Te pāhonora’a i te mau hina’aro pae mātēria ’e te fa’atupura’a i te fa’arava’ira’a iāna iho

’Ua ha’api’i mai te Fa’aora ē, « nō te pae vārua te mau mea ato’a iā’u nei, ’aita vau i hōro’a atu ia ’outou i te hō’ē ture tāhuti noa nei » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 29:34). E fa’arahi te mau melo i te pūai pae vārua ’a fa’a’ohipa ai rātou i te fa’aro’o i te Mesia ’e ’a ha’apa’o ai rātou i te mau fa’auera’a a te Atua.

’A nā reira ai rātou, e fa’ari’i rātou i te arata’ira’a a te Vārua Maita’i e nāhea i te fa’a’āfaro i tō rātou mau fifi ’e i te aupuru ia vetahi ’ē.

Tē hina’aro nei te Metua i te ao ra i tāna mau tamari’i ’ia fa’arahi i tō rātou pūai i te pae tino ’e i te pae manava. Tei roto ïa i te reira te ravera’a i teie mau mea i muri nei :

• Ha’apa’o i te parau pa’ari (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 89).

• Tūtava i te ’amu i te mā’a maita’i, fa’ahā’ui’uti pinepine i te tino ’e ta’oto maita’i.

• Ha’apae i te mau mea ’e te mau peu ’ī’ino ’e ’aore rā te hia’ai fa’atītī.

• Tāmā maita’i iāna ’e fāri’i i te rapa’aura’a tano.

• Ha’amāhie i te mau tā’amura’a maitata’i.

• ’Imi i te tauturu a te feiā rave tāmau nō te mau fifi i te pae ferurira’a ’e i te pae manava, mai te mea e tītauhia.

’Ua ha’api’i te Fatu : « ’A ’imi ho’i i te ’ite, ’oia ïa nā roto i te ha’api’i ’e nā roto ato’a i te fa’aro’o » (Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 88:118). E nehenehe te ha’api’ira’a ’aore rā te ha’api’ipi’ira’a tōro’a e arata’i i te hō’ē ’ohipa maita’i a’e, ’ia ti’a i te mau melo ’ia fa’afāna’o i te mau hina’aro o te ta’ata hō’ē ’e o te ’utuāfare.

’Ua a’ohia te mau melo ’ia vai ineine rātou ’ia nehenehe ia rātou ’ia ha’apa’o ia rātou iho, tō rātou ’utuāfare ’e ia vetahi ’ē i te mau taime fifi.

Tē fa’arahi nei te mau melo i tā rātou fa’aineinera’a pae moni nā roto i te :

• ’Aufaura’a i te tuha’a ’ahuru ’e te mau ō (hi’o Malaki 3:8–12).

• Fa’aiti i te tārahu.

• Ora ma te pe’e i te hō’ē tāpura faufa’a.

• Fa’ahereherera’a nō ananahi.

• Tītau i te fāito ha’api’ira’a tano (hi’o 22.3.3).

Te vai-ineine-ra’a, ’o te fa’anahora’a ato’a ïa nō te mau taime rū. Tē fa’aitoitohia nei te mau melo ’ia fa’anaho i te hō’ē ha’aputura’a mā’a ’e te pape ’e te tahi atu mau mea e tītauhia, nō te tau poto ’e nō te tau roa.

Nō te tahi atu ā ha’amāramaramara’a, hi’o i te Personal Finances for Self-Reliance [Te faufa’a moni a te ta’ata hō’ē nō te fa’arava’ira’a iāna iho], ’e i « Temporal Preparedness Resources [Te mau mātēria nō te fa’aineinera’a pae mātēria]. »

’Ua pi’ihia te mau rāve’a ato’a a te ’Ēkālesia nō te tauturu i te feiā tei hina’aro i te tauturu pae mātēria, ’o te fare vaira’a tao’a a te Fatu (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 82:18–19). Tei roto i te reira te mau ō a te mau melo nō te taime, te mau tārēni, te aumihi, te mau mātēria, ’e te mau faufa’a moni nō te tauturu i te feiā tei hina’aro i te tauturu.

E fare vaira’a tao’a a te Fatu i roto i te pāroita tāta’itahi ’e te titi tāta’itahi. E ti’a i te feiā fa’atere ’ia tauturu pinepine i te mau ta’ata ’e te mau ’utuāfare ’ia ’imi i te mau rāve’a nō tō rātou mau hina’aro nā roto i te tītaura’a i te ’ite, te ’aravihi ’e te tāvinira’a e hōro’ahia mai e te mau melo o te pāroita ’e te titi.

’Ua ha’amau te Fatu i te ture nō te ha’apaera’a mā’a nō te ha’amaita’i i tōna mau ta’ata ’e nō te hōro’a i te rāve’a nō rātou ’ia tāvini i te feiā tei hina’aro i te tauturu. E ha’afātata atu ā te mau melo i te Fatu ’e e rahi atu ā tō rātou pūai pae vārua ’a ora ai rātou i te ture nō te ha’apaera’a mā’a. E ha’apūai ato’a te reira i tō rātou fa’arava’ira’a ia rātou iho ’e e fa’arahi a’e i tō rātou aumihi. (Hi’o Isaia 58:6–12 ; Malaki 3:8–12.)

