“Malakai 4: Mālohi Faisilá,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Malakai 4: Mālohi Faisilá,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Malakai: Lēsoni 159
Malakai 4
Mālohi Faisilá
ʻI he ngaahi temipale toputapú, ʻoku fakatahaʻi ai ʻe he Fakamoʻuí ʻa e ngaahi fāmilí ke taʻengata ʻo fakafou ʻi he ngaahi kī faisilá. Naʻe kikiteʻi ʻe Malakai ʻe fakafoki mai ʻe he Fakamoʻuí e ngaahi kī ko ʻení ke “liliu ʻa e loto ʻo e mātuʻá ki he fānaú, pea ko e loto ʻo e fānaú ki heʻenau mātuʻá” (Malakai 4:6). ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ke liliu e loto ʻo e kau akó ki heʻenau mātuʻá, ngaahi kuí, mo e hako ʻi he kahaʻú.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakaʻaongaʻi ha ngaahi miniti ke fekumi ʻi he FamilySearch.org pe ko e polokalama FamilySearch Tree. Hangē ko ʻení, te nau lava ʻo lomiʻi ʻi he kāinga ʻi heʻenau fuʻu ʻakau fakafāmilí ke ako lahi ange fekauʻaki mo kinautolu. Pe ko ʻenau fakakakato ha niʻihi ʻo e ngaahi ʻekitivitī hisitōlia fakafāmili ʻoku maʻu ʻi he uepisaití pe ʻi he menu “Meʻa Lahi Ange” ʻi he polokalamá. Kapau ʻoku ʻikai lava ke maʻu ʻe he kau akó ʻa e ngaahi maʻuʻanga tokoni ko ʻení, te nau lava ʻo talanoa ki ha mātuʻa pe mēmipa ʻo e fāmilí ke ako ha meʻa foʻou fekauʻaki mo ha kui.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Ngaahi aká mo e vaʻá
Fakakaukau ke fakaafeʻi e kau akó ke nau tā ha fuʻu ʻakau ʻoku ʻi ai hono ngaahi aka mo e vaʻa ʻi heʻenau tohinoa akó. Te ke lava foki ʻo tā ha vaʻa ʻe taha ʻi he palakipoé.
-
Ko e hā ʻoku fakatou mahuʻinga ai ʻa e ngaahi aká mo e ngaahi vaʻá ki he moʻui lelei ʻa ha fuʻu ʻakaú?
Fakaafeʻi e kau akó ke hiki honau hingoá ʻi he sino ʻo e fuʻu ʻakau kuo nau taá.
-
Kapau ʻoku fakafofongaʻi koe ʻe he sino ʻo ha fuʻu ʻakau, ko hai ʻe lava ke fakafofongaʻi ʻe he ngaahi aká mo e ngaahi vaʻá?
ʻO ka fiemaʻu, fakamatalaʻi ange ʻoku faʻa fakaʻaongaʻi ʻe he ʻEikí ʻi he folofolá ʻa e fakataipe ʻo ha fuʻu ʻakau ʻoku ʻi ai hono ngaahi aka mo e ngaahi vaʻa ke akoʻi fekauʻaki mo e fāmilí. Te ke lava foki ʻo mamata ʻi he “By the Hand of Elijah the Prophet” (3:32) mei he taimi 0:00 ki he 0:35, ʻoku maʻu ʻi he ChurchofJesusChrist.org.
3:44Fakaafeʻi e kau akó ke fakahingoa e ngaahi aká ko e ngaahi kuí mo e ngaahi vaʻá ko e hakó. ʻOange e ngaahi fakahinohino ko ʻení:
-
Hiki ʻi he tafaʻaki ʻo e ngaahi aka ʻi hoʻo fakatātaá, ha kiʻi fakamatala nounou ki he ongo ʻokú ke maʻu ki hoʻo ngaahi kuí (mātuʻá, ngaahi kuí, mo e alā meʻa peheé).
-
Hiki ʻi he tafaʻaki ʻo e ngaahi vaʻa ʻi hoʻo fakatātaá ʻa e meʻa ʻokú ke ʻamanaki ki ai ki ho hakó pe ko e meʻa ʻokú ke fakakaukau ki ai ʻi hoʻo fakakaukau kiate kinautolú (fānaú, makapuná, mo e alā meʻa peheé).
ʻI hoʻo ako ʻa e Malakai 4, fakakaukau ki he meʻa kuo fai ʻe he Fakamoʻuí ke fakamālohia mo fakatolonga ʻa e ngaahi aka mo e ngaahi vaʻa ʻo hoʻo fuʻu ʻakau fakafāmilí. Te ke lava ʻo fai ha lotu fakalongolongo, ʻo kole ki he Tamai Hēvaní ke tokoni atu ke mahino kiate koe ʻa e meʻa te ke lava ʻo fai ke fakamālohia ai ho fāmili taʻengatá.
