“Ko e Ngāue ʻi he Tui ke Maʻu ha Ngaahi Talí: Laka Ki Muʻa, Falala ki he ʻEikí,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Ko e Ngāue ʻi he Tui ke Maʻu ha Ngaahi Talí: Laka Ki Muʻa, Falala ki he ʻEikí,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Fakataukei Fakatokāteliné: Lēsoni 163
Ko e Ngāue ʻi he Tui ke Maʻu ha Ngaahi Talí
Laka Ki Muʻa, Falala ki he ʻEikí
ʻE lava ke faingataʻa ke tatali ki he finangalo mo e taimi ʻa e Tamai Hēvaní ke maʻu ha tali ki heʻetau ngaahi fehuʻi ʻi he ongoongoleleí. ʻOku lahi ha ngaahi talanoa ʻi he Fuakava Motuʻá ʻoku nau fakatātaaʻi ʻa e founga naʻe hokohoko atu ai hono fakahoko ʻe he kau muimui ʻo e ʻOtuá ha ngaahi fili naʻe fakahaaʻi ai ʻenau tui mo e falala kiate Iá lolotonga ʻenau fekumi ki ha ngaahi talí. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke ngāue ʻa e kau akó ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi ʻi heʻenau fekumi ki ha ngaahi tali ki heʻenau ngaahi fehuʻi ʻi he ongoongoleleí.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke toe vakaiʻi ʻa e palakalafi 5–7 ʻo e konga “Ko Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié” ‘i he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023). Te nau lava ʻo teuteu ke vahevahe ʻa e ʻuhinga ʻoku nau pehē ai ʻoku mahuʻinga ʻetau ngaahi ngāué ʻi he taimi ʻoku tau fekumi ai ki ha tali ki ha ngaahi fehuʻi pe hohaʻa fekauʻaki mo e ongoongoleleí.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ko e tatali ki he ʻEikí ke maʻu ha tali ki he ngaahi fehuʻí
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha ngaahi fakatātā mei ha niʻihi ʻo e ngaahi talanoa mei he Fuakava Motuʻá ʻo ha kakai naʻa nau ngāue ʻi he tui ki he ʻEikí. Te ke lava ʻo vahe ki ha fanga kiʻi kulupu iiki ʻo e kau akó ha potufolofola ke nau ako ʻa ia ʻoku felāveʻi mo ha taha ʻo e ngaahi fakatātaá. Te ke lava ʻo fili ha ngaahi talanoa hangē ko e:
-
Ko e fefine faivelenga ʻo Salifatí lolotonga e hongé (1 Ngaahi Tuʻi 17:7–12).
-
Ko e fekumi ʻa Neamani ke fakamoʻui hono kiliá (2 Ngaahi Tuʻi 5:1–3, 9–10).
-
Ko e uiuiʻi ʻo ʻĪnoke ke malanga ʻaki ʻa e ongoongoleleí (Mōsese 6:26–28, 31).
ʻE lava ke lau ʻe he kau akó ʻa e konga ʻo e talanoá ʻokú ne fakafeʻiloaki ʻa e tūkunga faingataʻá (ngaahi fakamoʻoni fakafolofolá ʻoku haʻi atu ʻi ʻolungá) pea tali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení. (ʻI he konga kimui ʻo e lēsoní, ʻe ako ʻe he kau akó ʻa e founga naʻe ngāue ai ʻa e niʻihi fakafoʻituitui ko ʻení ʻi he tuí.)
-
Naʻe fiemaʻu fēfē ʻa e tui ki he ʻEikí ʻi he tūkunga ʻo e tokotaha ko ʻení?
-
Ko e hā ha ngaahi hohaʻa pe ngaahi tūkunga ʻe ala fehangahangai mo e toʻu tupú he ʻahó ni ʻe fiemaʻu ai ke nau ngāueʻi ʻenau tui ki he ʻEikí?
Kapau ʻe tokoni ki he kau akó ke nau feinga ke ʻiloʻi e ngaahi sīpinga ʻo e ngaahi fehuʻi ʻi onopōní, te ke lava ʻo huluʻi e vitiō “Act in Faith: The Stonemason” (4:57), mei he taimi 0:00 ki he 1:48, pea fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi e ngaahi tūkunga faingataʻa ne fehangahangai mo e ongo toʻu tupu ko ʻení. Fakakaukau ke tokoni ke ʻiloʻi ʻe he kau akó ʻa e ngaahi fehuʻi naʻe maʻu ʻe he toʻu tupú. Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke hiki e ngaahi fehuʻí ʻi he konga ʻe taha ʻo e palakipoé.