E nehenehe te ha’apaera’a mā’a e ravehia i te mau huru taime ato’a. Terā rā, e ha’apa’o te mau melo i te sābati mātāmua o te ’āva’e ’ei mahana ha’apaera’a mā’a. Teie te mau mea i roto i te hō’ē mahana ha’apaera’a mā’a :

• Pure

• Te fa’aeara’a ma te mā’a ’ore ’e te inu ’ore nō te hō’ē pu’e tau e 24 hora (mai te mea e nehenehe te tino)

• Te hōro’ara’a i te ō ha’apaera’a mā’a maita’i

Te hō’ē ō ha’apaera’a mā’a ’o te hō’ē ïa ō nō te tauturu i te feiā tei hina’aro i te tauturu. ’Ia ha’apae ana’e te mau melo i te mā’a, e anihia ia rātou ’ia hōro’a i te hō’ē ō tei ’aifāito a’e i te faufa’a o te mā’a ’aita i ’amuhia. Tē fa’aitoitohia nei te ’ā’au hōro’a o te mau melo ’e ’ia hōro’a hau atu i te ho’o o nā tāmā’ara’a e piti mai te mea e mara’a ia rātou.

E hōro’a te mau melo i tā rātou ō ha’apaera’a mā’a ma te fa’a’ī i te parau nō te tuha’a ’ahuru ’e te tahi atu mau ō, ’e hōro’a atu ai i te ’episekōpo ’aore rā i te hō’ē o tōna nā tauturu. I te tahi mau vāhi, e nehenehe ato’a tā rātou e hōro’a i tā rātou ō nā ni’a i te natirara. I roto i te tahi mau pāroita, e nehenehe te ’episekōpo e fa’ati’a i te mau taea’e tei mau i te Autahu’ara’a a Aarona ’ia ’ohi mai i te mau ō ha’apaera’a mā’a (hi’o 34.3.2).

E ’imi te mau melo ’ia tāvini ia vetahi ’ē mai tā te Fa’aora i rave (hi’o Ioane 13:35).

E nehenehe te ’ohipa tāvinira’a e fa’anahohia i roto i te pāroita, te titi ’aore rā te huira’atira. I te vāhi tē vai ra te JustServe.org, e nehenehe te mau melo ’e te tahi atu mau ta’ata e fa’a’ohipa i te reira nō te hi’o mai i te mau rāve’a tāvinira’a i roto i te huira’atira.

Tē hōro’a nei te ’Ēkālesia i te tauturu ’ia maita’i te ta’ata, nā te ao ato’a nei. Tē nā reira nei ’oia ’oia iho, ’e nā roto ato’a i te rave-’āmui-ra’a ’e te tahi atu mau tā’atira’a tauturu. Nō te mau melo ’e te tahi atu mau ta’ata e hina’aro e turu i teie mau tauto’ora’a, e nehenehe rātou e hōro’a i te moni i te ’āfata faufa’a tauturura’a i te ao nei a te ’Ēkālesia.

E hōpoi’a mo’a nā te ’episekōpo ’ia ’imi ’e ’ia ha’apa’o i te feiā tei hina’aro i te tauturu (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 84:112). Teie te tahi atu mau ta’ata e ti’ara’a faufa’a rahi tō rātou i roto i teie hōpoi’a :

• Te mau taea’e ’e te mau tuahine aupuru.

• Te mau peresidenira’a nō te Sōtaiete Tauturu ’e nō te pupu peresibutero.

• Nā tauturu o te ’episekōpo.

• Te tahi atu mau melo o te ’āpo’ora’a pāroita.

Mai te mea e tītauhia, e nehenehe te ’episekōpora’a e pi’i i te mau ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho nō te pāroita, nō te pāturu i teie mau tauto’ora’a (hi’o i te 22.6.4).

Ma te here ’e te māna’ona’ora’a, e tauturu te feiā fa’atere pāroita ’ia ’ite ’o vai te mau melo tei hina’aro i te tauturu. ’Aita e nava’i ’ia tauturu i te taime noa e anihia mai. E ti’a i te feiā fa’atere ’ia ’āpo’o ’e te mau taea’e ’e te mau tuahine aupuru nō te ha’apāpū ē, e fāri’i te mau melo tei hina’aro i te tauturu i te aupurura’a tano.

E tūtava te mau melo i te pāhono i tō rātou mau hina’aro tumu nā roto i tā rātou iho mau tauto’ora’a ’e te tauturu a te fēti’i piri. ’Ia ’ore ana’e e nava’i, e tītauhia paha nō te mau melo te tahi atu mau rāve’a mai teie :

• Te mau rāve’a tauturu i roto i te fa’aterera’a hau ’e te huira’atira (hi’o 22.12).

• Te tauturu a te ’Ēkālesia.

I roto i te tauturu a te ’Ēkālesia, tē vai ra te tauturu nō te tau poto, mai te mā’a, te ’ahu, te nohora’a ’aore rā, te tahi atu mau mea tumu. E nehenehe te mau ’episekōpo e fa’a’ohipa i te mau ō ha’apaera’a mā’a nō te pāhono i teie mau hina’aro. I te mau vāhi tē vai ra te poro’ira’a a te ’episekōpo, tei mātauhia, e fa’a’ohipa te mau ’episekōpo i te reira nō te fa’afāna’o i te mā’a ’e i te tahi atu mau tauiha’a tumu (hi’o « Commandes et recommandations de l’évêque [Te mau poro’ira’a ’e te mau tu’ura’a i’oa a te ’episekōpo] » i roto i te rāve’a tauturu a te feiā fa’atere ’e te pāpa’i parau [DDG]).

E ha’a te mau melo e fa’ari’i i te tauturu ’e te feiā fa’atere nō te fa’anaho i te hō’ē fa’anahora’a nō te fa’arava’ira’a iāna iho [Plan d’autonomie]. ’Ia fārerei ana’e rātou i te mau melo, e mea tano te mau ’episekōpo ’ia vai ara i te mau hina’aro rū ato’a.

