Manwal sa Magtutudlo sa Seminary sa Daang Tugon

Mga Sulod
Ulohan nga Pahina
Pasiuna sa Manwal sa Magtutudlo
Daang Tugon nga mga Leksiyon
- Welcome sa Daang Tugon
- Moises 1; Abraham 3
- Genesis 1–2; Moises 2–3; Abraham 4–5
- Genesis 3–4; Moises 4–5
- Genesis 5; Moises 6
- Moises 7
- Genesis 6–11; Moises 8
- Genesis 12–17; Abraham 1–2
- Genesis 18–23
- Genesis 24–33
- Genesis 37–41
- Genesis 42–50
- Exodo 1–6
- Pasko sa Pagkabanhaw
- Exodo 7–13
- Exodo 14–18
- Exodo 19–20; 24; 31–34
- Exodo 35–40; Levitico 1; 4; 16; 19
- Numeros 11–14; 20–24; 27
- Deuteronomio 6–8; 15; 18; 29–30; 34
- Josue 1–8; 23–24
- Mga Maghuhukom 2–4; 6–8; 13–16
- Ruth; 1 Samuel 1–7
- 1 Samuel 8–10; 13; 15–16
- 1 Samuel 17–18; 24–26; 2 Samuel 5–7
- 2 Samuel 11–12; 1 Mga Hari 3; 6–9; 11
- 1 Mga Hari 12–13; 17–22
- 2 Mga Hari 2–7
- 2 Mga Hari 16–25
- 2 Mga Cronicas 14–20, 26, 30
- Esdras 1, 3–7; Nehemias 2, 4–6, 8
- Ester
- Job 1–3; 12–14; 19; 21–24; 38–40; 42
- Mga Salmo 1–2; 8; 19–33; 40; 46
- Mga Salmo 49–51; 61–66; 69–72; 77–78; 85–86
- Mga Salmo 102–103; 110; 116–119; 127–128; 135–139; 146–150
- Mga Panultihon 1–4; 15–16; 22; 31; Ecclesiastes 1–3; 11–12
- Isaias 1–12
- Isaias 13–14; 22; 24–30; 35
- Isaias 40–49
- Isaias 50–57
- Isaias 58–66
- Jeremias 1–3, 7, 16–18, 20
- Jeremias 31–33; 36–38; Mga Pagbangotan 1, 3
- Ezequiel 1–3; 33–34; 36–37; 47
- Daniel 1–7
- Oseas; Joel
- Amos; Abdias; Jonas
- Miqueas; Nahum; Habacuc, Sofonias
- Hageo 1–2; Zacarias 1–4, 7–14
- Malaquias
Mga Leksiyon sa Pagpangandam sa Kinabuhi
- Doktrinal nga Kahanas: Pagpangita og mga Tubag sa Akong mga Pangutana
- Mga Kahanas sa Pagtuon sa Kasulatan
- Giya sa Alang sa Kalig-on sa mga Kabatan-onan
- Pag-ugmad sa Pagbarog pinaagi sa Kinaugalingong Paningkamot
- Pisikal ug Emosyonal nga Kahimsog
- Pagpangandam alang sa Umaabot nga Edukasyon ug Panarbaho
- Magmalamposon sa Pag-eskwela
- Pagpangandam sa Misyonaryo
- Pagpangandam alang sa Templo
- Mga Pagtulun-an sa mga Lider sa Simbahan
Apendiks

Pag-ugmad og Maayong mga Sumbanan sa Panghunahuna: “Kadtong Kanunay nga Naglaom Kanimo”

“Pag-ugmad og Maayong mga Sumbanan sa Panghunahuna: ‘Kadtong Kanunay nga Naglaom Kanimo,’” Manwal sa Magtutudlo sa Seminary sa Daang Tugon (2026)

“Pag-ugmad og Maayong mga Sumbanan sa Panghunahuna: ‘Kadtong Kanunay nga Naglaom Kanimo,’” Manwal sa Magtutudlo sa Seminary sa Daang Tugon

Pisikal ug Emosyonal nga Kahimsog: Leksiyon 183

Pag-ugmad og Maayong mga Sumbanan sa Panghunahuna

“Kadtong Kanunay nga Naglaom Kanimo”