Koeʻuhí ʻoku haʻu ʻa e kau akó mei ha ngaahi tūkunga fakaʻapi kehekehe, ʻoku mahuʻinga ke talanoa fekauʻaki mo e tokāteline ʻo e fāmili taʻengatá ʻi he ongoʻingofua mo e mahino. Fakamanatu ki he kau akó ʻoku ʻafioʻi kakato ʻe he Fakamoʻuí honau ngaahi tūkungá pea te Ne lava ʻo ʻoange ha ʻamanaki lelei mo ha fakamoʻui ʻoku fiemaʻu ki honau ngaahi fāmili ʻi he kuohilí, lolotongá, mo e kahaʻú ʻo fakafou ʻi Heʻene Fakaleleí.
Ngaahi kikite ʻa Malakaí
Lau ʻa e Malakai 4:1, ʻo kumi e meʻa naʻe akoʻi ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo e ngaahi aká mo e ngaahi vaʻá ʻi he kikite ko ʻeni ʻo ʻEne Hāʻele ʻAnga Ua Maí.
-
Makatuʻunga ʻi he meʻa kuó ke ako fekauʻaki mo e ngaahi aká mo e ngaahi vaʻá, ʻokú ke pehē ko e hā ʻoku akoʻi ʻe he Fakamoʻuí?
Naʻe fakamatalaʻi ʻe ʻEletā D. Toti Kulisitofāsoni ʻo e Kōlomu ʻo e Kau ʻAposetolo ʻe Toko Hongofulu Mā Uá ‘a e meʻá ni:
Ka ne taʻe-ʻoua ʻa e ngaahi faisila ʻokú ne faʻu ʻa e ngaahi fāmilí ke taʻengatá mo fakafehokotaki ʻa e ngaahi toʻu tangatá ki he moʻuí ni mo e moʻui ka hoko maí, naʻa tau kei nofo pē ʻi he taʻengatá ʻo ʻikai ha aka pe ha ngaahi vaʻa—ʻa ia he ʻikai ha ngaahi kui pe ko ha hako. (“Ko e Mālohi Faisilá,” Liahona, Nōvema 2023, 21)
Fakalaulauloto ki he ongo te ke maʻu kapau he ʻikai lava ke silaʻi koe, pe fakatahaʻi ʻo taʻengata, mo ha fāmili ʻokú ke ʻofa ai.
Ko e Malakai 4:5–6 ko ha potufolofola fakataukei fakatokāteline ia. Fakakaukau ke fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi potufolofola fakataukei fakatokāteliné ʻi ha founga makehe koeʻuhí ke nau lava ʻo maʻungofua kinautolu.
Lau ʻa e Malakai 4:5–6, ʻo kumi e meʻa naʻe talaʻofa ʻe he Fakamoʻuí ke fai kae lava ke silaʻi fakataha ʻa e ngaahi fāmilí. ʻE ala tokoni ʻa e futinoutí ʻi hoʻo laú.
-
Ko e hā ʻoku mahino kiate koe fekauʻaki mo e kikité? Ko e hā ha ngaahi fehuʻi ‘okú ke maʻu?
Kapau ʻoku fiemaʻu tokoni ʻa e kau akó ke mahino ʻa e kikite ko ʻení, fakakaukau ke fakaafeʻi kinautolu ke fakafehokotaki pe fakafekauʻaki ʻa e Malakai 4:5–6 ki he Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 110:13–16; 138:47–48. ʻE lava ke lau ʻe he kau akó ʻa e ngaahi potufolofola ko ʻení, ʻo kumi ha ngaahi fakakaukau lahi ange fekauʻaki mo e kikite ʻa Malakaí.
Tokoni ke ʻiloʻi ʻe he kau akó naʻe fekauʻi mai ʻe he Fakamoʻuí ʻa ʻIlaisiā ke fakafoki mai ʻa e ngaahi kī faisilá pea liliu e loto ʻo e ngaahi fāmilí. Naʻe fakahoko ʻa e kikite ko ʻení ʻi he ʻaho 3 ʻo ʻEpeleli 1836, ʻi he taimi naʻe hā ai ʻa Sīsū Kalaisi kia Siosefa Sāmita mo ʻŌliva Kautele ʻi he Temipale Ketilaní. ʻOku hanga ʻe he ngaahi kī faisila naʻá ne fakafoki maí ʻo ngaohi e ngaahi ouau toputapú ke ʻaonga ʻi he māmaní pea ʻi he langí. ʻOku kau heni ʻa e ngaahi ouau ʻoku fakahoko ʻi he ngaahi temipale māʻoniʻoní.
Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha temipale mo e fakamatala ko ʻení.
Lau ʻa e fakamatala ko ʻeni meia ʻEletā Kulisitofasoní, ʻo kumi e founga ʻoku tāpuekina ai kitautolu ʻe he Fakamoʻuí ʻaki Hono mālohi faisilá ʻi he ngaahi temipale māʻoniʻoní:
ʻI he [temipale ʻo e ʻEikí] ʻoku tau vakai ai ki he fakaʻeiʻeiki pea mo e toputapu ʻo e mālohi faisilá—ʻokú ne ʻai ʻa e fakamoʻui fakafoʻituituí mo e hakeakiʻi ʻo e fāmilí ke ala maʻu fakalūkufua ʻe he fānau ʻa e ʻOtuá ʻi ha feituʻu pē pea ʻi ha faʻahinga taimi pē kuo nau nofo ai ʻi he māmaní. ʻOku ʻikai ha toe tui fakalotu pe ʻilo fakaʻatamai pe mafai te ne lava ʻo fakatatau ʻa e faingamālie pehē ʻoku kātoi ai ʻa e meʻa kotoa pē. Ko e mālohi faisila ko ʻení ko hano fakahaaʻi haohaoa ia ʻo e fakamaau totonú, ʻaloʻofá mo e ʻofa ʻa e ʻOtuá. …
Ko e fakahaaʻi māʻolunga mo māʻoniʻoni taha ʻo e mālohi faisilá ʻoku ʻi he fakatahaʻi taʻengata ia ʻo ha tangata mo ha fefine ʻi he nofo-malí pea mo hono fakafehokotaki ʻa e faʻahinga ʻo e tangatá ʻi he toʻu tangata kotoa pē. (“Ko e Mālohi Faisilá,” Liahona, Nōvema 2023, 20, 21)
-
Ko e hā e meʻa ʻoku mahuʻinga kiate koe mei he fakamatala ko ʻení?
-
Kuo tokoniʻi fēfē koe ʻe he ngāue fakatemipalé ke ke ongoʻi ha fehokotaki pe liliu ho lotó ki he kau mēmipa ʻo e fāmilí he kuohilí, lolotongá, pe kahaʻú?
Ko hono liliu hotau lotó
ʻE lava ke tokoni ʻa e ngaahi ʻekitivitī ko ʻení ki he kau akó ke fakamālohia honau vā fetuʻutaki mo ʻenau ngaahi kuí pea fai ha ngaahi fili te ne tāpuekina honau hakó. Fakatatau mo e taimi ʻoku maʻú, te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke fakakakato ha ʻekitivitī ʻe taha pe fakatouʻosi ʻo e ongo ʻekitivitī ko ʻení. Fakakaukau ke liliu e ngaahi fakahinohinó ke feau e ngaahi fiemaʻu hoʻo kau akó. Hangē ko ʻení, te ke lava ʻo toʻo pe liliu ʻa e ngaahi fakahinohino ʻoku fiemaʻu ke fakaʻaongaʻi ai ʻa e tekinolosiá kapau ʻoku ʻikai maʻu ia ʻe hoʻo kau akó.
ʻEkitivitī A: Liliu ho lotó ki hoʻo ngaahi kuí.
Fakakakato ha meʻa ‘e taha pe lahi ange ‘i he ngaahi ngāue ko ʻení. ʻI hoʻo akó, fakakaukau ki he founga ʻoku fakamālohia ai ʻe he Fakamoʻuí mo Hono mālohi faisilá hoʻo ngaahi kuí pea mo ho vā fetuʻutaki mo kinautolú. Lekooti ʻa e meʻa ʻokú ke akó ʻi he tafaʻaki ʻo e “ngaahi aka” ʻo e fakatātā ʻi hoʻo tohinoa akó.
-
Hiki ha manatu melie ʻokú ke maʻu fekauʻaki mo ha mātuʻa pe kui pe laukonga fekauʻaki mo ha kui ʻi he konga “Ngaahi Manatu Melié” ʻi he FamilySearch.org pe ko e polokalama FamilySearch Tree. Fakakaukau ki he ʻuhinga ʻe ala fiemaʻu ai ʻe he Fakamoʻuí ke ke fehokotaki mo e kui ko ʻení.
-
Ako ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 128:16–18, ʻo kumi e ʻuhinga ʻoku hoko ai hono fakahoko ʻo e papitaiso maʻá e kau pekiá mo e ngāue fakatemipale kehe maʻa hoʻo ngaahi kuí ko ha konga mahuʻinga ʻo e palani ʻa e ʻOtuá.
