“Siviʻi Hono 7 Hoʻo Akó: Siope—Tangata Malanga,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)
“Siviʻi Hono 7 Hoʻo Akó: Siope—Tangata Malanga,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí
Lea Fakatātā 1–4; 15–16; 22; 31; Tangata Malanga 1–3; 11–12: Lēsoni 112
Siviʻi Hono 7 Hoʻo Akó
Siope–Tangata Malanga
ʻE lava ke tokoni ʻetau fakakaukau mo siviʻi ʻetau ako fakalaumālié ke tau ʻunu ofi ange ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻE lava ke tokoni ʻa e lēsoni ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki he ngaahi taumuʻa kuo nau fokotuʻú pea mo e tupulaki kuo nau aʻusia lolotonga ʻenau ako kimuí ni ʻo e Fuakava Motuʻá.
Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke nau omi mateuteu ki he kalasí ke vahevahe ha fakamatala pe akonaki ʻi he Fuakava Motuʻá kuó ne tokoniʻi ʻenau fakalakalaka fakalaumālié.
Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó
Mahalo naʻe nofotaha e ako ʻe hoʻo kau akó e tohi ʻa Siopé ki he Tangata Malangá ʻi ha ngaahi ola kehe mei he ngaahi ola naʻe siviʻi ʻi he lēsoni ko ʻení. Kapau ko ia, liliu e ngaahi ʻekitivitií ke siviʻi e tupulaki ne aʻusia ʻe he kau akó mei he ngaahi ola ne nau tokanga taha ki ai ʻi hoʻo kalasí.
ʻE maʻu ʻe he kau akó ʻi he lēsoni ko ʻení ʻa e faingamālie ke siviʻi ʻenau fakalakalaka ʻi he ngaahi tafaʻaki ko ʻení:
-
Fakamatalaʻi ʻa e Toetuʻú ko ha konga ʻo e palani ʻa e Tamai Hēvaní. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakatefito ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi he ngaahi akonaki mei he Lēsoni 98: “Siope 14, 19.”)
-
Ongoʻi ha holi lahi ange ke moihū ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakatefito ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi ha fokotuʻu mei he Lēsoni 101: “Talateu ki he Sāmé, Konga 2.” Mahalo naʻe tokoni foki e ngaahi lēsoni kehe mei he Sāmé mo e ngaahi tohi kehekehe ʻi he Fuakava Motuʻá ke fakatupulaki ʻe he kau akó ʻenau holi ke moihū ki he ʻEikí.)
-
Ako fakataautaha maʻu pē ʻa e folofolá. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakatefito ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ʻi he ngaahi akonaki mei he Lēsoni 107: “Saame 119.” Tatau ai pē kapau naʻe ʻikai ako ʻe he kalasí ʻa e lēsoni ko iá, ʻe lava ke tokoni hono toutou fakaafeʻi e kau akó ke siviʻi ʻenau ako folofola fakatāutahá ki heʻenau fakalakalaka fakalaumālié.)
Ngaahi vakaiʻi angamahení
Ke kamata e lēsoní, fakakaukau ke tokoniʻi e kau akó ke nau vakai ki he mahuʻinga ʻo hono toutou vakaiʻi ʻo e ngaahi meʻa mahuʻingá, kae ʻikai toki tokanga pē kiate kinautolu hili e hoko ʻa e ngaahi palopalemá. Mahalo te ke fie fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha meʻa ʻoku fiemaʻu ke vakaiʻi maʻu pē. Pe ko haʻo fai ha talanoa fakataautaha ki he founga naʻe tāpuekina ai koe ʻi haʻo tuku ha taimi ke vakaiʻi ai ha meʻa.
-
Ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke vakaiʻi maʻu pē ʻa e ngaahi meʻa ko ʻení? Ko e hā ʻe ala hoko kapau he ʻikai ke tau tuku ha taimi ke vakaiʻi ai kinautolu?
-
Meʻalelé
-
Fakalakalaka ke ʻosi mei he ako māʻolungá
-
Moʻui lelei fakatuʻasinó (hangē ko ʻení, matá, telingá, nifó, mo e moʻui lelei fakalūkufuá)
Te ke lava ʻo liliu ʻa e fealēleaʻaki fakakalasí ki he ngaahi meʻa fakalaumālié ʻaki haʻo fai ha ngaahi fehuʻi hangē ko e:
-
ʻOkú ke pehē ko e hā ʻoku mahuʻinga ai ke tau fakakaukau ki heʻetau ngaahi manatu melie fakalaumālié?
-
ʻE tokoni fēfē ke fakatokangaʻi ʻa e fakalakalaka ʻoku tau fakahokó, kae pehē ki he ngaahi liliu te tau lava ʻo fakahokó?
Tuku ha taimi ke vakaiʻi e founga kuo tokoniʻi ai koe ʻe hoʻo ako e Fuakava Motuʻá ke ke fakalakalaka fakalaumālie ai he taʻu ní. ʻI hoʻo vakavakaiʻi hoʻo fakalakalaká, mahalo te ke fakalaulauloto pe hiki hoʻo ngaahi tali ki ha fehuʻi ʻe taha pe lahi ange mei he ngaahi fehuʻi ko ʻení:
-
Ko e hā ha meʻa kuó ke ako fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻoku mahuʻinga kiate koe?