4:56Hili hono ʻilo ʻe he kau akó ha ngaahi fehuʻí, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke tali ʻi heʻenau tohinoa akó ʻa e ngaahi fehuʻí ni.
-
Ko e fē ha taimi kuó ke maʻu ai pe ko ha taha ʻokú ke ʻilo ha ngaahi fehuʻi pe hohaʻa fekauʻaki mo e ongoongoleleí?
-
Ko e hā ha ngaahi meʻa kuó ke fai pe te ke lava ʻo fai ke ongoʻi ofi ai ki he Fakamoʻuí ʻi he taimi ʻokú ke maʻu ai ha ngaahi hohaʻa pe fehuʻi fekauʻaki mo e ongoongoleleí?
ʻOku angamaheni pē ke ʻi ai ha ngaahi fehuʻi pe hohaʻa fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní, Sīsū Kalaisi, pe ko ʻEna ongoongoleleí. ʻE lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe he tefitoʻi moʻoni ʻe tolu ki hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié ke tau fehangahangai mo e ngaahi fehuʻi pe hohaʻa faingataʻá. ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi tefitoʻi moʻoni ko ʻení ke mahino kiate kitautolu ʻa e founga ke nofo ofi ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi heʻetau fekumi ki he ngaahi talí.
Ko e tuí ko ha tefitoʻi moʻoni ia ʻo e ngāue
Te ke lava ʻo vahevahe mo e kau akó ʻe nofotaha ʻa e lēsoni ʻo e ʻaho ní ʻi he tefitoʻi moʻoni ʻuluakí: Ngāue ʻi he tui. Fakakaukau ke hiki ʻa e moʻoni taʻekakato ko ʻení ʻi he palakipoé: ʻI he taimi ʻoku tau fehangahangai ai mo ha ngaahi fehuʻi pe hohaʻa ʻi he ongoongoleleí, te tau lava ʻo ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi ʻaki ʻetau…
Te ke lava ʻo hiki ʻa e saati ko ʻení ʻi he palakipoé, ʻo fakaafeʻi e kau akó ke nau kumi ha founga ʻe taha pe lahi ange ke fakakakato ai ʻa e foʻi moʻoni ʻoku fakaʻilongaʻi mataʻāʻā mei he palakalafi takitaha.
Lau ʻa e palakalafi 5, 6, mo e 7 ʻo e konga “Ko Hono Maʻu ʻo e ʻIlo Fakalaumālié” ʻi he Fakamatala ki he ʻElito ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné (2023), ʻo kumi ha ngaahi founga ke fakakakato ai ʻa e fakamatala ʻi he palakipoé.
|
ʻI he taimi ʻoku tau fehangahangai ai mo ha ngaahi fehuʻi pe hohaʻa ʻi he ongoongoleleí, te tau lava ʻo ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi ʻaki … | |
|---|---|
|
Palakalafi 5 | |
|
Palakalafi 6 | |
|
Palakalafi 7 |
-
ʻI hoʻo fakaʻaongaʻi e palakalafi takitaha, te ke fakakakato fēfē nai ʻa e fakamatala ʻi he palakipoé?
-
ʻOku ʻi ai nai ha ngaahi founga kehe ke ngāue ai ʻi he tui kia Sīsū Kalaisí te ke fie tānaki ki he lisi ko ʻení?
ʻE lava ke fakakakato ʻe he kau akó ʻa e fakamatalá ʻaki ha ngaahi kupuʻi lea hangē ko e:
… hokohoko atu hono tauhi e ngaahi fekaú. (palakalafi 5)
… falala ki he meʻa kuo tau ʻosi ʻilo ʻoku moʻoní. (palakalafi 6)
… falala ki he Tamai Hēvaní kae ʻoua kuo tau maʻu ha ngaahi tali. (palakalafi 7)
Te ke lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻeni ke ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ke vakaiʻi ʻa e tuʻunga ʻo ʻenau ongoʻi te nau lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e ngaahi fakamatala takitaha ʻe tolu ko ʻení ke tali ʻaki ʻenau ngaahi fehuʻi pe hohaʻa ʻi he ongoongoleleí.
Fakaʻaongaʻi ha kiʻi taimi ke ke fakakaukau ai ki he ngaahi founga ko ʻeni ke ngāue ai ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi ʻi he taimi ʻoku ʻi ai ai haʻo ngaahi fehuʻí. ʻI ha meʻafua 1 (siʻisiʻi) ki he 5 (ʻaupito), ʻokú ke ongoʻi loto-falala fēfē ʻi hoʻo ngāue ʻi he tui ki he Fakamoʻuí ʻi he ngaahi founga ko ʻení? Tokanga ki he ngaahi ueʻi mei he Laumālié ke tokoni ke fakatupulaki hoʻo loto-falala ʻi he ngaahi tafaʻaki ʻokú ke fakatokangaʻi te ke lava ʻo fakaleleiʻí.
