ʻOku toe faʻu ʻe he Vao ʻAkau ʻi he Hihifó ha kiʻi ʻulu ʻakau ʻi lalo ʻi he kiʻi moʻunga mei he
Temipale Nāvuú. Ko e taha ia ʻo e ngaahi feituʻu fakatahaʻanga ʻi tuʻa naʻe fakatahataha ki ai ʻa e Kāingalotú ʻi he 1840 tupú ke nau moihū fakataha. ʻI he feituʻu nonga ko ʻeni ʻi tuʻá, naʻe akoʻi ai ʻe Siosefa Sāmita mo ha kau taki kehe ʻo e Siasí ʻa e ngaahi haʻofangá ki he moʻoni ʻo e ongoongolelei ʻo Sīsū Kalaisi kuo fakafoki maí.
ʻOku ʻi ai ha ngaahi fakamatala fakahisitōlia ki ha vao ʻakau ʻe ua pe kiʻi ʻulu ʻakau ʻoku tuʻu ʻo ofi ki he Temipale Nāvuú. Ko e taha naʻe fakahahake fakahangatonu ia ʻi he feituʻu ʻo e falé, pea taha ʻi he hihifó. ʻOku faʻa lave pē ʻe he ngaahi miniti ʻo e fakatahá ʻa e feituʻú ko e “ko e kiʻi ʻulu ʻakaú” pe “ko e vao ʻakaú,” ko ia ʻoku ʻikai mahino ʻi he taimí ni pe ko e fē ʻa e ngaahi malanga naʻe hoko ʻi he feituʻu ko iá. ʻI he ngaahi taʻu hili ʻa e 1846, naʻe tā hifo ai ʻa e ʻulu ʻakaú ke fakaʻaongaʻi ki he fefié mo e papá. ʻI he 2015, naʻe toe tō ʻa e ʻulu ʻakau ʻi he faka-Hihifo ʻo e temipalé ke hoko ko ha tokoni ki he temipale naʻe toe langá. Te nau aʻu ki he tuʻunga matuʻotuʻá ʻi he 2039, ko e taʻu 200 ia
hono fokotuʻu ʻo Nāvuú.Lolotonga e ngaahi taʻu ʻo e 1840, naʻe ʻamanaki ʻa e Kāingalotu ʻo e Siasí ke fakaʻaongaʻi ʻa e Temipale Nāvuú ki he ngaahi fakatahaʻanga lotu fakauiké, ngaahi meʻafakaʻeikí, mo e ngaahi fakataha fakalotu kehé, ʻo hangē ko ia ne hoko kimuʻa ʻi Ketilani, ʻOhaioó. Lolotonga hono langa ʻo e temipalé, naʻa nau fakataha ʻi ha ngaahi ʻapi, fale fakapuleʻanga, pe ʻi tuʻa ʻi he malumalu ʻo e ʻulu ʻakaú. Naʻe hoko ha malanga fakangalongataʻa ʻe taha ʻi he Vao ʻAkau ʻi he Hihifó ʻi he ʻaho 31 ʻo ʻAokosi 1842, lolotonga ha fakataha ʻa e
Nauvoo Female Relief Society [Kautaha Fineʻofa ʻa e Kakai Fefine ʻo Nāvuú]. ʻI he fakataha ko iá, naʻe fakamatalaʻi ai ʻe Siosefa Sāmita ki he houʻeiki fafine ʻo e Siasí kuó ne maʻu ha mahino foʻou ʻi he fakahā fekauʻaki mo e papitaiso fakafofonga maʻá e ngaahi kui kuo pekiá. Hili ha ngaahi ʻaho mei ai,
naʻe hiki ʻe he palōfitá ʻa e ngaahi fakahā maʻá e Siasí fakakātoa.
Meʻa ke ʻAmanaki Ki Aí
ʻOku lolotonga tāpuni ʻa e Vao ʻAkau ʻi he Hihifó ki he kau ʻaʻahí. ʻE lava ke mamataʻi ia mei he ʻapi ʻo ʻEtuate mo ʻAna Hanitaá, ʻa ia ʻoku kau ai ha papa fakamatala. ʻE lava foki ke mamataʻi ia mei he mamaʻó ʻi he fakaʻuli mai ʻi he Hala Maliholaní.