Esdras 1; 3–7; Nehemias 2; 4–6; 8

Chirix naq Persia kinumta sa’ xb’een Babilonia, li rey re Persia, aj Siro, kimusiq’aak xb’aan li Qaawa’ chixtaaqenkil jun ch’uut reheb’ laj Judio toj aran Jerusalen re xkab’lankil wi’chik li santil ochoch. Naq nakawil Esdras 1, k’e reetal li kixb’aanu laj Siro re xtenq’ankileb’ laj Judio sa’ li xnimal ru k’anjel a’an. Chan ru naq nakawil li Qaawa’ chi k’anjelak rik’in ruq’eb’ li winq ut ixq sa’ laa yu’am, jo’eb’ ajwi’ li moko komoneb’ ta sa’ lix Iglees? K’a’ru naxk’ut a’in chawu chirix li Qaawa’ ut lix k’anjel?

Chi’ilmanq ajwi’ Isaias 44:24–28.

Naq eb’ laj Babilonia ke’reechani Jerusalen, ke’xpoqle li santil ochoch ut ke’xk’at (chi’ilmanq 2 Reyes 25:1–10; 2 Kronikas 36:17–19). K’a’ raj ru kaweek’a wi ta katwan chaq sa’ xyanqeb’ laj Judio li ke’ril a’in? (chi’ilmanq Salmos 137). K’e reetal li ke’reek’a laj Judio, k’iila chihab’ chirix a’an, naq ke’kanab’aak chi q’ajk ut chixkab’lankil wi’chik li santil ochoch (chi’ilmanq Esdras 3:8–13; 6:16–22). A’in naru naxwaklesi aach’ool chixtz’ilb’al rix laa week’ahom chirix li Qaawa’ ut li rochoch. K’a’ut naq naninq’ehiman ru xkab’lankil junaq santil ochoch?

Lix k’anjel li Qaawa’ junelik naxk’ul li ka’pak’aliik. Kik’ulman a’an sa’ lix yalb’al xq’e laj Sorobabel ut laj Nehemias. Arin wan jun na’leb’ li naru nakatxtenq’a chi tzolok sa’eb’ li seraq’ a’in ut chixk’oxlankil chan ru naru nakak’e chi uxmank lix k’anjel li Qaawa’ us ta wan ka’pak’alink:

Lix k’anjel li Dios choq’ re laj Sorobabel (Esdras 4:3):

Lix k’anjel li Dios choq’ re laj Nehemias (Nehemias 2:17–18):

Lix k’anjel li Dios choq’ we:

Li ka’pak’aliik kixnumsi laj Sorobabel (Esdras 4:4–24):

Li ka’pak’aliik kixnumsi laj Nehemias (Nehemias 2:19; 4:1–3, 7–8; 6:1–13):

Li ka’pak’aliik ninnumsi laa’in:

K’a’ru kixb’aanu laj Sorobabel rik’in a’an (Esdras 5:1–2):

K’a’ru kixb’aanu laj Nehemias rik’in a’an (Nehemias 2:20; 4:6, 9; 6:3–15):

K’a’ru naru ninb’aanu laa’in:

Wi nakawaj aatenq’ankil re xjuntaq’eetankil lix numsihom laj Nehemias rik’in laa yu’am laa’at, naru nakatzol li raatin li Awa’b’ej Dieter F. Uchtdorf, “Estamos haciendo una gran obra y no podemos ir” ({Liahona, mayo 2009, 59–62), maare li wiib’ raqal sa’ xraqik. Naq tatk’oxlaq chirix li k’anjel xpatz’ aawe li Dios xb’aanunkil, naru nakatzol “Li ch’ol aatin choq’ reheb’ li Saaj Ixq” malaj “Li ch’ol aatin choq’ reheb’ li molam sa’ li Tijonelil re Aaron” (Biblioteca del Evangelio). Malaj naru nakasik’ junaq li b’ich jo’ “Joʼ qech ixqilal qibʼ arin saʼ Sion” (Eb’ li B’ich, 202) malaj “Ex xbʼeenil aj Israel” (Eb’ li B’ich, 203).

K’a’ru naraj naxye naq “k’eek’ooq qach’ool chi k’anjelak” sa’ lix k’anjel li Kolonel? (Nehemias 4:6). K’a’ raj ru naraj naxye “li rusilal lin Dios wan wik’in” naq nakab’aanu lix k’anjel a’an? (Nehemias 2:8; chi’ilmanq ajwi’ Nehemias 2:18; Esdras 7:6, 9, 27–28). Chan ru nakak’e reetal li ruq’ sa’ xyalb’al laa q’e chi k’anjelak chiru a’an?