Young woman sitting looking off into the distance

Ang atong hunahuna makaapektar sa atong gibati ug sa atong mga pagpili kada adlaw. Ang ubang hunahuna motabang nato sa paghimo og maayong mga desisyon samtang ang uban negatibong impluwensiya sa atong mga pagbati ug binuhatan. Kay nahibalo ug nakasabot ang Langitnong Amahan ug si Jesukristo sa atong mga hunahuna (Salmo 139:1–2), makatabang nato ang pagtutok Kanila aron makaugmad kita og maayong mga sumbanan sa paghunahuna. Kini nga leksiyon makatabang sa mga estudyante nga mosalig sa Manluluwas samtang sila naningkamot sa pagbaton og maayong sumbanan sa panghunahuna.

Pagpangandam sa estudyante: Dapita ang mga estudyante sa paghatag og pagtagad sa ilang mga gihunahuna sa tibuok adlaw. Mahimo gani silang mamalandong niadtong mga panghunahuna nga ilang gibati.

Posibleng mga Kalihokan sa Pagkat-on

Ang epekto sa atong mga panghunahuna

Pwede nimong sugdan ang klase pinaagi sa paghatag sa mga estudyante og 30 segundo nga isulat ang pipila sa ilang mga hunahuna gahapon o karon.

Ikonsiderar ang pagpakita diha sa pisara sa mosunod nga hulagway. Pwede nimong ipasabot nga kini nga diagram pwedeng magrepresentar sa epekto sa atong mga sumbanan sa paghunahuna diha sa atong mga binuhatan ug pag-uswag. Kon dili nato kini madumala sa maayong paagi, ang dili makatabang nga mga sumbanan sa paghunahuna pwedeng moresulta sa pagbati nga kita natanggong. Usahay maghunahuna kita nga limitado lang ang atong abilidad sa pagdesisyon ug paghimog aksyon. Samtang tutokan nato kini nga mga hunahuna, madismaya kita sa atong kaugalingon ug sa uban. Ang Makatabang nga mga sumbanan sa paghunahuna nagtabang nato nga magpadayon. Motabang kini nato nga mailhan ang atong abilidad nga molihok uban ang hugot nga pagtuo diha kang Jesukristo.

Unsang mga klase sa panghunahuna ang mopabati nato nga natanggong? Unsang mga klase sa panghunahuna ang motabang nato nga mouswag?

Isulti tingali sa mga estudyante ang mga hunahuna nga sama sa, “Gipalagot ko nimo,” mopabati nila nga sila natanggong. Ang paghunahuna og “Sulayan nakog usab” motabang nila nga mopadayon.
Unsa ang pipila ka desisyon nga himoon sa usa ka tawo base sa sayop o dili makatabang nga panghunahuna?

Paggahin og panahon sa pagdapit sa Espiritu aron tabangan kang mailhan kon sa unsang paagi nimo mabantayan nga makaapektar ang imong mga panghunahuna diha sa imong gibuhat. Samtang magtuon kamo, tinguhaa ang inspirasyon aron masayod kamo kon unsay inyong mahimo aron mabuntog kini nga mga negatibong sumbanan sa paghunahuna.

Pagpunting sa atong mga hunahuna diha kang Jesukristo

Samtang tinguhaon nato ang pagdumala sa dili makatabang o sayop nga mga sumbanan sa paghunahuna, makatabang tingali ang pagbalik sa atong pagpunting diha sa Langitnong Amahan ug ngadto ni Jesukristo. Aron tabangan ang mga estudyante nga makita ang mga paagi nga gisaad sa Ginoo nga panalanginan kita samtang magpunting kita Kaniya, ikonsiderar ang pagpakita sa mosunod nga mga tudling sa kasulatan. Pwede nimong bahinon sa tulo ka grupo ang mga estudyante ug nga tun-an sa mga estudyante ang matag usa ka tudling ug ipakigbahin ang ilang nakat-onan.

Isaias 26:3–4

Jacob 3:1–2

Doktrina ug mga Pakigsaad 6:23, 36–37

Unsang mga panalangin ang atong madawat dihang atong ipunting ang atong mga hunahuna diha ni Jesukristo?

Pwede nimong isulat sa pisara ang mosunod nga baroganan: Samtang atong ipunting ang atong mga hunahuna diha kang Jesukristo, hatagan kita Niya og kalinaw ug kusog.

