a i te ha’apurorora’a ti’aiho o te mau purera’a ’ōro’a (hi’o 29.2.1.5), te mau purera’a bāpetizora’a, te mau ’ōro’a hunara’a ’e te tahi atu mau rurura’a pāroita. E nehenehe te peresideni titi e fa’ati’a i te ha’apurorora’a ti’aiho o te ’āmuira’a titi (hi’o 29.3.1) ’e o te tahi atu mau rurura’a titi. Nō te parau arata’i nō ni’a i te ha’apurorora’a i te ’ōro’a mo’a ’e te tahi atu mau ’ōro’a, hi’o 38.2.3.

Nā reira ato’a, e’ita ana’e e haere i te mau melo ’ia tae tino mai i te mau piha ha’api’ira’a ’aore rā i te mau rurura’a feiā fa’atere i te sābati, e nehenehe te ’episekōpo ’aore rā te peresideni titi e fa’ati’a i teie mau melo ’ia ’āmui mai nā roto i te tu’urēni.

E nehenehe te feiā ’aravihi o te pāroita ’e o te titi e tauturu i te feiā fa’atere ’ia fa’anaho i te mau purera’a ha’apurorora’a ’e te fa’anahora’a tu’urēni (hi’o 33.10). E nehenehe ato’a te mau ta’ata e tauturu i te mau melo ’ia tomo i roto i teie mau rurura’a.

’Ia tūmāhia te mau fa’aharuharura’a o te ha’apurorora’a a te pāroita ’e a te titi, hō’ē mahana i muri a’e i te purera’a.

29.8

Te mau hōho’a ’e te mau haruharura’a video o te mau rurura’a

Nō te fa’aherehere i te mo’ara’a o te mau purera’a a te ’Ēkālesia, ’eiaha roa atu te ta’ata e pata i te hōho’a ’aore rā e haruharu i te video o te mau purera’a ’ōro’a, ’aore rā te mau ’āmuira’a titi.

Nō te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te ha’apurorora’a i te mau haruharura’a o te mau rurura’a, hi’o 29.7.

29.9

’Auvaha nō te mau rurura’a

Tē hina’aro nei te Fatu i te mau ta’ata ato’a ’ia māramarama i te ’evanelia nā roto i tōna iho reo (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 90:11). I roto i te mau titi e mau melo e paraparau hau atu i te hō’ē noa reo tumu, e nehenehe te hō’ē melo nō te peresidenira’a titi e pi’i i te hō’ē ta’ata fa’aau ’auvahara’a nō te titi. E nehenehe te hō’ē ’episekōpo e pi’i i te feiā ’auvaha nō te pāroita.

Nō te tahi atu ā ha’amāramaramara’a, hi’o Church Interpretation Training and Best Practices [Ha’api’ipi’ira’a ’auvahara’a ’e ravera’a maita’i roa i roto i te ’Ēkālesia] i ni’a ia ChurchofJesusChrist.org.