“Siviʻi Hono 10 Hoʻo Akó: ʻĀmosi–Malakai,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Siviʻi Hono 10 Hoʻo Akó: ʻĀmosi–Malakai,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Malakai: Lēsoni 160
Siviʻi Hono 10 Hoʻo Akó
ʻE lava ke tokoni ʻetau fakakaukau mo siviʻi ʻetau ako fakalaumālié ke tau ʻunu ofi ange ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi taumuʻa kuo nau fokotuʻú pea mo e tupulaki kuo nau aʻusia lolotonga ʻenau ako kimuí ni ʻo e Fuakava Motuʻá.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke omi mateuteu ki he kalasí ke vahevahe ha fakatātā ʻokú ne fakafofongaʻi e ngaahi talēniti pe pōtoʻi ngāue kuo nau fakatupulakí, ngaahi founga kuo nau tupulaki aí, pe ngaahi aʻusia kuo nau maʻu ʻi he taʻu kuo ʻosí pe alā meʻa pehē. Kapau ʻoku ʻikai ke nau lava ʻo maʻu ha fakatātā, te nau lava pē ʻo omi mo ha sīpinga ke vahevahe.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Mahalo naʻe nofotaha hoʻo kalasí ʻi he ngaahi ola kehekehe ʻia ʻĀmosi kia Malakai mei he ngaahi ola naʻe siviʻi ʻi he lēsoni ko ʻení. Kapau ko ia, liliu e ngaahi ʻekitivitií ke siviʻi e tupulaki ne aʻusia ʻe he kau akó mei he ngaahi ola naʻá ke filí. ʻOku ʻikai foki ke fiemaʻu ke ke fakahoko ʻa e ngaahi ʻekitivitií kotoa. Te ke lava ʻo fili ʻa e ngaahi ʻekitivitī ʻokú ke ongoʻi ʻe mātuʻaki mahuʻinga pe ʻaonga ki hoʻo kau akó.
ʻE maʻu ʻe he kau akó ʻi he lēsoni ko ʻení ʻa e faingamālie ke siviʻi ʻenau fakalakalaka ʻi he ngaahi tafaʻaki ko ʻení:
-
Fakamatalaʻi ʻa e fatongia ʻo e kau palōfitá. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakatefito ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi he ngaahi akonaki mei he Lēsoni 138: ʻIsikeli 3 mo e Lēsoni 149: “ʻĀmosi 3; 7.”)
-
Fakamatalaʻi e ngaahi huafa, fatongia, ʻulungaanga mo e ngaahi fakataipe ʻo Sīsū Kalaisí. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku toʻo ʻa e ʻekitivitī ko ʻení mei hono ako fakakātoa ʻe he kau akó ʻa e Fuakava Motuʻá.)
-
Tauhi e fekau ke talangofua ki he Lea ʻo e Potó. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakatefito ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi he ngaahi akonaki mei he Lēsoni 142: “Taniela 1.”)
Te ke lava ʻo fetongi ha taha ʻo e ngaahi ʻekitivitī ko ʻení ʻaki ha ʻekitivitī sivi ki he ngaahi lēsoni Teuteu ki he Moʻuí. ʻOku maʻu ʻa e sivi ki he ngaahi lēsoni Teuteu ki he Moʻuí ʻi he fakamatala fakalahí.
Founga kuó ke tupulaki aí
Ke kamata e lēsoní, fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻaliʻali ha ngaahi fakatātā ʻokú ne fakafofongaʻi e ngaahi talēniti pe pōtoʻi ngāue kuo nau fakatupulakí, ngaahi founga kuo nau tupulaki aí, pe ngaahi aʻusia kuo nau maʻu ʻi he taʻu kuo ʻosí pe ngaahi taʻu kuo hilí. Kapau ʻoku ʻikai ke ʻi ai ha fakatātā ʻa e kau akó, te nau lava pē ʻo vahevahe ha sīpinga. Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻokú ne fakatātaaʻi e founga kuó ke tupulaki ai ʻi hoʻo moʻuí.
-
Ko e hā ʻoku sai ai ke toutou taʻofi pea vakaiʻi ʻa e meʻa kuo tau akó mo e founga kuo tau tupulaki aí?