’Ia hōro’a-ana’e-hia te tauturu a te ’Ēkālesia, e pe’e te feiā fa’atere i te mau parau tumu ’e te mau fa’aturera’a i fa’ata’ahia i roto i te mau tuha’a 22.4 ’e 22.5.

E hina’aro paha te mau melo i te pāturura’a tāmau nō te pāhono i te mau fifi roa a’e. E nehenehe te ha’api’ira’a, te ha’api’ipi’ira’a tōro’a, ’aore rā te tahi atu mau rāve’a tauturu e ha’amaita’i i te fa’arava’ira’a ia rātou iho ’e ’ia pāhono i tō rātou mau hina’aro roa a’e. E nehenehe te feiā fa’atere nō te Sōtaiete Tauturu ’e nō te pupu peresibutero, te mau taea’e ’e te mau tuahine aupuru, ’e vetahi ’ē atu, e tauturu i te mau melo ’ia fāri’i i teie mau mātēria tauturu.

E tauturu te ’api parau Plan d’autonomie [fa’anahora’a nō te fa’arava’ira’a iāna iho] i te mau melo ’ia ’ite e aha tō rātou mau pūai, tō rātou mau hina’aro ’e tā rātou mau rāve’a. E fa’a’ohipahia teie fa’anahora’a nō te mau melo ato’a e fa’ari’i i te tauturu a te ’Ēkālesia. E nehenehe te ’episekōpo e fa’aue i te feiā fa’atere o te Sōtaiete Tauturu, te feiā fa’atere o te pupu peresibutero, te mau taea’e e te mau tuahine aupuru, ’aore rā te tahi atu mau ta’ata, ’ia tauturu i te mau melo ’ia fa’a’ī i te reira ’api parau.

’Ei tuha’a nō te fa’anahora’a fa’arava’ira’a iāna iho, e nehenehe te feiā fa’atere e ani i te mau melo ’ia ’āmui atu i roto i te hō’ē pupu fa’arava’ira’a iāna iho. E tauturu teie mau pupu ia rātou ’ia fa’arahi i te ’aravihi ’e te mau rāve’a tauturu nō te fāito ha’api’ira’a maita’i a’e, te ’ohipa, ’aore rā, te fa’aterera’a i te pae faufa’a (hi’o 22.13). I te rahira’a o te taime, e fa’anahohia teie mau pupu e te mau ’āpo’ora’a titi ’aore rā pāroita (hi’o 22.10.2, 22.7).

E fa’a’ohipa te ’episekōpo, ’aore rā te tahi atu ta’ata fa’atere tāna e fa’aue, i te Guide de l’évêque pour le plan d’autonomie [Buka arata’i a te ’episekōpo nō te fa’anahora’a fa’arava’ira’a iāna iho] ’ia hōro’a ana’e ’oia i te tauturu. E tauturu teie parau i te feiā fa’atere ’ia hi’opo’a i te nu’ura’a i mua o te mau melo e tae atu ai i te fa’arava’ira’a iāna iho.

E nehenehe te mau taea’e ’e te mau tuahine aupuru ’e te feiā fa’atere o te pāroita e riro ’ei mauiha’a nō te tauturu i te mau melo e fa’aruru i te mau fifi i te pae manava. E nehenehe ato’a te fifi i te pae manava o te hō’ē ta’ata e ha’afifi i te mau melo o te ’utuāfare, tōna iho ā rā hoa fa’aipoipo. E mea tano te feiā fa’atere ’ia fa’atae atu i te turu ’e te mana’o hāro’aro’a ia rātou.

Tē hōro’a nei te ’Ēkālesia i « Te mau mātēria tauturu nō te fa’aa’o i te ta’ata » nō te tauturu i te feiā fa’atere ’ia pāturu i te mau melo i ni’a i te mau uira’a rau i te pae manava ’e i te pae sōtiare. Teie te tahi atu mau mātēria tauturu nō te mau melo :

• Te ’itera’a i te pūai i roto i te Fatu : Te ’āteura’a pae manava

• Te orara’a mai nā roto i te Fa’aora : Te fa’anahora’a fa’aorara’a ma’i fa’atītī

• Mau pupu tauturura’a hoa fa’aipoipo ’e te ’utuāfare

• Mau ha’api’ira’a nō te ha’apūai i te mau fa’aipoipora’a ’e te mau ’utuāfare

E nehenehe te mau ’episekōpo e paraparau i te feiā rave ’ohipa nō te piha ’ohipa nō te ’utuāfare nō te māramarama maita’i a’e i te mau fifi pae manava o te hō’ē melo, ’e nō te hi’o mai e aha te mau rāve’a tauturu. E nehenehe ato’a te mau peresideni titi ’e misiōni e paraparau i te piha ’ohipa nō te ’utuāfare. E nehenehe te mau rave ’ohipa nō te piha ’ohipa nō te ’utuāfare e tauturu i teie feiā fa’atere ’ia hi’o ē, e tītauhia ānei te ta’ata tōro’a fa’aa’o nō te hō’ē melo e fifi pāpū i te pae manava ’aore rā i te pae tōtiare. E nehenehe te feiā fa’atere e tītau i te hō’ē fārereira’a nā roto i te paraparaura’a i te piha ’ohipa nō te ’utuāfare ’aore rā, tō rātou fa’atere nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho. (Hi’o 31.3.6 nō te ha’amāramaramara’a hono.)