Chiru k’iila tasal tenamit chi preexil, eb’ laj Judio ke’ru chirab’inkil “xhuhil lix Chaq’rab’ laj Moises” (Nehemias 8:1). Sa’ Nehemias 8, laj Esdras kixyaab’asi li chaq’rab’ reheb’ li tenamit. K’a’ru nakataw sa’ li ch’ol a’in li naxk’utb’esi k’a’ru nareek’a laj Esdras ut lix tenamit chirix li Dios ut li raatin a’an? (che’ilmanq tz’aqal li raqal 1–12). K’a’ru wan sa’ laa yu’am li naxk’utb’esi li nakaweek’a chirix li Dios ut li raatin a’an?

Chi’ilmanq ajwi’ Enseñanzas de los Presidentes de la Iglesia: Ezra Taft Benson (2014), 125–136.

• Re aatinak rik’ineb’ laa kok’al chirix li sahil ch’oolejil ke’reek’a laj Judio naq kiyiib’aman wi’chik li santil ochoch, naru nakak’ut jun jalam-uuch chiruheb’, jo’ a’in. Ye reheb’ k’a’ut naq eb’ li kristiaan a’in saheb’ xch’ool chi wank sa’ li rochoch li Qaawa’. Naru ajwi’ nakaye reheb’ laa kok’al k’a’ut naq li santil ochoch a’an jun na’ajej re sahil ch’oolejil choq’ aawe laa’at. Chan ru naq li santil ochoch nakatxtenq’a chireek’ankil naq nach’ wankat rik’in li qaChoxahil Yuwa’ ut li Kolonel?

• Naq taawil Esdras 3:10–13 rik’ineb’ laa kok’al, tenq’aheb’ chixtawb’aleb’ aatin li neke’xk’ut k’a’ru ke’reek’a laj Judio naq yoo chi kab’lamank wi’chik li santil ochoch. Naq taachoy rilb’al li raqal 13, maare teeb’aanu sa’ komonil jun japok-e re sahil ch’oolejil. Tenq’aheb’ laa kok’al chixk’oxlankil k’a’ut raj naq taasaho’q qach’ool chirixeb’ li santil ochoch naxk’e qe li Qaawa’. Chan ru naru naqak’ut li sahil ch’oolejil a’an?

• Naru nakab’icha jun li b’ich chirix li santil ochoch rik’ineb’ laa kok’al. Chirix li junjunq chi ch’ol, teekanab’ b’ichank re naq taapatz’ re jun reheb’ li kok’al naq tixwotz k’a’ru nawulak chiru chirix li santil ochoch. Naru ajwi’ nakawileb’ xjalam-uuch li santil ochoch naq texb’ichanq.

• Wotz li seraq’ chirix laj Nehemias rik’ineb’ laa kok’al (chi’ilmanq Nehemias 2:17–20; 6:1–9; malaj “Nehemias” sa’ Eb’ li Esilal sa’ li Najter Chaq’rab’, 173–174). Naq taawil Nehemias 2:20, laa’at ut eb’ laa kok’al naru “nekexwakli” ut teeb’aanu eerib’ naq yookex chi tenq’ank chixwaklesinkil lix xaqxookil tz’ak Jerusalen. Malaj maare taawulaq chiruheb’ laa kok’al xyiib’ankil jun xaqxookil tz’ak rik’ineb’ kok’ kaaxukuut malaj k’a’aq chik re ru. Naq yooqeb’ chixb’aanunkil a’an, naru nakatenq’aheb’ chixk’oxlankil k’a’ru aajel ru naraj li qaChoxahil Yuwa’ naq taqab’aanu.

  

  1:38

• Naq teeril Nehemias 6:9, patz’ reheb’ laa kok’al naq te’xwaklesi li ruq’eb’ naq tate’rab’i chixyeeb’al “kawaq taxaq xmetz’ew li wuq’.” Seraq’i reheb’ li kok’al chirix junaq hoonal b’ar wi’ xaweek’a naq li Dios xkawob’resi laa wuq’ re xb’aanunkil lix k’anjel.

• Yaab’asi junjunq ch’ol aatin re Nehemias 8:2–3, 5–6, 8–9, 12 li neke’xch’olob’ k’a’ru ke’xb’aanu li kristiaan naq ke’rab’i laj Esdras chixyaab’asinkil li loq’laj hu. Naq taawileb’ li ch’ol aatin, eb’ laa kok’al naru neke’xk’utb’esiheb’ a’an. Chirix a’an naru nekewotz cherib’il eerib’ k’a’ru nekereek’a naq nekerileb’ malaj nekerab’iheb’ li loq’laj hu.

• Naq teeril Nehemias 8:8, naru nakapatz’ reheb’ laa kok’al k’a’ru natenq’an reheb’ chixtawb’aleb’ ru li loq’laj hu. K’ut chiruheb’ chan ru nakawoksi li k’anjeleb’aal re tzolok sa’eb’ li loq’laj hu jo’ li K’utul raqal reheb’ li Loq’laj Hu ut Temas y Preguntas (Biblioteca del Evangelio). Patz’ reheb’ laa kok’al naq te’xwotz junaq na’leb’ xe’xtzol chirix li Kolonel sa’eb’ li loq’laj hu.