Ngaahi ngāue ʻokú ne fakahaaʻi ʻetau tui kia Sīsū Kalaisí
ʻE lava ke fakaʻaongaʻi ʻe he ngaahi kulupú ʻa e ngaahi fakamoʻoni fakafolofola ko ʻení ke hokohoko atu hono ako ʻo e talanoa fakafolofola naʻa nau kamataʻi ʻi he kamataʻanga ʻo e lēsoní, ʻo kumi e founga naʻe ngāue ai ʻa e tokotahá ʻi he tui ki he ʻEikí.
-
Ko e fefine faivelenga ʻo Salifatí lolotonga e hongé (1 Ngaahi Tuʻi 17:13–16)
-
Ko e fekumi ʻa Neamani ki ha fakamoʻui mei hono kiliá (2 Ngaahi Tuʻi 5:11–15)
-
Ko e uiuiʻi ʻo ʻĪnoke ke malanga ʻaki ʻa e ongoongoleleí (Mōsese 6:37–39; 7:12–13)
Kapau naʻá ke huluʻi ʻa e kamataʻanga ʻo e foʻi vitiō “Act in Faith: The Stonemason” ʻi he konga kimuʻa ʻo e lēsoní, te ke lava ʻo huluʻi hono fakaʻosí mei he taimi 1:49 ki he 4:57. Fakaafeʻi e kau akó ke kumi e founga naʻe tāpuakiʻi ai ʻe he ʻEikí e toʻu tupú ʻi heʻenau ngāue ʻi he tui kiate Iá.
ʻE ala ʻaonga ki he kau akó hono vahevahe ʻo e ngaahi fakakaukau ʻe lava ʻo tokoni ki ha taha ke ngāue ʻi he tui ʻi he taimi ʻoku fehangahangai ai mo ha ngaahi hohaʻa pe ngaahi fehuʻi fekauʻaki mo e ongoongoleleí. Ko e founga ʻe taha ke fakahoko ai ʻení ko hono fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení.
Fakakaukauloto naʻe fakaafeʻi koe ke ke fai ha faleʻi ki ha taha naʻe ʻi ai haʻane ngaahi fehuʻi pe hohaʻa fekauʻaki mo e ongoongoleleí. Fili ha fehuʻi ʻe ua pe lahi ange ke fakakakato mei he ngaahi fehuʻí ni:
-
Feinga ke ʻiloʻi e ngaahi founga ʻe lava ke ngāue ai e tokotahá ni ʻi he tui kia Sīsū Kalaisí ʻaki hono tali e ngaahi fehuʻi ko ʻení:
-
Ko e hā ha ngaahi fekau ʻe lava ke hokohoko atu ʻene tauhí?
-
Ko e hā te ke ʻamanaki ʻe ʻilo pe manatuʻi ʻe he tokotahá ni fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí?
-
Ko e hā te ne lava ʻo fai ke fakahaaʻi ʻaki ʻene falala kiate Kinauá?
-
-
Kumi ha fakataukei fakatokāteline pe potufolofola kehe ʻe taha pe lahi ange ʻe lava ʻo tokoni ki he tokotaha ko ʻení ke ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisí.
-
Kumi ha fakamatala mei ha taki ʻo e Siasí ʻe ala tokoni ki he tokotahá ni ke ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisí.
Hili ha taimi feʻunga, fakaafeʻi ʻa e kau akó ke vahevahe mo ha hoa ʻa e faleʻi te nau ala fakahokó. Te ke lava foki ʻo ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ke vahevahe ha ngaahi aʻusia kuo nau maʻu ʻi haʻanau ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi lolotonga ʻenau fekumi ki ha ngaahi tali pe tāpuaki ʻo e ongoongoleleí.
Faʻu ha palani ke ngāue ʻi he tui
Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke faʻu ha palani ke ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi ʻi he taimi ʻoku nau fehangahangai ai mo e ngaahi fehuʻi pe hohaʻa ʻi he ongoongoleleí. Ko e founga ʻe taha ke fai ai ʻení ko hono vahevahe ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ke tali ʻi heʻenau tohinoa akó. Fakatatau mo e taimí, te ke lava ʻo fakaafeʻi ha kau ako ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau tohí.
-
Ko ha meʻa ʻoku ou fie manatuʻi fekauʻaki mo e ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisí ko e .
-
Ko e meʻa ʻe taha ʻoku ou fie fai ke ngāue ʻi he tui kia Sīsū Kalaisi ʻi he taimi hoko ʻoku ʻohake ai ha ngaahi fehuʻi pe hohaʻá ko e .