Fakaafeʻi e kau akó ke fakalaulauloto ki he ngaahi founga kuo nau tupulaki fakalaumālie ai pea ofi ange ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he taʻu kuo ʻosí. Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke tā ha puha ʻe ua hangē ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó:
Tā pe tohi ʻi loto ʻi he puha takitaha ha founga ʻe taha ʻokú ke ongoʻi ai kuó ke tupulaki pe ofi ange ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he taʻú ni. ʻE lava ke hangē ʻeni ha “fakatātā” ʻo hoʻo ngaahi aʻusiá. ʻE lava ke kau ai ʻa e:
-
Ngaahi founga ʻokú ke feinga ai ke hoko ʻo hangē ange ko e Tamai Hēvaní pea mo Sīsū Kalaisí. ʻE lava ke kau heni ha ngaahi taumuʻa mo ha ngaahi palani kuó ke fakahoko ʻi he taʻú kakato. Kapau naʻá ke faʻu ha palani ʻi hoʻo ako e folofolá, fakakaukau ke fakakau e ngaahi potufolofola ko iá.
-
Ngaahi potufolofola pe ngaahi akonaki kuó ne tokoniʻi pe fakamālohia koé. Mahalo te ke fie fakakau ha ngaahi veesi pe ngaahi vahe ke vahevahe mo e niʻihi kehé.
-
Ngaahi aʻusia fakatupulaki kuó ke maʻu, hangē ko hono maʻu ha tali ki he ngaahi lotú, tokoni ki he niʻihi kehé, ongoʻi e tokoni ʻa e ʻEikí ʻi ha faingataʻa, pe ko hono ueʻi fakalaumālie koe ʻe ha sīpinga mei he folofolá pe ko ha kaungāako.
Fakaafeʻi ha kau ako ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau tā pe tohí. Koeʻuhí ko e fakaʻosinga ʻeni ʻo e kalasi ko ʻení, ʻe lava ke tokoni ke vahevahe ha kau ako tokolahi.
ʻI he vahevahe ʻa e kau akó, kumi ha ngaahi founga ke tokoniʻi ai kinautolu ke nau ʻiloʻi ʻokú ke mahuʻingaʻia ʻi heʻenau ngaahi talí. Kimuʻa pea vahevahe e kau akó, te ke lava ʻo lea ʻaki ha ngaahi meʻa hangē ko e “ʻOku fakafiefia ke fanongo meia ʻOlivia” pe “ʻOku ou saiʻia ʻaupito ʻi he ngaahi fakakaukau mo e ngaahi aʻusia ʻa Siosefá.” ʻOku tokoni ke hanga ki he kau akó pea fesiofaki mata ki he mata mo kinautolu ʻi heʻenau vahevahé. Hili ʻenau vahevahé, ʻe lava foki ke tokoni hano talaange “mālō” pe “ʻOku ou saiʻia ke fanongo ki hoʻo ngaahi fakakaukaú.” Ki ha ako lahi ange heni, vakai ki he, “Fokotuʻu ha ʻātakai malu ʻa ia ʻoku fakaʻapaʻapaʻi ai ʻa e tokotaha kotoa pē pea ʻiloʻi ʻoku fakamahuʻingaʻi ʻenau tokoní” ʻi he Fakatupulaki ʻa e Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó.
Kapau ʻokú ke ongoʻi ʻe fakaʻaongaʻi lelei ʻe he ʻekitivitī ko ʻení ʻa e taimí ki he konga lahi ʻo e lēsoní, te ke lava ʻo ʻoange ki he tokotaha ako kotoa pē ha faingamālie ke vahevahe ha meʻa ʻe taha naʻa nau tā pe tohi. Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo fokotuʻutuʻu fuopotopoto ʻa e ʻū tesí pea kole ki ha taha ʻe loto-fiemālie ke kamata. Hili iá pea mou takai ʻi he siakalé ʻo fakaafeʻi e kau ako kehé ke nau vahevahe. Tuku ke paasi e kau akó kapau ʻoku ʻikai ke nau fie vahevahe. ʻI heʻenau vahevahé, kumi ha ngaahi founga ke fakamālōʻia ai e ngāue ʻa e tokotaha akó, fakamoʻoni ki he Fakamoʻuí, mo fakamamafaʻi ʻa e mālohi ʻo e folofolá.