E nehenehe te mau ’episekōpo e fa’afārerei i te mau melo tei hina’aro i te fa’aa’oraa, i te hō’ē ta’ata tōro’a fa’aa’o a te piha ’ohipa nō te ’utuāfare, mai te mea ē tē vai ra. E rave rātou i te reira nā roto i te fa’a’ohipara’a i te poro’ira’a a te ’episekōpo nō te mau ’ohipa (hi’o « Commandes et recommandations de l’évêque [Te mau poro’ira’a ’e te mau tu’ura’a i’oa a te ’episekōpo] » i roto i te DDG). E nehenehe ato’a te mau peresideni Sōtaiete Tauturu ’e pupu peresibutero e ha’amata i teie tu’ura’a i’oa. E tītauhia te ha’amanara’a a te ’episekōpo nō teie mau tu’ura’a i’oa.

Terā rā, e nehenehe te mau melo e tītau i te tauturu a te feiā tōro’a fa’aa’o i roto i te huira’atira.

I te tahi taime e a’o te mau ’episekōpo i te mau melo tei hina’aro i te tauturu, ’ia tātarahapa i tā rātou mau peu rave hara. I roto i te reira mau peu, tē vai ra te mau hara e tū’ati ra ’e ’aore rā, e tupu mai nā roto i te mau hia’ai fa’atītī. I terā vaira’a, e hi’o te mau ’episekōpo i te mau arata’ira’a i roto i te 32.8.1 ’e te 32.8.2.

E ha’api’i te feiā fa’atere ē, tei te ta’ata hō’ē ’e tei te ’utuāfare te hōpoi’a mātāmua nō tō rātou iho maita’i. Nā roto i te orara’a i te mau parau tumu nō te fa’arava’ira’a iāna iho, e maita’i a’e te mau melo nō te fa’a’āfaro i tō rātou iho mau hina’aro (hi’o 22.1).

Hou ’a hōro’a ai i te tauturu a te ’Ēkālesia, e hi’o te ’episekōpo (’aore rā te tahi atu ti’a fa’atere ’aore rā te tahi atu melo tāna e fa’aue) nā muri i te mau melo e aha te mau rāve’a tauturu tā rātou e fa’a’ohipa nei nō te pāhono i tō rātou iho mau hina’aro. E nehenehe teie ta’ata e fa’ahiti i te tahi atu mau rāve’a nō te mau melo e feruri, mai te mau tauturu a te hau ’e i roto i te huira’atira (hi’o 22.12).

Te fā nō te tauturu a te ’Ēkālesia, nō te pāhonora’a ïa i te mau hina’aro tumu nō te hō’ē tau, ’a tūtava noa ai te mau melo i te fa’arava’i ia rātou iho. I te rahira’a o te taime, e fa’a’ohipahia te mau ō ha’apaera’a mā’a nō te ’aufau i te mau mea faufa’a, mai te mā’a ’e te ’ahu. Terā rā, e nehenehe ato’a te reira e fa’a’ohipahia nō te ’aufau i te nohora’a, i te mau hōpoi’a ’e i te mau tauturu ta’ata hō’ē mai te fa’aa’ora’a, te utuutura’a ’aore rā te ha’api’ipi’ira’a poto i te tahi ’aravihi.

’Ua fa’ata’ahia te tauturu a te ’Ēkālesia nō te pāturu i te orara’a—’eiaha rā nō te tāpe’a i te huru orara’a. E tītauhia paha te turu ’e te auma’i nō te mau melo ’a ha’a ai rātou nō te fa’aiti ’aore rā nō te fa’a’ore i te mau ha’amāu’ara’a.

E fa’a’ohipa te mau ’episekōpo i te ferurira’a pa’ari ma te ’imi i te arata’ira’a pae vārua ’ia feruri ana’e rātou i te fāito moni ’e te maoro o te tauturu e hōro’ahia. E fa’a’ite rātou i te aumihi ’e te ’ā’au hōro’a, ma te ’ore e fa’atupu i te peu tārerera’a.

Mai te mea e nehenehe, ’eiaha te ’episekōpo e hōro’a i te moni. E fa’a’ohipa rā ’oia i te mau ō ha’apaera’a mā’a ’aore rā te mau poro’ira’a a te ’episekōpo nō te hōro’a i te mau melo i te mau mā’a ’aore rā i te mau ’ohipa. E nehenehe ïa te mau melo e fa’a’ohipa i tā rātou iho moni nō te ’aufau i te tahi atu mau hina’aro.

Mai te mea ē, ’aita te reira e nava’i, e nehenehe te ’episekōpo e tauturu nā roto i te fa’a’ohipara’a i te mau ō ha’apaera’a mā’a nō te ’aufau i te mau tārahu faufa’a rahi nō te hō’ē tau (hi’o 22.5.2). Mai te mea e nehenehe, e ’aufauhia te reira i te taiete iho (hi’o 22.5.3).

E ani te mau ’episekōpo i te feiā e fāri’i i te tauturu ’ia rave i te tahi ’ohipa ’aore rā, ’ia haere e tauturu i te ta’ata, ’ia au i tō rātou ’aravihi. E tauturu te reira i te mau melo ’ia tāpe’a noa i te mana’o ti’amā. E fa’arahi ato’a te reira i tō rātou ’aravihi ’ia fa’arava’i ia rātou iho.

Nō te tahi mau melo ruhiruhia ’aore rā huma, ’aita paha ïa e rahi te ’ohipa ’aore rā te tāvinira’a tā rātou e nehenehe e hōro’a. E māramarama maita’i te feiā fa’atere i tō rātou vaira’a nō te fa’afāna’o ia rātou i te rāve’a nō te rave i te mea e mara’a ia rātou.

