Ko te Tapenakara me te Whakahere

I te wā i whakahau te Atua i a Mohi kia hangaia ai tētahi tapenakara i roto i te hōpuni o ngā Iharaira, ka kōrerotia e ia tōna pūtake: “kia noho ai au ki waenganui i a rātou” (Ekoruhe 25:8). Kei roto i te tapenakara, i reira te āka o te kawenata e hāngai ana ki te aroaro o te Atua—he pouaka i hangaia ki te rākau, ka uhia ki te kōura, e mau ana te tuhinga e pā ana ki te kawenata a te Atua ki Tōna iwi. Ka noho te āka o te kawenata ki roto i te ruma tapu rawa ake, te ruma kei roto rawa, i whakawehea e tētahi ārai hei wāhi motuhake i ērā atu wāhanga o te tapenakara. He tohu hāngai tēnei ārai mō tō tātou noho wehe i te aroaro o tō tātou Atua he mea nā te Takanga, me te ara e hoki atu ai tātou ki a Ia—mā roto i te Kaiwhakaora.

Atu i a Mohi, kotahi anake te tangata i whakaaengia kia kuhu atu ki reira ki taua “wāhi tapu rawa” (Ekoruhe 26:34)—arā, ko te pirihi teitei. Pērā i ērā atu pirihi, e tika ana kia horoia, ā, kia whakawahia ia i te tuatahi ā, kia whakakākahuria ki ngā kahu tapu e whai tohu ana e hāngai ana ki taua tūranga. Hei tētahi taima i te tau, i tētahi rā e kīa ana ko te Rā o te Whakamārietanga, ka tāpaea e te pirihi teitei ngā whakahere mō ngā tangata i mua i te tomo atu ko ia anake ki roto i te tapenakara. Ka tahuna te pawapawa ki te ārai. E hāngai ana te kakara o te auahi e rewa ake ana ki te rangi ki ngā inoi o te iwi e rewa ake ana ki te Atua. Kātahi te pirihi teitei, ka tomo atu te pirihi i a ia e kawe ana i ngā toto o tētahi kararehe ki roto ki te ārai e whakatata atu ana ki te torona o te Atua, arā, ki te āka o te kawenata.

I te mea kei te mōhio koe e pā ana ki a Ihu Karaiti me Tana tūranga i roto i te mahere o te Matua i te Rangi, kei te kite koe me pēhea te tapenakara e ahu atu ana ki te Kaiwhakaora? E rite ana te tapenakara me tōna hāngai ki te aroaro o te Atua kei waenganui i Tōna iwi, ka pērā hoki a Ihu Karaiti, arā, koia te aroaro o te Atua i waenganui i Tōna iwi. He pērā me te pirihi teitei, ko Ihu Karaiti te Kaitakawaenga i waenganui i a tātou me te Atua te Matua. I tomo atu ia mā roto atu i te ārai hei kaiwawao mō tātou he mea nā te toto o Tōna ake whakaherenga.

Tērā pea ka waia ō taringa ki ētahi o ngā kōrero e pā ana ki te tapenakara o Iharaira, ka pērā rawa mehemea kua tomo atu koe ki roto i te temepara kia whakawhiwhia ōu ake tikanga tapu. Ko te temepara te whare o te Ariki—Ko Tōna nohoanga kei waenganui i Tōna iwi. He pērā ki te ruma tapu rawa ake o te tapenakara, e hāngai ana te ruma Tikitiki o Rangi ki te aroaro o te Atua. Ki te hia tomo atu, e tika ana kia horoia, ā, kia whakawahia i te tuatahi. Ka kākahuria ki ngā kākahu tapu. Ka meatia ngā kawenata. Ka karakia ki tētahi ahurewa i reira rewa ake ai ngā inoi ki te Atua. Ā, hei te mutunga ka tomo atu mā roto atu i te ārai ki te aroaro o te Atua.

Tērā pea ko te mea ōrite nui rawa i waenganui i ngā temepara o nāianei me te tapenakara onamata nei, arā, mehemea ka tika te māramatanga, ka whakakaha ngā mea e rua i te whakapono i roto i a te Karaiti, ā, ka kī hoki tātou i te whakawhetai ki Tōna whakahere whakamārie. Kei te hiahia te Atua kia tomo atu Ana tamariki katoa ki roto ki Tōna aroaro; Kei te hiahia Ia ki “tētahi kīngitanga o ngā pirihi” me ngā pirihi wahine (Ekoruhe 19:6). Engari nā ō tātou hara ka aukati te ara ki a tātou nā konā kore rawa e rapua taua manaakitanga, i te mea “kāore e taea e tētahi mea poke kia noho tahi me te Atua” (1 Nīwhai 10:21). Nā konā tonoa mai ai e te Atua a Ihu Karaiti, tō tātou “pirihi teitei o ngā mea pai meāke ka puta mai” (Hīperu 9:11). Ka whakatūwheratia e Ia te ārai, ā, ka whakakahangia te katoa o ngā iwi o te Atua kia “haere māia mai ki te torona o te aroha, e whiwhi ai tātou i te aroha” (Hīperu 4:16).

