Seminelí
Siviʻi Hono 5 Hoʻo Akó: Lute–1 Ngaahi Tuʻi 11


“Siviʻi Hono 5 Hoʻo Akó: Lute–1 Ngaahi Tuʻi 11,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí (2026)

“Siviʻi Hono 5 Hoʻo Akó: Lute–1 Ngaahi Tuʻi 11,” Fuakava Motuʻá – Tohi Lēsoni ʻa e Faiako Seminelí

2 Samuela 11–12; 1 Ngaahi Tuʻi 3; 6–9; 11: Lēsoni 80

Siviʻi Hono 5 Hoʻo Akó

Lute1 Ngaahi Tuʻi 11

Hand holding seed and progression of seedling growth

ʻE lava ke tokoni ʻetau fakakaukau mo siviʻi ʻetau ako fakalaumālié ke tau ʻunu ofi ange ai ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi. ʻOku fakataumuʻa ʻa e lēsoni ko ʻení ke tokoni ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he ngaahi taumuʻa kuo nau fokotuʻú pea mo e tupulaki kuo nau aʻusia lolotonga ʻenau ako kimuí ni ʻo e Fuakava Motuʻá.

Teuteu ʻa e tokotaha akó: Fakaafeʻi e kau akó ke fakakaukau ki heʻenau tupulaki fakalaumālie lolotonga e seminelí he taʻú ni. Poupouʻi kinautolu ke vakaiʻi ʻenau ngāué ʻaki hono toe vakaiʻi e ngaahi meʻa ne hiki ʻi heʻenau tohinoá, ngaahi potufolofola kuo nau fakaʻilongaʻí, mo e ngaahi fakamatala kuo nau faí.

Ngaahi ʻEkitivitī Ako ʻOku Ala Fakahokó

Mahalo naʻe nofotaha e ako ʻe hoʻo kau akó e Fuakava Motuʻá ʻi ha ngaahi ola kehe mei he ngaahi ola naʻe vakaiʻi ʻi he lēsoni ko ʻení. Kapau ko ia, liliu e ngaahi ʻekitivitií ke siviʻi e tupulaki ne aʻusia ʻe he kau akó mei he ngaahi ola naʻá ke fili maʻa hoʻo kalasí.

ʻI he lēsoni ko ʻení, ʻe maʻu ʻe he kau akó ʻa e faingamālie ke siviʻi ʻenau akó ʻo fakatatau mo e ngaahi taumuʻa ako ko ʻení:

  1. Fakamatalaʻi ange ʻa e ngaahi huafa mo e ngaahi fatongia ʻo Sīsū Kalaisi naʻe ako ʻe he kau akó ʻi he taʻu ní. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku fakaʻatā ʻe he ʻekitivitī ko ʻení ʻa e kau akó ke fakaʻaongaʻi ʻa e meʻa kuo nau ako fekauʻaki mo e ngaahi huafa mo e ngaahi fatongia ʻo Sīsū Kalaisí, hangē ko e Mā ʻo e Moʻuí, Tuʻi ʻo Saioné, Tupuʻangá, Fakamoʻuí, mo e Huhuʻí).

  2. Ongoʻi ha holi lahi ange ke moihū ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he temipalé. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku teuteu ʻe he ngaahi ʻekitivitī ako mei he Lēsoni 52: “ʻEkesōtosi 25, 35–40” mo e Lēsoni 79: “1 Ngaahi Tuʻi 6–9” ʻa e kau akó ki he ʻekitivitī sivi ko ʻení.)

  3. Fakatupulaki ʻenau malava ke maʻu mo fakatokangaʻi ʻa e fakahā fakatāutahá. (Fakatokangaʻi ange: ʻOku tokoni ʻa e ʻekitivitī ko ʻení ki he kau akó ke nau fakakaukau ki ha taumuʻa naʻa nau fokotuʻu ʻi he Lēsoni 70: “1 Samuela 3” pea poupouʻi e kau akó ke nau toe fakakaukau ki ha ngaahi faingamālie ʻi he kalasí ke fakaafeʻi e Laumālie Māʻoniʻoní ke fakahoko Hono fatongia ʻi he founga ʻo e akó.)

