“Ko e Manatuʻi ʻa e ʻUhinga ʻOku Ou Moʻui ʻAki ai ʻa e Ongoongoleleí,” Liahona, Sānuali 2025.
Kakai Lalahi Kei Talavoú
Ko e Manatuʻi ʻa e ʻUhinga ʻOku Ou Moʻui ʻAki ai ʻa e Ongoongoleleí
ʻOku fakaʻaiʻai au ʻe heʻeku manatuʻi ʻa e “ʻuhingá” ke u ʻunu ke ofi ange ki he Fakamoʻuí pea mo fakahoko ʻeku ngaahi taumuʻa fakalaumālié.
ʻOku ongo taʻe-maau ʻeku moʻuí ʻi he taimi ʻe niʻihi, ka ʻoku ou saiʻia ʻi he nonga ʻoku ou ongoʻi ʻi he taimi ʻoku ou hū ai ki ha falelotú. Ko e taha ia ʻo e ngaahi ʻuhinga ʻoku ou saiʻia ai ʻi he ʻalu ki he lotú!
Pea ko e taimi ʻoku ou manatuʻi ai ʻa e meʻa ʻoku ou saiʻia ai ʻi he ongoongoleleí—hangē ko hono ongoʻi ʻo e Laumālie Māʻoniʻoní—ʻoku ou ongoʻi ʻoku ueʻi fakalaumālie lahi ange au ke u muimui ki hoku ngaahi ʻulungaanga fakalaumālié, hangē ko e ʻalu ki he temipalé, lau ʻeku folofolá, mo e lotu ki he Tamai Hēvaní.
Koeʻuhí ʻe lava ke mātuʻaki femoʻuekina ʻa e moʻuí, ʻe faingofua ai ke ngalo ʻa e fanga kiʻi meʻa faingofua ko ʻeni ʻoku tau saiʻia aí. Ka ʻoku tokoniʻi au ʻe he toutou fakamanatu kiate au ʻa e ngaahi ʻuhinga ʻoku ou moʻui mo ʻofa ai ʻi he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ke fakafoʻou ʻeku ngaahi taumuʻa fakalaumālie te ne ʻomi au ke u ofi ange kiate Ia mo e Tamai Hēvaní.
Ko Hono Fokotuʻu ha Ngaahi Taumuʻa Fakalaumālie Foʻoú
ʻI he kamataʻanga ʻo e taʻu takitaha, ʻoku ou saiʻia ke toe vakaiʻi ʻeku ngaahi taumuʻa fakalaumālié ʻaki haʻaku hiki ʻa e ngaahi tukupā ki he Taʻu Foʻoú. Kapau ʻokú ke toe kiʻi vakavakaiʻi lahi koe mo fakakaukau ki he founga ʻokú ke fie fakaleleiʻi ai ho vā mo Kalaisí ʻi he lolotonga ʻo e taʻu foʻou ko ʻení, ʻeke kiate koe ʻa e fehuʻi ko ʻení:
“Ko e hā ʻoku ou ʻofa ai ʻi he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí?”
Naʻe fakamatalaʻi ʻe Sisitā ʻAna M. Tipi, ko e Tokoni Ua kimuʻa ʻi he Kau Palesitenisī Lahi ʻo e Kau Finemuí, “ʻoku tupulaki ʻetau ʻofa ki he ongoongoleleí ʻi heʻetau aʻusia ʻa e ʻofa ʻa ʻetau Tamai Hēvaní pea mo e melino kuo talaʻofa mai ʻe he Fakamoʻuí ʻi heʻetau fakahaaʻi kiate Ia ʻoku tau loto-fiemālie ke talangofua mo muimui kiate Iá.”
ʻE tokoni hoʻo ʻiloʻi ʻa e ʻuhinga ʻokú ke ʻofa ai ʻi he ongoongoleleí ke ke ongoʻi mo fakatokangaʻi ʻa e ʻofa ʻoku maʻu ʻe he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi kiate koé. ʻE tokoniʻi foki ʻe he faʻahinga fakakaukau ko ʻení ke siʻisiʻi ange hoʻo ongoʻi mafasia ʻi he taimi ʻokú ke feinga ai ke fokotuʻu mo lavaʻi hoʻo ngaahi taumuʻa fakalaumālié.
ʻOku kau ʻi heʻeku “ʻuhinga” ki hono moʻui ʻaki mo ʻofa ʻi he ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisí ʻa e ʻiloʻi ko ia ʻe lava ke fakataha ʻa e ngaahi fāmilí ʻo taʻengatá pea mo e nonga ʻoku ou ongoʻi ʻi he hili ha lotu ʻi he loto tukulolo ki he Tamai Hēvaní.
Ko e hā pē hoʻo “ʻuhingá”, pīkitai ki ai—te ne ʻoatu kiate koe ʻa e ivi fakalaumālie ʻokú ke fiemaʻu ke ke hoko ai ko ha ākonga lelei ange ʻa Sīsū Kalaisí.
Ko Hono Moʻui ʻAki Hoʻo “ʻUhingá”
Ko e taimi pē naʻá ku fakatokangaʻi ai ʻa e ʻuhinga naʻá ku moʻui ʻaki ai ʻa e ongoongoleleí, naʻe liliu leva ʻa e founga naʻá ku fokotuʻu ai ʻeku ngaahi taumuʻa fakalaumālié. Naʻe ʻikai ke u toe fakakaukau ki he meʻa naʻe ʻikai ke u lava ʻo faí kae tokanga lahi ange ki he meʻa te u lava ʻo fakahokó. Naʻá ku manatuʻi ʻoku ou moʻui ʻaki ʻa e ongoongoleleí koeʻuhí ʻoku ou ʻofa ʻi hoku Fakamoʻuí.
Naʻe pehē ʻEletā Tietā F. ʻUkitofa ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá: “ʻOku fiemaʻu ke tau tali ko e ngaahi fekau ʻa e ʻOtuá ʻoku ʻikai ko ha lisi lōloa pē ʻo ha ngaahi fakakaukau lelei. … Ko ha faleʻi fakalangi ia, naʻe makatuʻunga ʻi ha ngaahi moʻoni taʻengata, naʻe foaki ke ne ʻomi ʻa e ʻmelinó ʻi māmani pea mo e moʻui taʻengatá ʻi he maama ka hoko maí’ [Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 59:23].”
ʻOku fakamanatu mai ʻe heʻeku muimuiʻi ʻa ʻeku ngaahi taumuʻa fakalaumālié ʻa hoku tuʻungá: ko ha fānau fakalangi ʻo ha ongomātuʻa fakalangi. ʻOku ʻomi ʻe he tefitoʻi moʻoni ko iá ha loto-toʻa kiate au ke u fehangahangai mo ʻeku loto-tailiilí mo e ngaahi vaivaí ʻo fakafou ʻia Sīsū Kalaisi (vakai, ʻEta 12:27).
Naʻe akoʻi ʻe Palesiteni Lāsolo M. Nalesoni “ʻoku ʻikai ʻamanaki e ʻEikí ia te tau haohaoa ʻi he tuʻunga ko ʻeni ʻo ʻetau fakalakalaka taʻengatá. Ka ʻokú Ne ʻamanaki ke fakautuutu ange ʻetau haohaoá.” Ko ia ʻoku ou feinga ai hoku lelei tahá ʻi he ʻaho kotoa pē ke u ofi kia Sīsū Kalaisi mo manatuʻi ʻa e ʻuhinga ʻoku ou fili ai ke muimui kiate Iá.