E tāpe’a ’ōmo’e noa te ’episekōpo ’e te feiā fa’atere o te pāroita i te mau ha’amāramaramara’a nō ni’a i te mau melo e hina’aro i te tauturu a te ’Ēkālesia. Nā te reira e pāruru i te orara’a ’ōmo’e ’e te ti’amā o te mau melo. (Hi’o 31.3.)

Te mau melo e fāri’i i te tauturu, e ti’a ia rātou ’ia ta’a maita’i i te nātura mo’a o te mau ō ha’apaera’a mā’a ’e o te mau poro’ira’a a te ’episekōpo. ’Ia fa’a’ohipa rātou i te mau tauturu ato’a tā rātou e fāri’i ma te ’ōmo’e ’e te fa’atura.

I te tahi taime, e mea maita’i nō te ’āpo’ora’a pāroita ’aore rā nō vetahi ’ē ’ia ’ite i te mau hina’aro o te hō’ē ta’ata ’aore rā o te hō’ē ’utuāfare. Hō’ē hi’ora’a, ’oia ho’i, ’ia ’imi ana’e te hō’ē melo i te hō’ē ’ohipa. I terā taime, ’e i te rahira’a o te taime, e ani te ’episekōpo ’e te tahi atu feiā fa’atere i te parau fa’ati’a a te melo nō te fa’a’ite i te reira huru ha’amāramaramara’a.

Mai te mea e nehenehe, e ’aufauhia te tino moni i te mau taiete iho nō te reira mai te mau tao’a ’e te mau ’ohipa. E’ita te mau ’aufaura’a e hōro’ahia nei i te ta’ata e tauturuhia ra.

E pe’e te mau melo nō te ’episekōpora’a ’e te mau pāpa’i parau i te mau fa’anahora’a moni i fa’ata’ahia i roto i te 34.5.7 nō te :

• Fa’aineine i te hō’ē parau moni.

• Fa’aineine i te hō’ē ’aufaura’a tāireuirahia.

• ’Īriti i te moni nō te hō’ē ’aufaura’a ō ha’apaera’a mā’a.

’Ia hōro’a te ’episekōpo i te tauturu i te mau melo nā roto i te ō ha’apaera’a mā’a, e’ita e ti’a iāna ’ia fa’a’ohipa i te faufa’a nō te ’aufau i te mau tao’a ’e ’aore rā, te mau ’ohipa nōna iho. E tītauhia te parau fa’ati’a a te peresideni titi nō te hōro’a i te parau fa’ati’a ta’a ’ē. ’Ei hi’ora’a, mai te mea e fatu te ’episekōpo nō te fenua tārahu i reira te hō’ē melo e ora nei, e’ita e ti’a iāna ’ia fa’a’ohipa i te mau ō ha’apaera’a mā’a nō te ’aufau i te tārahu a taua melo ra maori rā e hōro’a te peresideni titi i te parau fa’ati’a nā mua.

Mai te mea ’o te peresideni titi, ’aore rā ’o tāna taiete, tē fāna’o i te ’aufaura’ahia te mau mea nō te hō’ē melo nā roto i te ō ha’apaera’a mā’a, e tītauhia te parau fa’ati’a a te peresidenira’a ārea. ’Ia fāri’i ana’e te ’episekōpo i te anira’a ’aufaura’a, e hāpono te peresideni titi i te anira’a i te peresidenira’a ārea. E tīa’i te peresideni titi ’e te ’episekōpo i te parau fa’ati’a pāpa’i a te hō’ē melo nō te peresidenira’a ārea hou ’a ’aufau ai.

E pāruru te mau ’episekōpora’a ’e te mau pāpa’i parau i te moni ha’apaera’a mā’a, ’eiaha te reira ’ia fa’a’ohipa-ti’a-’ore-hia. Nō te mau uira’a, ’aore rā nō te fa’a’ite i te huru rahi roa te fa’a’ohipara’ahia te tauturu a te ’Ēkālesia ’aore rā tō te reira fa’a’ohipa-ti’a-’ore-ra’a-hia, e nehenehe te mau melo nō te ’episekōpora’a ’aore rā te mau pāpa’i parau i te Fenua Marite ’e i Canada e pi’i i te rēni tauturu i te 1-800-453-3860, rēni 2-7887. E niuniu te mau melo o te ’episekōpora’a ’aore rā te mau pāpa’i parau i rāpae’au i te Fenua Marite ’e Canada i tā rātou piha tōro’a ārea.

E fa’auera’a hanahana tā te ’episekōpo ’ia ’imi ’e ’ia ha’apa’o i te feiā tei hina’aro i te tauturu pae mātēria (hi’o Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 84:112). E tu’u ’oia i te rahira’a o teie ’ohipa i roto i te rima o te mau peresidenira’a Sōtaiete Tauturu ’e pupu peresibutero. Terā rā, nā te ’episekōpo ana’e e rave i te tahi mau hōpoi’a. ’Ei hi’oraa, nā te ’episekōpo :

• E fa’ata’a i te huru, te tino moni ’e te roara’a o te tauturu pae mātēria e hōro’a.

• E ha’amana i te tauturura’a ō ha’apaera’a mā’a (hi’o 22.4 ’e 22.5) ’e te mau poro’ira’a a te ’episekōpo (hi’o 22.13).

• E ha’apāpū ē tē pe’ehia nei te mau parau tumu ’e te mau fa’aturera’a nō te hōro’ara’a i te tauturu pae mātēria (hi’o 22.4 ’e 22.5).