Fakamatalaʻi e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí
Mahalo naʻe ako e kau akó fekauʻaki mo e fatongia ʻo e kau palōfita ʻa e ʻEikí ʻi he Lēsoni 138: “ʻIsikeli 1–3; 33” mo e Lēsoni 149: “ʻĀmosi 3; 7.” Fakakaukau ke ʻoange ki he kau akó ha ngaahi miniti siʻi ke toe vakaiʻi ʻa e meʻa naʻa nau ako ʻi he ngaahi lēsoni ko ʻení. Te nau lava ʻo fai ʻeni ʻaki haʻanau toe vakaiʻi ʻa e ʻIsikeli 3:10–11, 16–17; ʻĀmosi 3:7, fakataha mo ha faʻahinga fakamatala pē ne nau hiki ʻi heʻenau folofolá pe tohinoá fekauʻaki mo e fatongia ʻo e kau palōfitá.
Ke fakafeʻiloaki ʻa e ʻekitivitī ko ʻení, te ke lava ʻo fakamatalaʻi ange ʻoku fokotuʻu ʻe he Siasí ha ngaahi maʻuʻanga tokoni ʻi he ʻinitanetí maʻá e kakai ʻoku nau fie ako fekauʻaki mo ha ngaahi tefito pau. Ko e maʻuʻanga tokoni ʻe taha ko e Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí ʻi he Gospel Library.
Fakaʻaongaʻi e ngaahi fakahinohino ko ʻení ke hiki ha sētesi ʻe tolu fekauʻaki mo e kau palōfitá ʻe lava ke fakaʻaongaʻi ʻi he Gospel Library:
-
Hiki hoʻo sētesi ʻuluakí ʻo fakaʻaongaʻi e meʻa ʻokú ke ako fekauʻaki mo e fatongia ʻo e kau palōfitá mei he ʻIsikeli 3:10–11, 16–17.
-
Hiki ha sētesi hono ua ʻo fakatefito ʻi he meʻa ʻokú ke ako fekauʻaki mo e fatongia ʻo e kau palōfitá mei he ʻĀmosi 3:7.
-
Hiki ha sētesi hono tolu ʻo fakatefito ʻi ha meʻa kehe kuó ke ako ʻi hoʻo ako ʻa e Fuakava Motuʻá fekauʻaki mo e fatongia ʻo e kau palōfitá.
Hili hono hiki ʻe he kau akó ʻenau fakamatalá, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali ʻa e konga ko ʻeni ʻo e fakamatala fekauʻaki mo e kau palōfitá mei he Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí. Fakaafeʻi e kau akó ke nau lau ia pea vakai pe ʻoku ʻi ai ha meʻa te nau fie tānaki atu ki he meʻa ne nau hikí.
ʻOku fakamoʻoniʻi ʻe he kau palōfita ʻo e ʻaho ní ʻa Sīsū Kalaisi mo akoʻi ʻEne ongoongoleleí ʻo hangē ko e kau palōfita ʻo e kuonga muʻá. ʻOku nau fakaʻilo mai ʻa e finangalo mo e ʻulungaanga totonu ʻo e ʻOtuá. ʻOku nau lea fakahangatonu mo mahino, fakahalaʻi ʻa e faiangahalá mo fakatokanga mai ki hono ngaahi nunuʻá. ʻI he taimi ʻe niʻihi, ʻe ueʻi fakalaumālie kinautolu ke nau kikiteʻi ʻa e ngaahi meʻa ʻe hoko he kahaʻú ke ʻaonga kiate kitautolu. (Ngaahi Tefitó mo e Ngaahi Fehuʻí, “Kau Palōfitá,” Gospel Library)
Fakakaukau ke fokotuʻutuʻu e kau akó ki ha fanga kiʻi kulupu iiki ke vahevahe e meʻa ne nau tohí. Te ke lava ʻo fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ha sētesi ʻe taha pe lahi ange mo e kalasí.
Ngaahi huafa, fatongia, mo e ngaahi fakataipe ʻo Sīsū Kalaisí
Fakaʻaliʻali ha ngaahi fakatātā ʻo ha ngaahi meʻa fakafolofola naʻe hoko ʻi he Fuakava Motuʻá ʻokú ne fakahaaʻi ʻa e Fakamoʻuí pe ko Hono mālohí. Ko ha ngaahi sīpinga ʻeni ʻe niʻihi ʻa e ngaahi fakatātaá ni:
-
Ko e hā ʻoku akoʻi mai ʻe he ngaahi fakatātaá ni takitaha fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí?