Aron modako ang pagsalig sa mga estudyante nga tabangan sila sa Manluluwas sa pagpunting sa ilang mga hunahuna ngadto Kaniya, pwede nimong ipasalida ang bidyo nga “Filling Our Minds with the Power of Jesus Christ” (2:07) ingon nga kapuli sa pamahayag ni Elder Andersen sa ubos.

2:7
Sa imong hunahuna, sa unsang paagi ang pagpunting sa atong mga hunahuna diha ni Jesukristo mohatag kanato og kalinaw ug kusog?

Si Elder Neil L. Andersen sa Korum sa Napulog Duha ka Apostoles mitudlo kon unsaon nato pagpunting ang atong hunahuna diha kang Jesukristo.

13:26

Ang pagpuno sa atong hunahuna sa gahom ni Jesukristo wala magpasabot nga Siya lamang ang atong hunahunaon. Apan nagpasabot kini nga ang tanan natong mga hunahuna ipahiuyon sa Iyang gugma, sa Iyang mga pagtulon-an, ug sa Iyang maulaong sakripisyo ug mahimayaong Pagkabanhaw. Si Jesus dili gayod mahimong hikalimtan, kay ang atong mga hunahuna mahitungod Kaniya kanunay nga anaa ug “ang tanan nga anaa [kanato nagsimba] kaniya!” Mag-ampo kita ug ibalik sa atong hunahuna ang mga kasinatian nga nagpaduol kanato ngadto Kaniya. Hangopon nato sa atong hunahuna ang diosnong mga hulagway, balaang mga kasulatan, ug dinasig nga mga himno aron hinayhinay nga mapahiluna ang dili maihap nga mga hunahuna sa matag adlaw nga mohasmag sa atong nagkapuliki nga mga kinabuhi. Ang atong gugma Kaniya dili makapanalipod kanato gikan sa mga kaguol ug kasubo niining mortal nga kinabuhi, apan motugot kini kanato aron makalatas sa mga hagit pinaagi sa kalig-on nga labaw pa sa atong kaugalingon. (“Ang Akong Hunahuna Mihupot niini nga Panumdoman Mahitungod ni Jesukristo,” Liahona, Mayo 2023, 92) (time code 3:50 hangtod 5:02)

Hain sa mga rekomendasyon gikan kang Elder Andersen ang mipatigbabaw kaninyo?
Sa unsang paagi nakatabang ninyo o sa inyong kaila ang mga hulagway, mga kasulatan, ug balaang mga musika sa pagpunting kang Jesukristo?

Pagpraktis sa pagsanong sa dili makatabang nga mga panghunahuna

Ang mosunod nga mga lakang motabang nato sa pagbuntog sa negatibo nga mga sumbanan sa paghunahuna. Ikonsiderar ang pagsulat niini diha sa pisara.

Kon kita adunay dili makatabang nga mga panghunahuna, pwede natong:

Ilhon ang mga hunahuna dihang moabot kini ug ang emosyon nga resulta niana.
Usbon ang atong hunahuna.
Mopadayon uban ang hugot nga pagtuo diha kang Jesukristo.

1. Pag-ila. Ang mosunod nga senaryo makatabang sa mga estudyante nga ilhon ang pipila sa ilang dili makatabang nga hunahuna sa tibuok adlaw. Ipahaom ang senaryo sa mga sitwasyon nga masinati tingali sa imong mga estudyante.

Panahon sa klase sa math, naglisod og sabot si Tony sa mga konsepto nga nasabtan ra sa ubang estudyante.

Pag-uli ni Tony gikan sa eskwelahan, gihulga siya sa iyang mga ginikanan nga kuhaon ang iyang selpon kon dili siya manglimpyo sa iyang kwarto.

Anang gabhiona, nahibaloan ni Tony nga kadaghanan sa iyang mga higala miadto sa usa ka party og wala siya dapita.