• E hi’opo’a ’oia iho i te mau ’ōpuara’a fa’arava’ira’a iāna iho a te mau melo. E fa’aue ’oia i te tahi atu feiā fa’atere o te pāroita nō te ’āpe’e i te reira mau ’ōpuara’a, mai te mea e hina’arohia. (Hi’o i te fa’anahora’a fa’arava’ira’a iāna iho ’e te arata’i a te ’episekōpo nō te fa’anahora’a fa’arava’ira’a iāna iho.)

Teie te mau hōpoi’a a te ’episekōpo ’e tōna nā tauturu :

• Ha’api’i i te ta’ata i te mau parau tumu ’e te mau ha’amaita’ira’a e tū’ati i (1) te aupurura’a i te feiā e hina’aro i te tauturu pae mātēria ’e pae manava ’e (2) te fa’atupura’a i te fa’arava’ira’a iāna iho (hi’o 22.1). Tei roto ato’a ïa te fa’aineinera’a ta’ata hō’ē ’e te fa’aineinera’a ’utuāfare.

• Ha’api’i i te ta’ata i te ture nō te ha’apaera’a mā’a ’e fa’aitoito i te mau melo ’ia hōro’a i te ō ha’apaera’a mā’a hōro’a rahi (hi’o 22.2.2).

• Ha’apa’o i te ’ohira’a ’e te tai’ora’a i te mau ō ha’apaera’a mā’a (hi’o 34.3.2).

’Ei peresidenira’a nō te Autahu’ara’a a Aarona, e ha’apa’o ato’a te ’episekōpora’a i te mau tauto’ora’a a te mau pupu Autahu’ara’a a Aarona ’e a te mau piha Feiā ’Āpī Tamāhine nō te tāvini i te feiā tei hina’aro i te tauturu pae mātēria i roto i te pāroita ’e i rotopū i te ’oire (hi’o 10.2.2 ’e 11.2.2). E fa’aauhia teie mau tauto’ora’a i roto i te mau rurura’a ’āpo’ora’a feiā ’āpī a te pāroita (hi’o 22.8) ’e i roto i te mau rurura’a peresidenira’a pupu autahu’ara’a ’e piha tamāhine (hi’o 10.4.3 ’e 11.3.4.3).

I raro a’e i te fa’aterera’a a te ’episekōpo, e hōpoi’a faufa’a rahi tā te mau peresidenira’a Sōtaiete Tauturu ’e pupu peresibutero nō te ’atu’atu i te feiā tei hina’aro i te tauturu i roto i te pāroita (hi’o 8.2.2 ’e 9.2.2). E ha’api’i teie feiā fa’atere i te mau melo o te pāroita ’ia :

• Aupuru i te feiā tei hina’aro i te tauturu.

• Ora i te ture nō te ha’apaera’a mā’a.

• Ha’amaita’i i te fa’arava’ira’a iāna iho.

• Fa’arahi i te ineinera’a nō te ta’ata hō’ē ’e te ’utuāfare.

I te tahi mau vāhi, e nehenehe te ’episekōpo e hōro’a i te mau melo tei hina’aro i te tauturu, i te poro’ira’a a te ’episekōpo nō te mā’a ’e te tahi atu mau tauiha’a tumu (hi’o 22.13). I te rahira’a taime, e fa’aue te ’episekōpo i te peresideni Sōtaiete Tauturu ’ia fārerei i te mau melo ’e ’ia fa’a’ī i te parau poro’ira’a tauiha’a (hi’o 9.2.2.2). Terā rā, e nehenehe ato’a ’oia e fa’aue i te peresideni pupu peresibutero (hi’o 8.2.2.2). E nehenehe te hō’ē tauturu i roto i te peresidenira’a o te Sōtaiete Tauturu ’aore rā o te pupu peresibutero e fa’auehia, mai te mea e’ita te peresideni e vata. E fa’aho’i atu teie ta’ata fa’atere tei fa’auehia i te parau poro’ira’a tao’a tei fa’a’īhia i te ’episekōpo ra, nō tāna parau fa’ati’a.

Pinepine te tauturura’a i te mau hina’aro pae vārua ’e pae mātēria i te ha’amata nā roto i te mau taea’e ’e te mau tuahine aupuru (hi’o 21.1). E fa’a’ite rātou i te mau hina’aro o te feiā tā rātou e tāvini nei i tō rātou mau peresidenira’a pupu peresibutero ’aore rā Sōtaiete Tauturu, i roto i te mau uiuira’a aupurura’a ’e i te tahi atu taime. E fa’a’ite ti’a rātou i te mau hina’aro ’ōmo’e i te ’episekōpo.

E nehenehe te mau ’episekōpora’a e pi’i i te ta’ata hō’ē ’aore rā, nā ta’ata fa’aipoipo ’ei ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho nō te pāroita. E turu teie mau ta’ata ’aravihi i te feiā fa’atere o te pāroita i roto i tā rātou mau tauto’ora’a nō te aupuru i te ta’ata ’e nō te tauturu ia rātou ’ia fa’arava’i atu ā ia rātou iho.

E nehenehe te mau ta’ata ’aravihi e fa’auehia ’ia ha’apa’o te tahi mau vāhi fa’atumura’a ta’a ’ē. ’O te mau mea ato’a ïa i muri nei :

• Te tōro’a ’ohipa.

• Te fāito ha’api’ira’a.

• Te va-ineine-ra’a.

• Te ea pae manava.

• Te mā’a.