-
ʻOku ʻi ai nai ha ngaahi fakamatala pe akonaki pau ʻi he folofolá kuó ne tākiekina koe? Kapau ko ia, ʻoku founga fēfē?
-
ʻOkú ke fiefia nai ʻi he fakalakalaka ʻokú ke fouá? Ko e hā kuó ne tākiekina koe ki aí, pe ko e hā te ke lava ʻo fai ke tokoniʻi koe ke ke maʻu ʻa e ngaahi ola ʻokú ke fekumi ki aí?
Hili ha taimi ke fakalaulauloto mo tohi ai, fakaafeʻi ha niʻihi ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ha niʻihi ʻo ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e ongó.
Fakamatalaʻi ʻa e Toetuʻú ko ha konga ʻo e palani ʻa e Tamai Hēvaní
Fakakaukau ke hiki ʻa e fehuʻi ko ʻení ʻi he palakipoé. ʻOua ʻe ʻai ke tali ʻe he kau akó ʻa e fehuʻí, fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe pe ko hai te ne ala ʻeke iá pe ko e hā ha ngaahi tūkunga ʻe ala ʻeke ai ʻe ha taha e fehuʻi ko iá.
-
Te tau toe moʻui nai hili ʻetau maté?
Tokoni ke mahino ki he kau akó ʻe lava ke tokoniʻi kitautolu ʻe heʻetau ʻilo ki he Toetuʻu ʻa Sīsū Kalaisí ke tau tali ʻa e fehuʻi ko ʻení.
ʻE lava ke tokoni ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ki he kau akó ke nau fakamatalaʻi e meʻa ʻoku mahino kiate kinautolu fekauʻaki mo e Toetuʻu ʻa Sīsū Kalaisí. ʻI he Lēsoni 98: “Siope 14, 19,” mahalo ʻe hiki ʻe he kau akó ha palakalafi ko ha tali ki he fehuʻi ʻa Siopé: “Kapau ʻe mate [ha] tangata, ʻe toe moʻui ia?” (Siope 14:14). Fakaafeʻi e kau akó ke nau toe vakaiʻi e palakalafi ko iá ʻi heʻenau tohinoá pea lau ha faʻahinga fakamoʻoni fakafolofola pē ne nau fakakau ʻi heʻenau talí.
Kapau naʻe ʻikai hiki ʻe he kau akó ha tali ki he fehuʻi ʻa Siopé, fakakaukau ke ʻoange ʻa e ngaahi fakamoʻoni fakafolofola ko ʻení ke nau lau.
Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha ngaahi miniti siʻi ke toe vakaiʻi ʻa e meʻa naʻa nau tohí pe ko e ngaahi potufolofola ʻi ʻolungá, fakaafeʻi kinautolu ke takitaha fili ha mataʻifika ʻi he vahaʻa ʻo e tahá mo e faá. Vahevahe ʻa e kau akó ki ha fanga kiʻi kulupu iiki mo e kakai naʻa nau fili ha ngaahi mataʻifika kehekehe. Fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe mo ʻenau kulupú ʻa e founga te nau fakamatalaʻi ai ʻa e Toetuʻu mo e fatongia ʻo Sīsū Kalaisí ʻi he tūkunga ʻi laló ʻa ia ʻoku fekauʻaki mo e mataʻifika ne nau filí.
-
Ko ha kaungāako ʻi he akó ʻoku fie ʻilo ki he meʻa ʻoku akoʻi ʻe hotau siasí fekauʻaki mo e moʻui hili ʻa e maté
-
Ko ha kaungāmeʻa ʻi he ngāué naʻá ne toki ʻiloʻi ʻoku fokoutua ha taha ʻi heʻenau fānaú ʻi ha mahaki he ʻikai lava ʻo faitoʻo
-
Fānau iiki ʻi ha kalasi palaimeli
-
Lea ʻi ha meʻafakaʻeiki ʻo ha taha hoʻo ngaahi kuí
Hili hono maʻu ʻe he kau akó ha faingamālie ke fevahevaheʻakí, te ke lava ʻo kole ki ha niʻihi tokosiʻi ʻi he kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ne nau ako mei he aʻusia ko ʻení. ʻE lava ke kau heni ha fakakaukau foʻou ne nau ako fekauʻaki mo Sīsū Kalaisi mo e Toetuʻú pe ko ha meʻa ne nau ako ʻaki hono fakamatalaʻi ia ki he niʻihi kehé.