Unsa kaha ang naa sa hunahuna ni Tony sa tibuok adlaw?
Ania ang mga posibleng itubag sa mga estudyante. Ang mga naka-parentheses, nga hugpong sa mga pulong maoy mga label sa komon nga sayop nga mga sumbanan sa paghunahuna. Makakat-on kag dugang bahin niini diha sa Pagkaplag og Kalig-on diha sa Ginoo: Emosyonal nga Kalig-on, “Mga Sumdanan sa Kahimsog nga Paghunahuna: Pagkat-on.”
- “Dili ko maayo sa math. Mas brayt silang tanan kay sa akoa.” (Sayop nga Pag-label)
- “Ang akong mga ginikanan wala magsulti kanako unsa ang eksakto nga akong buhaton; kanunay sila nga magsulti nako sa unsay akong nga kinahanglang paningkamotan.” (Tanan o Wala na lang)
- “Di ganahan akong mga higala nako.” (Mohukom dayon)
- “Wala na gyoy maayong nahitabo karon. Nagsunodsunod na gyod ang akong mga sayop.” (Negatibong Filter sa Hunahuna; Pagbalewala sa Positibo)
Unsang mga emosyon ang gibati tingali ni Tony kon ingon ani ang iyang mga gihunahuna?
Unsang pipila ka dili makatabang nga mga paagi nga matintal si Tony nga himoon tungod niini nga mga emosyon?

2. Usbon ang atong panghunahuna. Ikonsiderar ang pagbasa sa Isaias 55:8–9 ug paghisgot kon sa unsang paagi labaw ang panghunahuna sa Ginoo kay sa atoa. Ang pag-usab sa atong panghunahuna. motabang nato nga mapauswag ang atong panghunahuna aron mas mahisama ni sa Ginoo. Ikonsiderar ang pagpakita sa mosunod para sa mga estudyante:

Hatagi og kahulogan

Ang pag-usab sa atong panghunahuna nagpasabot nga dihang moabot ang dili makatabang nga hunahuna, atong timbang-timabangon kini gikan sa lahi nga panglantaw. Mahimo nato kini pinaagi sa pagpangutana og sama sa:

Tukma ba kini nga panghunahuna?
Makatabang ba kini?
Sa unsang paagi ang paghunahuna bahin sa Langitnong Amahan, ni Jesukristo, ug sa Ilang mga pagtulun-an motabang nako niini nga panghunahuna?

Pwede nimong isulat kining mga pangutana diha sa pisara aron magamit ni sa mga estudyante samtang ilang gitabangan si Tony.

Modelo

Handurawa nga ikaw si Tony, ug naghunahuna nga “Dili ako maayo sa math.”

Tabangi si Tony sa pag-usab niini nga hunahuna pinaagi sa pagtubag sa mosunod nga mga pangutana:

Tukma ba kini nga panghunahuna?
Makatabang ba kini?
Sa unsang paagi ang paghunahuna bahin sa Langitnong Amahan, ni Jesukristo, ug sa Ilang mga pagtulun-an motabang nako niini nga panghunahuna?

Pwede nimong usbon ang panghunahuna ni Tony og parehas sa: “Dili makatabang kini nga panghunahuna (bisan pag sakto ni sa pagkakaron). Ako nasayod nga misaad ang Langitnong Amahan nga tubagon ang akong mga pag-ampo. Pwede akong mag-ampo nga tabangan ko Niya. Ang akong magtutudlo motabang nako, ug pwede kong maningkamot.”

Unsa ang ubang mga paagi nga mausab ni Tony ang iyang panghunahuna? Unsay iyang mahimo aron makapadayon uban ang hugot nga pagtuo diha kang Kristo?

Praktis

Pagpili og usa sa mga hunahuna ni Tony aron praktison ang kahanas sa pag-usab sa hunahuna pinaagi sa pagtubag sa mga pangutana.

Praktisa ang mga sumbanan sa maayong paghunahuna

Ipakita ang mosunod nga hulagway. Pwede usab nga magdrowing ang mga estudyante og kopya niini diha sa ilang mga journal sa pagtuon. Ipasabot nga ang hagdan pwedeng magrepresentar sa mga paagi nga tabangan kita sa Manluluwas nga magpunting diha Kaniya, usbon ang atong panghunahuna, ug mopadayon.