ʻOku fakahaaʻi ʻe he ngaahi fakatātā ko ʻení ʻa e founga naʻe fakatupu ai ʻe he Fakamoʻuí ʻa e māmaní; fakamoʻui ʻa e kakai naʻe sio ki he ngata ʻi he tokotokó; tokoniʻi ʻa Seteleki, Mēsake, mo ʻApetenikō ʻi he loto afi kakahá; pea mo tāpuni e ngutu ʻo e fanga laioné. Kapau ʻe ʻaonga, fakamanatu ki he kau akó ko e ngata ʻi he tokotokó ko ha fakataipe ia ʻo e Fakamoʻuí ʻi he kolosí (vakai, Sione 3:14).
Hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ha meʻa ʻe taha pe ua kuó ke ako fekauʻaki mo e Fakamoʻuí ʻi he taʻú ni naʻe mahuʻinga kiate koe. ʻE lava ke maʻu ʻa e ngaahi meʻá ni mei ha talanoa ʻi he Fuakava Motuʻá, pe te nau hoko ko e taha ʻo e ngaahi huafa ʻo e Fakamoʻuí, ko ha fakataipe ʻo Ia, pe ko ha taha ʻo Hono ngaahi fatongiá. Kapau ʻe lava, fakakau ha fakamoʻoni fakafolofola fakataha mo hoʻo fakakaukaú. Fakamatalaʻi e ʻuhinga ʻoku mahuʻingamālie ai ʻeni kiate koé.
Fakaafeʻi ha kau ako ʻe niʻihi ke nau vahevahe. Kumi ha ngaahi founga ke tokoni ki he kau akó ke nau fakamoʻoni ki he Fakamoʻuí mo e ngaahi fatongia lahi ʻokú Ne fakahoko ʻi heʻetau moʻuí.
Ko e Talangofua ki he Lea ʻo e Poto ʻa e ʻEikí
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ko ʻení pea fehuʻi ki he kau akó pe ko e hā ʻoku nau manatuʻi mei he fakamatala ʻi he Taniela 1. Pe ko hoʻo fakaafeʻi e kau akó ke toe vakaiʻi e ngaahi pousitā fekauʻaki mo e Lea ʻo e Potó naʻa nau faʻu ʻi he Lēsoni 142: “Taniela 1” pe feinga ke manatuʻi e meʻa ne nau fakakau aí.
-
Ko e hā ‘okú ke manatuʻi fekauʻaki mo e talanoa ko ʻení?
Naʻe ako ʻe he kau akó ʻi he Lēsoni 142: “Taniela 1,” ʻoku ʻomi ʻe he talangofua ki he Lea ʻo e Poto ʻa e ʻEikí ha ngaahi tāpuaki fakatuʻasino mo fakalaumālie. Mahalo naʻá ke fakaafeʻi e kau akó ko ha konga ʻo e lēsoni ko iá ke fakakakato ʻa e sētesi ko ʻení ʻi heʻenau tohinoa akó: “Ko e meʻa ʻe taha te u lava ʻo fai ʻe tokoni ke u talangofua ai ki he Lea ʻo e Potó ko e …”
Ke tokoni ke vakaiʻi ʻe he kau akó ʻenau ngaahi ngāué, te ke lava ʻo fakaafeʻi kinautolu ke toe vakaiʻi e founga ne nau fakakakato ai e fakamatala ko iá. Fakaʻaliʻali leva ha fehuʻi ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi fehuʻi ko ʻení.
Tali ha fehuʻi ‘e taha pe lahi ange ‘o e ngaahi fehuʻi ko ‘ení ‘i hoʻo tohinoa ako folofolá:
-
Ko e hā ha ngaahi ngāue kuó ke fai ke talangofua ai ki he Lea ʻo e Potó?
-
Ko e hā ha ngaahi meʻa kuó ke aʻusia lolotonga hoʻo feinga ke talangofua ki he Lea ʻo e Potó?
-
Kuó ke mamata nai ki hano tāpuakiʻi fakatuʻasino pe fakalaumālie koe pe niʻihi kehé ʻe he ʻOtuá ʻi hoʻo talangofua ki he Lea ʻo e Potó?
Fakakaukau ke fakaafeʻi ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú. Te ke lava foki ʻo poupouʻi e kau akó ke liliu ʻenau ngaahi feingá pe toe tukupā ke talangofua ki he Lea ʻo e Potó ʻo ka fiemaʻu.