I tēnei rā, he nui noa atu ngā temepara i te wāhi e rapua ai te whakateiteitanga mō tātou anake. Hei muri i te whiwhi i ō tātou ake tikanga tapu me te meatanga i ngā kawenata ki te Atua, ka tū tātou hei kairīwhi mō ō tātou tūpuna, ā, ka whiwhi i ngā tikanga tapu mō rātou. I tētahi taha, ka rite tātou anō nei ko taua pirihi onamata—me te Pirihi Teitei Nui—e whakatūwheratia ana te ara ki te aroaro o te Atua mō ētahi atu.

He kaha whakaakona ana ngā tikanga o te whakamārietanga me te hohourongo i roto i te meatanga onamata o te whakahere kararehe, he mea nō mua rā anō i te ture o Mohi. I tāpae whakahere a Arama rāua ko Iwi. I mārama rātou ki ōna tohu hāngai ki te whakahere o te Kaiwhakaora. Ā, ka whakaakona tēnei ki ā rātou tamariki.

Ka māpuna te ngākau i te aroha nā te hāngai o te whakahere kararehe i te rā onamata o Iharaira e kīa ana ki te Rā o te Whakamārietanga (“Yom Kippur” i te reo Hīperu). Kei roto i Rewitikuha 16:30: te whakamāramatanga e pā ana ki tēnei tikanga: “Hei taua rā meatia ai e te pirihi tētahi whakamārietanga mōu, hei horoi i a koe, kia mā ai koe i ōu hara katoa i te aroaro o te Ariki.” Nā konei noho tonu ai te aroaro, te mauri rānei o te Atua ki waenga i te iwi. Ka tutuki tēnei whakamārietanga mā roto i ngā tikanga maha. I tētahi o ēnei, ka patua tētahi koti hei tāpaenga mō ngā hara o te iwi, ā, ka haria ngā toto o te koti e te pirihi ki roto i te wāhi tapu rawa ake. Nō muri iho, ka whakapākia ngā ringaringa o te pirihi ki runga ki tētahi koti e ora tonu ana kātahi ka whākina ngā hara o ngā tamariki a Iharaira—e whakawhiti atu ana i aua hara ki runga ki te koti. Kātahi ka peia atu tērā koti ki waho i te hōpuni o Iharaira.

I roto i ēnei tikanga, i te hāngai te koti ki a Ihu Karaiti, e tū ana hei kairīwhi mō ngā tangata hara. Kua kore e whakaaehia te hara kia tomo atu ki te aroaro o te Atua. Engari mahue te whakangaro atu, te pei atu rānei i te hunga hara, kua homai e te Atua he huarahi anō—ka patua, ka peia atu rānei tētahi koti. “Ā, ka pīkauria e te koti ki runga ki a ia ō rātou hara katoa” (Rewitikuha 16:22).

Nā ēnei tikanga ahu atu ai ki te ara i homai nei e te Atua hei whakahoki i a tātou ki Tōna aroaro—ko Ihu Karaiti me Tana Whakamārietanga. Kua “pīkauria ō tātou taumahatanga, ā, kua hīkina ō tātou pōuritanga,” e te Kaiwhakaora, arā, “ngā hara o tātou katoa” (Ihaia 53:4, 6). I tū ai ia i tō tātou wāhi, i homai i Tōna oranga hei utu mō te hara, kātahi ka wikitōria i runga i te mate mā roto i Tana Aranga. Ko te whakahere a Ihu Karaiti te “whakahere nui whakamutunga; āe rā, ehara i te whakahere tangata,kararehe rānei” engari kē “he whakahere mau tonu” (Arami 34:10). Ko Ia te whakatinanatanga o ngā whakahere onamata katoa.

Mō tēnei take, whai muri iho i te tutukitanga o Tana whakahere, ka kī ake Ia, “E kore koutou e tāpae tonu mai i ngā whakahere whakaheke toto; āe rā, ka whakakorea atu … ā koutou whakahere. … Ā, ka tāpaea e koutou hei whakahere ki ahau tētahi ngākau marū me tētahi wairua iro” (3 Nīwhai 9:19–20).

Nō reira ina kite ake koe i ngā rerenga whiti i roto i te Kawenata Tawhito e pā ana ki ngā whakahere me te tapenakara (te temepara rānei nō muri iho)—ā, ka nui ngā mea e kitea ai—kia mahara tonu ko te pūtake matua o aua mea katoa ko te whakakaha i tō whakapono i roto i te Mīhaia, arā, i a Ihu Karaiti. Whakahono atu i ngā mea e pānui ai koe ki ngā mea e ākona ai i roto i tāu koropiko i Tōna whare. Tukua kia tahuri atu tō ngākau me tō hinengaro ki a Ia. Kia whakaaroarohia he aha Tāna hei whakahoki i a koe ki te aroaro o te Atua—ā, he aha tāu hei whai i a Ia.