Pag-ila. Pagsulat og negatibo o dili makatabang nga panghunahuna nga naa kanimo niadto o posibleng mabatonan sa umaabot diha sa porma og bula [bubble] nga panghunahuna nga kamo natanggong. Ilha ang bisan unsang emosyon nga posibleng kauban sa panghunahuna.
Usba ang inyong panghunahuna. Suknaa ang inyong kaugalingon sa mosunod nga pangutana aron tabangan kamo nga mausab ang imong panghunahuna. Pwede nimong isulat ang mga tubag tupad sa hagdan.
- Tukma ba kini nga panghunahuna? Makatabang ba kini?
- Sa unsang paagi ang pagpunting sa Langitnong Amahan, kang Jesukristo, ug sa Ilang pagtulun-an motabang nako niini nga panghunahuna?
Mopadayon uban ang hugot nga pagtuo diha kang Jesukristo. Pagsulat og bag-ong panghunahuna nga motabang ninyo nga mopadayon uban ang hugot nga pagtuo diha kang Jesukristo diha sa porma og bula nga panghunahuna nga kamo natanggong. Pagsulat og kasulatan o himno, mangita og imahe, o ilista ang laing paagi nga mapabilin ninyo ang inyong pagpunting ni Kristo (Isaias 26:3–4; Doktrina ug mga Pakigsaad 6:36) aron madumala kana nga panghunahuna.

Humang ang igong panahon, dapita ang mga estudyante nga andam ipakigbahin kon unsay ganahan kaayo nila gikan sa leksiyon.

Pahinumdomi ang mga estudyante nga ang pagbaton og maayong mga sumbanan sa panghunahuna sagad nagkinahanglan og mga paningkamot, ug ang Manluluwas motabang kanila. Pwede ninyong taposon ang klase pinaagi sa pagbasa sa Isaias 26:3–4 aron pahinumdoman sila sa mga panalangin ni Jesukristo nga moabot sa ilang kinabuhi samtang naningkamot sila sa pagpunting sa ilang mga hunahuna Kaniya.

Dugang nga mga Kapanguhaan

Sa unsang paagi ako mapanalanginan pinaagi sa pagpunting sa akong hunahuna diha sa Manluluwas?

Si Elder Neil L. Andersen sa Korum sa Napulog Duha ka Apostoles mitudlo:

13:26

Pinaagi sa pagpunting sa atong atensiyon ngadto kang Jesukristo, ang tanang ubang butang nga nagpalibot kanato—samtang ania pa—makita pinaagi sa atong gugma alang Kaniya. Ang dili kaayo mahinungdanong makalipat nga mga butang mag-anam og kawala, ug atong mapalayo kanang mga butang nga dili angay sa Iyang kahayag ug kinaiya. Samtang magpadayon kamong mabinantayon sa paghupot niini nga panumdoman ni Jesukristo, mosalig Kaninya, ug mosunod sa Iyang mga sugo, mosaad ko kaninyo dili lamang sa langitnong giya apan sa langitnong gahom—gahom nga magdala og kusog sa inyong mga pakigsaad, kalinaw sa inyong mga kalisod, ug kamaya sa inyong mga panalangin. (“Ang Akong Hunahuna Mihupot Niini nga Panumdoman mahitungod ni Jesukristo,” Liahona, Mayo 2023, 93) (time code 8:48 hangtod 9:33)

Si Presidente Camille N. Johnson sa Kinatibuk-ang Presidente sa Relief Society mitudlo:

“Kitang tanan makasinati sa mga palas-anon sa mortalidad. Kita makasinati og balatian, mawad-an sa minahal, kasubo, kasagmuyo, ug kalisdanan—apan kon atong ipahiuyon ang atong mga kasingkasing ug mga hunahuna diha ni Jesukristo, Siya mosuporta kanato. Siya motanyag og kahupayan.” (Facebook, Hunyo 2, 2023, facebook.com/RSGeneralPresident)

Asa ko makakat-on og dugang bahin sa mga sumbanan sa panghunahuna?

Pagkaplag og Kalig-on diha sa Ginoo: Emosyonal nga Kalig-on, Kapitulo 2, “Mga Sumdanan sa Kahimsog nga Paghunahuna”

“Gospel Living: Are any of these familiar?”

Dugang nga mga Kalihokan sa Pagkat-on

Mga paagi sa pagtimbang-timbang sa atong panghunahuna

Pwede nimong gamiton ang pipila sa mosunod nga mga pangutana aron tabangan ang mga estudyante sa pagtimbang-timbang sa mga hunahuna ni Tony o aron tabangan ang mga estudyante nga timbang-timbangon ang kaugalingon nilang mga hunahuna.