Ongoʻi ha holi lahi ange ke moihū ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi
ʻI he Lēsoni 101: “Talateu ki he Sāmé, Konga 2,” mahalo kuo kamata faʻu ʻe he kau akó ha vitiō, maau, tā fakatātā, meme, pe ha founga kehe hono fakahaaʻi ʻenau ngaahi fakakaukau mo e ongo fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Fakaafeʻi e kau akó ke kumi pe manatuʻi ʻenau ngāué. Fakaʻaliʻali ʻa e ngaahi fakahinohino mo e fehuʻi ko ʻení ke tali ʻe he kau akó ʻi heʻenau ngaahi tohinoa akó. Te ke lava ʻo tā ha ngaahi fasi leʻosiʻi lolotonga e ngāue ʻa e kau akó ʻi he ʻekitivitī ko ʻení.
Fakaʻaongaʻi ha kiʻi taimi ke ke fakakaukau ai ki he aʻusia naʻá ke maʻu ʻi hono faʻu ʻo e ngāue ko ʻení. Fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke manatuʻi ʻa e ngaahi ongo naʻá ke fakahāʻí.
-
Ko e hā kuó ke ako pe ongoʻi fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi talu mei hoʻo faʻu ʻa e founga ko ʻeni hono fakahaaʻi ʻo e moihuú?
-
Ko e hā ha ngaahi liliu, kapau ʻoku ʻi ai, kuó ke fakatokangaʻi ʻi hoʻo fakakaukau pe ongo fekauʻaki mo e Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi talu hoʻo faʻu ʻení? ʻOkú ke ongoʻi fēfē ʻi he ʻahó ni?
-
ʻI hoʻo vakai ki hoʻo ngāué, ko e hā ha meʻa te ke tānakí? Ko e hā te ke liliú?
Te ke lava ʻo ʻoange ki he kau ako ʻoku teʻeki vahevahe ʻenau ngāué ha faingamālie ke vahevahe ʻa e meʻa naʻa nau faʻú, meʻa naʻe mahuʻingamālie kiate kinautolu fekauʻaki mo e aʻusiá, pe ongo naʻa nau maʻú.
Ako maʻu pē ʻa e folofolá ʻiate koe pē
ʻI he Lēsoni 107: “Saame 119,” mahalo naʻá ke faʻu ha lēsoni fakataumuʻa ʻaki hano fakaulo siʻi e ngaahi maama ʻi he lokí pea fakamoʻui ha maama pe kasa. Kapau ko ia, fakakaukau ke toe fai ʻa e lēsoni fakataumuʻa ko ʻení pea kole ki he kau akó ke nau lau ʻa e Saame 119:105. Fakaafeʻi kinautolu ke vahevahe e meʻa ʻoku nau manatuʻi mei he lēsoni ko iá, kau ai e founga ʻoku hangē ai e folofola ʻa e ʻOtuá ko ha maama ʻi heʻetau moʻuí.
Mahalo naʻe fakaafeʻi ʻa e kau akó ʻi he lēsoni ko iá ke faʻu ha taumuʻa ako folofola fakataautaha pe fakakaukau ki he founga ʻoku nau ngāueʻi ʻaki ha taumuʻa kuo nau ʻosi fokotuʻú. Fakaafeʻi kinautolu ke vakaiʻi e founga kuo nau ngāueʻi ʻaki ʻenau taumuʻa akó mo e founga ʻokú ne tokoniʻi ai kinautolú. Ke fai ʻení, te ke lava ʻo fakaʻaliʻali e ngaahi fakahinohino ko ʻení.
Hiki ʻi hoʻo tohinoa akó ʻa e founga ʻoku fakahoko ai hoʻo ako folofolá. ʻE lava ke ke fakakau ai ha ngaahi tali ki ha niʻihi ʻo e ngaahi meʻá ni:
-
ʻOku founga fēfē hoʻo fakahoko maʻu pē hoʻo taumuʻá?
-
ʻOkú ke ongoʻi nai ʻoku tataki koe ʻe he ʻEikí ʻi hoʻo ako e folofolá? Ko e hā hono ʻuhingá?
-
Ko e hā ha ngaahi faingataʻa ʻokú ke fehangahangai mo ia, kapau ʻoku ʻi ai?
-
ʻE founga fēfē haʻo fiemaʻu ke hokohoko atu hono fakaleleiʻi hoʻo ako folofolá?
Fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú. Kapau ʻoku nau vahevahe ha ngaahi lavameʻa, fakakaukau ke fai ha ngaahi fehuʻi hangē ko e “Kuó ne tokoniʻi fēfē hoʻo moʻuí?” pe “Ko e hā naʻá ke fai naʻe tokoni ke aʻusia ʻa e ola ko ʻení?” Kapau ʻoku nau vahevahe ha ngaahi faingataʻa ʻoku nau fehangahangai mo ia, fakakaukau ke fakaafeʻi e kalasí ke nau kumi ha ngaahi potufolofola, fakamatala mei he kau taki ʻo e Siasí, pe vahevahe ha ngaahi aʻusia fakataautaha ʻe ala tokoni. Feinga ke fakatupu ha ʻātakai ʻe feinga ai e kau akó ke nau fetokoniʻaki mo fepoupouakí.
Fakakaukau ke vahevahe foki hoʻo ngaahi taumuʻa ako folofolá mo e ngaahi aʻusiá.