• Te faufa’a moni a te ta’ata hō’ē.

E nehenehe ato’a te mau ’episekōpora’a e ani i te mau ta’ata ’aravihi ’ia tauturu nō te fa’anaho ’aore rā nō te rave i te hō’ē tuha’a i roto i te mau pupu fa’arava’ira’a iāna iho. I te rahira’a o te taime, e fa’anahohia teie mau pupu e te mau ’āpo’ora’a titi ’aore rā pāroita.

Tē ha’apoto nei te tāpura i muri nei i te mau pi’ira’a ’e te mau hōpoi’a i ’āparauhia i roto i te 22.6.

Nā te peresideni titi ’e tōna nā tauturu e arata’i i te mau tauto’ora’a aupurura’a i te feiā e hina’aro i te tauturu pae mātēria ’e pae manava ’e te fa’atupura’a i te fa’arava’ira’a iāna iho. E tauturu te peresidenira’a Sōtaiete Tauturu titi, te mau melo o te ’āpo’ora’a teitei, ’e te tahi atu mau melo o te ’āpo’ora’a titi ia rātou.

Teie te mau hōpoi’a a te peresideni titi ’e tōna nā tauturu :

• Ha’api’i i te ta’ata i te mau parau tumu ’e te mau ha’amaita’ira’a e tū’ati i (1) te aupurura’a i te feiā e hina’aro i te tauturu pae mātēria ’e pae manava ’e (2) te fa’atupura’a i te fa’arava’ira’a iāna iho (hi’o 22.1).

• Ha’api’i i te ta’ata i te ture nō te ha’apaera’a mā’a ’e fa’aitoito i te mau melo ’ia hōro’a i te ō ha’apaera’a mā’a hōro’a rahi (hi’o 22.2.2).

• Ha’api’i i te mau ’episekōpo nāhea i te hōro’a ti’a atu i te tauturu a te ’Ēkālesia i te feiā tei hina’aro i te tauturu pae mātēria (hi’o 22.9.1.1).

• Ha’apāpū ē, e ha’api’ihia te mau peresideni nō te pupu peresibutero ’e te mau peresideni Sōtaiete Tauturu o te pāroita nō ni’a i tā rātou hōpoi’a i roto i te utuutura’a i te feiā nava’i ’ore. E tauturu te mau melo o te ’āpo’ora’a teitei ’e te mau peresidenira’a Sōtaiete Tauturu o te titi i te ha’api’ira’a i teie feiā fa’atere (hi’o 22.9.2 ’e 22.9.3).

• Arata’i i te mau tauto’ora’a a te titi nō te fa’aineine ’e nō te pāhono i te mau taime rū (hi’o 22.9.1.3).

Teie ato’a te mau hōpoi’a a te peresideni titi :

• Hi’o i te mau tītaura’a ō ha’apaera’a mā’a nō te mau ha’amāu’ara’a rapa’aura’a tei hau atu i te ’ōti’a nō te parau fa’ati’a a te ’episekōpo. E nehenehe te peresideni titi e fa’ati’a i te mau anira’a ē tae atu i te ’ōti’a nō tāna parau fa’ati’a. E fa’atae ’oia i te mau anira’a tei hau atu i te ’ōti’a nō tāna parau fa’ati’a, i te peresidenira’a ārea nō te hi’opo’ara’a (hi’o 22.5.2.1).

• Hi’o fa’ahou i te mau anira’a ato’a nō te tauturu a te ’Ēkālesia nō te mau ’episekōpo (hi’o 22.5.1.2).

• Tāvini ’ei ti’a peresideni titi nō te mau fa’anahora’a totauturura’a ’e te fa’arava’ira’a iāna iho mai te mea ē ’ua fa’auehia ’oia (hi’o 22.9.1.2).

E nehenehe te peresidenira’a titi e fa’aue i te hō’ē melo o te ’āpo’ora’a teitei, ’aore rā hau atu, nō te tauturu i te hi’ora’a i te mau tauto’ora’a aupurura’a i te feiā tei hina’aro i te tauturu pae mātēria, i roto i te titi (hi’o 22.9.2). E nehenehe ato’a te peresidenira’a titi e pi’i i te mau ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho a te titi nō te turu i teie mau tauto’ora’a (hi’o 22.9.4).

Nā te melo ’āpo’ora’a teitei, tei fa’ata’ahia nō te pupu peresibutero tāta’itahi, e turu i te peresidenira’a pupu peresibutero i roto i tā rātou hōpoi’a e aupuru i te feiā tei hina’aro i te tauturu, ma te tauturu ia rātou ’ia ha’amaita’i i te fa’arava’ira’a ia rātou iho (hi’o 22.6.2).

E nehenehe ato’a te peresidenira’a titi e fa’aue i te hō’ē melo o te ’āpo’ora’a teitei, ’aore rā hau atu, ’ia rave i te mau mea i muri nei :

• Tauturu ’ia ha’api’i i te mau ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho nō te titi ’e nō te pāroita, nō ni’a i tā rātou mau hōpoi’a, mai te mea ’ua pi’ihia te mau ta’ata ’aravihi (hi’o 22.9.4 ’e 22.6.4).

• Fa’aau i te tauto’ora’a a te ihotae i roto i te mau fa’anahora’a totauturura’a ’e te fa’arava’ira’a iāna iho.

• Tāvini i roto i te mau pupu ’ohipa ta’a ’ē ’o tē fa’aau i te mau rāve’a tauturu e au i te fa’arava’ira’a iāna iho, ’aore rā i te tāvinira’a i te huira’atira (hi’o 22.10.2).