Mao ba kini ang usa ka butang nga ang Manluluwas gusto kanako nga hunahunaon o bation?
Kini ba nga hunahuna tanan o wala—tanan maayo o tanan ngil-ad, daog o pilde, tinuod o bakak?
Unsay akong bation kon ingon ani ang akong panghunahuna?
Unsa ang akong nahibaloan mahitungod sa akong kaugalingon ug sa uban nga nagsulti kanako nga kini dili tukma?
Unsa ang akong isulti sa akong labing suod nga higala kon ilang gihunahuna kining mga butanga?

Dugang paagi nga makatabang aron mausab ang atong mga panghunahuna

Ang laing paagi sa pag-usab sa atong panghunahuna mao ang pagtimbang-timbang sa atong mga hunahuna gamit ang panglantaw sa laing tawo. Pwedeng timbang-timbangon sa mga estudyante ang usa sa ilang mga hunahuna pinaagi sa pagpangutana sa mosunod:

Unsay akong isulti sa usa ka higala nga ingon niini usab og panghunahuna?

Gipakita sa mosunod nga kasinatian gikan kang Elder Ryan K. Olsen sa Seventy kon sa unsang paagi ang pagkakita sa atong mga hunahuna gamit ang panglantaw sa laing tawo motabang nato sa pagtul-id sa sayop nga mga panghunahuna. (time code 6:01 hangtod 8:00)

10:51

Ang Manluluwas magdalag kalinaw sa atong mga hunahuna

Pwede nimong ipasalida ang bidyo nga “Am I Good Enough?” (3:28) ingon nga ehemplo sa pagtul-id sa sayop nga mga sumbanan sa panghunahuna. Pwede nimong ihunong kadiyot ang bidyo sa 1:00 ug dapita ang mga estudyante nga ilista ang negatibong mga panghunahuna nga gihulagway diha sa video. Dayon pwedeng tan-awon sa mga estudyante ang nahibiling bahin sa bidyo, nga pangitaon ang mga paagi sa pagpunting ngadto ni Jesukristo aron mabuntog ang gilista nga negatibong mga panghunahuna.

3:29

Mga ehemplo sa mga sumbanan sa paghunahuna diha sa Daang Tugon

Mga Pagbangotan 3:18–26. Pwedeng tun-an sa mga estudyante kini nga mga bersikulo aron makakitag mga ehemplo sa pagpunting sa atong mga hunahuna diha kang Jesukristo. Ipasabot nga ang basahon sa Mga Pagbangotan nagpakita sa pagbati ni Jeremias ug sa mga Judio human gilaglag sa mga Taga-Babilonia ang Jerusalem ug gibihag ang katawhan.

Basaha ang Mga Pagbangotan 3:18–26, nga pangitaon ang lainlaing hunahunna ug pagbati nga nasinati sa katawhan.

Pwede nimong tabangan ang mga estudyante nga mabantayan ang negatibong mga panghunahuna diha sa mga bersikulo18–20, ang pagbag-o sa panghunahuna diha sa bersikulo 21, ug ang pagpunting ngadto ni Jesukristo diha sa bersikulo 22–26. Pwedeng ipakigbahin sa mga estudyante kon sa unsang paagi kini nga mga ehemplo makatabang sa kaugalingon nilang mga hunahuna.

Numeros 13–14. Pwedeng tun-an sa mga estudyante ang ehemplo ni Caleb, Josue, ug sa uban pang 10 ka espiya nga gipadala sa pagsusi sa gisaad nga yuta (tan-awa ang Numeros 13–14). Ikonsiderar ang pagpakita og listahan sa komon nga sayop nga mga sumbanan sa panghunahuna (tan-awa ang Pagkaplag og Kalig-on diha sa Ginoo: Emosyonal nga Kalig-on, “Mga Sumdanan sa Kahimsog nga Paghunahuna: Pagkat-on”). Dapita ang mga estudyante nga basahon ang Numeros 13:27–33, nga pangitaon ang mga ehemplo sa mga sumbanan sa sayop nga panghunahuna. Pangitaa ang kalainan sa hunahuna ni Caleb ug Josue diha sa Numeros 14:6–9 kay sa uban pang 10 ka espiya diha sa Numeros 13:31–33.