Ko hono vakaiʻi ʻetau tupulaki mo e fakalakalaka fakalaumālié

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ʻa e fakatātā ʻi ʻolungá, pe ko ha meʻa tatau, ʻokú ne fakahaaʻi ʻa e tupu ʻa ha tengaʻi ʻakau ki ha fuʻu ʻakau ʻi he lolotonga ʻo e lēsoní. ʻI he ʻekitivitī takitaha, ʻe vakai ʻa e kau akó ki he fakatātā ko ʻení lolotonga ʻenau fakakaukauloto pe tali e ngaahi fehuʻi hangē ko e ngaahi fehuʻi ko ʻení.

  • Ko e hā e ʻuhinga ʻoku ʻaonga ai ke tuku ha taimi ke vakaiʻi maʻu pē e tupu ʻa ha fuʻu ʻakau?

  • ʻE kehekehe fēfē nai hono tokangaʻi ʻo e fuʻu ʻakaú ʻi he tūkunga takitaha? Ko e hā e meʻa ʻe ala faitataú?

    Mahalo ʻe tala atu ʻe he kau akó ʻa e fuʻifuʻí, taʻataʻakí, fakaʻaongaʻi ʻo e fafangá, pe fakapapauʻi ʻoku maʻu ʻe he fuʻu ʻakaú ʻa e lahi totonu ʻo e laʻaá pe malumalú, ʻo fakatatau mo e tūkunga ʻo ʻene tupú. Te ke lava ʻo fakamahinoʻi ange ʻe ala fiemaʻu ʻe ha kiʻi tengaʻi ʻakau siʻisiʻi ha tokanga, laʻā, mo ha vai ʻo kehe ia mei ha fuʻu ʻakau lahi.

  • Ko e hā ha ngaahi founga ʻe lava ke hangē ai e tupulaki ʻa ha fuʻu ʻakau ko ʻetau tupulaki fakalaumālié?

Vahevahe mo e kau akó ko e taumuʻa ʻo hono Siviʻi Hoʻo Ako e ngaahi lēsoní ke kiʻi taʻofi pea fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoniʻi kinautolu ke nau fakatokangaʻi ʻenau ngaahi ngāué mo e fakalakalaká, ʻo hoko ʻo hangē ange ko e Fakamoʻuí. ʻE lava ke fakakaukau ʻa e kau akó ki he ngaahi liliu ʻoku fiemaʻu ke nau fai ʻi heʻenau fakalakalaka ʻi he hala ʻo e fuakavá ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Te ke lava ʻo vahevahe hoʻo fakamoʻoni ʻoku fakamālohia ʻe heʻetau fakalakalaka fakalaumālié hotau vā fetuʻutaki mo Kinauá pea tokoniʻi kitautolu ke tau hoko ʻo hangē ange ko Kinauá.

Fakalaulauloto ki he tuʻunga naʻá ke ongoʻi fakalaumālie ai ʻi he kamata hoʻo ako ʻa e Fuakava Motuʻá mo e tuʻunga ʻokú ke ʻi ai he ʻaho ní. Fakafekauʻaki hoʻo tupulaki fakalaumālié ki he ʻīmisi ʻo e tengaʻi ʻakau ʻoku tupú. Fakakakato ʻi hoʻo tohinoa akó ʻa e ngāue ko ʻení.

  • Tā ʻi he peesi toʻohema ʻo hoʻo tohinoa akó ʻa e fuʻu ʻakaú (A, E, F, H, pe I) ʻa ia ʻokú ne fakafofongaʻi lelei taha ʻa e tuʻunga fakalaumālie ʻokú ke ongoʻi naʻá ke ʻi ai ʻi he kamataʻanga ʻo e taʻú.

  • Tā ʻi he peesi toʻomataʻu ʻo hoʻo tohinoa akó ʻa e fuʻu ʻakau (A, E, F, H, pe I) ʻa ia ʻokú ne fakafofongaʻi lelei taha ʻa e tuʻunga fakalaumālie ʻokú ke ongoʻi ʻokú ke ʻi ai he ʻaho ní.

Hiki ha kiʻi palakalafi nounou ʻo fakamatalaʻi hoʻo feinga ke fakalakalaka kia Sīsū Kalaisi ʻi hoʻo tupulaki fakalaumālie ʻi he seminelí he taʻu ní. Fakaafeʻi leva ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ke tokoni atu ke ke ʻiloʻi ha liliu ʻe taha pe ua te ke lava ʻo fai ke ke ofi ange ai ki he Fakamoʻuí. Hiki e ongo liliu ko iá ʻi hoʻo tohinoa akó.

Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe e meʻa ne nau tohí, kapau ʻoku ʻikai fuʻu fakataautaha ia. Fakakaukau ke poupouʻi ʻa e kau ako ʻoku ʻikai ke nau ongoʻi kuo nau fakalakalaka fakalaumālié ʻaki hono ʻai ke nau ʻiloʻi, ʻoku fiemaʻu ha taimi mo ha ngāue lahi ki he tupulaki fakalaumālié, ʻo hangē ko e tupu ʻa e tengaʻi ʻakaú. Fakapapauʻi ki he kau akó ʻoku ʻofa ʻa e ʻEikí ʻiate kinautolu pea fakaafeʻi kinautolu ke faʻa kātaki mo toutou feinga pē.

Fakamatalaʻi e ngaahi huafa mo e ngaahi fatongia ʻo Sīsū Kalaisí

Fakaafeʻi e kau akó ke toe vakaiʻi ʻenau folofolá mo e tohinoa akó ke ʻiloʻi ha niʻihi ʻo e ngaahi huafa ʻo Sīsū Kalaisi kuo nau ako ʻi he Fuakava Motuʻá.

Ke tokoni ke fakahaaʻi ʻe he kau akó ʻenau mahinó, te ke lava ʻo hiki ʻi he palakipoé ha niʻihi ʻo e ngaahi huafa pe ngaahi fatongia ʻo Sīsū Kalaisi naʻa mou ako ʻi he taʻu ní. ʻE ala tokoni ke ʻoange ki he kau akó ʻa e fakamoʻoni fakafolofola ʻi he Fuakava Motuʻá ʻoku fekauʻaki mo iá. Te ke lava ʻo vahevahe ha ngaahi huafa mo ha ngaahi fatongia hangē ko ʻení:

Fakakaukauloto kuo kole atu ke ke fai ha kiʻi lea nounou ʻi he Sāpaté fekauʻaki mo e founga ʻoku fakahoko ai ʻe he Fakamoʻuí ʻa e fatongia pe huafa ko ʻení. Hiki ha kiʻi fokotuʻutuʻu nounou ʻokú ne tali ʻa e ngaahi fehuʻi ko ʻení:

  1. Ko e hā e meʻa ʻoku akoʻi mai ʻe he huafá pe fatongiá fekauʻaki mo Sīsū Kalaisí?

  2. ʻOku fakahaaʻi fēfē ʻe Sīsū Kalaisi ʻa e hingoa pe fatongia ko iá ʻi he Fuakava Motuʻá (fakakau ai ha veesi pe talanoa ke fakatātaaʻi Hono fatongiá)?

  3. ʻE tāpuekina fēfē ʻa e toʻu tupú ʻi hono fakahoko ʻe he Fakamoʻuí ʻa e fatongia ko ʻení ʻi heʻenau moʻuí?

Te ke lava ʻo ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ke vahevahe ʻenau fokotuʻutuʻú. Mahalo ʻe lelei ke fakaafeʻi ha kau ako tokosiʻi te nau loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau ngaahi fakakaukaú mo e kalasí.

Ongoʻi ha holi lahi ange ke moihū ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisi ʻi he temipalé

Ke tokoni ki he kau akó ke nau teuteu ki he ʻekitivitī sivi ko ʻení, fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha temipale. ʻE lava pē ko e temipale ʻo Solomoné, Temipale Ketilaní, pe ko ha temipale ofi mai pē.

Kumi ʻi hoʻo tohinoa akó ha ngaahi fakamatala naʻá ke hiki pe ngaahi potufolofola naʻá ke fakaʻilongaʻi kuo tokoni ke mahino lahi ange kiate koe ʻa e temipalé ko e fale ʻo e ʻEikí pe ko hoʻo loto-holi ke moihū kiate Ia ʻi aí.

ʻOku kau ʻi he ngaahi potufolofola fekauʻaki mo e temipalé naʻe lava ke toki ako ʻe he kau akó, ʻa e ngaahi potufolofolá ni:

Hili hono toe vakaiʻi ʻe he kau akó ʻenau ngaahi tohí mo e folofolá, te ke lava ʻo fakaafeʻi hanau niʻihi tokosiʻi ke vahevahe ha meʻa naʻe ongo kiate kinautolu. ʻE lava ke ke fakaʻaliʻali ha ngaahi fehuʻi hangē ko ʻení.

  • Ko e hā ha ngaahi liliu kuó ke fakatokangaʻi ʻi hoʻo ngaahi ongo fekauʻaki mo e fale ʻo e ʻEikí ʻi he taʻu ní?