-
Fekumi ki he “hisitōlia fakafāmilí” ʻi he ngaahi Tefito ʻi he konga ʻo e Konifelenisi Lahí ʻi he Gospel Library. Fili ha taha ʻo e ngaahi leá pea ako ha konga pe kotoa ʻo e leá.
-
Fekumi ʻi hoʻo fuʻu ʻakau fakafāmilí ki he ngaahi kui ʻoku nau fiemaʻu ʻa e ouau papitaisó. Kapau ʻe lava, ʻalu ki he temples.ChurchofJesusChrist.org pea fokotuʻu ha taimi ke fakakakato ai e ngaahi papitaisó.
ʻEkitivitī E: Liliu homou lotó ki homou hakó.
Fakakakato ha meʻa ‘e taha pe lahi ange ‘i he ngaahi ngāue ko ʻení. ʻI hoʻo akó, fakakaukau ki he founga ʻoku tokoniʻi ai koe ʻe he Fakamoʻuí mo Hono mālohi faisilá ke fakamālohia ho hakó. Lekooti ʻa e meʻa ʻokú ke akó ʻi he tafaʻaki ʻo e “ngaahi vaʻa” ʻo e fakatātā ʻi hoʻo tohinoa akó.
-
Toe vakaiʻi ʻa e ngaahi fehuʻi ʻoku fai ʻi ha ʻinitaviu lekomeni temipalé pea fakakaukau ki he founga ʻe lava ke faitāpuekina ai ʻe hoʻo ngaahi talí ho fāmili he taimi ní mo ho fāmili ʻi he kahaʻú. ʻE lava ke maʻu ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení ʻi he fakamatala fakalahi ʻo e Ki Hono Fakamālohia ʻo e Toʻu Tupú: Ko ha Fakahinohino ki Hono Fakahoko ha Ngaahi Filí.
-
Fekumi ʻi he Kaveinga ʻo e Kau Finemuí pe Kaveinga ʻo e Kōlomu ʻo e Lakanga Taulaʻeiki Faka-ʻĒloné, ki he ngaahi kupuʻi lea te nau lava ʻo teuteuʻi koe ke tāpuekina ho malí mo e fānau ʻi he kahaʻú.
-
Ako ʻa e Tokāteline mo e Ngaahi Fuakava 49:15–17, 68:25–28, ʻo kumi e meʻa ʻoku akoʻi ʻe he ʻEikí fekauʻaki mo e malí mo hono ohi hake ha fānaú. Fakakaukau ki he founga ʻe lava ke tākiekina ai ʻe he ngaahi fili ʻokú ke fai he taimi ní hoʻo nofo-mali ʻi he kahaʻú mo e founga te ke ohi hake ai hoʻo fānaú.
-
Fai ha tohi ki ho mali pe fānau ʻi he kahaʻú ʻo fakamatalaʻi ʻa e meʻa ʻokú ke fai he taimí ni ke ke taau ai mo e temipalé pea teuteu ki ha fāmili taʻengatá.
ʻI heʻenau ʻosí, fakakaukau ke fakaafeʻi ha kau ako ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau ako pe ongoʻi mei he ʻekitivitī ko ʻení. ʻE lava ke kau heni ʻa e ngaahi meʻa naʻa nau tohi ʻi he tafaʻaki ʻo e ngaahi aká pe ngaahi vaʻá ʻi heʻenau tohinoa akó. ʻE lava foki ke vahevahe ʻe he kau akó ʻenau ngaahi ongo fekauʻaki mo e Fakamoʻuí mo Hono fatongia ʻi hono tokoniʻi kitautolu ke tau maʻu ʻa e ngaahi tāpuaki ʻo ha fāmili taʻengatá.
Ako Ma‘uloto
Mahalo te ke fie tokoni ki he kau akó ke ako maʻuloto ʻa e potufolofola fakataukei fakatokāteliné mo e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻingá lolotonga ʻa e lēsoni ko ʻení pea toe fakamanatu ia ʻi he ngaahi lēsoni ʻi he kahaʻú. Ko e kupuʻi lea fakafolofola mahuʻinga ki he Malakai 4:5–6 ko e “Ko ʻIlaisiā ‘te ne liliu ʻa e … loto ʻo e fānaú ki heʻenau mātuʻá.’” ʻOku maʻu ʻa e ngaahi fakakaukau ki he ngaahi ʻekitivitī ako maʻulotó ʻi he naunau fakalahi ʻi he “Ngaahi ʻEkitivitī Fakamanatu ʻo e Fakataukei Fakatokāteliné.”