I roto i te mau titi e turu i te hō’ē fa’anahora’a totauturura’a ’e te fa’arava’ira’a iāna iho, e nehenehe e ani i te hō’ē melo ’āpo’ora’a teitei ’ia tāvini i roto i te tōmite arata’i a te titi ha’apa’o (hi’o 22.9.1.2).

E pāturu te peresidenira’a Sōtaiete Tauturu o te titi i te mau peresidenira’a Sōtaiete Tauturu o te pāroita i roto i tā rātou hōpoi’a ’ia aupuru i te feiā tei hina’aro i te tauturu, ma te tauturu ia rātou ’ia ha’amaita’i i te fa’arava’ira’a ia rātou iho (hi’o 22.6.2).

E nehenehe te mau melo o te peresidenira’a Sōtaiete Tauturu titi e anihia ’ia t’āvini i roto i te mau pupu ’ohipa ta’a ’ē ’o tē fa’aau i te mau rāve’a tauturu e au i te fa’arava’ira’a iāna iho, ’aore rā i te tāvinira’a i te huira’atira (hi’o 22.10.2). I roto i te mau titi e turu i te hō’ē fa’anahora’a totauturura’a ’e te fa’arava’ira’a iāna iho, e nehenehe ato’a e ani i te hō’ē melo nō te peresidenira’a ’ia tāvini i roto i te tōmite arata’i a te titi ha’apa’o (hi’o 22.9.1.2).

Mai te mea e hina’arohia, e nehenehe te peresidenira’a titi e pi’i i te ta’ata hō’ē aore rā, i te feiā fa’aipoipo ’ei ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho a te titi.

E nehenehe te mau ta’ata ’aravihi e fa’ata’ahia nō te hō’ē ’ohipa faufa’a ta’a ’ē. E anihia paha rātou ’ia :

• Tauturu i te fa’aau ’aore rā i te fa’a’ōhie i te mau pupu fa’arava’ira’a iāna iho ’aore rā i te mau pupu fa’aorara’a ma’i fa’atītī. I te rahira’a o te taime, e fa’anahohia teie mau pupu e te mau ’āpo’ora’a titi ’aore rā pāroita.

• Tauturu i te mau melo ’ia ’imi i te mau rāve’a ’ohipa ’aore rā, te mau rāve’a ha’api’ira’a.

• Tāvini ’ei misiōnare piha ’ohipa nō BYU–Pathway Worldwide ’aore rā ’ei ihotae.

• Hōro’a i te mau mana’o ’e fa’afāna’o i te mau rāve’a tauturu nō te tauturu i te mau melo o te titi ’ia fa’arahi i tō rātou fa’aineinera’a pae mātēria (hi’o 22.1.4).

• Tauturu i te fa’aineinera’a ’e ’aore rā i te pāhonora’a i te mau taime rū (hi’o 22.9.1.3).

• Fa’a’ite i te mau tauturu a te hau, i roto i te huira’atira ’e a te ’Ēkālesia, i te mau melo (hi’o 22.12 ’e 22.13).

Nā te feiā ’aravihi o te titi e fa’aau i te mau tauto’ora’a ’e te mau ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho, tei pi’ihia i roto i te mau pāroita.

Mai te mea tē vai ra i tō ’outou fenua, e nehenehe te ’āpo’ora’a titi e tītau ’aore rā e fa’atupu haere i te mau rāve’a tauturu fa’ahepo-’ore-hia i muri nei. E nehenehe teie mau rāve’a tauturu e tauturu i te mau melo o te titi ’ia ha’amaita’i i te fa’arava’ira’a ia rātou iho ’aore rā, ’ia ’āmui atu i te tāvinira’a i roto i te huira’atira.

• Te mau pupu fa’arava’ira’a iāna iho nō ni’a i te ohipate ravera’a i te ’ohipa nōna ihote ha’api’ira’ate faufa’a moni a te ta’ata hō’aore rā te āteura’a pae manava

• Te orara’a mai nā roto i te Fa’aora : Te fa’anahora’a fa’aorara’a ma’i fa’atītī

• BYU–Pathway Worldwide

• JustServe (hi’o JustServe Community Service Guidebook)

• Te mau rāve’a tauturu nō te fa’aineinera’a pae mātēria

• Te mau pū tauturu nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho a te titi

• Te tāpura nō te mau rāve’a a te fa’aterera’a hau ’e i roto i te huira’atira, nō te feiā tei hina’aro i te tauturu (hi’o 22.12 ’ei hi’ora’a)

Nō te tauturu i te fa’anaho ’e i te fa’atere i te mau rāve’a tauturu fa’ahepo-’ore-hia tei fa’ata’ahia i roto i te 22.10.1, e nehenehe te peresidenira’a titi e fa’ata’a i te mau pupu ’ohipa ta’a ’ē, mai te mau pupu ’ohipa JustServe. E nehenehe e tu’u i roto i teie mau pupu te tahi mau melo mā’itihia nō te ’āpo’ora’a titi ’aore rā nō te tōmite fa’atere nō te feiā pa’ari a te titi (hi’o 29.3.8). E nehenehe ato’a e tu’u i roto i te mau ta’ata ’aravihi mai teie :

• Te mau ta’ata ’aravihi nō te ’ohipa totauturu ’e te fa’arava’ira’a iāna iho (hi’o 22.9.4).

• Te mau fa’atere tūreiara’a ’aore rā te feiā ’aravihi nō JustServe (hi’o JustServe Community Service Guidebook).

• Te tahi atu mai te mea e tītauhia.