  • Kapau kuó ke fakatokangaʻi ha ngaahi liliu, ʻokú ke pehē ko e hā e meʻa naʻá ne tākiekina ʻa e ngaahi liliu ko ʻení?

Fakakaukau ke ʻoange ha faingamālie ki ha kau ako ʻe loto-fiemālie ke vahevahe ʻenau fakamoʻoni ki he fale ʻo e ʻEikí.

Maʻu mo fakatokangaʻi ʻa e fakahā fakatāutahá

The boy Samuel in bed watching an oil lamp burn.

Fakakaukau ke fakaʻaliʻali ha fakatātā ʻo ha palōfita kei talavou ko Samuela ʻokú ne fanongo ki he leʻo ʻo e ʻEikí. Lolotonga ʻenau ako ʻa e 1 Samuela 3, naʻe fakaafeʻi e kau akó ke nau akoako fakafanongo ki he leʻo ʻo e ʻEikí ʻi heʻenau moʻuí ʻi he ʻaho kotoa pē. Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke vahevahe ʻa e meʻa ʻoku nau manatuʻi mei he talanoa ko ʻení pe toe vakaiʻi ʻa e 1 Samuela 3:1–16.

fakaʻilonga seminelí ʻE lava ke fakaafeʻi ʻa e Laumālie Māʻoniʻoní ʻi hono ʻoange ha faingamālie ki he kau akó ke nau toe vakaiʻi ha taumuʻa naʻa nau fokotuʻu kimuʻa, ke poupouʻi kinautolu ke hokohoko atu ʻenau ngāué pe tokoniʻi kinautolu ke fai ha ngaahi liliu ʻoku fiemaʻu ki he taumuʻa ko iá. Ko e founga ʻe taha ke fai ai ʻení ko hono ʻoange ki he kau akó ha faingamālie ke toe vakaiʻi ʻa e taumuʻa naʻa nau fokotuʻu lolotonga e Lēsoni 70: “1 Samuela 3.” (Ki ha ako lahi ange ki hono muimuiʻi ʻo e ngaahi fakaafe ne fai ʻi he kalasí, vakai, “Fakaafeʻi ʻa e kau akó ke nau moʻui ʻaki ʻa e meʻa ʻoku nau akó” ʻi he Fakatupulaki ʻa e Ngaahi Taukei ʻa e Faiakó).

ʻI hoʻo ako ʻa e 1 Samuela 3, mahalo kuó ke fokotuʻu ha taumuʻa ke fakatupulaki hoʻo malava ke ʻiloʻi mo maʻu ha fakahā fakataautaha mei he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí. Toe vakaiʻi hoʻo taumuʻá pea tali ha fehuʻi ʻe ua pe lahi ange mei he ngaahi fehuʻi ko ʻení ‘i hoʻo tohinoa akó.

  • Ko e hā ha ngaahi aʻusia ʻi he fakahā fakatāutahá kuó ke maʻu kimuí ni?

  • Ko e hā ha meʻa naʻá ne tokoniʻi koe ke ke ʻiloʻi ko e fakahaá mei he Tamai Hēvaní?

  • Ko e hā e meʻa naʻá ne tākiekina hoʻo malava ke ʻiloʻi mo maʻu ha fakahaá?

  • Kapau naʻe ongoʻi ʻe ha taha naʻe ʻikai ke ne maʻu ha fakahā fakataautaha, ko e hā ha meʻa kuó ke ako pe ongoʻi ʻe lava ʻo tokoni kiate iá?

Te ke lava ʻo fakaafeʻi e kau akó ke toe tukupā ki heʻenau taumuʻá. Ke tokoni ke manatuʻi ʻe he kau akó ʻenau taumuʻá, mahalo ʻe ʻaonga ke nau hiki ia ʻi ha meʻa te nau lava ʻo ʻave ki ʻapi, hangē ko ha kiʻi laʻinouti ke fakapipiki pe ko ha kiʻi laʻipepa. ʻE lava foki ke text ʻe he kau akó kiate kinautolu pē ʻa e taumuʻá. Te ke lava ʻo fakapapauʻi ki he kau akó ʻoku fiemaʻu ha taimi mo ha akoako ke fakatokangaʻi ʻa e fakahā fakataautaha mei he Tamai Hēvaní. Fakahīkihikiʻi kinautolu ʻi heʻenau ngaahi ngāué mo e loto-fiemālie ke hokohoko atu ʻenau ʻunu ke ofi ange ki he Tamai Hēvaní mo Sīsū Kalaisí.